လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်ဟးတီဆါအီၣ်တၢ်အိၣ်လံအနံၣ် ၁၀ ဘျဲၣ်လၢအမ့ၢ်မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤ
လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၆ သီ, ၂၀၂၅ န့ၣ်
မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤ(ကီၤလၤမုၣ်)အံၤ အပူၤကွံၥ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်(ထံၤလိၤ)တကပၤဒီး ဖဲန့ၣ်တဆီခီဖျိထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုး တၢ်ယၤအကတီၢ်အဃိ အဝဲဟဲထီၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲအိၣ်ကဒုသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်လးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ(ဘဲကျီး)အိၣ်ဝဲအနံၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်လံန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢအဟဲအိၣ်လၢဘဲကျီးပူၤတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်လၢဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်လဲၤတရံးဒီးဒံၣ်ဖိအဂီၢ်လုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဟးတီဆါဝဲ (စၤကလ့ခွ့ၤ)အသိးအံၤ ပၢၢ်တုၤလၢအဖိအိၣ်(၄)ဂၤ မၤဒံးဝဲတၢ်မၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
“ယစးထီၣ်ဟဲအိၣ်လၢ(ဘဲကျီး)အံၤလၢ ၂၀၀၇ , ၂၀၀၈ အခါန့ၣ်. စးထီၣ်လၢယဟဲအိၣ်ဖဲအံၤန့ၣ်ယမၤတၢ်မၤတၢ်တခါအံၤလီၤ. ဟးတီဆါ(စၤကလ့ခွ့ၤ)ဒီး(ပယၤကၠီၤ)တၢ်တခါအံၤလီၤ. တမၤတၢ်မၤလၢအဂၤနီမံၤဘၣ်,လၢအဂၤန့ၣ်မၤတဘၣ်နီခါဘၣ်ခီဖျိပစ့ (အရင်း)တအိၣ်ဘၣ်အဃိ.မၤတနံၤအီၣ်တနံၤလီၤ,ယမ့မၤမးယဖိတဖၣ်အံၤကအီၣ်ဘၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤ တဲပၠးဝဲ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအမၤဝဲခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် လီၤ.
မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤအံၤမ့ၢ်ဝဲကီၤလၤ(ဟ့ၤဒူၤ)ကလုၥ် မ့ၢ်ပှၤဘါဘူးဒးတၢ်ဘါတဂၤဒီး သ့ကတိၤဝဲကီၤလၤကျိၥ်,ပယီၤကျိၥ်အမဲၥ်ညါ န့ၣ် သ့ကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲကညီစှီၤကျိၥ်ဒီးပှိၢ်ကျိၥ်ဘၣ်ဝဲဘျဲးဘျဲးဘျီးဘျီးန့ၣ်လီၤ. လၢအဝဲတဂၤဂီၢ်မ့သ့ကတိၤဝဲကျိၥ် (၄)ကျိၥ်အံၤ ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိအဝၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲကညီကလုၥ်အဃိ အဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကတိၤဒၣ်တၢ်ထဲလၢကညီစှီၤကျိၥ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်စးထီၣ်လၢအညါဘီၣ်တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် တအီၣ်ဝဲတၢ်ဖံးတၢ်ညၣ်အီၣ်ဝဲ(သဲးသးလိး) တဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. လၢညါခါအဝၤအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်အပူၤကွံၥ်စှၤလါအခါန့ၣ် အဝၤပၥ်တ့ၢ်အီၤဟံကွံၥ်အမါလၢအသီအဂ့ၢ်န့ၣ် မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤက့ၤတဲပၠး ကဒါဝဲန့ၣ်လီၤ.
အဝဲအိၣ်ဒီးအဖိပိၥ်ခွါ(၄)ဂၤအကျါအဖိခွါအဒိၣ်တဂၤန့ၣ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီလံဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်လၢအနီၢ်ဆံးဖိ(၃)ဂၤလၢကအိၣ်ဖဲ ၁၅ နံၣ် ခိၣ်ဃၢၤအံၤတဖၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်လၢကၠိမၤလိဒံးတၢ်အဃိ လုၢ်အီၣ်ဒၣ်အဖိလၢတၢ်ဟးတီဆါဝဲ(စၤကလ့ခွ့ၤ)လၢဒဲကဝီၤ ပူၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤအံၤ ကိးမုၢ်နံၤပထံၣ်ဘၣ်လၢဖဲအဟးတီဆါ(စၤကလ့ခွ့ၤ)အသိး ဟဲက့ၤတုၤဝံၤစးထီၣ်ဖဲဟါခီ န့ၣ်ကၠီၣ်ဃၥ်ဝဲ (စၤကလ့ခွ့ၤ)ဝံၤမၤကဒီးမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်ဂီၤခီန့ၣ် ဘၣ်ဆဲးတိၢ်ဘၣ်ဆဲးခၠုကဒီးဝဲပဲဘီ,ကၠီၣ်ကဒီးဝဲ(ပယၤကၠီၤ)တခါဝံၤတခါ မၤဝဲဒၣ်ထဲ တဂၤဧိၤ န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအဲၣ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအဃိညီနုၢ်တဘျီလၢ်လၢ်ဖဲအကတဲၤကတီၤဃၥ် တၢ်အခါန့ၣ် အိးထီၣ်ကနၣ်ဝဲ(ယွၤကလုၢ်ကထါ)လၢကီၤလၤကျိၥ်အံၤထီဘိန့ၣ်လီၤ.
ကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤဘၣ်ဟူးဘၣ်ဂဲၤဘၣ်လဲၤတရံးအသးဒ်န့ၣ်လီၤ.လၢကဟးတီဆါ(စၤကလ့ခွ့ၤ)သိးအဂီၢ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအဝဲမၤဃၥ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်ထၢနုၥ်လီၤဝဲတခါစုၥ်စုၥ်လၢ(လ့ၤပါ)ဝါဝါတဘ့ၣ်အပူၤဝံၤ အဝဲလုၢ်ထံလုၢ်နိ,မၤကဆှဲ ကဆှီ ဟူၣ်ထီၣ်သနးခါလၢအဘိးပၥ်လိၤဒီး အီၣ်ဃၥ်ဝဲမ့ၤဝံၤဖဲဂီၤခီ အနၣ်ရံၣ်(၁၀) တဘျီတခီၣ်(၁၁)နၣ်ရံၣ်န့ၣ် စးထီၣ်ဟးတီဆါဝဲ (စၤကလ့ခွ့ၤ)သိးအံၤန့ၣ်လီၤ.
“စးထီၣ်လၢဂီၤခီန့ၣ်မၤကဲၤထီၣ်မ့ၣ်အူ,ဖီအီၣ်တၢ်ဝံၤ,အီထံချီဝံၤန့ၣ်စးထီၣ်ဖီၣ်တၢ်မၤလီၤ.စးထီၣ်တိၢ်ပဲန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤတဝံၤဒံးဘၣ်.ဘၣ်တဘျီဘျီန့ၣ်ဝံၤလၢအနၣ်ရံၣ်(၁၀)ညါ. ၁၁ နၣ်ရံၣ်မး ယဟးထီၣ်ဆါဘၣ်တၢ်. တဘျီဘျီလဲၤလၢန့ၣ်တကပၤ, တဘျီတခီၣ် ယစးထီၣ်ဟးလၢ ၁၂ နၣ်ရံၣ်နါက့ ယကိၣ်န့ၣ်မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၂း၃၀ န့ၣ်လၢၥ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲလီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢ(စၤကလ့ခွ့ၤ)သိးအဂီၢ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤ,သိ,ပဲ,ပသဲဂီၤ,ပသဲဝါဃုၥ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအလိၣ်ဘၣ်သူဝဲ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ဘၣ်လဲၤဟံလိၢ်န့ၢ်ဝဲလၢပှၤကျးပူၤဒီး ဟးတီဆါတၢ်မ့န့ၢ်ခံနွံသၢနွံထၢဖှိၣ်ဃၥ်စ့မ့ဝံၤမးလဲၤဟ့ၣ်က့ၤဝဲ တၢ်ဖိတၢ်လံၤအပှ့ၤလၢအလဲၤလိၢ်ဃၥ်ဝဲတဖၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.
