လါမ့ၤ ၂၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၆)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ႇဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဘူးထီၣ်လၢအနံၣ်(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤအသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)ဃုာ်ဒီးအၦၤအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်ပာ်လီၤကွံာ်၀ဲစုက၀ဲၤအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
မဟါလါမ့ၤအသီ(၂၀)ဂီၤခီအနံၤဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးကလၢၤၦၤလၢပာ်လီၤစုက၀ဲၤအဂၤ(၄၀)ကျါႇပၣ်ဃုာ်၀ဲ(ခမရ-၅၆၁)အသုးရ့ၣ်ခိၣ်ခံ(၂)ယၤအီၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါမံၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖိခၠံၣ်မုၢ်တၢ်အိၣ်သးဒုပယီၤသုးတဖၣ်န့ၣ်စံၢ်ထီၣ်ကွံာ်၀ဲလၢအသုးကလၢၤပူၤစးထီၣ်လၢ(၁၈)သီမုၢ်နၤခီလံဒီးတချူးဟးထီၣ်လၢအသုးကလၢၤဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်မၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲ(၁၂၀)တခိၣ်(၈၁)တခိၣ်န့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်ဖဲ(၁၉)သီဂီၤခီန့ၣ်ႇတနီၤပာ်လီၤက့ၤ၀ဲစုက၀ဲၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒီးပယီၤသုးတဖၣ်အံၤပာ်လီၤ၀ဲစုက၀ဲၤခဲလၢာ်(၄၁)ဂၤဖဲအကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲ(ခလရ-၆၆၁)အသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)ယၤအီၤန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်က၀ီၤတံၢ်မၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးတဖၣ်အံၤအတၢ်အီၣ်တၢ်အီအကျိၤဒီးသူဒိခးလီၤ၀ဲတၢ်ယံာ်လံလၢတလါဘျဲၣ်လံအဃိႇပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသၣ်၀ံၤလီၤဒိႇသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲဒီးဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးကလၢၤအပူၤဒီးတနီၤပာ်လီၤကွံာ်၀ဲစုက၀ဲၤအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤႇလၢအဂၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးကလၢၤအပူၤခဲလၢာ်လံဘျီ၀ဲအံၤဒုမ့ၢ်၀ဲတၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တခီက၀ီၤတံၢ်မၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်အီၣ်အကျိၤန့ၣ်ႇအိၣ်လၢတလါဘျဲၣ်လံႇအဃိန့ၣ်ႇအ၀ဲသ့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲအိၣ်၀ဲတကဲလၢၤဘၣ်ဒီးတနီၤဆိက့သံႇလီၤဒိသံႇဒီးအပူၤကွံာ်နါက့ၦၤလဲၤခးလီၤအ၀ဲသ့ၣ်ဒီးဒြိကိးနံၤဒဲးအဃိန့ၣ်ႇအသုးကလၢၤအပူၤၦၤအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်ႇဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသံကွံာ်၀ဲအိၣ်လၢအဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်ႇဒီးတနီၤဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲလၢသုးကလၢၤအချၢအဂၤ(၃၀)ဘျဲၣ်ႇပာ်လီၤက့ၤစုက၀ဲၤအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်ႇဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးလၢအဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးကလၢၤအချၢအဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤႇတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဃု၀ဲဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတထံၣ်၀ဲနီတဂၤဒံးဘၣ်ဒီးအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁၉)အနံၤခးသံကွံာ်၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအထံၣ်၀ဲလၢကျဲဖဲကွံချၢၣ်သ၀ီအဆၢခိၣ်(လၢၢ်ချီၣ်သ၀ီ)ကျဲအပူၤအဃိိႇတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်၀ဲလၢလီၢ်က၀ီၤအပူၤဒူဖိသ၀ီဖိတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်ႇအ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇပယီၤသုးလၢအဟးထီၣ်ကွံာ်အဂၤ(၃၀)အံၤန့ၣ်ႇတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤနုာ်၀ဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်အပူၤအိၣ်၀ဲစှၤဂၤလံဘၣ်ဆၣ်ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်မၤလီၤတံၢ်တန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ႇဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်ၦၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤႇမ့ၢ်၀ဲဒုးယၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