Home တၢ်ကစီၣ် ပိ၁်မုၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတၢ်ဆါတဖၣ်

ပိ၁်မုၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတၢ်ဆါတဖၣ်

278
0

“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့” (တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကစီၣ်ထီရီၤ ၆)

ပိ၁်မုၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတၢ်ဆါတဖၣ်

တၢ်လၢၦၤပိာ်မုၣ်အံၤသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတၢ်ဆါတခါမ့တမ့ၢ်တခါသ့၀ဲလီၤႉတၢ်ဆါတနီၤကဲထီၣ်သးလၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတဆီသ့၀ဲအသိးတနီၤန့ၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆါလၢအဟဲကဲထီၣ်သးလၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤအံၤန့ၣ်လီၤႉဒ်သိးတၢ်ဆါလၢဟဲကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃုာ်တဆီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသုတကဲထီၣ်သးတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်နဒီသဒၢအီၤႇနအိၣ်အီၤသ့သ့ဘၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဆါလၢအကဲထီၣ်သးခီဖျိအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်နဒီသဒၢစိဃာ်အီၤန့ၢ်န့ၣ်တအိၣ်အါအါဘၣ်ႉ

၁၊၊ အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤ ခဲစၢၣ် (Vaginal Cancer)
တၢ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢအအိၣ်ဖဲအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤအဘ့ၣ်ခိၣ်ဒီးမ့ၢ်ခဲစၢၣ်လၢကဲထီၣ်သး တအိၣ်အါအါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉခဲစၢၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်စးထီၣ်ကဲထီၣ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤအံၤစှၤ၀ဲဒီးကဲထီၣ်အါလၢခဲစၢၣ်တၢ် ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢတၢ်လီၢ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ

တၢ်လၢၦၤကညီတဂၤန့ၣ်လၢအနီၢ်ခိပူၤစဲလ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်လၢအသီအသီကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉစဲလ်လၢအလီၢ်လံၤတဖၣ်န့ၣ်သံကွံာ်၀ဲလီၤႉစဲလ်လၢအကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်သ့တဖၣ်န့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲလၢအသီအသီဒီးအလီၢ်လံၤတဖၣ်န့ၣ်တသံ၀ဲဘၣ်ႇတသံ၀ဲဘၣ်အဃိဆီတလဲသးလၢတၢ်အကိၣ်လိၣ်အဃိကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်“ခဲစၢၣ်”န့ၣ်လီၤႉ

၁၊၊ တၢ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤခဲစၢၣ်အံၤကဲထီၣ်သ့လၢၦၤဒ်လဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်ႉ
အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်ႉကဲထီၣ်သ့လၢ
-ကဲထီၣ်သးသ့အါလၢၦၤပိာ်မုၣ်လၢအသးၦၢ်ဒိၣ်ဒီးပထံၣ်ဘၣ်လၢတၢ်ဆါအံၤဘၣ်၀ဲဒၣ်အါလၢၦၤအိၣ်အနံၣ်(၆၀) သ့ၣ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤႉ
-တၢ်ဆါအံၤဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ခီဖျိဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တဆီသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
-စးထီၣ်မံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါလၢအသးစၢ်စၢ်ဖိအခါ
-ၦၤလၢအအိၣ်ဒီး(HIV)တၢ်ဆါ
-ၦၤလၢအအီမီာ်ထူသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဃၢ်နုာ်လီၤသ့၀ဲအါန့ၣ်လီၤႉ

(၂) အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်
စးထီၣ်ကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်သီသီန့ၣ်တၢ်ဆါအံၤတဒုးနဲၣ်ပၠး၀ဲတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်ဘၣ်ႉခဲစၢၣ်အပတီၢ်မ့ထီထီၣ်လံမး ကနဲၣ်ပၠး၀ဲတၢ်ပနီၣ်လၢတၢ်ဖီလာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
-သွံၣ်ဟဲတဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်ႉ
-မံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါမ့ၢ်၀ံၤန့ၣ်သွံၣ်ကလီၤ
-နတူၢ်ဘၣ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကိၣ်လိၣ်
-ဆံၣ်ဆါတလီၢ်လီၢ်
-ဆံၣ်ဆါဆၢကတီၢ်ကိၢ်အူ
-တၢ်ထံဆှံဆှံဖိကဟဲလီၤလၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤနတူၢ်ဘၣ်အီၤသ့န့ၣ်လီၤႉ

