(သုးက့ ၁) KNLA သုးခိၣ်ခံဂၤလၢ မၤကမၣ်ဝဲမုၣ်ခွါသွံၣ်ထံးလၢပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤအဖီခိၣ်အံၤ ကမျၢၢ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲလၢတၢ်ကဟံဂ့ၢ်ဝီ တုၤလီၤတီၤလီၤ

လါအီးကထိဘၢၣ် ၁၆ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA) သုးခိၣ် ၂ ဂၤလၢ အမၤကမၣ်ဝဲမုၣ်ခွါသွံၣ်ထံးတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးလၢပှၤဒီဖိမိၢ်(၂)ဂၤအံၤ ကမျၢၢ်တဖၣ် အဲၣ်ဒိးဝဲလၢတၢ် ကမၤဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ်အတီဒီး ကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်ဝီတုၤလီၤတီၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤလၢတူၢ်ဘၣ်ဝဲ မုၢ်ခွါသွံၣ်ထံးတၢ်စုဆူခီၣ်တကးအံၤ မ့ၢ်ဝဲစွ့ၣ်ယီၣ်ပၠးကရူၢ် ကၠးတရီသဝီဖိ မိၢ်လၢအသးနံၣ်ကအိၣ်ဝဲ(၄၀)ဘျဲၣ် ခိၣ်ဃၢၤဒီး အဖိမုၣ်လၢအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၆)နံၣ်ခံဂၤအံၤန့ၣ်လီၤ.

ပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤအံၤ ဖဲအဝဲသ့ၣ်လဲၤကွးကီၣ်(ရီဘၢၣ်)လၢ တရွဲၢ်ခံကရူၢ် ထံပူၤဝါသဝီဃၢၤလၢ (KNLA) သုးရ့ၣ်-၂ သုးရ့ၣ်ခိၣ်-၂ ကျီးပူၤ ဖဲတလါအံၤလါအီးကထိဘၢၣ် ၄ သီ ခိၣ်ဃၢၤ မုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်ခါန့ၣ် သုးရ့ၣ်-၂ သုးခိၣ်ယီၤပတီၢ် ဒီး သုးဒ့ခိၣ်-၂ ခံဂၤ အံၤ လဲၤထီၣ်ဝဲလၢပှၤဒဲပူၤဝံၤ မၤကမၤဝဲမုၣ်ခွါသွံၣ်ထံး တၢ်စုဆူၣ်ကီၣ်တကးလၢပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤအံၤအဖီခိၣ် ဘၣ်ဟဲကဲထီၣ်ဝဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် သဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးန့ၣ် သုးခိၣ်(၂)ဂၤလၢအမၤကမၣ်ဝဲမုၣ်ခွါသွံၣ်ထံးတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးအံၤ အသးနံၣ်ကအိၣ်ဝဲ (၄၀)ဘျဲၣ် (၅၀)နံၣ်ခိၣ်ဃၢၤ မ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအအိၣ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဟူးဂဲၤလၢပိၥ်မုၣ်ဂ့ၢ်ဝီတဂၤစံးဝဲလၢ “သုးခိၣ်ခံဂၤန့ၣ်အိၣ်ဘူးဒီးပှၤလဲၤကွးကီၣ် ဒီဖိမိၢ်ခံဂၤန့ၣ်လီၤ.ပှၤကမျၢၢ်ခီလဲၤကွးကီၣ်န့ၣ်မံတ့ၢ် ဆိမိၣ်ဝဲလၢအိၣ်ဒီးပှၤကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်လံအဃိ ပၥ်ဂံၢ်ပၥ်ဘါဝဲတပျံၤ တၢ်ဘၣ် မီၤနီၤ. မ့ဝံၤသုးခိၣ်ခံဂၤအံၤမ့လိၣ်ဘၣ်ဆဲးကၢးန့ၣ်လဲၤဟံဖဲန့ၣ်,လဲၤအီၣ်မ့ၤအီၣ်ထံဖဲန့ၣ် ထီဘိလီၤ.