(စကခ-၁၃)အစုတီၤဖီလာ်ခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၅၈)(ခမရ-၅၆၁)ဃုာ်ဒီးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခလရ-၉၉၃)သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဆိး၀ဲဒီးမ့ၢ်၀ဲသုးကလၢၤလၢတၢ်ဘျးစဲအိၣ်ဒီးအမျီၤသုးကလၢၤဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်အသိးႇသုးကလၢၤအံၤအိၣ်ဆီလီၤ၀ဲအသးစးထီၣ်လၢ(၁၉၉၇)လံအဂ့ၢ်ႇသုးက့(၆)ဒုာ်ယၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇတကီၢ်ခါအံၤစးထီၣ်လၢပၢချၢဖိခၠံၣ်မုၢ်ကၠဲးဒိတုၤလီၤလၢနိၣ်တကီကျဲဒီတဘိန့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်ဒိၣ်စိန့ၢ်လံ၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၂၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ တပျဲကျိတိၤတၢ်ဂ့ၢ်ပိာ်ထွဲအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢ အဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီႇအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၁ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်လဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲတပျဲကျိတိၤအံၤဒီး ဖဲန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ် သ့ၣ်တဖၣ်ခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူဒူသ၀ီပူၤကိးမုၢ်ဒဲးအဃိ စွ့ၣ်ယီၣ်ပၠးကရူၢ်ကမျၢၢ်အဂၤ(၄၀၀၀)ဘျဲၣ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ် တဖၣ်အံၤလဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢပှၤဒူပှၤသ၀ီ,ကစၢၢ်ကလိကျါတကးဒံးဘၣ်ခဲအံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲအီၣ်အီအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ် ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ၦၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်ခဲအံၤန့ၣ်အီၣ်ဒၣ်အနီၢ်ကစၢ်တရံးလီၤႉလၢအဂၤဒုတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတအိၣ်နီမံၤဒံးဘၣ်ႉအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ကီတၢ်ခဲဒီးကသံၣ်ကသီလၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ အဂီၢ်ႉတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲဒၣ်ထီဘိလီၤႉတနီၤခီန့ၣ်ဟးဃ့ၢ်အိၣ်ကဒု၀ဲဒၣ်လၢၦၤဒူၦၤသ၀ီႇၦၤဟံၣ်ၦၤ ဃီအဃိကီခဲဘၣ်အီၤစ့ၢ်ႉတနီၤခီဒုဟးအိၣ်ကဒုလၢသီခါဖၠၣ်ႇတနီၤခီဒုစံၣ်အိၣ်လၢမံၤခိၣ်ၦၢ်ကျါႇထံနာ်ထံခံအိၣ်ႉ ခဲအံၤမူခိၣ်စူၤပၠးဘျီကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်- ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခးလီၤဒံးကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤတပယူာ်ဃီအဃိ ဒူသ၀ီကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တုၤလၢခဲအံၤက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီတဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ် စီၤအ့နဲၤ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲတိၤလီၤၦီၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံၦၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဟဲက့ၤအိၣ်တအိၣ်နီတဂၤဒံးဘၣ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ် ခဲအံၤန့ၣ်ပယီၤသုး(၃၁၄),(ခမရ-၉)ဒီး(ခလရ-၈)သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကိးမုၢ်နံၤကိးမုၢ်ဆါအဃိ ဟဲက့ၤအိၣ်၀ဲ...
လါမ့ၤ ၂၀သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၆)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးကလၢၤအပူၤႇပယီၤသုးလၢအစံၣ်ဖျိးထီၣ်ကွံာ်တဖၣ်မၤသံ၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိ(၄)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးပိာ်မုၣ်မိၢ်ဒၢလၢအဟုးအသးအိၣ်(၅)လါတဂၤအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
