မဲၢ်ကနဲကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲ

လါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ချၢ မဲၢ်ကနဲလီၢ်က၀ီၤအပူၤ ကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဟးစံၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤထီၣ်လံအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ

စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီတုၤလၢခဲအံၤတစု ခီဖျိတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲတပယူာ်ဃီလၢကညီဒီကလုာ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအဃိ မဲၢ်ကနဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုး အဂၤ(၁၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အကျါတနီၤန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤတက့ၤဘၣ်လၢအဟံၣ်အဃီဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ဖၣ်အကျါၦၤအဂၤ(၃၀၀)ဘျဲၣ်အံၤခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုစိသးလၢတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤယံၤထီၣ်လံအဃိ လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ

“အ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်စိလၢသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤလီၤႉမ့ဘၣ်တဲန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မံလီၢ်န့ၣ်ဖးအံၣ်ညါႉတၢ်လီၢ်လၢပကလဲၤမၤစၢၤတၢ်အလီၢ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးတုၤလၢတဂီၤညါအံၤကျိသီၣ်ဒံးအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ–၂၇၅)ကျိဖးဒိၣ်သုးစ့ၢ်ကီးတုၤလၢခဲအံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ် ကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢအိၣ်သ၀ီပူၤတဖၣ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးဟံၣ်ဃီဟးဂူာ်ဟးဂီၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိမဲၢ်ကနဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တနီၤလဲၤစံၣ်ထီၣ်အိၣ်လၢမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲအသိး တနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်ကဒုစိသးတစိၢ်တလီၢ်ဆူမဲၢ်ဆီး၀့ၢ်ပူၤလၢ(visa) ၇ သီဒ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုစိသးလၢမဲၢ်ဆီးတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ခီန့ၣ်လၢမဲၢ်ဆီးတကပၤအံၤပဘူးပတံၢ်အိၣ်အဃိပလဲၤအိၣ်ဒ်ပှၤဟးလိာ်ကွဲ(visa) ၇ သီ ဒ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ခးနါစိၤကျိဖးဒိၣ်အဃိလၢန့ၣ်တကပၤန့ၣ်အိၣ်တဘၣ်ဂီၢ်နီတစဲးလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ

တကီၢ်ခါခဲအံၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်ဒီးၦၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဃိ လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူကသံၣ်ကသီႇတၢ်ကူတၢ်ကၤႇထံအီဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

ဒ်န့ၣ်အသိးလၢကြုၢ်တု၀့ၢ်တကပၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲဒီး ခီဖျိတၢ်ကးတံၢ်ဃာ်မၠၣ်တ၀ံၣ်–ကီးတရံးအ့ရှါကျဲအဃိ ၦၤနီပနံာ်သိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်အံၤအိၣ်ကတာ်ထီသးလၢမၠၣ်၀တံၣ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤလီၢ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီပနံာ်သိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