(၃) အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤခဲစၢၣ်အံၤကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤဒ်လဲၣ်
-နကဘၣ်ဖွဲးကူစါယါဘျါအီၤ
-တၢ်ကူစါယါဘျါလၢလီသဟီၣ်
-တၢ်ကဘၣ်သွီသွံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

၂၊၊ ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ် (Cervical Cancer)
အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတၢ်ဆါတဖၣ်အကျါဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါလၢတၢ်ဒီသဒၢအီၤန့ၢ်လီၤႉ တၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤခဲစၢၣ်အစဲလ်တဖၣ်ဟဲဒိၣ်ထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်လၢပဒၢလီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉဒ်သိး(HPV)တၢ်ဃၢ်လၢအကဲထီၣ်ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤသုတဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တဂ့ၤအဂီၢ်ပမ့ဒီသဒၢအီၤႇပမ့ဆဲးဃာ်(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၣ်ပဒီသဒၢအီၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(HPV)တၢ်ဃၢ်မ့ဟဲနုာ်လီၤလၢပမိၢ်ၦၢ်ပူၤလံန့ၣ်ဂံၢ်တြီဆၢတဖၣ်က့ၤဆီၣ်ဖျိးထီၣ်ကွံာ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉလၢၦၤစှၤဂၤတၢ်ဆါဃၢ်အံၤကဆဲးအိၣ်ထီဃာ်သးဒီးက့ၤကဲထီၣ်ကဒါ၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးစဲလ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉစဲလ်လၢအတမ့ၢ်ညီနုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဘူၣ်မ့ဂ့ၤန့ၣ်က့ၤကဲထီၣ်ကဒါက့ၤစဲလ်လၢအအိၣ််ညီနုၢ်အသိးသ့၀ဲလီၤႉတနီၤနီၤန့ၣ်က့ၤဆီတလဲသးလၢခဲစၢၣ်စဲလ်ဒီးစဲလ်တဖၣ်ရၤလီၤသးအါထီၣ်ကွ့ၢ်ကွၢ်အဃိစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်လီၤႉ
မ့ကဲထီၣ်လၢခဲစၢၣ်စဲလ်ဘၣ်ဆၣ်သနါက့ခီဖျိတၢ်ဆါအံၤတနဲၣ်ပၠး၀ဲတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်ဘၣ်အဃိ တၢ်ဆဲးဃာ်ကသံၣ် ဒီသဒၢအံၤမ့ၢ်ကျိၤကျဲလၢအဂ့ၤကတၢၢ်တဘိပကဒီသဒၢတၢ်ဆါအံၤန့ၣ်လီၤႉ

(၁)ဒ်သိးဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်သုတကဲထီၣ်တဂ့ၤန့ၣ်ပကဘၣ်ဒီသဒၢဆိဃာ်အီၤဒ်လဲၣ်
-( HPV)တၢ်ဃၢ်ဃုာ်ဒီးဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤအဃိသုတကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်လၢအဂၤတဖၣ်အံၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ပကြၢးဆဲးဃာ်၀ဲ(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၣ်လီၤႉအဃိ(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်(၉)နံၣ်အံၤစးထီၣ်ဆဲးအီၤသ့လံန့ၣ်လီၤႉ
-သမံသမိးဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးတၢ်ဘျိၣ်ဘျ့အံၤထီဘိတက့ၢ်ႉသမံသမိး(Pap test)တကးဒံးဘၣ် သမံသမိးဃုာ်ဒီး(HPV test) တက့ၢ်ႉ
-တဘၣ်မံဃုာ်ၦၤအဂၤအါအါဘၣ်ႉၦၤလၢနကမံဃုာ်အီၤတဂၤအံၤတၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကဒါအီၤသ့အဃိသူအီၤတၢ်ဖျီၣ်ႉ
-ဟးဆှဲးတၢ်အီမီာ်ထူ

(၂)ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ် တၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်
-ဖဲနမံဃုာ်၀ံၤတဘျီလၢ်လၢ်နသွံၣ်ကလီၤ
-သွံၣ်ကတၢၢ်၀ံၤမးသွံၣ်က့ၤဟဲကဒါ
-ဖဲနမံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါအခါမုၣ်က့ၢ်ဂီၤကဆါ၀ဲ
-သွံၣ်ဟဲတဘျီဒီးတဘျီအဘၢၣ်စၢၤသွံၣ်လီၤလူ
-အီၣ်တၢ်တ၀ံၣ်တဘဲဘၣ်ႇကိာ်ပူၤဟးဂီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတူၢ်ဘၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

(၃)ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးတၢ်ဆါအံၤပကကူစါယါဘျါအီၤဒ်လဲၣ်ႉ
-ကဘၣ်ဖွဲးကူစါယါဘျါအီၤ
-ကူစါယါဘျါအီၤလၢလီသဟီၣ်
-ကဘၣ်သွီသွံၣ်
-ကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤလၢ(ဟီၣ်မိ)ကသံၣ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

၃၊၊ တၢ်ထံဒၢအိၣ်ထီၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ် (Ovarian Cyst)
ၦၤပိာ်မုၣ်ဒၢလီၢ်တခီတကပၤန့ၣ်နကထံၣ်၀ဲဒၣ်ဒံၣ်ဒၢလီၢ်(၂)ခါန့ၣ်လီၤႉဒံၣ်ဒၢလီၢ်တဖၣ်အံၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲကမၤစၢၤနၤလၢသွံၣ်ကဟဲကိးလါဒဲးအဂီၢ်ဒီးမုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢဒံၣ်လီၤဆှူအခါန့ၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်အပူၤန့ၣ်ထုးထီၣ်၀ဲစၢၤသွဲၣ်အချံအသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ထံဒၢအိၣ်ထီၣ််လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်စံးတၢ်န့ၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်အပူၤန့ၣ်တၢ်ထံတၢ်နိတဖၣ်ဟဲကဲထီၣ်ထံဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ထံဒၢပူၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒီးတၢ်ထံၦဲၤၦဲၤဒီးပၣ်ဃုာ်စၢၤသွဲၣ်အချံအသၣ်လၢအတၦၢ်ဒံးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်ထံဒၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတဘျီတခီၣ်န့ၣ်တဘၣ်လိၣ်ကူစါယါဘျါအီၤဘၣ်လီၤမၢ်အကစၢ်ဒၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိလၢတၢ်ထံဒၢအံၤအဃိအဖိတအိၣ်ဘၣ်သ့၀ဲဒၣ် ကသံၣ်သရၣ်ၦၤသ့ၦၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တယး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

