ဘၣ်မနုၤအဃိလၢသုးမီၤစိရိၤဘၣ်ဟဲထီၣ်လူၤက့ၤ“ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ”ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤလဲၣ်

ဘၣ်မနုၤအဃိလၢသုးမီၤစိရိၤဘၣ်ဟဲထီၣ်လူၤက့ၤ“ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ”ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤလဲၣ်

သူမှဲခုၣ်

“စးထီးလၢသုးမီၤစိရိၤအသုးကျိၤဟဲထီၣ်ပၢၢ်တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်လီၤ. ကဲထီၣ်လၢမုၢ်နၤ တဘျီဘျီလၢမုၢ်ဆါတဘျီဘျီ. ကဲထီၣ်တၢ်လီၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တတီၤလီၢ်လီၢ်ဖဲသုးကျိၤအခိၣ်ထိးဘၣ်. လၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤစ့ၢ်ကီး တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကလ့ၢ်ကလ့ၢ်လီၤ.”

အဝဲအံၤမ့ၢ်ဝဲ(သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤထိၣ်ရီၤဘ့ၤ တဲပၠးဝဲဘၣ်ဃးကတၢတံၥ်-ကမးမိၣ်ကျဲ လီၢ်ခံကတၢၢ်ပျီပူၤ တၢ်အိၣ်သးအံၤန့ၣ်လီၤ.

လၢကထိၣ်ဒိၣ်စိက့ၤဖၣ်ပူၣ်အံၤအဂီၢ် ပယီၤသုးကျိၤအတၢ်ဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤအံၤ တၢ်ဆၢကတီၢ်အိၣ်လံဝဲ(၆)လါဃၣ်ဃၣ်လံန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးကျိၤလၢအအိၣ် ဟဲထီၣ် ဝဲဒၣ်လၢကမၤမိၢ်ဝ့ၢ်ဖဲလါမ့ၤအခါအံၤ အတၢ် ပညိၣ်အခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လၢကဟဲထီၣ်ဒိၣ်စိက့ၤ“ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ” လၢ တၢ်ကဝီၤခးအီၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်လဲၤထီၣ်လၢကျဲအကတီၢ် တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအါဝဲဒၣ်လဲၥ်အပူၤ ဘၣ်မနုၤအဃိလၢပယီၤသုးဘၣ်ဟဲထီၣ် လူၤက့ၤ “ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ” ထဲထဲအံၤညါလဲၣ်. “ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ”အံၤမ့ၢ်လီၤန့ၣ် လၢဒုးယၤဂ့ၢ်ဝီတကပၤမ့ၢ်ဂ့ၤ ဒီးလၢ သးသဟီၣ်တကပၤမ့ၢ်ဂ့ၤ လၢသုးမီၤစိရိၤအဂီၢ်တၢ်ဒိဘၣ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ် ကအိၣ်ထီၣ်ဝဲလဲၣ်.

ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤ စးထီၣ်ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးလၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤလၢ(၁၉၆၀)နံၣ်ခိၣ်ဃၢၤ အခါ န့ၣ်ဒီးခဲအံၤအတၢ်ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးအိၣ်အနံၣ်(၆၀)ဘျဲၣ်လံန့ၣ်လီၤ.

ဒီးစးထီၣ်ဖဲ ၁၉၉၇ နံၣ်အခါန့ၣ် လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဃိၣ်လိၥ်ကျိဒီတကျိၤဃုၥ်ဒီးဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ကိပူၤန့ၣ် သုးမီၤစိ ရိၤအသုးကလၢၤနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်တုၤဝဲအဖျၢၣ်(၈၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သုးကလၢၤတဖၣ် အံၤအကျါ “ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤ သုးကလၢၤ”လၢအအိၣ်စီၤစုၤဝဲဒီးဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်(၂)တၢၣ်ဘျဲၣ်အံၤ မ့ၢ်သုးကလၢၤလၢအဒိၣ်ကတၢၢ်တဖျၢၣ်ဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲခီၣ်တဃၥ် သုးကလၢၤတဖျၢၣ်အဃိ အရ့ဒိၣ်ဝဲလၢသုးမီၤစိရိၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်အံၤဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဒိၣ်စိဝဲကအိၣ်လၢ(၃)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံအသိး သုးကလၢၤလၢအိၣ်ဖဲအိၣ်ဆီလီၤ သးဖဲတၢ်ခိၣ်နၢ်ဃၢၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ထီၣ်န့ၢ်ဝဲဝံၤတဘျီဃီန့ၣ် တၢ်ဆဲးထီၣ်ကဝီၤခးဝဲဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်(သုးက့ ၅)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးတ့ၢ်ဝဲအသိးန့ၣ် လၢဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤအပူၤ ပယီၤသုးဖိသံၣ်ဖိဃုၥ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိ ဖိဒံဖိသၣ်,ပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၅၀၀)ခိၣ်ဃၢၤန့ၣ်လီၤ.

“ဖၣ်ပူၣ်သုးကလၢၤန့ၣ်မ့ၢ်သုးကလၢၤလၢအဒိၣ်ကတၢၢ်အသိး ဆိၣ်ဆီလီၤသးတၢ်လီၢ်န့ၣ်ဘၣ်,အကါဒိၣ်လၢပယီၤသုးမီၤစိရိၤ အဂီၢ်မီၤ. ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်သုးကလၢၤအံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အခၢၣ်သးန့ၣ်ပတဲသ့လီၤ. အဃိ သုးကလၢၤအံၤမ့ယူၥ်ထီၣ်နီၣ်တယၢ်ဝါန့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအသူးသ့ၣ်လၤကပီၤအဃိ လူၤနီၢ်ကီၢ်မၢနၢၤဝဲဒၣ်လၢ ပှၤသုးဖိသ့ၣ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.” (သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤထိၣ်ရီၤဘ့ၤ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢသုးမီၤစိရိၤအဂီၢ်ထဲလဲၣ်န့ၣ် ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်(KPSN) ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ စီၤအဲၣ်ဒိၣ်ဝါစ့ၢ်ကီး ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

“ ဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၢ်တခါလၢအကါဒိၣ်ဝဲလၢဒုးယၤဂ့ၢ်ဝီ,အိၣ်ဆီလီၤသးန့ၣ်အလီၢ်ဘၣ်ဒိၣ်မး. မ့ဝံၤလၢမုၢ်ထီၣ်တယံၤဝဘူးန့ၣ် စဲးဘူးလိၥ်အသးဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်.လၢအဂၤတခါန့ၣ်ဃိၣ်လိၥ်ကျိအံၤအကါဒိၣ်ဝဲလၢတၢ်ကူၣ်လဲၤ မၤကၤမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်အဂီၢ်လီၤ. အဃိပယီၤသုးန့ၣ်မ့ပၢဘၣ်ဝဲဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်န့ၣ် အခိၣ်အဃၢၤဝးဝးန့ၣ်ကကၠီၤတံၢ်ဖှိၣ်ဝဲခဲလၢၥ်. မ့ဝံၤဃိၣ်လိၥ်ကျိအံၤကမၤထီၣ် ဝဲဒၣ် လီသဟီၣ်ဂံၢ်ဘါမီၤ.ဘၣ်မနုၤလဲၣ်အဝဲသ့ၣ်မ့မၤထီၣ်ဝဲလီသဟီၣ်ဂံၢ်ဘါန့ၣ်ကမၤန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ဘၣ်ဘျုးဘၣ်ဖှိၣ်အါမးလီၤ. ဒီးအဂၤ တခါန့ၣ်ကမၤလီၤမၢ်ကွံၥ်ပှၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢတၢ်ခီထီၣ်ခီလီၤဝဲလၢထံကျိ အံၤတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဖၣ်မီၤ. ဘၣ်မနုၤ လဲၣ်န့ၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)အံၤမ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တဘ့ၣ်လၢ အဂံၢ်ဆူၣ်ဝဲဒိၣ်မးလၢကီၢ်ရ့ၣ်(၇) ဘ့ၣ်အကျါမီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲ န့ၣ်လီၤ.

ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤ ခီဖျိဘၣ်တၢ်ကဝီၤခးအီၤလၢဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဃိ ပယီၤသုးလၢအိၣ်သုးကလၢၤ ပူၤတဖၣ် ဘၣ်အိၣ်ခူသူၣ်ခူလ့ၤဝဲဒၣ်လၢတၢ်ပူၤတၢ်တဒၢအလီၢ်,ဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢတဘူၣ်ဘၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ထီၣ်ဘးဝဲလၢ(၃) နံၣ် ဃၣ်ဃၣ်ညါလံန့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ် တၢ်လဲၤဆှၢန့ၢ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကျိချံပှၥ်သၣ်အံၤလၢ ကဘီယူၤအံၤတဆီန့ၣ် လီၤ.

ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံးဝဲအသိးန့ၣ် ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤမ့လီၤဘၣ်ဖုးန့ၣ် သုးမီၤစိရံၤအံၤ ဆှူဝဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ လၢ(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤအဃိ ဆှၢထီၣ်ဝဲသုးဖိသံၣ်ဖိဒီး ဒုးတူၢ်သံဝဲပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီး မ့မ့ၢ်တခီ ဆဲးပၢၤဃၥ်ဝဲဒၣ်အသူး သ့ၣ် လၤကပီၤအံၤ န့ၣ်လီၤ.

စးထီၣ်လၢသုးဟံန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံ ခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ထီၣ်ဟံန့ၢ်က့ၤဝဲဒီး အဝဲသ့ၣ်ကစၢ် ဒၣ်ဝဲ ပၥ်တ့ၢ်ကွံၥ်သုးကလၢၤဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲအဖီခိၣ် အပူၤကွံၥ်သုးကလၢၤမ့အိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၈၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဆၣ် ခဲအံၤ(သုးက့ ၅) ဟီၣ်ကဝီၤပူၤ သုးကလၢၤဖးဒိၣ်ဃုၥ်ဒီး(ကာကင်း)သုးကလၢၤဖိ အိၣ်တ့ၢ်က့ၤဒၣ်ထဲ(၁၂)ဖျၢၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပယီၤသုးကလၢၤလၢအအိၣ်တ့ၢ်(၁၂)ဖျၢၣ်န့ၣ်အကျါ (၈)ဖျၢၣ်န့ၣ် အိၣ်ဆီလီၤအသး လၢလူၤသီကီၢ်ဆၣ်, (၂)ဖျၢၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲလၢ ဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤဒီး မ့မ့ၢ်လၢအဝဲ(၂)ဖျၢၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအကနူၤအနၢၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ န့ၣ်လီၤ.

သုးဟံန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံ ဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်ဃုၥ်ဒီးဟီၣ်ကဝီၤလၢအဂၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်က့ၤဒိၣ်စိ ကဒါဝဲန့ၢ်ခဲလၢၥ်ဃၣ်ဃၣ်လံန့ၣ်လီၤ. မ့ဘၣ်ကွၢ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤဒီတဘ့ၣ်အပတီၢ်န့ၣ် (KNLA)တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ် ဒိၣ်စိဝဲန့ၢ်တုၤလၢ(၈၀)မျးကယၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဘၣ်တ့ၢ်ဃၥ်ဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.

အဃိဟီၣ်ကဝီၤဖဲန့ၣ်အပူၤသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ပၢတၢ်ြပးလဲၤတရံးသးတန့ၢ်လၢၤဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သနါက့လၢတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ် ကလုၥ်အဃိ သုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်လူၤက့ၤတဖၣ်အံၤ ဟဲထီၣ်မ့တုၤဘၣ်ဖုးလၢသုးကလၢၤအံၤဘၣ်ဆၣ် လၢကဆဲး ဟူးဂဲၤထီၣ် မၤန့ၢ်က့ၤသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်လၢဘၣ်ဟ့ၣ်ဆှူဝဲတဖၣ်အံၤအဂီၢ် တမ့ၢ်တၢ်လၢအကညီဝဲဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤထိၣ်ရီၤဘ့ၤ စံးဝဲ န့ၣ်လီၤ.

