လါယူၤလံ ၁၅ သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤအပှၤထံဖိကီၢ်ဖိလၢ နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိး တဖိးသဲစး, မၤကမၣ်ကၠီၣ်တဲၣ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤဘျၢသဲစး, မၤမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်လၢတဖိးမံသဲစး ဒီး မၤကမၣ်ကွီၣ်မ့ၢ်သဲစးလၢအဒိၣ်ထီတဖၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ကနီဟးထီၣ်ကွံၥ်လၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ တၢ်ဘျၢသဲစးကအိၣ်အဂီၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ကရူၢ်(Cabinet)ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤဝဲဖဲ လါယူၤလံ(၁၄)သီအနံၤ အဂ့ၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်နီဟးထီၣ်ကွံၥ် ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ ပှၤမၤကမၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်လၢ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤအတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအံၤ ကၠီၣ်တဲၣ် ကိတိၥ် ခိၣ်ကျၢၢ်(၂)ပၤကွၤနံၤပရၤပိၤ ဆှၢနုၥ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဒီး တၢ်အံၤမ့ၢ်ဒ်သိး ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် ကအိၣ်ဒီးတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်, ဒီးကဒီသဒၢ က့ၤဝဲ ထံကီၢ်တၢ် ဘံၣ်တၢ်ဘၢ အဂီၢ် ကတိၤပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲအဂ့ၢ်တၢ်ကစီၣ် သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်, တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢသဲစးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲ အပူၤကွံၥ် လါယူၤ(၁၆)သီအနံၤပဒိၣ်ပပှၢ် အတၢ် ဆၢတဲၥ် တၢ်ပိၥ်ထွဲတဖၣ်ဒီး မ့ၢ်တၢ်က့ၤကွၢ်ထံသမံသမိးက့ၤဝဲ တၢ်ဒုးလီၤအိၣ်ဆီးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤ (Immigration) အတၢ်ဘျၢသဲစးဒီး မ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်ဖျိးကွံၥ်ဝဲ ပှၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤ တဖိးသဲစးတဖၣ်အတၢ်နုၥ်လီၤ အိၣ်ဆိးဒီး မၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ် ပၥ်ဖျါဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်နီဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲ ပှၤတခီထံတခီကီၢ်ဖိတဖၣ် လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤအတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအပူၤ ကဘၣ် ဖိးမံလိၥ် သးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(၆)ထံၣ်လၢပၥ်လီၤတ့ၢ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ကမၣ်လၢ တၢ်စံၣ်ညီၣ်တုၤ တၢ်ကဘၣ်နီဟး ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲဆူ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသ့ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ
(၁)တၢ်နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤလၢတဖိးသဲစး
(၂) တၢ်လဲၤကပၥ်မၤကမၣ်ဝဲ ပှၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိတဖၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲ အတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢ
(၃) တၢ်လဲၤကပၥ်မၤကမၣ်ဝဲ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ် ( Foreign Business Act)
(၄) တၢ်မၤဝဲတၢ်ထုးထီၣ်ပဒိၣ်ပပှၢ်လံၥ်လဲၢ်အယီၤအဘျၣ်တၢ်မၤတဖၣ်
(၅) ပှၤလၢမၤကမၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်ဒီးနုၥ်လီၤဘၣ်လၢဃိၥ်ပူၤ(၃)နံၣ်ဒီးဆူအဖီခိၣ်တဖၣ် ဃုၥ်ဒီး
(၆) ပှၤလၢအဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ဆီၣ်သခူဝဲ ပှၤလၢကမၣ်တၢ် ဒ်တၢ်ပၥ်ဖျါလၢထးတဖၣ် အဂ့ၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပပှၢ်တဖၣ် ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤတၢ်ဘျၢသဲစးအဖီခိၣ် ပှၤဟူးဂဲၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဂ့ၢ်ဝီ (အူထူခၠံၣ်) စံးဝဲလၢ “တၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤ ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိအကျါတနီၤ ကဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤဒုလီၤတံၢ်လီၤ. လၢအပူၤကွံၥ်န့ၣ် တၢ်က့ၤဆှၢဝဲအိၣ်ထီဘိလီၤ. အခဲအံၤသနၥ်က့ တၢ်က့ၤဆှၢဝဲကအိၣ်လီၤတံၢ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပဝဲပဟ့ၣ်ပလီၢ်ထီဘိလၢ ခီကီၢ် ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ကမၤလံၥ်လဲၢ်တၢ်အုၣ်ကီၤသးလၢ တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဖိးမံသဲစးဒီး ကလူၤပိၥ်ထွဲမၤဝဲ ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီ တၢ်ဘျၢန့ၣ်လီၤ. ပလံၥ်လဲၢ်တၢ်အုၣ်ကီၤသးမ့အိၣ်မး ပကအိၣ်ဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ် လီၤ.
ဘၣ်ဃး တၢ်နီဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤပှၤမၤကမၣ်တၢ်ဖိလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ တကီၢ်ခါခဲအံၤ ထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ပတီၢ် တၢ်ပၥ်လီၤဝဲတၢ်ဘျၢသဲစးတကျိၤဃီ တအိၣ်ဒံးဝဲဘၣ်အဖီခိၣ်, တၢ်အိၣ်သးယံၥ်ဝဲသ့အသိး တၢ်ဘျၢသီအံၤ တိၥ်လီၤပၥ်ဝဲလၢ ကမၤဝဲတုၤလီၤတီၤလီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ် ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲ အသိးန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ, ဒ်တၢ်ကွဲးလီၤပၥ်ဝဲအိၣ်အသိးန့ၣ် ပှၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤလၢမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်အံၤ တချူးဟးထီၣ်ဘၣ်ဒံးဝဲလၢ တၢ်ဒုးဃၥ်ပူၤအဆၢကတီၢ် ပှၤဃိၥ်ဖိဝဲၤကျိၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ကဘၣ်ဆှၢထီၣ်ဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအဘၣ်ထွဲဒီး အီၤတဖၣ်ဆူ(Ministry of Home Affairs)အအိၣ်အသိး (Ministry of Home Affairs)အံၤ ကဘၣ်ထုးထီၣ် ရၤလီၤဝဲ ဒီးဟ့ၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်လၢ တၢ်ကနီဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲပှၤမၤကမၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်အံၤဒီး ကဘၣ်ဟံးဝဲမူ ဒါရဲၣ်ကျဲၤ ဝဲအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်မၤလီၤတံၢ်ဝဲပှၤမၤကမၣ်တၢ်ဖိအံၤအထံကီၢ် မ့တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ဆှၢက့ၤဝဲအီၤဆူလီၢ်ခံ ကတၢၢ်ထံကီၢ်လၢနုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဝဲအပူၤ ဒီး လၢမီၢ်သီမီၢ်လါအကျိၤအကျဲတဆီ တၢ်ဃ့ထီၣ်ဝဲမ့အိၣ်န့ၣ် တၢ်ဆှၢကွံၥ်ဝဲ လၢ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ ကရူၢ်ကရၢအစုပူၤသ့ဝဲအသိး ပှၤလၢကတူၢ်လိၥ်ဝဲအီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကဘၣ်ခီၣ်ဝဲ တၢ်လၢၥ်ဘူၣ် လၢၥ်စ့ၤ ဒီး ပှၤမၤကမၣ်တၢ်ဖိစ့ၢ်ကီး ကဘၣ်မၤဝဲ တၢ်သးလီၤပလိၥ်ဒီးလံၥ်လဲၢ် အဂ့ၢ် ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး, တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအံၤ မ့ၢ်ဒံးဒၣ်တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤ တၢ်ကွဲးလီၤပၥ်လီၤအဃိ, ဒ်ဖိးမံသဲစး မိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ် အသးသမူ ကအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲအဂီၢ် တၢ်ဘျၢသဲစးဘၣ်ထွဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်ကဘၣ်ဆဲးမၤဝဲဒီး ထုးထီၣ်ရၤလီၤဝဲလၢ ထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ပတီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.