-( Follicular cyst)မုၣ်စၢၤသွဲၣ်အချံအသၣ်တလီၤဆှူ၀ဲဘၣ်ဆၣ်ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲကယီကယီလၢအမ့ၢ်တၢ်ထံဒၢအကလုာ်
-( Corpus luteum cyst)မုၣ်စၢၤသွဲၣ်အချံအသၣ်လီၤဆှူ၀ံၤလီၢ်ခံထုးထီၣ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်(ဟီၣ်မိ)ဒီး မ့တဒၢဘၣ်န့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်မ့ဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်တကလုာ်လၢကလီၤမၢ်၀ဲကယီကယီ
-( Dermoid Cyst)ပၢၤဃာ်၀ဲဒၣ်သွံၣ်ထံလုၢ်လၢ်ဒီးမ့ၢ်တၢ်ကလုာ်လၢအဟဲဒိၣ်ထီၣ်သ့ ဒံၣ်ဒၢလီၢ်(Dermoid Cyst)အံၤ ကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါတသ့၀ဲဘၣ်ဆၣ် တၢ်ထံဒၢမ့ဒိၣ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ်ဒံၣ်ဒၢလီၢ်အံၤထူသလ့ၤထီၣ်သးသ့၀ဲဒီး သွံၣ်လဲၤတတုၤလၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်ႇသွံၣ်လဲၤတုၤစှၤ၀ဲအဃိပကြၢးကူစါယါဘျါအီၤလၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤႉ
-(Cystadenoma)မ့ၢ်တၢ်ထံဒၢတကလုာ်လၢအထံဆှံတဖၣ်ဟဲဒိၣ်ထီၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်
(၁)တၢ်ထံဒၢအိၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်အံၤဘၣ်မနုၤအဃိကဲထီၣ်သးလဲၣ်ႉ
တၢ်ဆါအံၤဘၣ်မနုၤဘၣ်ကဲထီၣ်လဲၣ်န့ၣ်တၢ်တထံၣ်န့ၢ်အီၤဖျိဖျိဖျါဖျါဒံးဘၣ်ႉတၢ်ဆါအံၤၦၤပိာ်မုၣ်လၢအဒိၣ်တုၤခိၣ်ၦဲၤ အဂၤ(၁၀)န့ၣ် ကဲထီၣ်သ့၀ဲတဂၤညါနၣ်လီၤႉတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကဲထီၣ်သ့တဖၣ်န့ၣ်
-(သန္ဓေ)တၢ်ချံတၢ်သၣ်ကကဲအဂီၢ်အီ၀ဲစၢၤသွဲၣ်အချံအသၣ်ဟီၣ်မိကသံၣ်
-တူၢ်ဘၣ်ဟီၣ်မိတၢ်ဆီတလဲသးတၢ်ဆါ
-အပူၤကွံာ်တၢ်ထံဒၢအိၣ်လၢဒံၣ်ထၢၣ်ဒၢ
-ကဲထီၣ်ခီဖျိတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်အဃိသ့၀ဲလီၤႉ(ဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါၦၤလၢအကဲထီၣ်တၢ်ဆါအံၤမ့အိၣ်)
-တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢခံကိၢ်ဃံအကပိၤကပၤ
-ဒၢလီၢ်ပူၤအလီၢ်ကမၣ်
-တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်ပူၤ

(၂) တၢ်ထံဒၢအိၣ်ထီၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်တၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်
-လုၢ်လၢ်(သွံၣ်ဟဲ)ဒီဒူၣ်
-မဲာ်သၣ်(မ့တမ့ၢ်)လၢမိၢ်ၦၢ်လိၤနဆူၣ်ကတီၣ်ထီၣ်
-တၢ်ဖိသွံကထီၣ်
-ခိၣ်ဆူၣ်ကဘူလီၤ
-သးသဟီၣ်လီၤ
-ဖိအိၣ်တန့ၢ်ဘၣ်
-ကံလိထီၣ်ဒီးလၢကက့ၤမၤလီၤကံလိအဂီၢ်ကီခဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤနတူၢ်ဘၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

(၃)တၢ်ထံဒၢအိၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်အံၤကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤဒ်လဲၣ်ႉ
ကသံၣ်သရၣ်အံၤကမၤကွၢ်နၤမ့ၢ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်ကူၤအံၤအကဲတၢ်ထံဒၢယိယိဖိဧါတကးဒံးဘၣ်တၢ်ဒၢဖံအိၣ်ဧါတအိၣ်ဧါန့ၣ် ကဒိကွၢ်၀ဲနခံကိၢ်အကပိၤကပၤလၢ(ဒးမၢ်)တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
-တၢ်ထံဒၢလၢအိၣ်ဒံၣ်ဒၢလီၢ်အံၤအကစၢ်လီၤမၢ်ဒၣ်၀ဲသ့ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ထံဒၢတနီၤန့ၣ်ခီဖျိအတလီၤမၢ်ဘၣ်အဃိ ဒ်သိးတၢ်ထံဒၢအံၤကဆံးလီၤအဂီၢ်န့ၣ်နကဘၣ်အီ၀ဲဒၣ်(ဟီၣ်မိ)ကသံၣ်ဒီးကသံၣ်အီလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ

