လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၀သီ, ၂၀၂၅နံၣ်,ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
လၢတခီထံတခီကီၢ်အပူၤဃုၥ်ဒီးလံၥ်လဲၢ်တၢ်အုၣ်ကီၤလၢဖိးသဲစးတအိၣ်ဘၣ်အကစူးကတ့ၤတနံၤဘၣ်တနံၤဖါတံၢ်ပိၤပိၤဘၣ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှးဝဲလၢတၢ်လုၢ်အီၣ် ဖိ(၃)ဂၤဒီးမါတဂၤ ခီဖျိတၢ်ဆါဖီလၢ မ့ၣ်ဖီး(Trafficlight)န့ၣ်လီၤ.
အခဲအံၤန့ၣ်ဖါတံၢ်ပိၤပိၤအံၤအိၣ်ဆိးဝဲဖဲကီၢ်ပယီၤကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဝ့ၢ်မဲၢ်ဆီး,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိကဝီၤဒ့တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆါဖီလၢမ့ၣ်ဖီး(Trafficlight)အံၤတမ့ၢ်လၢဖါတံၢ်ပိၤပိၤအဲၣ်ဒိးမၤဝဲဘၣ်.ခီဖျိမၤတၢ်မၤဃၢတန့ၢ်လၢၤ,လံၥ်လဲၢ်လၢဖိးသဲစးတအိၣ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်သ့တအိၣ်လၢကမၤတၢ်မၤလၢအဂၤအဂီၢ်ဘၣ်အဃိ လီၢ်ခံကတၢၢ် တၢ်ဆါဖီလၢမ့ၣ်ဖီး(Trafficlight) အံၤကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ဖါတံၢ်ပိၤပိၤအတၢ်ဆၢတဲၥ်န့ၣ်လီၤ.
ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဃိစးထီၣ်လၢအသးနံၣ်အိၣ်(၂၀)ဘျဲၣ်အခါလံၤလံၤအဝဲနုၥ်လီၤမၤတၢ်မၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤလၢအမ့ၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်(ก่อสร้าง)လၢအနံၣ်(၃၀)အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.အခဲအံၤဖါတံၢ်ပိၤပိၤအိၣ်ဝဲဒၣ်အနံၣ်(၅၀)ဒီးစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၄)နံၣ်န့ၣ်ဆီတလဲဆါဖီဝဲဖီဒီးအခဲအံၤအဝဲဆါဖီထီၣ်ဘး(၁)နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
သးပှၢ်ထီၣ်ဒီးမၤတၢ်ဃၢတန့ၢ်ဘၣ်အဃိဘၣ်လုၢ်အီၣ်က့ၤဖိဒီးမါလၢတၢ်ဆါဖီလၢမ့ၣ်ဖီးဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ် ဖါတံၢ်ပိၤပိၤစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“တခီလၢနုၥ်လီၤအိၣ်ဝဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအံၤယမၤ(ก่อสร้าง)ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤဃၢလဲလဲလီၤ.ယဖိခွါအခၢၣ်သးတဂၤန့ၣ်ကွၢ်ယၤယသးပှၢ်ထီၣ်တဘျီတဲယၤလၢဆါပၠးကွၢ်လၢဖီမီၤ.မ့ၢ်ကကိညၢ်တစဲးဧါ.