တၢ်တနံၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်လဲၤ လၢပှၤ ဒီဖိမိၢ်ခံဂၤအအိၣ်ဘျီတဲဝဲလၢအအဲၣ်ဒိးအီၣ်မ့ၤ မုၢ်နၤခီလံအဃိပှၤတအဲၣ်ဒိးအိး ထီၣ်ဘၣ်.ဘၣ်ဆၣ်ပှၤဆိမိၣ်လၢအကဲ ဝဲသုးခိၣ် အဃိပှၤအိးထီၣ်ဝဲန့ၣ်.ဖဲန့ၣ်အမိန့ၣ်ဘုးလီၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်မ့ၤ လၢအဝဲတဂၤန့ၣ်နၢမူန့ၢ် ဆူၣ်ပှၤဖိမုၣ်တဂၤ. မ့မ့ၢ်လၢအဝဲ တဂၤန့ၣ်ဖိးဟု န့ၢ်ဆူၣ်ပှၤမိ တခီတဂၤဒ်န့ၣ်.သဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါန့ၣ်တဲဝဲလၢပှၤနၢမူန့ၢ်ဆူၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤပှၤမၤတရီတပါအီၤ တချုး ဘၣ်. တနီၤခီန့ၣ်တဲဝဲလၢပှၤမၤတရီတပါအီၤချုး,အဃိတၢ်တခါအံၤပမၤလီၤတံၢ်လီၤ တသ့ဒံးဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲန့ၣ်ဝံၤ ပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤအံၤဖဲဒူသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလဲၤသံဒိးသံကွၢ်အီၤအခါ မ့စံးဝဲလၢပှၤဖီၣ်ဆူၣ်အီၤတချုး ဘၣ် ဘၣ်ဆၣ် တနီၤန့ၣ်တၢ်စံးဝဲအိၣ်လၢတၢ်ဖီၣ်ဆူၣ်အဝဲသ့ၣ်ချုးန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢ(စိၣ်ရှၢၣ်မံၣ်ဒံၣ်ယၢၣ်)အပူၤအံၤတဆီဟူထီၣ်ဝဲလၢ သုးခိၣ်ခံဂၤအံၤမၤကမၣ်ဝဲချုးအဖီခိၣ် ဒ်သိးပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤအံၤကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်တီတၢ်ြတၢ်အဂီၢ် ကမျၢၢ်ဃုၥ်ဒီးပှၤဟူးဂဲၤလၢပိၥ်မုၣ်ဂ့ၢ် ဝီတဖၣ် အဲၣ်ဒိးဝဲလၢတၢ်ကဃိထံမၤဖျါထီၣ်ဝဲတံၢ်လီၤဆဲးဝံၤ ကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်ဝီတုၤလီၤတီၤလီၤန့ၣ်လီၤ.

(KNLA)သုးခိၣ်ခံဂၤလၢတၢ်တယးဝဲလၢအဖီၣ်ဆူၣ်ပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤအံၤ တၢ်ကဲထီၣ်သးတနၤဃီမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်န့ၣ် သုးရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါ ဆှၢထီၣ်အီၤဆူ(သုးက့)ဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်အိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အပူၤကွံၥ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဖီၣ်ဆူၣ်မၤဆူၣ်ပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤ တၢ်ဂ့ၢ် လၢအကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးတဖၣ် တၢ်မၤလီၤမၢ်အီၤဒ်န့ၣ်အိၣ်အသိး တၢ်ဟံန့ၢ်ဂ့ၢ်ဝီတုၤလီၤတီၤလီၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအကဲ ထီၣ်သးခဲအံၤန့ၣ် ကမျၢၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီန့ၣ်လီၤ.

လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဟူးဂဲၤပိၥ်မုၣ်ဂ့ၢ်ဝီတဂၤဃီဝဲန့ၣ် စံးဝဲလၢ “ဒ်သိးတၢ်ဒီဖိမိၢ်ခံဂၤန့ၣ် တနၢ်ပၢၢ်ဝဲ တၢ်မူးလဲၤထီၣ် က့ၤလီၤဘၣ်,မ့ၢ်ဝဲပှၤမၤလၢဂီၤအီၣ်လၢဟါတဖၣ်လီၤ.ကဘၣ်မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တအဲၣ်ဒိးမၤထီၣ်ထီတၢ်လၢၤဘၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.အဃိန့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးထံၣ်လိၥ်သးဒီးအဝဲသ့ၣ် မ့ၢ်ပှၤမၤပျံၤမၤဖုးအီၤအဃိအတဲဝဲတဘူၣ်ဘၣ်ခီဧါ. ပမ့က့ၤကွၢ်ကဒါန့ၣ်သုးမုၢ်ဒိၣ်မ့မၤကမၣ် တၢ်န့ၣ် အါတက့ၢ်ပတထံၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ပှၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဖိန့ၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်တီတၢ်ြတၢ်တၢ်တုၤသိးထဲသိးဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် တၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်အဒိ..ပှၤမ့မၤကမၣ်တၢ်န့ၣ်ကဘၣ်လီၤလၢဃိၥ်ပူၤပှဲၤနံၣ်လဲၣ်ဒ်န့ၣ်အိၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်သနါက့ပတထံၣ်လၢပှၤမၤအီၤတုၤလီၤတီၤလီၤဘၣ်.ခဲအံၤပနၢ်ဟူလၢသုးခိၣ်ခံဂၤန့ၣ်ပှၤဆှၢထီၣ်အီၤလၢသုးက့ပူၤဒ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်မၤလိၣ်ထီၣ်ဖးထီၣ်န့ၣ်ပတထံၣ်နီမံၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.

တကးဒံးဘၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤလါအခါစ့ၢ်ကီး သးစၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤ ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဆူၣ်မၤတရီတပါအီၤ လၢကညီဖီၣ်စုကဝဲၤ တၢ်ပၢၢ်ဆၢ ကရူၢ်အံၤကဲထီၣ်ဒံးဝဲဒီး အခါဖဲန့ၣ်စ့ၢ်ကီးပှၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်အံၤတၢ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်ဝီတအိၣ်တုၤလီၤတီၤလီၤ ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအသ့ၣ်ညါထွဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤတဖၣ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိးအဘူးကတၢၢ်ဖဲအပူၤကွံၥ်တနံၣ်အံၤ ၂၀၂၆ လါအီကူးအခါစ့ၢ်ကီး လၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်လၢအသးနံၣ် ကအိၣ်ဝဲ (၅၀)ဘျဲၣ်တဂၤ လၢအဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤလၢအဟုၣ်ပှၤထူအံၤ ဖဲတၢ်ဒုးဃၥ်အီၤအဆၢကတီၢ် လၢတၢ်မၤဆါမၤပယွဲအီၤအံၤ အဃိ ပၢၢ်တုၤလၢအသး သမူဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲအိၣ်ထီၣ်အဖီခိၣ် တၢ်သံဒိးသံကွၢ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကမျၢၢ် အအိၣ် န့ၣ်လီၤ.

“တၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်ကဲထီၣ်သးလၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်တခါစ့ၢ်. အကဲဝဲမုဂါအိၣ်(၅၀)ဘျဲၣ်တဂၤပှၤ(စွပ်စွဲ)အီၤလၢအဟံပှၤထူမီၤနီၤ.အနီၣ်ကီၢ် န့ၣ်ပှၤတဂၤ နမ့တထံၣ်(သဲၣ်သ့ၤ)တ့အိၣ်ဘၣ်န့ၣ် ၂၄ နၣ်ရံၣ်ပှဲၤန့ၣ်နကဘၣ်ပျၢ်အီၤလီၤ.ဘၣ်ဆၣ်အဝဲသ့ၣ်တပျၢ်လီၤဝဲဘၣ်. အထၢနုၥ်လီၤဝဲလၢထ့းတိပူၤမ့ဝံၤအမၤဆါမၤဒၢၣ်ဝဲ,အဂံၥ်ဂူၥ်ဝဲအခီၣ်န့ၣ် ထီၣ်လုးထီၣ်လါအဃိမုဂါတဂၤန့ၣ်သံန့ၣ် အထီၣ် လုးထီၣ်လါဒီတဂၤလီၤ.နမ့က့ၤကွၢ်ကဒါမုဂါတဂၤန့ၣ်အသံတမ့ၢ်ယိယိဘၣ်.မ့နီၢ်နီၢ်န့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတဘၣ်ကဲထီၣ်သးဘၣ်မီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအသ့ၣ်ညါထွဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤလၢတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်လၢ(KNLA)သုးခိၣ်ခံဂၤ သူဝဲမုၣ်ခွါသွံၣ်ထံးတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးလၢပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤအဖီခိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ဖဲပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဝဲ ပှၤလၢဘူးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤအခါ အပူၤကွံၥ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢအကဲ ထီၣ်တ့ၢ်အသးဒီးအခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒ်သုးတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအိၣ်အသိး တၢ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်ဝီအိၣ်ဝဲကိးဘျီဒဲး အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲ န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ် ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်လၢအကဲထီၣ်သးခဲအံၤအံၤတဖၣ် တၢ်ကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်ဝီကျိၤကျဲဒ်လဲၣ်န့ၣ်ဒီးတကီၢ်ခါတၢ်အိၣ်သး တဖၣ်န့ၣ် ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်အိၣ်သးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဆဲးကျိးဝဲကီၢ်ရ့ၣ်/သုးက့ ပှၤဘၣ် မူဘၣ်ဒါဘၣ်ဆၣ် တဲးကျိးတန့ၢ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢအကတီၢ်အံၤ ပှၤဖီၣ်စုကဝဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကမျၢၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤလၢ အလုၢ်သ့ၣ်ခါပတၥ်ဝဲခုၣ်ခွါသွံၣ်ထံးတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးအံၤတဖၣ် တၢ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်ဝီတုၤလီၤတီၤလီၤမ့တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် ဖျါလီၤဂၥ်လၢဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ လၢပိၥ်မုၣ် ပိၥ်မၢၤဒီးဖိဒံဖိသၣ်အဂီၢ် တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဝဲလၢၤဘၣ်အသိး ကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဒီးမၤပျံၤမၤဖုးက့ၤဝဲသဲစး တၢ်ဒိၣ်စိ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပၥ်လီၤဃၥ်ဝဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖး စံးဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.