-တၢ်ထံဒၢတနီၤန့ၣ်နအီကသံၣ်အီဘၣ်ဆၣ်တကိညၢ်လီၤဘၣ်ႉအဖျၢၣ်မ့ဒိၣ်န့ၣ်နကဘၣ်ဖွဲးထုးထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤႉ
-မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဖိသွံဒီးနဆူၣ်နဒံးတီၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ်နကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤလၢကသံၣ်လၢအထီဒါ၀ဲ (အဲးဒရိးကၠံၣ်)အံၤ န့ၣ်လီၤႉ
(၄)တၢ်ကိၣ်လိၣ်အိၣ်လၢဒၢလီၢ်ပူၤ(Uterine fibroids)
-( Uterine fibroids)တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်လၢပဒၢလီၢ်ပူၤစံးတၢ်န့ၣ်တၢ်ဖျၢၣ်ဖိလၢအိၣ်ပဒၢလီၢ်ပူၤလၢအတမ့ၢ် ခဲစၢၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်အဖျၢၣ်ႇတၢ်ကိၣ်လိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအတမ့ၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ပနီၣ်တဖၣ်ဘၣ်အသိးတမ့ၢ်အကဆီတလဲကဲထီၣ်ဒၢလီၢ်ခဲစၢၣ်အံၤဘၣ်ႉ
-ဒၢလီၢ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်တဖၣ်အံၤအဆံးဒိၣ်မးပကွၢ်အီၤဒီးပမဲာ်ချံမးပတထံၣ်အီၤဘၣ်ႇ အမ့ဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ်ပၢၢ်တုၤလၢ နဒၢလီၢ်အက့ၢ်အဂီၤဟးဂီၤ၀ဲန့ၣ်လီၤႉဒၢလီၢ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်အံၤအိၣ်၀ဲတဖျၢၣ်သ့၀ဲအသိးအိၣ်အါန့ၢ်ခံဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

(၁)တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်အိၣ်လၢဒၢလီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ဆါတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ
တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်လၢအိၣ်ဒၢလီၢ်ပူၤတၢ်ဆါအံၤအတဒုးနဲၣ်ပၠး၀ဲတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်ဘၣ်ႉတၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်အဒိၣ်အဆံးႇ တၢ်လီၢ်ႇအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအသိးတၢ်ဆါတၢ်ပနီၣ်လၢပသ့ညါအီၤသ့တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ
(က)ဒ်ညီနုၢ်အသိးန့ၣ်လုၢ်လၢ်(သွံၣ်ဟဲ)အါထီၣ်ခံဆးႇသွံၣ်ဟဲအသီအါထီၣ်
(ခ)ဟၢဖၢဆၢလာ်ဆံၣ်ဒၢခိၣ်အကပိၤကပၤတဖၣ်န့ၣ်ကဆါကတကံတကး
(ဂ)ဆံၣ်ဆါတလီၢ်လီၢ်ႇနဆံၣ်၀ံၤနါက့နတူၢ်ဘၣ်လၢနဆံၣ်အိၣ်တ့ၢ်ဒံး