အဃိန့ၣ်ဒ်အဝဲဟ့ၣ်ကူၣ်ယၤအသိး,ယဆိမိၣ်ထံတလါခံလါအလီၢ်ခံယစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်ဟးဆါဖီတခါအံၤန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကိၢ်,တၢ်စူၤ,တၢ်ဂိၢ် အမဲၥ်ညါ မ့ၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးကၠီၣ်တဲပၢၤကီၢ်ဖီၣ်အီၤဒၣ်လဲၥ် ဒွးဝဲတချုးဘၣ် ဒီးကိးနံၤဒဲးညီနုၢ်မုၢ်ဝါထီၣ်ဂီၤခီ(၄)နၣ်ရံၣ်(၅)နၣ်ရံၣ်န့ၣ်စးထီၣ်ကတဲၤကတီၤထီၣ်အဖီဒီး(၆)နၣ်ရံၣ်န့ၣ်စးထီၣ်လဲၤဆါဝဲဒၣ်ဖီလၢဝ့ၢ်မဲၢ်ဆီးကဘီယူၤသန့မဲၥ်ညါမဲၢ်တီၢ်မ့ၣ်ဖီး(Trafficlight)န့ၣ်လီၤ.ညီနုၢ်လဲၤပိၥ်ဝဲဒၣ်ပှၤလၢအဆါစၢၤန့ၢ်ဝဲဖီတဂၤန့ၣ်အခံဒီး(၃)ပၣ်သိလ့ၣ်ယီၢ်ဒီး အအိၣ်ဟံၣ်ဒီးအဆါဖီလီၢ်န့ၣ်ဘၣ်လဲၤတံၥ်တၥ်ကအိၣ်တခီနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
တနံၤအဂီၢ်ဖီလၢကဆါဝဲန့ၣ်ညီနုၢ်ကတီၤထီၣ်ပၥ်ဝဲ အပျံၤ(၈၀)တုၤ(၁၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးဆါဝဲတပျံၤန့ၣ်(၂၀)ဘး,ခီဖျိတမ့ၢ်အစၢ်ဖီဘၣ်အဃိန့ၣ်ဆါဝဲမ့ၢ်န့ၣ်တပျံၤန့ၣ်ပှၤဟ့ၣ်အီၤ(၅)ဘးဒီးဖီလၢဆါဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဖီတၤဆှုၣ်,ဖီကၠးစ်မ့(စပဲၤဖီ)ဒီးဖီပျံၤကွီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤညီနုၢ်တၢ်ဘျးလီၤအီၤလၢသိလ့ၣ်အမဲၥ်ညါန့ၣ်လီၤ.
“ဖီန့ၣ်ယဟံန့ၢ်ဆါလၢပှၤအိၣ်တဆီလီၤ.ပဆါတပျံၤ(၂၀)မဆါမ့ဟးထီၣ်တပျံၤမးဒိၣ်န့ၢ်ဘၣ်အလဲ(၅)ဘးလီၤ.တကၢကီၣ်လိၥ်သးအါအါဘၣ်.နါက့တၢ်မၤအဂၤတအိၣ်ဘၣ်မၤ.မ့တမၤတအီၣ်ဘၣ်ဘၣ်.တဘျီဘျီတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်ကပၢၤကနိယွၤ,ပှၤသးကညီၤပှၤပှ့ၤပတၢ်.ဖိတဖၣ်နါက့ထီၣ်ကၠိဒီးဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်လိၣ်ဘၣ်အဖီခိၣ်မၤကၠါအံၤလၢန့ၣ်တစဲးလၢအံၤတစဲးအိၣ်အီၣ်ကၠါအံၤ”န့ၣ်လီၤ.
တနံၤအတီၢ်ပူၤညီနုၢ်ဆါဝဲဖီန့ၣ် (၁၀၀)ဘးဒီး မ့မ့ၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်မုၢ်နံၤဒိၣ်မုၢ်နံၤထီအိၣ်န့ၣ်ဆါဝဲန့ၢ်တုၤလၢ(၃၀၀)ဘးအဂ့ၢ် ဖါတံၢ်ပိၤပိၤစံးဝဲဒၣ်အသိးဆါဖီမ့ၢ်လၢၤဆိန့ၣ်ဟဲက့ၤဘၣ်လၢဟံၣ်ဆိဒီးဆါဝဲလၢၤမ့ၢ်စဲၤခံန့ၣ်ဟဲက့ၤဘၣ်လၢဟံၣ်မုၢ်ဟါအဂ့ၢ် ဖါတံၢ်ပိၤပိၤတဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး လၢကဆါဘၣ်ဖီအါဒီး ကန့ၢ်အါထီၣ်စ့အဂီၢ် ဖဲကၠိပျၢ် မုၢ်ဃုနံၤဒီးမုၢ်ခီၣ်ထံးနံၤ ခံသီန့ၣ် အဖိခွါ နဲၤလ့အီၤ-၁၆နံၣ်ဒီး ယဲဝ့-၁၂နံၣ် ၂ဂၤအံၤ နီဖးလီၤသးတဂၤတသီဝံၤလဲၤဆါစၢၤအပၢ်ဖီလၢမ့ၣ်ဖီး(Trafficlight)န့ၣ်လီၤ.
