လါယနူၤအါရံၤ ၁၉ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢအံၤထုးထီၣ်ရၤလီၤဆါဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးလၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးကရူၢ်ဆှိးဝဲအဖီခိၣ်အံၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ က့ၤခီၣ်ဆၢကဒါဝဲတဲၥ်တဲၥ်ဖျုဖျုန့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်တလါအံၤလါယနူၤအါရံၤခံနွံတနွံအခါန့ၣ် လၢယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ် ကလံၤစိးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီး လၢအလီၤလၢဝဲ စ့ပယီၤ (၁၆၀၀) ဘံၣ်လံၣ်ယၢၣ်ဘျဲၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးကရူၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၄ သီ တၢ်မၤဆှဲလဲတၢ်ကစီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢပၣ်ဃုၥ်ဝဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကစီၣ်သန့အံၤ အခါန့ၣ် သုးကရူၢ်ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ စီၣ်မ့ထိ စံးဝဲလၢကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုၥ်အဂီၢ် ဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ်အံၤထုးထီၣ်ရၤလီၤဆါဝဲ ကသံၣ်မူၤဘှီးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဆှိးဝဲဒ်အံၤအဖီခိၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ စံးဝဲလၢ“စကစ ပှၤကတိၤတၢ်ပၢတဂၤန့ၣ်ဟးတဲမူသူ တၢ်လၢ အတပိၥ်ကျဲဘၣ်အံၤပသမၢခဲလၢၥ်လီၤ.ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပသနူအိၣ်ပၥ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤလၢဘၣ်ဃးကသံၣ်မူၤဘှီး,တၢ်တၤကျိၣ် တၤစ့မ့ၢ်ဂ့ၤတုၤလၢတၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်ပှၤစ့မ့ၢ်ဂ့ၤပထီဒါအီၤဒီးပမၤပၠးဒ်လဲၣ်န့ၣ်သုကထံၣ်ဘၣ်လီၤ.အပူၤကွံၥ်(မ့လဲၣ်ပၤ)တၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်ပမၤပၠး လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်လီၤ.တမ့ၢ်ပမၤကၤကသံၣ်မူၤဘှီးမးပအိၣ်မူသ့,ပအီၣ်ဘၣ်မ့ၤလီၤရၢၢ်လီၤစၢၢ်ပတမၤနီတစဲးဘၣ်.ဒီးဖဲအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်အခါန့ၣ်ပမၤဟးဂီၤကသံၣ်မူၤဘှီး(၆)ကလီၢ်ဘျဲၣ်ညါ.အဃိ(စကစ)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢတဲတၢ်န့ၣ်တဘၣ်ဃးဒီးပှၤနီတမံၤဘၣ်”စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ် ၂၀၂၅ နံၣ်အခါန့ၣ် တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီး(၆)ကကွဲၢ်ဘျဲၣ်ဒီး ဖဲန့ၣ်ခ့ၣ်အဲယူၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတီခိၣ်ရိၣ်မဲ မၤဝဲ တၢ်ဒွဲၣ်အူမၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒံးန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါဘၣ်ဃးတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးလၢယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်အံၤ အိၣ်ဟဲဝဲဒၣ်လၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်, ဒီကလုၥ်ဃူဖိးပဒိၣ်(NUG)ဒီး အဝဲသ့ၣ်စုတီၤဖီလၥ်(PDF)ဒိၣ်အဟီၣ်ကဝီၤပူၤဝံၤ တၢ်ဆှၢထီၣ်ဝဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးကရူၢ်ဆှိးဝဲဒၣ် ဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအိၣ်ဃၥ်ဝဲလၢ ပှၤလၢအသူ,ထုးထီၣ်ဒီးမၤဆါဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးတဖၣ် တၢ်ကဟံဝဲအရ့ဒ် ကီၢ်သူလ့ၤကွီၢ်မ့ၣ် အဆၢဖိ ၁၈၀,၁၈၁,၁၈၂,၁၈၃,၁၈၄ တၢ်ဘျၢသဲစးပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ.လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ဒ်သိးကသံၣ်မူၤဘှီးကလီၤစှၤကွံၥ်အဂီၢ်တၢ်မၤစ့ၢ်ကီး ဝဲတၢ်ဟးဟ့ၣ်တၢ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢဒူသဝီ,ကၠိပူၤအိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဃူဖိးကမံးတံၥ်ကရူၢ်လၢအပၣ်ဃုၥ်ဝဲကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်(၄)ဒူၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် (သုးက့ ၇) ဟီၣ်ကဝီ အပူၤ ဘၣ်ဃးတၢ်သူတၢ်စွဲ,တၢ်ဆါ,တၢ်ထုးထီၣ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးအံၤ ဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအိၣ်အသိး ကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တၢ်သးလီၤပလိၥ်အိၣ်ဃၥ်ဝဲလၢတၢ်ကဟံဝဲဂ့ၢ်ဝီအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဒ်တၢ်သးလီၤပလိၥ်အိၣ်ဃၥ်ဝဲအသိး ကမံးတံၥ်အံၤဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဘှါဆှဲဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤတန့ၢ်ဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးအိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး တုၤလၢခဲအံၤလၢကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤတနီၤအပူၤန့ၣ် တၢ်ထုးထီၣ်ဆါ,သူဝဲ ကသံၣ်မူၤဘှီးအိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