မဟါလါမ့ၤ(၁၉)သီအနံၤန့ၣ်ႇပယီၤသုးလၢအစံၣ်ဖျိးထီၣ်လၢအသုးကလၢၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ခးသံ၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢထံၣ်၀ဲလၢကျဲ(၃)အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲပိာ်မုၣ်မိၢ်ဒၢ(၅)လါတဂၤဒီးတီၢ်သံကွံာ်၀ဲသးစၢ်လၢအအိၣ်လၢဒဲတဂၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးန့ၣ်စးထီၣ်စံၢ်ဖျိးလၢအသုးကလၢၤအပူၤလၢမုၢ်ဃုနံၤမုၢ်နၤခီဖးဖီမုၢ်အဆၢကတီၢ်လီၤႉဒီးဖဲမဟါမုၢ်ခီၣ်ထံးနံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကလဲၤထီၣ်၀ဲဆူပၢချၢတကပၤဒီးဖဲအလဲၤလၢကျဲႇထံၣ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤဖိသ၀ီဖိ(၃)ဂၤဒီးခးသံကွံာ်၀ဲမီၤႉခးသံ၀ဲပိာ်မုၣ်(၁)ဂၤႇပိာ်ခွါ(၂)ဂၤႇပိာ်ခွါလၢအသးနံၣ်အိၣ်(၅၀)ဘျဲၣ်တဂၤန့ၣ်ခီန့ၣ်အမံၤလၢမီၤကူအ၀ဲန့ၣ်ဘၣ်ဖဲအ၀ဲကလဲၤလၢအဒဲလၢကတီၤ(ဂၢၤ)ထီၣ်က့ၤအကျီးအဆၢကတီၢ်ႇမ့မ့ၢ်လၢပိာ်ခွါလၢအ၀ဲတဂၤခီန့ၣ်မ့ၢ်ၦၤမၤအီၣ်ရီဘၢၣ်ကျီးဖိလၢအိၣ်လၢဖၣ်အၣ်တကပၤမီၤအ၀ဲဟဲအိၣ်ဖဲလီၢ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်န့ၢ်ထဲ(၃)နံၣ်ဒံးလီၤႉဒီးပိာ်မုၣ်မိၢ်ဒၢတဂၤန့ၣ်ခီန့ၣ်ဘၣ်ဖဲအ၀ဲကလဲၤပၠးဟၢဖၢလၢပၢချၢတၢ်ဆါဟံၣ်အဆၢကတီၢ်လီၤႉလီၢ်ခံကတၢၢ်လၢသးစၢ်ဖိသးနံၣ်(၂၀)ဘျဲၣ်တဂၤတခီန့ၣ်ပယီၤသုးလဲၤထံၣ်အီၤလၢအအိၣ်ဖဲအဒဲအဆၢကတီၢ်ဒီးတီၢ်သံကွံာ်၀ဲ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇခီဖျိမဟါသုးကီၣ်ကးခးသံကမျၢၢ်ကဲထီၣ်သးအိၣ်၀ဲအဃိႇကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအိၣ်ဘူးဒီးဖိခၠံၣ်မုၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲတၢ်ဒီးဘၣ်အိၣ်၀ဲလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးအပူၤအသိးႇလၢကအိၣ်ကတီၤသးလၢကဘီယူၤတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဂီၢ်ႇတနီၤဟးထီၣ်အိၣ်ကဒုဆိ၀ဲအသးဒ်ဟီၣ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအတၢ်နဲၣ်လီၤအသိးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်ႇသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်မၤသံမၤ၀ီပိာ်မုၣ်ပိာ်မိၢ်ဒၢဒီးကမျၢၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတဖၣ်အဖီခိၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မၤကမၣ်၀ဲ (International humanitarian Law) ဃုာ်ဒီးတၢ်မၤကမၣ်ကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢခွဲးယာ်သဘျ့ (Right to live) အဂ့ၢ်ႇ (KHRG) ၦၤကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ၦၤကတိၤတၢ်ပၢသရၣ်စီၤနၤဒၣ်ဆူစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤတဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲတၢ်မၤဘၣ်ဒိၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်ဖးဒိၣ်တခါညါလီၤႉဒီးသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤအံၤမ့ၢ်တၢ်ကဲ၀ဲဒၣ်တၢ်မၤကမၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်တခါစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉသုးဖီၣ်စုက၀ဲၤတဖုန့ၣ်အမူဒါအိၣ်လၢကဘၣ်ဟးဆှဲးတၢ်မၤဘၣ်ဒိမၤသံမၤ၀ီကမျၢၢ်ႇဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်မၤသံမၤ၀ဲဆှူၣ်မဲာ်ကဲာ်မဲာ်အဃိန့ၣ်တၢ်တထံၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မၤကမၣ်(International humanitarian Law)မီနီၤႉဒီးခံထံၣ်တထံၣ်န့ၣ်မၤဘၣ်ဒိ၀ဲသ၀ီဖိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ (Right to live) အခွဲးအယာ်လီၤႉဒီးတၢ်၀ဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲတၢ်အၢအၢသီသီတခါလၢပယီၤသုးမၤ၀ဲအဂ့ၢ်”စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်စံးတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဖိခၠံၣ်မုၢ်သုးကလၢၤတဖၣ်အံၤအသုးဂံၢ်ဘါအိၣ်၀ဲလၢအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁၇)သီအနံၤအပူၤႇတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်လဲၤထီၣ်ခးအ၀ဲသ့ၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံအ၀ဲသ့ၣ်စံၣ်ဖျိးႇဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲဆူအသုးကလၢၤအပူၤဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ႇတိာ်လီၤအသးလၢကစံၣ်ထီၣ်ဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢတကပၤအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ခိးကးတံာ်အကျဲအဃိစံၣ်ထီၣ်၀ဲဆူကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်ဒီးတချူးအ၀ဲသ့ၣ်စံၣ်ဖျိးဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲလၢအသုးကလၢၤဒံးဘၣ်အဆၢကတီၢ်ႇမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲအကျိဖးဒိၣ်ႇစုက၀ဲၤတၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်၀ံၤစံၣ်ဖျိးဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇဖိခၠံၣ်မုၢ်သုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤႇစံၣ်ဖျိးထီၣ်၀ဲအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးကအိၣ်၀ဲအဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးတနီၤပာ်လီၤကွံာ်စုက၀ဲၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ(၂၀)သီ ၂၀၂၄နံၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၆)ႇကီၢ်ရ့ၣ်ဃိာ်အပူၤႇအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁၇)သီအနံၤအတီၢ်ပူၤၦၤဃိာ်ဖိစံၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်၀ဲအသး(၆)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးၦၤဃိာ်ဖိလၢအလီၤဘၣ်ဃိာ်တစိၤသး(၂)ဂၤအဂ့ၢ်ႇကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ၦၤဃိာ်ဖိလၢအစံၣ်ပူၤဖျဲးထီၣ်အသး(၆)ဂၤအံၤႇတၢ်က့ၤဖီၣ်ချူးန့ၢ်က့ၤအီၤ(၃)ဂၤဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢၦၤလၢအလီၤဘၣ်ဃိာ်အနံၣ်ယံာ်ကတၢၢ်(၃)ဂၤတခီတၢ်တဖီၣ်ချူးန့ၢ်က့ၤ၀ဲဒံးဘၣ်ဒီးႇထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဒံး၀ဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်ႇဒူပျၢ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်(ပဒိၣ်စီၤလ့စတၢၣ်)စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဖီၣ်ချူးက့ၤ၀ဲ(၃)ဂၤန့ၣ်ႇတၢ်ချူးအီၤဖဲ(အ့ၤ၀ါ)ထံလီၤဆှူကျဲနုာ်လီၤန့ၣ်လီၤႉၦၤဆှၢဃီၤတၢ်ကစီၣ်လၢကျဲတီၤလၢတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤတဖၣ်န့ၣ်ခဲလၢာ်လီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဒိးထီၣ်သိလ့ၣ်လဲၤထီၣ်ဆူဃိၣ်သၢဖျၢၣ်တကပၤအဆၢကတီၢ်ႇတၢ်ဆှၢဃီၤတၢ်ကစီၣ်ဃုာ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီှၣ်ခဲလၢာ်တဘျီၦၤခိးကိးပတုာ်ကးတံာ်အ၀ဲသ့ၣ်အကျဲ၀ံၤတၢ်ဖီၣ်ချူးအ၀ဲသ့ၣ်လီၤႉၦၤဃိာ်ဖိလၢအလီၤဘၣ်ဃိာ်အနံၣ်ယံာ်အလါအါတဖၣ်ဒုတမ့ၢ်ကဒိးထီၣ်သိလ့ၣ်ဒီးလဲၤဆူဃိၣ်သၢဖျၢၣ်တကပၤဘၣ်ႇမ့မ့ၢ်တခီကဃုထၢ၀ဲကျဲလၢလာ်တဘိလီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ၦၤဃိာ်ဖိလၢအစံၣ်ပူၤဖျဲးအသးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤႇအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁၇)သီမုၢ်နၤခီ(၁၂)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်အ၀ဲသ့ၣ်မၤဟးဂီၤ၀ဲဃိာ်တၢ်ဒူၣ်ႇထးဘိတဖၣ်ဒီးစံၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်၀ဲအသးလၢကလဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်ဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတကပၤအဂ့ၢ်ႇဒူပျၢ်ယာ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇၦၤဃိာ်ဖိလၢတၢ်က့ၤဖီၣ်တချူး၀ဲဒံးဘၣ်(၃)ဂၤအံၤန့ၣ်၀ဲမ့ၢ်၀ဲ(၁)၀ီၢ်ရီကီၢ်ဆၣ်ႇလိၣ်ရှါသ၀ီဖိ(ကိၤလၣ်ထိ)လၢအဘၣ်လီၤဃိာ်တစိၤသးလၢသးနံၣ်အိၣ်၀ဲ(၅၃)နံၣ်တဂၤဒီးႇ(၂)ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ႇဖါဘိၣ်သ၀ီဖိႇစီၤသါအ့သးနံၣ်(၃၇)နံၣ်လၢအဘၣ်လီၤဃိာ်တစိၤသးႇဃုာ်ဒီးဃိၣ်သၢဖျၢၣ်၀့ၢ်ႇၦၤက၀ီၤဒ့(၂)ဖိႇအူစါမီၤလၢအသးနံၣ်အိၣ်၀ဲ(၅၆)နံၣ်လၢအလီၤဘၣ်ဃိာ်အနံၣ်(၁၀)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒီးၦၤဃိာ်ဖိလၢတၢ်ဖီၣ်တချူးဒံးဘၣ်(၃)ဂၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲၦၤလၢအဖီၣ်ဆူၣ်တ့ၢ်၀ဲဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဖိတဖၣ်ဒီးမၤသံတ့ၢ်၀ဲတၢ်တဖၣ်ဒီးလၢတၢ်ကမၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်ဘၣ်လီၤ၀ဲဃိာ်လၢအနံၣ်အါတဖၣ်အဃိဒ်သိးတၢ်ကက့ၤဖီၣ်က့ၤအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ကန့ၢ်အဂီၢ်တၢ်ထုးထီၣ်လံာ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲလံအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇအပူၤကွံာ်မဟိတနံၣ်အတီၢ်ပူၤကီၢ်ရ့ၣ်ဃိာ်အပူၤၦၤလၢအလီၤဘၣ်၀ဲဃိာ်ဒီးလီၤဘၣ်တၢ်ကမၣ်လၢဘၣ်မၤ၀ဲတၢ်မၤလၢအနးတနီၤန့ၣ်ဖဲအလဲၤမၤတၢ်မၤလၢတၢ်ချၢအဆၢကတီၢ်စံၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်၀ဲအသးလၢဃိာ်ပူၤကဲထီၣ်တ့ၢ်၀ဲအသးဒီးၦၤလၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးတ့ၢ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်အကျါပူၤဖျဲးကွံာ်၀ဲအိၣ်၀ဲအသိးတၢ်က့ၤဖီၣ်ချူးက့ၤအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၂၀ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဒ်သိးကပထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ကွံာ်လၢသနူၤလီၢ်လံၤတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤအဂီၢ်အလီၢ်အိၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်လၢပကဘၣ်ရိၣ်ဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးၦၤလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤကလုာ်ဒူၣ်အဂုၤအဂၤသးစၢ်ဒီးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ကညီသးစၢ်ကရၢဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲဖဲခါလၢကဟဲလါမ့ၤ(၂၃)သီလၢအလီၤဘၣ်၀ဲကညီသးစၢ်ကရၢမုၢ်နံၤၦဲၤထီၣ်(၃၅)၀ီတ၀ီအလံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်သိးပၦၤကလုာ်ကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်လၢတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤအဂီၢ်ဒီးပကစံၣ်ညီၣ်ပနီၢ်ကစၢ်အဘူၣ်အတီၢ်လၢပၦၤဒီတကလုာ်အတၢ်ဘၣ်ဘျုးဘၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်အလီၢ်အိၣ်လၢပၦၤကညီသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ႇ ၦၤပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖိတဖၣ်ကြၢးပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢပတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤပဘၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်ပသးလၢပနီၢ်ကစၢ်ဂံၢ်ဘါႇ ပၦၤကညီကမျၢၢ်ဂံၢ်ဘါဒီးမၤအီၤတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုလၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်ပနီၢ်ကစၢ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအဘူၣ်အတီၢ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်ကညီသးစၢ်ကရၢလံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤဆီၣ်တခူထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကလုာ်အဂၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အရ့ၣ်ဒိၣ်၀ဲဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကညီသးစၢ်ကရၢနဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤ-၂ စီၤအဲၣ်ထံကီၢ်စံး၀ဲလၢ “တကီၢ်ခါပသူၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်န့ၣ်အတမ့ၢ်၀ဲပသူၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤတဂၤတန့ၢ် ဘၣ်ႇ ကလုာ်တဖုတန့ၢ်ဘၣ်ႉ ပအိၣ်ကီၢ်တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်ကလုာ်ဒူၣ်အိၣ်၀ဲအါဖုစ့ၢ်ကီးလီၤအဃိန့ၣ်တၢ်ဖီၣ်လိာ်သးစုစ့ၢ် ကီးဘၣ်ကျၢၢၤ၀ဲမီၤနီၤႉ ဒီးတၢ်ဖီၣ်လိာ်သးစုႇ တၢ်နၢ်ပၢၢ်လိာ်သးဘၣ်အိၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ဖံးသကိးမၤသကိးလိာ်သး တၢ်လီၤႉ အဃိန့ၣ်ဒုဒ်သိးပကသူၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်န့ၣ်တဂၤဒီးတဂၤန့ၣ်တၢ်နၢ်ပၢၢ်လိာ်သးဒီးတၢ်မၤသကိးမ့ၢ်အိၣ်မး န့ၣ်ခါဆူမဲာ်ညါပကမၤလီၤၦီၢ်၀ဲသုးမီၤစိရိၤကန့ၢ်၀ဲချ့ချ့မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးကညီကလုာ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်မုၢ်လၢ်ဖီၣ်တၢၣ်အံၤတမ့ၢ်ထဲၦၤတဖုႇ ၦၤတကရူၢ်ႇ ၦၤတစိၤဧိၤအဂီၢ်ဘၣ်မ့ၢ်၀ဲက ညီဒီတကလုာ်အတၢ်မိၢ်န့ၢ်သးလီဒီးခါဆူညါစၢၤသွဲၣ်အစိၤစိၤတဖၣ်အဂီၢ်အဃိအလီၢ်အိၣ်လၢပကဘၣ်အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်ကျၢၤမုဆှူလၢပၦၤကညီကလုာ်အဂီၢ်ဒီးၦၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤတဖၣ်အဂီၢ်အသိးဂဲၤလိာ်လၢတၢ်သးစွံကတုၤအိၣ်ဒီးတၢ်ညိၣ်လၢကဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်ဒုၣ်ဒါခိၣ်သ့ၣ်အဂ့ၢ်ကညီသးစၢ်ကရၢစံးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
ပၦၤကလုာ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲသနူၤအၢတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤအံၤစးထီၣ်လၢပဖံပဖုအစိၤတုၤလီၤလၢပစိၤခဲအံၤလံဘၣ်ဆၣ်သနါက့ပအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒ်ၦၤတကလုာ်အသိးန့ၢ်တုၤဆၢကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ခီဖျိလၢပၦၤကညီသူၣ်ဘီသးစၢ်ႇ ပၦၤကလုာ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဟံမူဟံဒါဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤအဃိလီၤအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤမ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢကညီသးစၢ်စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ကညီကလုာ်တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤမူဒါအံၤဘၣ်သၢပျၢၤန့ၣ်တၢ်လီၤဆံးလီၤစှၤကအိၣ်ထီၣ်၀ဲသၦၢ်ကတၢၢ်ဒီးပကတုၤဃီဆူပတၢ်မၤနၢၤဖီတၢၣ်အဂီၢ်ကယံၤထီၣ်၀ဲအမဲာ်ညါမ့ၢ်တၢ်လီၢ်ဘၣ်ယိၣ်လၢပၦၤကလုာ်တၢ်အိၣ်စံၣ်အိၣ်ကျၢၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကညီသးစၢ်ကရၢစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိလၢတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်က့ၤကီၢ်သူလ့ၤလၢအတမ့ၢ်ဒ်အပူၤကွံာ်တၢ်ထံၣ်လိာ်စံးကတိၤတၢ်ဒီးထံကီၢ်ၦၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤတဖၣ်ဘၣ်ႇ လၢမ့ၢ်၀ဲတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ကညီထံရူၢ်ကီၣ်သဲးအဘူၣ်အတီၢ်ခီဖျိဂံၢ်ခီၣ်ထံးကမျၢၢ်တဖၣ်အတၢ်ပာ် ဃုာ်ပာ်ဂီၢ်လၢကျဲကူၣ်တရံးအံၤအဖီခိၣ် ကညီသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢအိၣ်လီၤမုၢ်ပြံပြါလၢတၢ်လီၢ်အါဒံအါတီၤသ့ၣ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်တၢ်ဆိကမိၣ်ဆိကမးႇ တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဒီးတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်သၢပျၢၤန့ၣ်ကညီတၢ်ပၢၢ် ဆၢတၢ်မၤနၢၤအဂီၢ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီၣ်ကအိၣ်ထီၣ်၀ဲသၦၢ်ကတၢၢ်လီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီပၦၤကညီသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်မ်သုကအိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အလၢအၦဲၤႇ အိၣ်ဒီးတၢ် ပၢၢ်ဆၢသးသဟီၣ်ႇ အိၣ်ဒိးတၢ်ရိၣ်ဖှိၣ်ဃူးဖိးဒီးဂဲၤလိာ်သကိးတၢ်ဆူညါလၢၦၤကကလုာ်ကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်လၢတၢ်ဆီၣ်တံၢ် မၤနၢၤအကလုာ်ကလုာ်အပူၤအဂ့ၢ်ကညီသးစၢ်ကရၢဆၢဂ့ၤဆၢ၀ါဘၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲကညီသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၂၀ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်ပူၤ ဖဲလါမ့ၤ ၁၈ သီ ဂီၤခီ ၇ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် (Myanmar Health Support-MHS)ကရူၢ် မၤ၀ဲဒၣ်(MHS Summer Cup 2024)ဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါလၢ (We R Soccer Field) ဖျၢၣ်ထူပျီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(MHS Summer Cup 2024)ဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် မဲၢ်ဆီး ခီကီၢ်ကၠိ(၁၁)ဖျၢၣ် ကၠိဖိမုၣ်ခွါသ့ၣ်တဖၣ် နုာ်လီၤ၀ဲတၢ်ပြၢအံၤဒီး ဒ်သိးၦၤကၠိဖိတဖၣ်တဂၤဒီးတဂၤဘၢၣ်စၢၤကသ့ရ့လိာ်သးႇအသးကအိၣ်လၢ တၢ်လိာ်ခိၣ်လိာ်ကွဲဒီး နီၢ်ခိကအိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဘၣ်တၢ်မၤ၀ဲဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (MHS)မူဒါခိၣ် သရၣ်...
လါမ့ၤ ၁၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၇ သီ တနံၤဃီအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၉)ဖျၢၣ်အဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၁)ဂၤဒီးဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်(၄)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဆှၢထီၣ်တၢ်ကစီၣ်အသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဖဲလါမ့ၤ ၁၇ သီ ဂီၤခီ ၁၁ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခမရ-၉)လၢအိၣ် ၀့ပၣ်သ၀ီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခးလီၤ၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်(၃)ဖျၢၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢ(သုံးအိမ်စု)သ၀ီပူၤ ၂ ဖျၢၣ်အဃိ ကျိဖးဒိၣ်အက့အခီဘၣ်၀ဲဒၣ်စီၤညၣ်ထူ(၁၅)နံၣ်အံၤဒီးကမျၢၢ်အဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်(၂)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်ပူၤ အသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးတကတီၢ်ဃီဖဲဟါခီ ၅ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ် သုးကီၣ်ကးအမျိာ်သုး(၃၁၄)လၢအိၣ်ထံဖိညၣ်လံၣ်အံၤ ခးလီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲကျိဖးဒိၣ်(၆)ဖျၢၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢစွ့ၣ်ယီၣ်ပၠးသ၀ီပူၤ(၁)ဖျၢၣ်ဒီးသ၀ီချၢ(၅)ဖျၢၣ်အဃိ ကမျၢၢ်ဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်(၂)ဖျၢၣ် တၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိစ့ၢ်ကီးဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲတၢ်တနံၤဃီ၀ဲအံၤ ဖဲမုၢ်ထူၣ်...