ဆါဖီလၢမ့ၣ်ဖီး(Trafficlight)ဒ်အံၤအဃိဖဲလဲၤထီၣ်ကၠိအဆၢကတီၢ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးသကိးအတၢ်ကတိၤဒုၣ်ဒွဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဆါဖီအံၤတမ့ၢ်တၢ်အၢတၢ်သီဘၣ်အဃိအမဲၥ်ညါတဆှးဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီသးခုဝဲလၢမၤစၢၤဘၣ်အပၢ်အဂ့ၢ်ဖါတံၢ်ပိၤပိၤအဖိခွါဒိၣ် နဲၤလ့အီၤ စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဆါဖီတမ့ၢ်ပမၤတၢ်အၢအဃိယတမဲၥ်ဆှးဘၣ်.ပလဲၤဆါစၢၤတဘျီတဘျီဒုလီၤဘှံးနါက့တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်.ပမၤစၢၤဘၣ်ပပါအဃိပသးခုလီၤ.ယပါမၤတၢ်ဆါဖီဆှၢပှၤလၢကၠိပထီၣ်ဘၣ်ကၠိဒ်သိးပှၤဂၤအဃိ,ပကွဲးလံၥ်သ့ဖးလံၥ်ဘၣ်.မ့တမ့ၢ်လၢပါမၤတၢ်ဘၣ်န့ၣ်ပဟံၣ်ဃီပူၤတၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ဝဲဖးဒိၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဖါတံၢ်ပိၤပိၤအတၢ်အဲၣ်ဒိးန့ၣ် မ့ၢ်ဒ်သိးအဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ ဘၣ်ဆၣ် တကပၤန့ၣ်အဝဲအိၣ်ဒီးတၢ်ကိၢ်တဂီၤခီဖျိဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢဆှၢအဖိလၢကၠိတန့ၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်ဖါတံၢ်ပိၤပိၤတဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ခါဆူမဲၥ်ညါအတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီလၢအဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“နီၢ်နီၢ်ယဖိခွါတဖၣ်ခါဆူညါယအဲၣ်ဒိးလၢအသုကဆဲးမၤလိတၢ်.မ့သ့ယကဆှၢဘၣ်သးတုၤကဲထီၣ်သရၣ်သမါန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ကဆဲးဆှၢကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုၥ်တအိၣ်,ထဲကအီၣ်မးစ့တအိၣ်ဘၣ်.ဆါဖီတန့ၢ်ဘၣ်တဘျီဘျီန့ၣ်ဒုသးပ့းပိးဒိၣ်မး,တဘျီဘျီပၢၢ်တုၤလၢယဟီၣ်ခူသူၣ်ဘၣ်သးလီၤ.သနၥ်က့ဘၣ်ဘှါရှဲဒ်အံၤလီၤ.ဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤလၢဖိတဖၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်ထီဘိလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲမ့ၣ်ဖီး(Trafficlight)ထီၣ်ဂီၤအခါဒီးသိလ့ၣ်ပတုၥ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဖါတံၢ်ပိၤပိၤစံၣ်ဝ့ၤဝီၤဆါဝဲဒၣ်ဖီလၢသိလ့ၣ်တခိၣ်ဘၣ်တခိၣ်အအိၣ်ဒီးတကတီၢ်ဃီဃ့ဘါထုကဖၣ်ဃုၥ်ဝဲလၢအသးပူၤဒ်သိးသိလ့ၣ်ကစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကသးကညီၤဘၣ်အီၤအဂ့ၢ်ဖါတံၢ်ပိၤပိၤစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၣ်ဖီးန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ကျဲတၢ်ပနီၣ်,တၢ်ဘျၢတခါဒ်သိးသိလ့ၣ်ဘျၢၣ်လီၤသးသုတကဲထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ် လၢဖါတံၢ်ပိၤပိၤဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်မ့ၣ်ဖီးန့ၣ်အရ့ဒိၣ်ဝဲလၢအတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတခါလၢတၢ်ကဆါဘၣ်ဝဲဖီပျံၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်အဝဲစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“မ့ၣ်ဖီးမ့တအိၣ်ဘၣ်ဒုပကလဲၤဆါအီၣ်တၢ်တသ့ဘၣ်.မ့ၣ်ဖီးအိၣ်အဃိအအံၤပလဲၤဆါတၢ်ပတဘၣ်ဟ့ၣ်တၢ်ဘူးအလဲဘၣ်ပဆါသ့ကိးနံၤလီၤ.ပမ့ဟးပၥ်လီၤဆါလၢတၢ်လီၢ်အဂၤဒုဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ပဘၣ်ဟ့ၣ်တၢ်ခိသွဲန့ၣ်လီၤ.အဃိန့ၣ်မ့ၣ်ဖီးအိၣ်ဃိပဆါဖီသ့ကဲထီၣ်တၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်လၢပဂီၢ်ဖးဒိၣ်အဃိယဲယဆိမိၣ်ကဆါဖီအံၤဖးယံၥ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