(ဃ)ဟၢဖၢကျၢၤ
(င)ယီၢ်ဒ့ဆၢလာ်ဒီးခီၣ်တဖၣ်တကံတကး
(စ)တဘျီတခီၣ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်တဖၣ်မ့ဟဲဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ်သွံၣ်ကျိၤလၢအမၤစၢၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်တဖၣ်အံၤက့ၤဆီၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးသွံၣ်လဲၤစှၤအဃိခီဖျိတၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်အံၤတဒိးန့ၢ်ဘၣ်သွံၣ်လၢလၢၦဲၤၦဲၤဘၣ်အဃိကဆါထီၣ်၀ဲဖးဒိၣ်လၢသတူၢ်ကလာ်အပူၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉတၢ်ဆါတၢ်ပနီၣ်ဖျါလၢတၢ်ဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤနတူၢ်ဘၣ်မ့န့ၢ်ဖးယံၤလံန့ၣ် လဲၤဒိးသမံသမိးသး လၢကသံၣ်သရၣ်အအိၣ်တက့ၢ်ႉ
(၂) တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်သုတကဲထီၣ်လၢဒၢလီၢ်တဂ့ၤအဂီၢ်ပကဘၣ်ဒီသဒၢအီၤဒ်လဲၣ်ႉ
-ဒ်စဲအ့ၣ်တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါအသိးန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤကျိၤကျဲလၢတၢ်ကဒီသဒၢဒၢလီၢ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်တၢ်ဆါအံၤ တအိၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်တနီၤဖိလီၤဟ့ၣ်နၤတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢနကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤန့ၣ်လီၤႉ
-ဘၣ်ဆၣ်ဒ်သိးပဘီၣ်သုတဒိၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ပၢၤဃာ်နကံလိဒီးနမ့အီၣ်န့ၢ်အီၤတၢ်သူတၢ်သၣ်တၢ်ဒိးတၢ်လၣ်န့ၣ် မၤလီၤစှၤ၀ဲဒၢလီၢ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်လၢအကဟဲကဲထီၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
-ဒ်တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါ၀ဲအသိးန့ၣ်တၢ်ဆဲးတၢ်ထုးယုၤဖိကသံၣ်လၢအပၣ်ဃုာ်၀ဲ(ဟီၣ်မိ)အံၤစ့ၢ်ကီး မၤလီၤစှၤ၀ဲဒၢလီၢ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်တၢ်ဆါလၢအကဟဲကဲထီၣ်သးအံၤန့ၣ်လီၤႉတကြၢးအီကသံၣ်သွံၣ်ဘၣ်ႉ
(၃)တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်အိၣ်လၢဒၢလီၢ်အံၤကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤဒ်လဲၣ်ႉ
ကဘၣ်ဖွဲးထုးထီၣ်တၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်ႇခီဖျိလၢတၢ်ညၣ်ကိၣ်လိၣ်အံၤအဃိသွံၣ်ကလီၤလူအါကဲထီၣ်၀ဲသွံၣ်ဂံၢ်စၢ်ဒီး လၢကကျဲၤဘၣ်က့ၤ(ဟီၣ်မိ)အံၤအဂီၢ်နကူစါယါဘျါအီၤလၢ(ဟီၣ်မိ)ကသံၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
၅၊၊ ပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤ(gland)ညိး
(Bartholin’s gland)လၢအိၣ်ပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤခံခီကပၤအံၤအကျိၤကဘျ့အဂီၢ် (gland)လၢအထုးထီၣ်၀ဲ တၢ်သိအံၤအကျိၤကးတံၢ်သးဒီးဟဲကဖိထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲတၢ်ထံဒၢန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ထံဒၢမ့ဆံးန့ၣ်တမ့ၢ်လၢအနမၤကွၢ်အီၤကသ့၀ဲဘၣ်ဒီးတၢ်ထံဒၢမ့ဟဲဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ် နကတူၢ်ဘၣ်လၢ တၢ်ကဟဲထီၣ်လၢမုၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤတခါခါအသိးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉတၢ်ထံဒၢအံၤတမ့ၢ်လၢအကဆါ၀ဲဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်တၢ်ဃၢ်မ့နုာ်လီၤလံန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်ဒၢဖံဒီးနမ့ထိးဘၣ်အီၤန့ၣ်ဆါ၀ဲလီၤႉ
တၢ်ဆါအံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါလၢအဟဲကဲထီၣ်သးအါ၀ဲဘၣ်ဆၣ်တလီၤဘၣ်ယိၣ်အါအါဘၣ်ႉမုၣ်က့ၢ်ဂီၤ(gland)မ့ညိးထီၣ်န့ၣ်ဆ့ၣ်နီၤန့ၢ်အီၤလၢထံချီကလၢၤကလၢၤပူၤတနံၤ(၄–၅)ဘျီသ့၀ဲလီၤႉနမ့ဆ့ၣ်နီၤအီၤလၢထံချီကလၢၤကလၢၤပူၤဒ်အံၤ(၃)သီမး အမ့တကိညၢ်လီၤဘၣ်န့ၣ်လဲၤဒုးနဲၣ်ပၠးသးလၢကသံၣ်သရၣ်အိၣ်တက့ၢ်ႉ
၆၊၊ ဒၢလီၢ်လီၤ (Uterine Prolapse)