“အဟဲထီၣ်မ့တုၤဘၣ်ဖုးလၢဒုးယၤသုးကလၢၤလၢပှၤကဝီၤတံၢ်ဃၥ်အီၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ကဆဲးဟူးဂဲၤလဲၤထီၣ်ဝဲဆူ အတၢ်လီၢ် လၢအပူၤကွံၥ်အသုးကလၢၤဆီလီၤသးတၢ်လီၢ်လၢကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤကိးဘ့ၣ်ဒဲးဒု ယဆိမိၣ်အမၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်. ဘၣ်မနုၤလဲၣ်ထဲလၢ အကတုၤလၢဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ဆံးအါလဲၣ်န့ၣ်ဖျါလီၤမီၤ. ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံလၢမ့တုၤလၢ တၢ်လီၢ်ဘၣ်လံဒီး ကထုးပြါအသးကလဲၤဆူကီၢ်ဆၣ်လၢန့ၣ်တဘ့ၣ်လၢအံၤတဘ့ၣ် ကလူၤဆီလီၤအါထီၣ်အသုးကလၢၤဒုမၤဝဲတန့ၢ် ဘၣ်. ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

တကီၢ်ခါခဲအံၤ သုးကျိၤဂံၢ်ဘါ(၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လၢအိၣ်ဟဲထီၣ်လၢကမၤမိၢ်အံၤတဖၣ် ဟဲထီၣ်တုၤဝဲလၢထံကဆီမဲ ဟီၣ်ကဝီၤလံ ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဘၣ်တၢ်အိၣ်ခိးခးလီၤအဝဲသ့ၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဃိ ဆဲးထီၣ်ဆူညါတန့ၢ်အိၣ်ကတၥ်ထီ ဒံးသးဖဲန့ၣ် အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိးလၢသုးကျိၤအံၤအကျါအါဒၣ်တက့ၢ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲ သုးသီလၢအတၢ်ထၢန့ၢ်ဆူၣ်အီၤလၢတဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲသုးတၢ်မၤလိ လၢလၢ ပှဲၤပှဲၤဘၣ်အဖီခိၣ် သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲကိးလါဒဲးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဖီခိၣ် လၢအတကပၤစ့ၢ်ကီးအဝဲသ့ၣ်အံၤ တၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤ, သးသဟီၣ်လီၤ ခးသံလိၥ်ကဒါသးဒီး ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်သးအိၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

“သုးကျိၤအတၢ်အိၣ်သးန့ၣ်ထဲလၢပသ့ၣ်ညါန့ၣ်အတၢ်ကရၢၢ်ကရဲလၢၥ်မီၤနီၤ.မ့တမ့ၢ်လၢအဆီတလဲအသုးဂံၢ်ဘါလၢအသီ,ဒီးမ့တမ့ၢ်လၢအသူနၢၤဝဲကျိဖးဒိၣ်,ဒြိ,ကဘီယူၤဘၣ်န့ၣ်အသုးကျိၤအံၤဖးနးလံ.ပတဲလၢအကရၢၢ်ကရဲန့ၣ်အတၢ်ပနီၣ်န့ၣ်ဖျါကြၢၢ်ကလၥ်လီၤ.ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝံၤက့ၤဝံၤက့ၤမ့ၢ်စ့ၢ်,မ့ဝံၤအသုးကျိၤအကျါန့ၣ်အါတက့ၢ်သူဝဲသုးဖိသီပၣ်လၢပှၤကျါအါအါဂီၢ်ဂီၢ်လီၤ.ပှၤသ့ၣ်တဖၣ် အံၤတထီၣ်ဘၣ်တၢ်မၤလိလၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်အဃိပၣ်လီၤ.အဆၢဟဲဖျါထီၣ်န့ၣ်ကဒံကဒါသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး,ကဒံကဒါပှၤမၤန့ၢ်အကျိအိၣ်လီၤ.သံကိးလါဒဲးဘၣ်ဒိကိးလါဒဲးလီၤ.မ့ဝံၤအစံၣ်ဖျိးအိၣ်ဖးအါညါ,ဝံၤဒီးက့ၤခးသံလိၥ်ကဒါသးကဒဲကဒဲစ့ၢ်ကီးအိၣ်လီၤ. ” အဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးသုးကျိၤဝဲအံၤသုတဟးဂီၤတဂ့ၤအဂီၢ် သူဝဲဒၣ်ကဘီယူၤ,ကျိဖးဒိၣ်,ဒြိ ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အမဲၥ်ညါ လၢအတကပၤစ့ၢ်ကီး ဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးဝဲတၢ်ဒီးဟီၣ်ကဝီၤဘူးဒးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA), ကညီသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)လၢအနၢၤဝဲဒၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအံၤ အဖီခိၣ် ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤအဂီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

လၢဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ဒိၣ်စိက့ၤအဂီၢ်ဘၣ်ဃး(DKBA),(BGF)အတၢ်ပၥ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်လၢဒုးယၤဂ့ၢ်ဝီအပူၤအံၤန့ၣ် (သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤ တၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤထိၣ်ရီၤဘ့ၤ စံးကဒီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

“ပမ့ဆိမိၣ်ထံထံ ပကဲပှၤကညီပလဲၤမၤစၢၤဝဲဒၣ်ဒုၣ်ဒါ,မ့ဝံၤပဒုၣ်ပဒါဟဲထီၣ်ဒုးက့ၤပှၤကညီအဃိပမၤသကိးတၢ်အံၤအဂ့ၤဧါ/ တဂ့ၤဧါန့ၣ် တလိၣ်လၢအဘၣ်တဲနၢ်ပၢၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဘၣ်. အဂ့ၤဧါ/တဂ့ၤဧါန့ၣ်ပကစၢ်ကဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤအသးလီၤ. ဘၣ်မနုၤ လဲၣ်န့ၣ်ပှၤကညီ န့ၣ်ကဘၣ်မၤတၢ်လၢပှၤကညီအဂီၢ်လီၤ.အဲၣ်ဒိးတဲတခါလၢတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဒ်အံၤတကလုၥ်န့ၣ် တမ့ၢ် မုၢ်ဆ့ၣ် မုၢ်ဂီၤတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤ ဘၣ်. ပကဘၣ်လဲၤကျဲဖဲလဲၣ်,ပကဘၣ်ခးကျိဖဲလဲၣ်တကပၤလဲၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မၤစၢၤလၢဘၣ်ဃးသုးဂ့ၢ်ဝီခိၣ် နူၥ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်နၢၤ တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ,သ့ၣ်ညါဝဲပှၤကညီဖိတၢ်အိၣ်သးမၤစၢၤဝဲတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်အံၤကဲဝဲ(ပှၤယိးကဒါဘီ) တၢ်မၤ လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

ပယီၤသုးအံၤလၢပျီပူၤဟီၣ်ခိၣ်မဲၥ်ဖံးခိၣ်န့ၣ်မၤနၢၤတၢ်တအိၣ်ဘၣ်အဖီခိၣ် တပၥ်က့ၤလၢၤဝဲတၢ်ခးပနီၣ်အံၤဆူတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ် ကရၢအံၤလၢၤဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီဃၣ်ကဒါက့ၤဝဲဆူကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိစးထီၣ်လၢကတၢတံၥ်-ကမၤမိၢ်ကျဲ ပယီၤသုးဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤလၢကျဲဒီတကျိၤအခါန့ၣ် သူဝဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်,ဒြိဒီးကဘီယူၤ လဲၤခးလီၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ဒူသဝီ, တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲအိၣ်ဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒီးလၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအမဲၥ်ညါ ဟံၣ်ဃီ,ကၠိ,တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ် သ့ၣ်တဖၣ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးမ့ဘၣ်က့ၤကွၢ်ကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီလၢအဟးဂူၥ်ဟးဂီၤတဖၣ်တမ့ၢ်အဟးဂီၤ ထဲလၢကျိ ဖးဒိၣ်အဃိအံၤဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီဟးဂီၤလၢပယီၤသုးအတၢ်နုၥ်လီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်ဝဲအဃိအံၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိးလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်လၢအကလးလၢအိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤပူၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်တုၤလၢခဲအံၤတက့ၤဘၣ်ဒံးလၢအဟံၣ်အဃီဘၣ်ဒီး တနီၤန့ၣ်လဲၤလီၤစံၣ်အိၣ်ဝဲလၢကမၤမိၢ်ဝ့ၢ်အိၣ်အသိး တနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်ဝဲလၢ(သုးက့ ၁) ဟီၣ်ကဝီၤဃုၥ်ဒီး ထံဆၢ ကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်လၢအဂၤတဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

သုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဟဲထီၣ်လူၤက့ၤ“ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ”အံၤ ခီဖျိလၢသုးကလၢၤအံၤလၢဒုးယၤဂ့ၢ်ဝီတကပၤ မ့ၢ်သုးကလၢၤ လၢအရ့ဒိၣ်,အိၣ်ဆီလီၤသးအလီၢ်ဘၣ်ဒီး ကျၢၢ်ဘၢဝဲမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤဒီတဘ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဃိသုးကလၢၤအံၤ မ့လီၤကွံၥ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်အစုပူၤန့ၣ် သုးမုၢ်ဒိၣ်အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤလၢအိၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ကလီၤပှီၢ် ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲခဲလၢၥ် န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤဘၣ်ယိၣ်ဝဲတၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ လၢကလဲၤလူၤက့ၤဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤအဂီၢ် ပယီၤသုးကျိၤလၢအမၤလၢၥ်ဂီၤအသုးဂံၢ်ဘါဒီး တၢ်ဆၢကတီၢ်အံၤ လၢထံကဆီမဲအံၤတဆီကဆဲးထီၣ်ဆူညါအဂီၢ်ကီခဲဒံးဝဲအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ဒီသဒၢကၢၤက့ၤဂၢၤက့ၤဟီၣ်ကဝီၤအံၤအဂီၢ် (သုးက့ ၅)ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) ဒီး သိၣ်မှံၤသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီး ပၥ်လီၤအသးကျၢၤမုဆှုလၢကခီၣ်ဒုးခးဆၢကဒါဝဲဒုၣ်ဒါသုးမီၤစိရိၤလၢအအဲၣ်ဒိးဟဲထီၣ်ဒိၣ်စိ ကဒါက့ၤဝဲတၢ်လၢကညီကလုၥ်အကျါအံၤန့ၣ်လီၤ.

“ဒုၣ်ဒါဒုမၤဝဲထဲလဲၣ်,မၤဝဲဒ်လဲၣ်န့ၣ်အမူဒါန့ၣ်ကမၤဒၣ်ဝဲ.မ့မ့ၢ်လၢပဝဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤဒုတၢ်တူၢ်ခီၣ်ပၥ်သးဒုအိၣ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤတဲၥ်တဲၥ်ဖျုဖျုလၢပဟီၣ်ကဝီၤ,ပကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒီးပကစၢ်ဒု ပကဘၣ်ဒီသဒၢအီၤတဲၥ်တဲၥ်ဖျုဖျုလီၤ. တၢ်လဲၤခီဖျိ တ့ၢ်သးအိၣ်လီၤ အပူၤကွံၥ်သုးကလၢၤအိၣ်ဒီဒူၣ်ခဲအံၤအိၣ်က့ၤထဲစှၤဖျၢၣ်လီၤ.အဃိလၢအဟဲထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဒု လၢပသုးမုၢ်ဒိၣ် တကပၤန့ၣ်ကမၤဝဲလၢကျဲဘါဘိဒီးကမၤဝဲလၢအဂ့ၤကတၢၢ်,အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်အ့ၣ်တဲၥ်သးအ့ၣ်တဲၥ်တုၤလီၤတီၤလီၤလီၣ်မီၤနီၤ.” န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤထိၣ်ရီၤဘ့ၤ တဲဖျါထီၣ်ဝဲသုးမုၢ်ဒိၣ်တကပၤအတၢ်တူၢ်ခီၣ်ပၥ်သးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.