လါယနူၤအါရံၤ ၈ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
တၢ်သဘျ့မုၢ်နံၤဒီးထံကီၢ်ပဒိၣ်လၢ ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်လၢအမ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲ ဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီ အခါအံၤ တခၢၣ်စးဝဲ KNU တၢ်ပၢတၢ်ြပးကျဲသနူဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤတီနံ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်တလါအံၤလါယူနူၤအါရံၤထီၣ် ၅ သီအနံၤ လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆) ကီးတရံး ကီၢ်ဆၣ် ဂီၤလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤ (KTLA)တီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤလၤကပီၤဝဲ တၢ်သဘျ့မုၢ်နံၤအံၤဒီး မုၢ်နံၤအံၤ ပၥ်ပနီၣ်လၢ အမ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သဘျ့မုၢ်နံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KTLA)သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိ စီၤနၢၤဒါ အနီၢ်ကစၢ် ဘိးဘၣ်ရၤလီၤစံးလီၤ ဝဲလၢ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤပူၤဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဘၣ်မနုၤလၢပဘၣ်မၤတၢ်သဘျ့လဲၣ်န့ၣ်ဒ်ပမ့ၢ်ပှၤကညီတဖုအသိးပအဲၣ်ဒိးအိၣ်ဒီးပထံပကီၢ်,ပတၢ်သဘျ့,ပနီၢ်ကစၢ်တၢ်ပၢလီၤသးလီၤ.ပှၤတဖုလၢအထံအကီၢ်အတၢ်သဘျ့တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ကုၢ်လီၤ.ပှၤတကလုၥ်အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ထံကီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဒ်ပမိၢ်ပၢ်ဖံဖုဟ့ၣ်သါပှၤပထံပကီၢ်အသိးန့ၣ်မူဒါအိၣ်လၢနၤယၤပစုပူၤလၢပကဘၣ်ဟံဃၥ်ကဟုကယၥ်အီၤ. တနံၤညါအံၤပဘိးဘၣ်ရၤ လီၤတၢ်သဘျ့မုၢ်နံၤလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်လီၤ.ဟီၣ်ခိၣ်ချၢဒီဘ့ၣ်ကထံၣ်လၢပကီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ကီၢ်သူလ့ၤလီၤ.တၢ်သဘျ့န့ၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးတၢ်ဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ.အဃိပကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဒူသးဒူ,တၢ်ဃူတၢ်ဖိး ပမ့အိၣ်ဒီးတၢ်ဃူတၢ်ဖိးန့ၣ် ခဲမုၢ်ဆ့ၣ်န့ၣ် တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကတုၤအိၣ်ပပှၤကလုၥ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢ(KTLA)အတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအဖီခိၣ်အံၤ တၢ်ဘၣ်ထွဲတအိၣ်ဝဲဒီး(KNU)ဘၣ်အသိးတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤထီဒါ စ့ၢ်ကီးဝဲ ကရၢမိၢ်ပှၢ်ကျဲသနူအဃိ တခၢၣ်စးဝဲကရၢမိၢ်ပှၢ်ဒီးထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် KNU ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲမဟါဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ယအဲၣ်ဒိးတဲအဆိကတၢၢ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤတၢ်ဘၣ်ဃးတအိၣ်ဒီးပ(KNU)တၢ်ကရၢကရိနီတမံၤဘၣ်.အအိၣ်လၢ တၢ်ကရၢကရိပူၤအခါအမၤကမၣ်ဝဲကွီၢ်မ့ၣ်တခါဝံၤဟးဆှဲးအသးဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ကရၢကရိလၢအသီတခါ.အဃိလၢတၢ်သ့ၣ် တဖၣ်အံၤအဖီခိၣ်တၢ်ဘၣ်ထွဲဒီးပှၤတအိၣ်နီမံၤဘၣ်.တခၢၣ်စးဝဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်ဘၣ်,တခၢၣ်စးစ့ၢ်ကီးဝဲပတၢ်ပၢတၢ်ပြးကျဲသနူဘၣ်.လၢတၢ်မၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ထီဒါစ့ၢ်ကီးဝဲပ(KNU)ကျဲသနူလီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပကသူၣ်ထီၣ်ဖဲၣ်ဒရၢၣ်ဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ထံကီၢ်လၢအသီတဘ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တုၤလၢခဲအံၤပဘၣ် ဟူးဂဲၤဘၣ်ဂဲၤ ပျုၢ်ဂဲၤဆှးအီၤအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပကသူၣ်ထီၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်အဂီၢ် ဆၢကတီၢ် ခဲအံၤတမ့ၢ်ထဲလၢကညီဒီတကလုၥ်အဂီၢ်ဘၣ်ကလုၥ်လၢအဂၤဃုၥ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢစ့ၢ်ကီးဆၢကတီၢ်ခဲအံၤဘၣ်ဖဲပဂုၥ်ကျဲးစၢးအဖၢမုၢ်လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်(KTLA)ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်သဘျ့မုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီဝဲအံၤအပူၤစ့ၢ်ကီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဃုၥ်ဝဲ ကီၢ်သူလ့ၤထံကီၢ်ပဒိၣ် န့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢကီၢ်ခိၣ်အလီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ သုးခိၣ် စီၤနၢၤဒါမၠး အနီၢ်ကစၢ်, ကီၢ်ခိၣ်-၂ တၢတဂၤ သုးခိၣ်ကျၢၢ်စိ စီၤဆၣ်ဂ့ၤဖိ, ကီၢ်ခိၣ်-၂ ခံဂၤတဂၤ စီၤဒ့ဘ့းသးကပီၤ, ကိတိၥ် ခိၣ် စီၤဖိသူလ့ၤ, တၢ်ဒီသဒၢကိတိၥ်ခိၣ် စီၤဒ့ဘ့းလီဒူ သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ် လီၤ.
ဖဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ်တကျၢၤဒီးကလုၥ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ပၢၢ်ဆၢဒုးထီဒါဝဲသုးမီၤစိရိၤလၢအဟံန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ ,မၤသံမၤဝီဝဲကီၢ်ပယီၤပူၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအကတီၢ်အံၤန့ၣ် လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်သဘျ့မုၢ်နံၤအဖီခိၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး တၢ်ပဲၥ်ထံ နီၤဖး အိၣ်ထီၣ်ဝဲအကလုၥ်ကလုၥ်လၢကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢ,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိဒီးကညီဖိကဒဲကဒဲအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအဖီခိၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ထံၣ်ကမၣ်လၢကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢကညီကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိကဒဲကဒဲအဘၢၣ် စၢၤသ့ဝဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤတီနံ စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“လၢတၢ်မၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်တၢ်ပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်န့ၣ်လီၤဆီဒၣ်တၢ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ,ကညီကမျၢၢ်ဒီးကီၢ်ပယီၤပူၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိ တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤဒုးအိၣ်ထီၣ်(တၢ်ဖုၣ်ထံၣ်ဖုၣ်ထီ)သ့အသိး ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ဒုးထံၣ်ကမၣ်လိၥ်သးလၢကဒဲ ကဒဲအဘၢၣ်စၢၤ သ့ဝဲလီၤ.ခဲအံၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်ဒိၣ်စိဝဲဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်တအိၣ်နီခါဘၣ်.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်လၢထံဆၢကီၢ်ဆၢအံၤပဒိၣ်စိန့ၢ်အကံလိမံထၢၣ်(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်ညါ.တၢ်ကရၢကရိတဒူၣ်လၢအတၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲထံကီၢ်တၢ်သဘျ့အံၤ(ယိၣ်တံၣ်)တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပှၤအါဂၤသ့ၣ်ညါဝဲလီၤ.ဒ်န့ၣ်အသိးခၢၣ်စးဝဲပကီၢ်ရ့ၣ်(၇)ဘ့ၣ်ပူၤတၢ်ပၢတၢ်ြပးအံၤတန့ၢ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်ပထံၣ်ဘၣ်ဆှဲဆှဲလီၤ.ကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးတအိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးအဖီလၥ်ပူၤဘၣ်.အဃိနဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်တအိၣ်,ကမျၢၢ်တအိၣ်,တၢ်ပၢတၢ်ပြးသနူမနုၤမးတအိၣ်,ခိၣ်နၢ်တအိၣ်,မ့ဝံၤခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ပှၤအိၣ်လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤစှၤကိၥ်ဂၤဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲလီၤ.အဃိတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤတၢ်ဘၣ်ထွဲ တအိၣ်ဒီးပှၤဘၣ်န့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးတဲဆှဲယဲဒ်အံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
(KTLA)အခိၣ် သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် စီၤနၢၤဒါမၠးလၢအဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲတၢ်သဘျ့မုၢ်နံၤအံၤန့ၣ် မ့ၢ်တ့ၢ်ဝဲ(KNU)ကရၢခိၣ်လီၢ်လံၤ သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိ စီၤဘိၣ်မၠး အဖိခွါ တဂၤ အသိး မ့ၢ်တ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO) သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤ တဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ် လၢဂီၤလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤပူၤဘၣ်ဃး လၢတၢ်မၤသံမၤဝီဝဲကမျၢၢ်အဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိ ဘၣ်ထုးထီၣ်ကွံၥ်အီၤလၢမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤအံၤန့ၣ် လီၤ.
အဃိစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၂)လါယူၤလံအခါန့ၣ် အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲတီခိၣ်ရိၣ်မဲဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ (KTLA)အံၤဒီးဟံဝဲမူဒါဒ်သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်တဂၤ အသိးလၢ အတအိၣ်လၢကရၢမိၢ်ပှၢ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲစုတီၤဖီလၥ်အံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ဒုးလီၤပှီၢ်ကွံၥ်သုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤပူၤစ့ၢ်ကီး ကရူၢ်အံၤပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီး ဟူးဂဲၤဝဲဖဲဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ် (သုးက့ ၆)ဂီၤလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤ ဒီး ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၄)ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်တနီၤအပူၤ တကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါလၢကရူၢ်အံၤအ တၢ်ဟူး တၢ်ဂဲၤ အဖီခိၣ်တၢ်ဘၣ်ဂံၥ်ဂူၥ်စ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်ဝဲဒီးဟီၣ်ကဝီၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်/ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုမုၢ်ဒိၣ်အဘၢၣ်စၢၤ တုၤလၢခဲအံၤအိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံၥ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကရူၢ်အံၤသီသီအခါ သုးမုၢ်သံၣ်ဘိအနီၣ်ဂံၢ်မ့အိၣ်လၢ(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဆၣ် လီၢ်ခံခီဖျိလၢကရူၢ်ကရၢပူၤ တၢ်သးလီၤပလိၥ်တၢ်အိၣ်သး အကလုၥ်ကလုၥ်အဃိ တနီၤန့ၣ်က့ၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီး(KNLA)အိၣ်အဖီခိၣ် ခဲအံၤတၢ်တယး ကွၢ်ဝဲလၢသုးဂံၢ်ဘါနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်က့ၤဒၣ်ထဲ လၢအကယၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.