ဒၢလီၢ်(Uterus)အံၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢၦၤပိာ်မုၣ်အခံကိၢ်အဃံပူၤဒီးယုၢ်ညၣ်ႇထူၣ်ပျၢ်ႇထံးရှူတဖၣ်အံၤပၢၤဃာ်၀ဲ ဒၢလီၢ်ထံထံဆးဆးန့ၣ်လီၤႉယုၢ်ညၣ်ႇထူၣ်ပျၢ်ႇထံးရှူလၢအပၢၤဃာ်၀ဲဒၣ်ဒၢလီၢ်တဖၣ်အံၤအဂံၢ်မ့ၢ်လီၤစၢ်န့ၣ် ဒၢလီၢ်လီၤတဲာ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(၁)ကဲထီၣ်သးသ့အါလၢမတဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်ႉ
-ၦၤလၢအိၣ်ဖျဲၣ်အဖိအါတဖၣ်(ၦၤလၢအဒၢတလီၢ်လီၢ်ဒီးအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤအဖိယိယိဖိတဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး ယုၢ်ညၣ်လၢ အပၢၤဃာ်ဒၢလီၢ်တဖၣ်အံၤအဂံၢ်စၢ်လီၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤ)
-ၦၤလၢအသွံၣ်အထံကတၢၢ်(သွံၣ်ထံက့ၤ၀ံၤလီၢ်ခံထုးထီၣ်“ပိာ်မုၣ်”ဟီၣ်မိတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အခါ ဒၢလီၢ်အယုၢ်ညၣ်ႇ ထံးရှူတဖၣ်အဂံၢ်စၢ်လီၤ၀ဲသ့လီၤ)
-ၦၤလၢအိၣ်ဃာ်ဒီးတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်(လၢနဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါၦၤလၢအဒၢလီၢ်လီၤကဲထီၣ်သးမ့အိၣ်န့ၣ် နၤစ့ၢ်ကီး နကဲထီၣ်ဒ်အံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤ)
-ၦၤလၢအစိာ်တၢ်ဃၢထီဘိတဖၣ်
-ၦၤလၢအဘီၣ်ဒိၣ်တလၢ(ခီဖျိဘီၣ်ဒိၣ်တလၢအဃိသိလၢအိၣ်ပမိၢ်ၦၢ်ပူၤတဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီးဆီၣ်လီၤကွံာ်ဒၢလီၢ်လၢ တၢ်ဖီလာ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤ)
-ၦၤလၢအဒၢလီၢ်ကပိၤကပၤအိၣ်ဒီးတၢ်ကိၣ်လိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်(တၢ်ကိၣ်လိၣ်အိၣ်လၢဒၢလီၢ်ႇဒၢလီၢ်အခိၣ်အဃၢၤတဖၣ်ဒီး ပဆီၣ်ဘၣ်တၢ်ကိၣ်လိၣ်အံၤအဃိသ့၀ဲန့ၣ်လီၤ)
-ၦၤလၢအအိၣ်ဒီးထံၣ်ဘံၣ်တၢ်ဆါႇတၢ်သါကျိၤတၢ်ဆါလၢအယံၤ ကူးအဆၢတတဲာ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်
-ၦၤလၢအအီမီာ်ထူတဖၣ်
(၂) ဒၢလီၢ်လီၤအံၤ နသ့ၣ်ညါအီၤသ့ဒ်လဲၣ်ႉ
ဒၢလီၢ်လီၤအံၤအိၣ်၀ဲ(၄)ပတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ
-အပတီၢ်(၁)ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးလီၤတဲာ်လၢပိ၁်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤအပတီၢ်
-အပတီၢ်(၂)ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးလီၤတုၤလၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤအခိၣ်ထိးအပတီၢ်
-အပတီၢ်(၃)ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးလီၤတဲာ်တုၤလၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤချၢအပတီၢ်
-အပတီၢ်(၄)ဒၢလီၢ်ဒီတဖျၢၣ်လီၤတဲာ်လၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤအချၢခဲလၢာ်အပတီၢ်