လါမ့ၤ ၁၇သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ဖဲလါမ့ၤ(၁၄)သီအနံၤန့ၣ် ကီၢ်ပယီၤကလုာ်ဒူၣ်ခိၣ်နၢ်လၢအထီဒါ၀ဲသုးကီၣ်ကးတဖၣ် လဲၤထံၣ်လိာ်သးဒီး ကီၢ်ယပၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ၀ဲၤကျိၤ ကိာ်တိာ်ခိၣ်-၂ KOMURA Masahiro ဒီးဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ် (KNU) ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဃ့ထီၣ်၀ဲယပၣ်ပဒိၣ်ဃုာ်ဒီးသိၣ်မှံၤထံကီၢ်တဖၣ် လၢကဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံး ဆူ သုးကီၣ်ကးအအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ကရၢခိၣ် ပဒိၣ်စီၤကွဲၤထူ၀့ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်လဲၤထံၣ်လိာ်သးဒီးကီၢ်ယပၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ၀ဲၤကျိၤ ကိာ်တိာ်ခိၣ်-၂ ဘျီ၀ဲအံၤအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဒ်သိး တၢ်ကသ့ၣ်ညါဘၣ်၀ဲကီၢ်ပယီၤထံရုၢ်ကီၢ်သဲး တၢ်အိၣ်သးဒီးကလုာ်ဒူၣ်အတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီတဖၣ်ဒီးတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဃ့ထီၣ်ယပၣ်ပဒိၣ်ဃုာ်ဒီးဒီးသိၣ်မှံၤထံကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢကဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးဆူ သုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤအအိၣ်လၢကသ့ဆိမိၣ်တဲသကိးတၢ်လၢခါဆူညါထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဆီတလဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNU)ကရၢခိၣ် ပဒိၣ်စီၤကွဲၤထူ၀့ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပတၢ်လဲၤထံၣ်လိာ်သးခီန့ၣ်တၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်၀ဲဒ်သိးပကပာ်ဖျါထီၣ်ကီၢ်ပယီၤထံရုၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်အိၣ်သးႇဒီးပထံၣ်လိာ်န့ၣ်တမ့ၢ်ပထံၣ်လိာ်ထဲပဒိၣ်တဖၣ်ဘၣ်ပထံၣ်လိာ်တ့ၢ်ဒီးဘျီၣ်ဒိၣ်ခၢၣ်စးကိာ်တိၤခိၣ်ခံဂၤတဂၤလၢအမၤသကိးတၢ်ဒီးအ့ရှၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉတၢတမံၤန့ၣ်ပပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဒၣ်ကီၢ်ပယီၤအတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲထံရုၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးၦၤလၢဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲသုးအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အဃိတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကလုာ်ဒူၣ်ဒီးထံဖိကီၢ်ဖိတတူၢ်လိာ်ဘၣ်အဖီခိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်ဒီဒါက့ၤ၀ဲႇဒီးပပာ်ဖျါစ့ၢ်ကီး၀ဲလၢပကဘၣ်သူၣ်ထီၣ်ဖဲၣ်ဒရဲၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်တံၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤႉ
ခံမံတမံၤန့ၣ်ပပာ်ဖျါ၀ဲလၢသုးန့ၣ်ကအိၣ်လၢထံရုၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲဒ်သိးအက့ၢ်အဂီၤလၢအဟ့ၣ်စိဟ့ၣ်ကမီၤတၢ်အခဲအံၤန့ၣ်ပတူၢ်လိာ်၀ဲတန့ၢ်ဘၣ်ႇသုးအတၢ်မၤဘၣ်ထွဲအသးဒီးထံရုၢ်ကီၢ်သဲးန့ၣ်ကဘၣ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲဖဲစိၤအခဲအံၤလီၤႉသၢခါတခါန့ၣ်သုးတဖုအံၤလၢအမၤကမၣ်တ့ၢ်ၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဆီတလဲအဆၢကတီၢ်ဒ်သိးတၢ်တီတၢ်တြၢ်ကအိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ကဘၣ်ဟ့ဟံမူဟံဒါဒီးပဃ့ထီၣ်စ့ၢ်ကီးယပၣ်ထံကီၢ်ပဒိၣ်ကိာ်တိၤၦၤမူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢကဘၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးထံကီၢ်အသိၣ်မှံၤလၢကဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးဆူသုးကီၣ်တဖၣ်အံၤအအိၣ်ဒ်သိးကသ့ဆိကမိၣ်တဲသကိးတၢ်လၢခါဆူညါထံကီၢ်တၢ်အိၣ်သးအဂီၢ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲကတီၢ်ယံာ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဂ့ၢ်ကီအတၢ်ကျဲၤဘၣ်တၢ်အစၢတဖၣ်အသိးႇကတီၢ်ဖုၣ်ကမျၢၢ်ဂ့ၢ်၀ီအဂီၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲ ကညီကီၢ်စဲၣ်...
