လါအီးကထိဘၢၣ် ၁၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇)တန့ခၠါကီၢ်ဆၣ်အပူၤ လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါတအိၣ် ကညီဒီကလုၥ် သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNA)လဲၤထိၣ်ဝဲထံကၠါရၤဟီၣ်ကဝီၤ ထံကွၢ်လီၤ,မီမကွံၢ် ဒီး ဘိၤတဲကမျၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ်မၤလီၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ်အဖီခိၣ် လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒူသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ်ထီၣ်အပူၤကွံၥ်နွံအခါန့ၣ် (KNA)ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်လၢအဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢသုးခိၣ်စီၤခၠ့ၣ်သူၤ အဖိခွါစီၤထူအဲၣ်မူ (၉၉၉)အဒုးယၤခိၣ်အံၤ အပှၤသုးမုၢ်သံၣ်ဘိဃုၥ်ဒီးထံမူခံပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ,စွ့ၤကိၣ်ကိၤ ပှၤထိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဖိ ပှၤဘၣ် မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဟဲလီၤထိၣ်ဝဲဒၣ်(ဘိၤတဲ)ကမျၢၢ်အဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
(ဘိၤတဲ)ကမျၢၢ်ဟီၣ်ကပံၥ်ကျီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤလီၢ်အံၤန့ၣ် အိၣ်န့ၢ်သးလၢထံကွးခံ မ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်ဂ့ၤ,တၢ်လီၢ်ဘၣ်တတီၤ ဒီး အခါဖဲတၢ် ဟဲထိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်အခါန့ၣ်ထိၣ်ဝဲဝံၤ(၄၀)အ့ကၢၣ်ဘျဲၣ်လံဒီး ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အကစၢ်ကမျၢၢ်တဖၣ် တဲဖျါထီၣ်ဝဲ လၢတတူၢ်လိၥ်တအဲၣ်ဒိးဝဲဘၣ်ဆၣ် (KNA)က့ၤစံးကဒါဝဲလၢကဘၣ်ထိၣ်ဝဲခဲလၢၥ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢသ့ၣ်ညါထွဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤတဂၤစံးဝဲလၢ“တၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤတၢ်လီၢ်ခံတီၤ.လၢဘိၤတဲန့ၣ်တတီၤဒီးလၢထံကွၢ်လီၤ,မီမကွံၢ်န့ၣ်တတီၤ.ဘိၤတဲတၢ်လီၢ်န့ၣ်တၢ်လီၢ်ဂ့ၤမး,အဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ဝဲဂ့ၤလီကီဝဲဒၣ်ဘျီဟဲထိၣ်လီၤဟီၣ်ခိၣ်မး တတဲကျၢပှၤကမျၢၢ်ဘၣ်.ဖဲအဟဲလီၤထိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်အခါန့ၣ်ဟဲလီၤဝဲဒၣ်ဒီးထံမူခံသးပှၢ်,( KNA)ပှၤသုးဖိ,မ့ဝံၤပှၤထိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဖိ လၢအအိၣ် စွ့ၤကိၣ်ကိၤန့ၣ်တဂၤ.အထိၣ်ဝဲဝံၤပှၤကျီးကစၢ်ထံၣ်ထွဲဘျီတဲဝဲ. တဲဝဲလၢသါထိၣ်န့ၢ်သုဟီၣ်ခိၣ်န့ၢ်အအ့ကၢၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်. ပဟဲမၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီတၢ်လၢသုတဘၣ်လဲၤဖံးမၤတၢ်လၢအဂၤဘၣ်.ပကမၤဝဲတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးတဖၣ်တဲဝဲဒ်န့ၣ် ပှၤတဲအီၤ ပတထိၣ် ဘၣ်တန့ၢ်ဧါ.အက့ၤတဲကဒါဝဲလၢတန့ၢ်ဘၣ်ဘၣ်ထိၣ်ခဲလၢၥ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤဘိၤတဲကမျၢၢ်အဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ်အံၤတၢ်ထိၣ်အီၤမ့ဝံၤလံသနါက့ မ့မ့ၢ်လၢထံကွၢ်လီၤဒီးမီမကွံၢ်အကျီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤ အီၣ်လီၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အံၤခီန့ၣ် တၢ်ဟဲထိၣ်ဝဲတအိၣ်ဒံးဘၣ်အသိး ဘိၤတဲဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢ(KNA)ထိၣ်လီၤဝဲဝံၤအံၤတဖၣ် ကဟ့ၣ် ဝဲအပှ့ၤထဲလဲၣ်စ့ၢ်ကီးတဲဝဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲး တအိၣ်နီမံၤဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤသဝီဖိတဂၤဃီဝဲ စံးစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးန့ၣ် (ဘိၤတဲ)ကျီးဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်စီၤထူအဲၣ်မူဒီးအပါသုးခိၣ်စီၤခၠ့ၣ်သူၤအံၤ အပူၤကွံၥ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမ့အိၣ်လၢကဟံဝဲအ့ကၢၣ်(၁၀၀)လီၤဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤကမၤအါထီၣ်ဝဲတုၤလၢအ့ကၢၣ်(၂၀၀)ဒီး မ့မ့ၢ်လၢထံကွၢ်လီၤ, မီမကွံၢ်ကျီးဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်တကပၤခီန့ၣ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢသုးခိၣ်စီၤထူအဲၣ်မူလၢအမ့ၢ်ဝဲ(၉၉၉)ဒုးယၤခိၣ်အံၤကဆီလီၤပၥ်လီၤ ဝဲသုးရ့ၣ်တၢ်လီၢ်ဒီးတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ထံကွၢ်လီၤ,မီမကွံၢ်ကျီးဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢအအိၣ်စဲဘူးလိၥ်အသး,အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢမဲၢ်ပျဲၥ်ကျိနံၤအံၤ အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးကမျၢၢ်အစံၥ်လီၢ်ကျီးလီၢ်, ညါသူးကျီးလီၢ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးလၢအဂၤတဖၣ်ဒီး ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢထံဟဲလီၤအကျိၤအဖီခိၣ်အံၤတဆီ ကဟံဝဲကမျၢၢ် အဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အံၤသ့ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