ၦၤပိာ်မုၣ်အံၤဒ်အ၀ဲသ့ၣ်မိၢ်ၦၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဆီလီၤအသိးန့ၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဒၢလီၢ်အမဲာ်ညါအဆံၣ်ဒၢႇအဒၢလီၢ်အလီၢ်ခံ တၢ်အီၣ်လီၢ်လံၤဒၢႇဒၢလီၢ်အဖီခိၣ်တကပၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒီးၦံာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉဒၢလီၢ်မ့လီၤအခါန့ၣ်ဆံၣ်ဒၢႇၦံာ်ဒီးတၢ်အီၣ်လီၢ်လံၤဒၢတဖၣ်အံၤလီၤတဲာ်ဃုာ်၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉ
-ဒၢလီၢ်မ့လီၤတဲာ်တုၤလၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤခိၣ်ထိးဘျီန့ၣ်နကတူၢ်ဘၣ်လၢတၢ်ကလီၤတဲာ်တခါခါလၢမုၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤ
-ပၢၤဆံၣ်တန့ၢ်ႇပၢၤအ့ၣ်တန့ၢ်
-ယီၢ်ဒ့ဆၢလာ်န့ၣ်ကဆါ၀ဲတပယူာ်ဃီ
-ဖဲနမံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါအခါမုၣ်က့ၢ်ဂီၤကဆါ၀ဲ
-ဆံၣ်ဆါႇအ့ၣ်ဆါကကီ၀ဲႇဟးပိာ်ကျဲတကဲ
-လၢ(၁)တပတီၢ်လံနမ့တကနၣ်ဃုာ်အီၤဘၣ်ႇနမ့ပျံၤနမ့မဲာ်ဆှးလၢကလဲၤနဲၣ်ပၠးလၢကသံၣ်သရၣ်အအိၣ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်သးတုၤလၢ(၄)ပတီၢ်တပတီၢ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(၃)ဒၢလီၢ်လီၤတဲာ်အံၤ ပကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤဒ်လဲၣ်ႉ
-တၢ်ကဘၣ်ဖွဲးကူစါယါဘျါ
-နကူစါယါဘျါအီၤလၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ
-နကူစါယါဘျါဖူအီၤလၢ(ဟီၣ်မိ)ကသံၣ်ဖူသ့၀ဲ
-နက့ၤဆီၣ်ထီၣ်က့ၤနဒၢလီၢ်လီၤတဲာ်အံၤလၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤ(Ring pessary)သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(၄)ကျိၤကျဲလၢအဒီသဒၢ ဒၢလီၢ်သုတလီၤတဲာ်တဂ့ၤအဂီၢ်
-ဒ်သိးပဟၢဖၢသုတကျၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်အီၣ်န့ၢ်တၢ်ဒိးတၢ်လၣ်ဒီးတၢ်သူတၢ်သၣ်အါအါတက့ၢ်ႉ
-ဒ်သိးပဘီၣ်ဒုတဒိၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ပၢၤဃာ်နကံလိ
-ဟးဆှဲးစိာ်တၢ်ဃၢတက့ၢ်ႉ
-ဒ်သိးဒၢလီၢ်အယုၢ်ညၣ်အဂံၢ်ကဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်မၤဒၢလီၢ်ယုၢ်ညၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ(Kegel workout)တက့ၢ်ႉ
တၢ်ထံၣ်တၢ်နၢ်ပၢၢ်လၢအကမၣ်တဖၣ်

ၦၤတဲ၀ဲလၢလုၢ်လၢ်(သွံၣ်)ဟဲမ့အါန့ၣ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဂ့ၤဒ်န့ၣ်အိၣ်လီၤႉတၢ်လၢလုၢ်လၢ်(သွံၣ်)န့ၣ်ခီဖျိဒၢလီၢ်အကပိၤကပၤတီၣ်လီၤအဲးအဃိသွံၣ်ဟဲ၀ဲလီၤဒီးအတမ့ၢ်သွံၣ်အုၣ်သွံၣ်ကျၣ်ႇတၢ်အုၣ်တၢ်ကျၣ်လၢအိၣ်ပမိၢ်ၦၢ်ပူၤတဖၣ်ဘၣ်ႉ

ဖဲပသးနံၣ်အိၣ်အနံၣ်တဆံဘျဲၣ်ဒီးပသးစၢ်အခါန့ၣ်ခီဖျိ(ဟီၣ်မိ)အံၤအါ၀ဲအဃိပသွံၣ််မ့ဟဲန့ၣ်အါ၀ဲဒၣ်လီၤႉ နဒ်သးၦၢ်ဒိၣ်ထီၣ်န(ဟီၣ်မိ)စ့ၢ်ကီးကလီၤစှၤ၀ဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိနသွံၣ်ဟဲကလီၤစှၤ၀ဲန့ၣ်လီၤႉနသွံၣ်တဟဲဒ်သိးနသးစၢ်အခါလၢၤဘၣ်ႇဘၣ်ဆၣ်တဘၣ်လိၣ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဘၣ်ႉလ့ၤတက့ၤတလိၣ်ပအီ၀ဲကသံၣ်သွံၣ်အံၤဘၣ်ႉ