လါယူၤလံ ၁၄ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် လ့က့ၣ်ဒီးတးပီတကပၤန့ၣ် ဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢ ဆဲးကဲထီၣ်ဒံးအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်အဂၤ(၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လၢသဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအံၤတဖၣ် ဖဲတလါအံၤလါယူၤလံထီၣ်အံၤအခါန့ၣ် ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးပှၥ်ဘျးစဲ(KPSN)ဆှၢဃီၤဝဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါ ဘၣ် န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ်ထီၣ်အခါန့ၣ် လၢကထီၣ်မၤဆှဲက့ၤဝဲလ့က့ၣ်ဒီးတးပီသုးကလၢၤ(၂)ဖျၢၣ်အံၤအဂီၢ် ဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA) သုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်, ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲခးလီၤတၢ်ကိးမုၢ်နံၤမုၢ်နၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး ဟီၣ်ကဝီၤပူၤဖဲန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤတၢ်ဒုးစ့ၢ်ကီးဆဲးကဲထီၣ်ဒံးအဃိ လီၤဆီဒၣ်တၢ်သဝီဖိကမျၢၢ်တဖၣ်တက့ၤဘၣ်ဒံးလၢအဟံၣ်အဃီ တၢ်ဆၢကတီၢ် ထီၣ်ဘးဝဲလၢ(၃)လါဘျဲၣ်လံန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိဒ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအတၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်အဖီခိၣ် (KPSN)တီခိၣ်ရိၣ်မဲဆှၢလီၤဝဲစ့ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢတးပီကရူၢ်ပူၤ တးပီ,တးပီခံဒီးကါမဲသဝီ(၃)ဖျၢၣ်အံၤ ဟံၣ်ခိၣ်(၃၁၉)ဖျၢၣ် ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၈၉၈)ဂၤအဂီၢ်လၢလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤနီၢ်နီၢ်အံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် နဲၣ်ရွဲၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံးဝဲလၢ“ကျိၣ်စ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢတၢ်ဆှၢလီၤဝဲတဖၣ်န့ၣ် ကမျၢၢ်တဂၤန့ၣ် ပဟ့ၣ်လီၤအီၤလၢစ့ပယီၤ(၃၀,၀၀၀).မ့ဝံၤ(CIDKP)စ့ၢ်ကီးဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤဝဲ ဟုသးအထၢၣ် (၃၀၀)မီၤ. တၢ်အဃိ န့ၣ်ပဟ့ၣ်နီၤလီၤတဘျီ ဃီဖဲန့ၣ်လီၤ.ဟံၣ်ခိၣ်တဒူၣ်န့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဟုသးတထၢၣ်မီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤလၢတးပီးဒီးလ့က့ၣ်သဝီတကပၤန့ၣ် တၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ဒံးဝဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤအဃိ လီၢ်ကဝီၤ ကမျၢၢ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်က့ၤအိၣ်တဲတဘူၣ်ဒံးဘၣ်အသိး လၢကက့ၤအိၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်လၢပှဲၤ ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ် န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ် ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“ခဲအံၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်မ့မ့ၢ်လၢတးပီသဝီခီန့ၣ် ပှၤက့ၤအိၣ်တဘူၣ်နီတဂၤဒံးဘၣ်.ပှၤတနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်လၢဝ့ၢ်ပူၤအိၣ်,တနီၤန့ၣ် လဲၤအိၣ်လၢမံၤခိၣ်ပှၢ်လၢ်ကျါဒီးတနီၤခီန့ၣ်လဲၤအိၣ်ဝဲလၢပှၤဒူပှၤသဝီ အဘူးအတံၢ်အိၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်တၤပီခံသဝီခီန့ၣ် ပှၤက့ၤအိၣ် အိၣ်မီၤစှၤကိၥ်ဖျၢၣ်. ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢကါမဲသဝီခီန့ၣ်အိၣ်ယံၤဒီးပယီၤသုးတစဲးအဃိပှၤက့ၤအိၣ်လၢၤလံ.တၢ်မၢၤအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်အိၣ် လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီအပူၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဟီၣ်ကဝီၤပူၤဖဲန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤ ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢ ကလဲၤဖံးလဲၤမၤတၢ်အဖီခိၣ် ဘၣ်အိၣ်ကနၣ်ကွၢ်ဝဲတၢ်အိၣ်သးဒီး နံၣ်လၢကဟဲအံၤသဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူ တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ဝဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ အပူၤကွံၥ်တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၆)လါမးရှးအခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီး လၢကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ အံလူၢ်ကရူၢ် ဖုဝါသံၣ်သဝီ ဟံၣ်ခိၣ်(၁၈၉)ဖျၢၣ် ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၇၀၀)ဂၤလၢအသဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီလိၣ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ (KPSN)ကရူၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲ လဲၤဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒံးန့ၣ်လီၤ.
“ဝဲဒၣ်ညီနုၢ်န့ၣ်ပမၤစၢၤလၢကျိၣ်စ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝံၤပဆှၢလီၤဆူကီၢ်ရ့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါန့ၣ်ဆီတလဲ က့ၤဝဲလၢစ့ပယီၤဝံၤပှ့ၤက့ၤဝဲတၢ်လၢပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလိၣ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ်မီၤနီၤ.ပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်အံၤတၢ်အရ့ဒိၣ်န့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ဟုသး,တၢ်ဖီၣ်အီၣ်တ့ၤအီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ,တၢ်ခိၣ်ဒုး(တၤလပၣ်)မီၤ.မ့မ့ၢ်သုးက့/ကီၢ်ရ့ၣ်လၢအဂၤန့ၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢတၢ်အိၣ် သးဒီးဃ့ထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်န့ၣ်ပဆဲးကျိးဒီးပှၤဘျးစဲဝံၤဒီးပမၤစၢၤအိၣ်လီၤ.ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤတၢတနွံအခါန့ၣ်ပမၤစၢၤတ့ၢ်ဒံးဝဲမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဃဲပၤကရူၢ်လၢကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အံၤအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဘျီစ့ၢ်မီၤ ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်/သုးက့ကိးဘ့ၣ်ဒဲးအပူၤ ခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိ ကမျၢၢ်လၢသဂၢၢ်ဘၣ် တၢ်ကီ တၢ်ခဲ လိၣ်ဘၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဖၣ်န့ၣ် ညီနုၢ်(KPSN)ကရူၢ်အံၤ ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီးပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်ကရၢ ဃုၥ်ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤ ပှၤမၤတၢ်စၢၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤ ဆှၢလီၤဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအိၣ်ဝဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ.