လါအီကူး ၇ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ခီဖျိလၢကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်အံၤအဃိ(၂)သီအတီၢ်ပူၤ ကမျၢၢ်သံဝဲ(၁)ဂၤ ဒီး ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကျံၤကျံၤ(၃)ဂၤတကးဒံးဘၣ် ဟံၣ်ဃုၥ်ဒီးသီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤတစှၤန့ၢ်ဝဲ(၄၀)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ.
ဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါအီကူးထီၣ် ၅ သီ ဟါခီ ၉း၀၀ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤ(Jet fighter)ကဘီယူၤ လဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ် (၄)ဖျၢၣ်လၢ ထံသဘျုၣ်ထၣ်ကရူၢ် ဘီသိၣ်ထၣ်သဝီအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဘျီဝဲအံၤ သဝီဖိ နီၢ်ပိၥ်မုၣ်(၄၅)နံၣ်အံၤသံဝဲဖဲတၢ်ကဲသးအလီၢ်တဘျီဃီဒီး စီၤဖါတိး(၄၅)နံၣ်, နီၢ်ဒါမုၣ်(၄၆)နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်ဒိဝဲအခီၣ်ကံၢ်ကါထံး,အခံကိၢ်ဒီးအခီၣ်ဒ့ကိၥ်သ့ၣ်တဖၣ်နးနးကျံၤကျံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးကဘီယူၤအတၢ်လဲၤခးလီၤတၢ်ဘျီဝဲအံၤ ဒ်(KPSN)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲအသိးန့ၣ် လၢကဘီယူၤအတၢ်လဲၤခးတၢ်ဘျီဝဲန့ၣ်အခါ ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအမဲၥ်ညါ ဟံၣ်(၃၀)ဖျၢၣ်ဒီးသီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤဝဲ(၂) ဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်ဝံၤမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်ဖဲမဟါလါအီကူး ၆ သီ ဂီၤခီ ၉း၃၀ အဆၢကတီၢ် လၢမးထီကရူၢ် ချၢၣ်ခိၣ်သဝီအပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤဝဲကျိးဖးဒိၣ်ဒီး ဖဲန့ၣ်ကၠီးချံလိၥ်သဝီဖိ နီၢ်ဒါခုၣ်(၃၅)နံၣ်အံၤဖဲအသူၣ်ဘုဆၢကတီၢ် ကျိဖးဒိၣ် အက့အခီဖျိးဘၣ်ဝဲအစုအဃိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကဲထီၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ထံသဘျုၣ်ထၣ်ကရူၢ်လၢကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ် ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး,တၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤကဲထီၣ်ခဲအံၤန့ၣ် တချုးတၢ်ကဲထီၣ် သးအံၤဒံးဘၣ်ဖဲလါအီကူး ၃ သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်(၁၅)ဖျၢၣ်ဒံးလၢထံလီၤသံးထၣ်သဝီပူၤ အံၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢကဘီယူၤအတၢ်လဲၤခးလီၤတၢ်ဘျီဝဲအံၤ ကမျၢၢ်ဟံၣ်ဟးဂီၤဒံးဝဲ(၈)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် KPSN စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢကလဲၤထီၣ်(စစ်ကူ)ဆူဖၣ်ပူၣ်အဂီၢ် ပယီၤသုးဂံၢ်ဘါ(၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လၢအဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲအံၤ လၢကမၤမိၢ်ဝ့ၢ်အံၤတဆီဟဲ ထီၣ်တုၤဝဲဖဲကတံကရူၢ် ဖါလိသဝီ တၢ်ဆၢကတီၢ်အိၣ်လံဝဲ(၂)လါဃၣ်ဃၣ်လံဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဘၣ်တၢ်ခိးခး အဝဲသ့ၣ်လၢဟီၣ်ကဝီၤ (KNLA) သုးပၥ်ဖှိၣ်အဃိ ထီၣ်ဆူညါတန့ၢ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးပယီၤသုးကရူၢ်အတၢ်ဟးခးလီၤနါစိၤတၢ်လၢဒူသဝီကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်အံၤဒီးလီၢ်ခံကတၢၢ်ပယီၤသုးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ တၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် (သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤထိၣ်ရီၤဘ့ၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“မ့ဘၣ်တဲပယီၤသုးအံၤအတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤလၢၤဘၣ်. ပၥ်ဂံၢ်ပၥ်ဘါဝဲကဘီယူၤဒီးဟးခးကြီတၢ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤ. အဝဲသ့ၣ်တမ့ၢ်အပညိၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်လၢၤဘၣ်, ပညိၣ်ခးဝဲဒၣ်ပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်လီၤ. မ့ဝံၤတၢ်လီၢ်လၢပယီၤသုး ဟဲခးလီၤတၢ် အလီၢ်အံၤတအိၣ်ဘူးဒီးကျဲမုၢ်ခိၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်အလီၢ်ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လၢတၢ်လၥ်ခီတကပၤဒီးခးဝဲ လၢထးခီတကပၤဒီး ခးဝဲ လူၤခးဝဲခဲလၢၥ်လီၤ. တၢ်ဒုးတၢ်ယၤစ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးအသိးအဝဲသ့ၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး အိၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤ ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးအံၤဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢအိၣ်ဆီလီၤဟူးဂဲၤဝဲမ့တအိၣ်ဘၣ် ဘၣ်ဆၣ် ဟးခးလီၤတၢ်လၢ ဒူသဝီကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“Y-12 နါက့ဟဲခး, Jet fighter နါက့ဟဲခး. ဘၣ်ဝဲဒၣ်ယဒဲဟးဂီၤ. တၢ်ဘူၣ်ဂ့ၤလၢပကစၢ်တဘၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယဖိန့ၣ်ဘၣ်ဝဲ ဒၣ်အခီၣ်တစဲး. ဘၣ်ဃုၥ်ဝဲယကျီၢ်တဒု. လၢတၢ်ဖီလၥ်ဒီးခးလၢတၢ်ဖီခိၣ်ဒီးခး ဘၣ်ပျံၤခဲလၢၥ်လီၤ. ဖဲလါထီၣ် ၂ သီတနံၤန့ၣ် ဖဲပသူၣ် ဘုအခါပယီၤသုးခးလီၤကျိဒိၣ်(၆)ထံၣ်. ဘၣ်ပျံၤတၢ်ဒိၣ်မးသူၣ်ဘုတခီခီ,စံၣ်တခီခီလီၤ.နတမၤဘၣ်ဒီးတအီၣ်ဘၣ်ဘၣ်. အဃိဘၣ် မၤကနၣ်ဒ်အံၤလီၤ.ခဲအံၤအဝဲသ့ၣ်ခးလီၤတၢ်န့ၣ်သုးမ့အိၣ်န့ၣ်တဲတမံၤ,သုးတအိၣ်ဘူးဘၣ်ခးလီၤဝဲလဲးလိးလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကမၤမိၢ်-ကတၢတံၥ်ကျဲဒီတကျိၤ စးထီၣ်လၢပယီၤသုးဟဲထီၣ်န့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဆၢတတဲၥ်ဝဲဘၣ်ဒီး ဒ်န့ၣ်အသိး ပယီၤသုးအံၤကျိဖးဒိၣ်,ဒြိတကးဒံးဘၣ်သူဝဲဒၣ်ကဘီယူၤကလံၤကျါတၢ်ဒုးဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ် (၁၀၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်တုၤလၢခဲအံၤက့ၤဟံၣ်က့ၤဃီတဘူၣ်ဒံးဘၣ် ဘၣ်ဟးအိၣ်ကဒုသးလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ အလီၢ်အဖၢမုၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးအခါဖဲပယီၤသုးဟဲထီၣ်လၢကျဲဒီတကျိၤအခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီး ဒွဲၣ်အူအီၣ်ဝဲကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီ,ဖီၣ်ဃၥ်ဝဲကမျၢၢ်ဒီးခးသံကွံၥ်ဝဲ ကမျၢၢ်သဝီဖိကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.