လါမ့ၤ ၁၇ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လါမ့ၤ ၁၅ သီ အတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲ(၄၆)ဘျီဒီးဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲဒၣ်(၁၇)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၆ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤ စးထီၣ်တလါအံၤလါမ့ၤ ၁ သီတုၤလၢ ၁၅ သီအနံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အၦၤဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအဃိ ပယီၤသုးတကပၤ သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကဲထီၣ်အသးဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ် ခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အခါန့ၣ် သုးကီၣ်ကးတကပၤ သူ၀ဲဒၣ်ကဘီယူၤႇသူ၀ဲဒၣ်ဒြိဟးတ့ၢ်လီၤ၀ဲဒၣ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဒူသ၀ီတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ် လီၢ်ကျဲကအိၣ်လၢကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်(၁၅)ဖျၢၣ်ဒီးဘၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်ဘုဖီတဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိး(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်ဒီတလါအတီၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးဒီး(KNLA) သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်(၁၇၅)ဒီးဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးသံ၀ဲ(၆၄)ဂၤႇဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်(၃၅)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါမ့ၤ ၁၆ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် လၢၢ်ကဆီကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ခီဖျိလၢဟီၣ်က၀ီၤဒုးယၤ တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်အိၣ်သးအဃိ ၦၤမၤအီၣ်သဲးဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲာ်ဘၣ်၀ဲကျဲတၢ်ကီတၢ်ခဲဒီးသဲး အၦ့ၤ စ့ၢ်ကီးတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လၢၢ်ကဆီကီၢ်ဆၣ်မနိၣ်ရိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤၦၤမၤအီၣ်သဲးဖိတဂၤစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ “ယမၤအီၣ်သဲးသၣ်န့ၣ်အခဲအံၤယတဆါဘၣ်လၢၤန့ၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲလီၤႉ ခီဖျိလၢကျဲန့ၣ်တၢ်ဒုးတၢ် ယၤအိၣ်ထီၣ်၀ဲထီဘိလၢကျဲဒီတဘိညါမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤစ့ၢ်ကီးကီထီၣ်ခဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်မးလၢတၢ်တီဆှၢ၀ဲဒၣ်သဲးသၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇ တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဆူခူပူၤ၀့ၢ်ပူၤမီၤနီၤႉ ပူၤကွံာ်လၢညါခါတချုးဒံး လၢသုးကီၣ်ကးဟံန့ၢ်ဆူၣ်ကွံာ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဘၣ်န့ၣ်ပဆါဘၣ်သဲးသၣ်တပီၢ်န့ၣ်(၄၀၀၀)ဘျဲၣ်တုၤလၢ(၅၀၀၀)လီၤႉ အခဲခဲအံၤန့ၣ်သဲးသၣ်တပီၢ်န့ၣ်အဆူၣ်ကတၢၢ်အိၣ်၀ဲဒၣ်(၂၇၀၀)ဒီး(၂၈၀၀)ထဲန့ၣ်လီၤႉ အၦ့ၤလီၤ၀ဲတ ၀ာ်ဃၣ်ဃၣ်ညါမီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိလၢကျဲတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤကီခဲ၀ဲဒီးသဲးသၣ်စ့ၢ်ကီးအၦ့ၤတဂ့ၤဘၣ်အဃိၦၤမၤအီၣ်သဲးဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ပာ်ဖှိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်သဲးသၣ်လၢဒဲပူၤႇ ပျီပူၤဒ်န့ၣ်လီၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိးအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ယိၢ်စ့ၢ်ကီး၀ဲလၢအ၀ဲ သ့ၣ်သဲးသၣ်အဃၢ်ကအီၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ် ၦၤမၤအီၣ်သဲးဖိတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢၢ်ကဆီကီၢ်ဆၣ်အပူၤၦၤမၤအီၣ်သဲးဖိသ့ၣ်တဖၣ်အါဒၣ်တၢ်က့ၢ်န့ၣ်လဲၤစိာ်ဆှၢဆါ၀ဲဒၣ်သဲးသၣ်တဖၣ်ဆူဘျံး၀့ၢ်အပူၤဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤမ့ၢ်လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤတၢ်အိၣ်သးအဃိတလဲၤဆါဘၣ်၀ဲသဲးသၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤအီၣ်သဲးဖိတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်လၢၢ်ကဆီကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ၦၤလုၢ်အီၣ်သးသမူဖံးအီၣ်မၤအီၣ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်၀ဲဒၣ်သဲးကျီးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးၦၤမၤအီၣ်၀ဲရီဘၢၣ်ႇ (ဆီအုန်း) ထူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီး အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢၢ်ကဆီကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်(၂)သီအနံၤန့ၣ်တၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိာ်ကဲထီၣ်၀ဲလၢ ကညီ ဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးအံၤဟဲနုာ်လီၤ၀ဲလၢချီၣ် သူဂီၤသ၀ီပူၤဒီးဟံက့ၤစိာ်၀ဲၦၤကမျၢၢ်အသဲးသၣ်ဃ့သ့ၣ်တဖၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးအိၣ်၀ဲ...