ကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိးထီၣ်ကဒါ၀ံၤလီၢ်ခံ အဆိကတၢၢ်ဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤဖိစးထီၣ်ဟးထီၣ်လံ

လါယူၤလံ ၁၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖၣ်အပူၤ တၢ်က့ၤအိးထီၣ်ကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ၀ံၤလီၢ်ခံအဆိကတၢၢ်တဘျီဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်စးထီၣ်ဟးထီၣ်လဲၤဆူကီၢ်အမဲၤရကၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ

ကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖၣ်အပူၤ ခံ၀ီတ၀ီတၢ်က့ၤအိးထီၣ်တၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ၀ံၤလီၢ်ခံ ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါန့ၣ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်ဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤအံၤ ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် စးထီၣ် ဟးထီၣ်လဲၤဆူကီၢ်အမဲရကၤထံကီၢ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)နဲၣ်ရွဲၣ် စီၤၦဲၤစ့ ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤစံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ

အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အမ့ၢ်လီၤမီၤနီၤႉဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤခိၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဖဲမဟါတနံၤလၢမဲၢ်လးဒဲက၀ီၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤလီၤႉ ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤန့ၣ်ၦၤကညီလဲၤလံမီၤနီၤႉအခဲအံၤလဲၤဆိဒၣ်ဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤတဖျၢၣ်ဒံးလီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်လၢၦဲၤသီတနံၤလဲၣ်ခီန့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်မီၤနီၤႉမဟါန့ၣ်ဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤခိၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဒ်န့ၣ်ႉယဆိမိၣ်ကဘၣ်လၢအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါလံဧါသၢၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

ဘၣ်ဃးအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤဟံၣ်ဖိဃီဖိဟးထီၣ်လဲၤဆူကီၢ်အမဲရကၤအံၤဟံၣ်ဒူၣ်ၦဲၤဖျၢၣ်လဲၣ်ဒီး ၦၤနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးဆံးအါလဲၣ်တၢ်ဆဲးကျိးတၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤတဆီတကီၢ်ခါခဲအံၤဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်စးထီၣ် ဟးထီၣ်လဲၤလံဘၣ်ဆၣ်ဒဲက၀ီၤလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်တနီၤန့ၣ်တၢ်တစးထီၣ်ဘၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒံးဘၣ်အိၣ်၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

အဃိဘၣ်ဃးတၢ်သုးလီၢ်ကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤဘၣ်မနုၤဃိတၢ်စးထီၣ်အီၤ လၢဘၣ်ဒိၤယါ တကပၤလဲၣ်ဒီးဒဲက၀ီၤလၢအိၣ်တ့ၢ်အဂၤတဖၣ်တၢ်ကစးထီၣ်အီၤတၢ်အိၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤဒ်လဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)နဲၣ်ရွဲၣ် စီၤၦဲၤစ့ စံးအါထီၣ်၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ

“ၦၤဒဲက၀ီၤဖိခီန့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးတဲနၢ်ပၢၢ်တဲကျၢအ၀ဲသ့ၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကရၢကရိခဲလၢာ်လီၤႉၦၤကိးတၢ်ခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ် အမဲရကၤ ထံကီၢ်တဘ့ၣ်ဒံးလီၤႉအမဲ&ကၤအံၤအ၀ဲသ့ၣ်ကရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲဒ်သိးၦၤကိးတဘျီဃီဒဲက၀ီၤကိးဖျၢၣ်ဒဲးန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အကျိၣ်အစ့တအိၣ်လၢကငါၦၤကညီပာ်လီၤ၀ဲအကရူၢ်(Team)သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ႉငါ၀ဲန့ၢ်တဖုလီၤအဃိပာ်လီၤဆီ လီၤ၀ဲလၢကလဲၤ ဆိ လၢထါမဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤႇဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤလၢန့ၣ်တကပၤလၢညါ၀ံၤမးကဟဲလီၤက့အူးဖၠၣ်ႇနိၣ်ဖိႇ မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤတဆီ တဆီအဃိန့ၣ်ကတံာ်တာ်၀ဲအဃိန့ၣ်၀ံသးစူၤအိၣ်ခိးမီၤနီၤႉအဃိတနီၤနီမဒုတနံၣ်ညါအံၤတတုၤဒံးဘၣ်အိၣ်ဒီးတနီၤန့ၣ်ကတုၤအိၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

အပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၂၂ သီအခါန့ၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်အမဲရကၤပဒိၣ်ႇဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးထုးထီၣ် ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲလၢကအိးထီၣ်ကဒါတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒီးဖဲန့ၣ်ဒဲက၀ီၤ ၦၤဘၣ်ကီ ဘၣ်ခဲဖိကမျၢၢ်တဖၣ်သူၣ်ခုသးခု၀ဲလၢကလဲၤဘၣ်၀ဲလၢကီၢ်အမဲရကၤထံကီၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

တၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ် တၢ်ကျဲၤအံၤ အပူၤကွံာ်(၂၀၀၅)အခါအဆိကတၢၢ်တဘျီတၢ်အိးထီၣ် လၢၦၤဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဒီးဖဲန့ၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်လဲၤအိၣ်ဆိး၀ဲလၢကီၢ်အမဲရကၤထံကီၢ်အံၤ အနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤန့ၣ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၉)ဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ် မဲၢ်လးႇအူးဖၠၣ်ႇ နိၣ်ဖိႇမဲၢ်ရၤမိၢ်ႇမဲၢ်လးအူးႇဘၣ်ဒိၤယါႇထါမ်ဟ့ၣ်ႇကရ့ၣ်နံၣ်ဒဲက၀ီၤ(၁)(၂)သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(တကလီၢ်) ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