(KNA)ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်လၢအဟးထိၣ်လီၤဝဲကမျၢၢ်အဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ်လီၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ကရူၢ်လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါဝဲလၢ(အီၤလါ) ကၠါဖၠၣ် တၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအပူၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤ(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအိၣ်စွ့ၤကိၣ်ကိၤ ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ အံၤတၢ်မ့ဆဲးမၤဟးဂီၤမၤလီၤပှီၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်ကၠါဖၠၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်သုးအလီၢ်ဆူတၢ်လီၢ်အဂၤ လဲၤတရံးဒံး သးအဖၢမုၢ်တုၤလၢခဲအံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
“လၢမီမကွံၢ်ဒီးထံကွၢ်လီၤတကပၤန့ၣ်တဲဝဲလၢအကတ့ထီၣ်သုးရ့ၣ်.ခံထံၣ်တထံၣ်န့ၣ်တဲဝဲလၢကမၤထီၣ်ဝဲဘုၣ်ဖီၣ်,တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးတဲဝဲဒ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်မၢၤမုၢ်တနံၤဟီၣ်ခိၣ်မ့တုၤလၢအစုပူၤဒုကမၤဝဲဒ်လဲၣ်ဒုပတသ့ၣ်ညါဘၣ်.မ့မ့ၢ်ပထံကၠါရၤကမျၢၢ်ဖိဒုတအဲၣ်ဒိးဆါဟီၣ်ခိၣ်နီတဂၤဘၣ်.ဟီၣ်ခိၣ်အံၤပအဲၣ်ဒိးပၥ်လၢပဖိစိၤလံၤစိၤကိးဂၤဒဲးလီၤ.အဃိခဲအံၤပပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီးကၢၢ်ဂီၤကရူၢ်ပကမၤဝဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တခါ.ပကတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ်အံၤပကတြီဆၢဒီသဒၢအီၤဒ်လဲၣ်.မ့ဝံၤပခိၣ်ပနၢ်န့ၣ်ပကဘၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်သးဖဲလဲၣ်တကပၤလဲၣ်.ခဲအံၤလီလီစဲၤပကဘၣ်ပၥ်ဂံၢ်ပၥ်ဘါပမိပါဖဲလဲၣ်တဂၤမးပတသ့ၣ်ညါဘၣ်.အဃိဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဒီး(KNA)ခိၣ်နၢ်အကလုၢ်ကဟဲဖျါထီၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပကမျၢၢ်အဲၣ်ဒိးနၢ်ဟူဝဲလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအဂၤတဂၤ စ့ၢ်ကီး စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ကဝီၤကျီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢ(KNA)ကဟံဝဲအံၤန့ၣ် အါဒၣ်တက့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ် အလံၥ်အုၣ်သးဒီး တနီၤအကျါအိၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲဒီးကီၢ်ပယီၤပဒိၣ်အလံၥ်အုၣ်သး,( KNA)အလံၥ်အုၣ်သးအသိး ဘၣ်ဆၣ် တနီၤန့ၣ်တုၤလၢ ခဲအံၤတမၤနီၣ်မၤဃါဘၣ်အသးဒံးဘၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ထံကွၢ်လီၤဒီးမီမကွံၢ်အံၤ(KNA)စံးတ့ၢ်ပၥ်ဝဲလၢလါအီးကထိဘၢၣ် ၁၀ သီအံၤ ကဟဲထိၣ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဘၣ်ဆၣ် စးထီၣ်ဖဲလီၢ်ကဝီၤ သဝီဖိ တဖၣ်တီၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ဆူလီၢ်ကဝီၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအိၣ်ဝံၤလီၢ်ခံန့ၣ် တုၤလၢမဟါ ၁၂ သီအံၤ တထံၣ်တၢ် ဟဲထိၣ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်အံၤဒံးဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် လၢကဟဲအံၤတၢ်အိၣ်သးကလဲၤဒ်လဲၣ်တဲလီၤတံၢ်တဘၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်တဖၣ်စံးဝဲ န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃး(KNA)အတၢ်လဲၤထိၣ်ကမျၢၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ကျီးလီၢ်လၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်အံၤ ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်အိၣ်သး လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီး တၢ်ဂ့ၢ်လၢအကဲထီၣ်သးလၢအတအိၣ်ဒီးကမျၢၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိးဘၣ်အံၤကဟံထီၣ်ဖီၣ်ဝဲ ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဆဲးကျိးဝဲ ကီၢ်ဆၣ်ပှၤ ဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဘၣ်ဆၣ်ဆဲးကျိးတန့ၢ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.