လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၆ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကခၠ့ၣ်ကီၢ်စဲၣ် ဖါကၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤအတၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢ တၢ်မၤတၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢမူးသးဖှံအလီၢ်အံၤ ခီဖျိပညိၣ်မၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးလၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဖီခိၣ်အဃိ မ့ၢ်တၢ်လုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်၀ဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤအကွီၢ်မ့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါအီးကထိဘၢၣ် ၂၅ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
လၢကခၠ့ၣ်ကီၢ်စဲၣ် ဖါကၣ်ကီၢ်ဆၣ် အနၣ်ပၤတၢ်လီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်ကမၤလၤကပီၤတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် ကခၠ့ၣ်တၢ်သဘျ့(KIO)တၢ်ကရၢကရိၦဲၤထီၣ် ၆၂ ၀ီတ၀ီအဂီၢ် ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၂၃ သီ ဟါခီ ၈ နၣ်ရံၣ်တခီဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် သုးမီၤစိရိၤအဒုးသုးကဘီယူၤ(၃)ဘ့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢ တၢ်မၤတၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢမူးသးဖှံအလီၢ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိကခၠ့ၣ်ၦၤသး၀ံၣ်တၢ်ဖိဃုာ်ဒီးကမျၢၢ်အဂၤ(၈၀)ဘျဲၣ်သံ၀ဲဒီး ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲအဂၤ(၁၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣန့ၣ်လီၤႉ
ဒုးသုးကဘီယူၤလၢတၢ်တြီတ့ၢ်ဃာ်၀ဲလၢတၢ်တဘၣ်သူအီၤလၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအပူၤဘၣ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်တခီသုးမီၤစိရိၤအံၤတနီၤဖး၀ဲၦၤပၢၢ်ဆၢတၢ်ကရူၢ်ကရၢဒီးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်ဒီးပညိၣ်လဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်ဒ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်မၤကမၣ်၀ဲဒုးယၤကွီၢ်မ့ၣ်(War Crime)လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိသုးမီၤစိရိၤအံၤအမူအဒါအိၣ်၀ဲလၢအတၢ်မၤကမၣ်ဒုးယၤကွီၢ်မ့ၣ်အဖီခိၣ်အံၤဒီးဒ်သိးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢအတၢ်ကမၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဒိးန့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ထဲသိးတုၤသိးအဂီၢ်ဃ့ထီၣ်၀ဲအသိးထံဂုၤကီၢ်ဂၤပဒိၣ်ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဘၣ်ထွဲသဲစးတၢ်သိၣ်တၢ်သီအတၢ်လဲၤတရံးသးအကျိၤအကျဲတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃး(International Humanitarian)ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသနူအံၤကဘၣ်ဟံးဂ့ၢ်၀ီ၀ဲ ၦၤမၤကမၣ်တၢ်ဖိဒီးၦၤလၢအအိၣ်ခိးနဲၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်တဖၣ်တဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးမီၤစိရိၤပညိၣ်မၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးလၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဖီခိၣ်အံၤမၤ၀ဲဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤအဂီၢ်လီၤအဃိတၢ်သူၣ်ဆါသးဆါသးဘၣ်အၢသုးမီၤစိရိၤကဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးသုးမီၤစိရိၤလၢအက့ၤမၤသံမၤ၀ီလီၤက့ၤအထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အံၤကလုာ်ဒူၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိခဲလၢာ်ကပာ်ဖှိၣ်ထီဒါသကိးသုးမီၤစိရိၤအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်တၢ်မၤဆီၣ်ခံ၀ဲလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဆူၣ်ထီၣ်လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤအဂီၢ်လီၤအသိးလၢတၢ်န့ၣ်အဃိကလုာ်ဒူၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိခဲလၢာ်ကပာ်ဖှိၣ်ထီဒါသကိးသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအလီၤသးဘၣ်အၢ၀ဲအံၤဒီးဒ်သိးသုးမီၤစိရိၤအဂံၢ်ကထီၣ်တဲာ်ကွံာ်အဂီၢ်န့ၣ်ကနုာ်လီၤပၢၢ်ဆၢသကိးဃူဃူအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကခၠ့ၣ်တၢ်သဘျ့တၢ်ကရၢကရိၦဲၤထီၣ်(၆၂)၀ီတ၀ီမုၢ်နံၤအံၤအပူၤ သူၣ်အုးသးအုးဃုာ်ဒီးကခၠ့ၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိခဲလၢာ်ဒီး ဒ်တၢ်သ့အိၣ်ဒီးၦၤအသိးကတြီဆၢဒီသဒၢကမျၢၢ် ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအစုက၀ဲၤတၢ်ကမၣ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤဒီး ဒ်သိးကလုာ်ဒိၣ်စိသနူဒီးသုးမီၤစိရိၤသနူကကတၢၢ်ကွံာ် အဂီၢ်န့ၣ်ကပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤပၢၢ်ဆၢသကိးတၢ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ခဲလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢ(KIO)နံၣ်ဆဲးဆၢတၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢမူးသးဖှံအလီၢ်အဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်သံ၀ဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အဖီခိၣ်အံၤဒီကလုာ်ဃူဖိးၦၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်ကီၣ်ကး(NUCC)ႇဒီကလုာ်ဃူဖိး(NUG)ပဒိၣ်ဃုာ်ဒီးကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢဒီးတၢ်ကရၢကရိလၢအဟူးဂဲၤမၤတၢ်လၢၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ထီဒါ၀ဲတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုအဂ့ၢ်န့ၣ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲစုာ်စုာ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဘၣ်ဃးသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်အဖီခိၣ်အံၤဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢလၢအိၣ်ဆီလီၤသးကီၢ်ပယီၤပူၤဃုာ်ဒီးကီၢ်အီးစထြ့လယါႇခဲနဒၣ်ႇကီၢ်ပယီၤဘၣ်ထွဲယူရပၤကီၢ်စၢဖှိၣ်မီၢ်သီ၀ဲၤဒၢးဒီးယူရပၤကီၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဖိအထံကီၢ်မီၢ်သီ၀ဲၤဒၢးတဖၣ်လၢအမ့ၢ် ခၠဲၣ်ကီၢ်ခိၣ်ထံကီၢ်ႇဒ့မၣ်ႇဖ့ၣ်လဲၣ်ႇပၠ့ၤသ့ၣ်ႇကၠၢၣ်မနံၣ်ႇအံၣ်တလံၣ်ႇ နဲၣ်သလဲၣ်ႇစပ့ၤဒီး ဆွံၣ်ဒ့ၣ်ထံကီၢ်တဖၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါနီၣ်၀့ႇဆွံၣ်စလဲၣ်ႇယူၣ်ခ့ၣ်ဒီးအမဲရံၣ်ကၣ်ထံကီၢ်အမီၢ်သီဘၣ်ထွဲကီၢ်ပယီၤတဖၣ်ႇမီၢ်သီ၀ဲၤဒၢးမူဒါခိၣ်တစိၢ်တလီၢ်တဖၣ်ဒီးမီၢ်သီ၀ဲၤဒၢးၦၤခိၣ်ဒိၣ်နၢ်လဲၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးထုးထီၣ်သဃဲၤ၀ဲလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါန့ၣ်လီၤႉ