“ဝဲဒၣ်ပဆါတၢ်န့ၣ်ပစ့(အရင်း)တအိၣ်ဘၣ်ဘျီပဘၣ်လဲၤဟံလိၢ်ဆိလၢပှၤကျးပူၤလၢပသ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်လီၤ.မ့ဝံၤပဟးဆါတၢ်မ့န့ၢ်မးပက့ၤဟ့ၣ်ကဒါဒ်န့ၣ်.ခဲအံၤယဆါတၢ်န့ၢ်သၢနွံလံတုၤလၢခဲအံၤယပၥ်ဖှိၣ်စ့တန့ၢ်ဒံးဘၣ်.န့ၢ်ဒံးဒၣ်ထဲ ၂၀၀၀ လီၤ.ပဆါန့ၢ် အမၠး တဖၣ်န့ၣ်ပအီၣ်က့ၤပမၤဒ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤဟးဆါဝဲ(စၤကလ့ခွ့ၤ)လၢဘဲကျီးပူၤအမဲၥ်ညါန့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်မ့တုၤလၢသဘ့ဟီၣ်လၥ်ပီၣ်ထီၣ်န့ၣ် ဟးတီဆါ စ့ၢ်ကီးဝဲသမ့ဟီၣ်လၥ်ချီ ,တကးဒံးဘၣ်ဘျၣ်ဆါဝဲ(ဆါ)ဃုဝဲကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုၥ်လီၤလၢကျဲအဘိဘိလၢဒံၣ်ဖိ ကအီၣ်ဘၣ်အီဘၣ် အဂီၢ်ပၢၢ်တုၤလၢ အိၣ်ဘှံးဝဲတအိၣ်ကြီကြီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
“အဆၢကတီၢ်မ့ဘၣ်လၢသဘ့ဟီၣ်လၥ်(မြေပဲ)ပီၣ်ထီၣ်န့ၣ်ယဟးတီဆါအိၣ်.မ့ဝံၤတဘျီတခီၣ်အဘျၣ်ဆါ(ဆါ)အိၣ်စ့ၢ်.ယအိၣ်ဘှံးတအိၣ်ကြီကြီဘၣ်.မ့အိၣ်ဘှံးန့ၣ်ပဒံၣ်ပဖိကအီၣ်ဘၣ်လၢၤဝဲလဲၣ်.တၢ်ဆၢကတီၢ်မ့အိၣ်န့ၣ်တမၤတခါ,မၤတခါလီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤအံၤမ့ၢ်ဝဲမုၣ်ကမဲတဂၤအသိး အပုၢ်အဝဲၢ်စ့ၢ်ကီးတအိၣ်လၢၤနီတဂၤအဃိ တဘျီတခီၣ်သးဆံးလီၤသးအိၣ်ဝဲ ဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ လၢအလီၢ်ခံန့ၣ်ခီဖျိအဒံၣ်အဖိအိၣ်ဒံးဝဲအဃိဘၣ်မၤလီၤမၢ်ကွံၥ်တၢ်ဆိၣ်မိၣ်တၢ်ဆိမး ပၥ်ဆူၣ်ထီၣ်က့ၤအသးအဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
“တဘျီတခီၣ်ဒုသးဆံးအိၣ်ခီဖျိယဒီပုၢ်ဝဲၢ်တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်.အိၣ်ထဲသ့ၣ်ညါသ့ၣ်ခီးလဲလဲလီၤ.ပတၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပဘၣ်လဲၤဃ့ဆိန့ၢ်ပှၤတၢ်လီၤ.ပပုၢ်ပဝဲၢ်မ့အိၣ်ဒုကိၢ်ညၢ်မီၤနီၤ.အဃိတဘျီတခီၣ်ယဆိမိၣ်ယမ့ဆိးက့ဒုယဖိတဖၣ်အံၤတအီၣ်ဘၣ်လၢၤဘၣ်.အဃိယဆိမိၣ်န့ၣ်ယသးဆံးလီၤ.တဘျီတခီၣ်ယက့ၤဆိမိၣ်က့ၤလၢဘၣ်သးဆံးအလီၢ်တအိၣ်ဘၣ်,ယဘါလီၤဃိၣ်ဝံၤဘျီယက့ၤပၥ်ဆူၣ်က့ၤယသးဒ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအဖီခိၣ်တကအုကစွါဝဲဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် မိၢ်မုၣ်ကမဲတဂၤလၢကဘၣ် အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ဖိကိးဂၤ ဒဲးလၢဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်လၢၥ်ဘူၣ်လၢၥ်စ့အံၤ တမ့ၢ်ကညီလၢပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤဒ်အမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးမိၢ်တဂၤ အသိး တဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲလၢအဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကဘၣ်ဟူးဂဲၤဖံးမၤဒ်အဝဲအသိးဘၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်တခီလၢအဖိခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူ အဂီၢ် စ့ၢ်ကီး အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်တိၥ်တၢ်မုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ယဲဒၣ်န့ၣ်ယတကျၢလံၥ်ဘၣ်.အဃိယဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကဘၣ်ကျၢလံၥ်ကျၢလဲၣ်ကဘၣ်ထီၣ်ကၠိလီၤ.ဒ်သိးပမၤအံၤပတဆၢလၢ ပဖိကဘၣ်မၤဘၣ်.လၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်န့ၣ်မ့လၢၥ်န့ၣ်လၢၥ်ဒၣ်ဝဲ,တလိၣ်ဘၣ်.ယမၤမၢ်မၢ်လီၤ.လၢအဂၤတခါယဆိမိၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်မ့အိၣ်န့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးလဲၤလၢကီၢ်ချၢစ့ၢ်.မ့လဲၤဘၣ်လၢန့ၣ်ပသးကခုၣ်လီၤဝဲတမၠိမီၤ.ယမိၣ်ဒုဆိမိၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲ လီၤ.
မုဂါပူၣ်လူၣ်ကူၤအံၤ ခဲအံၤအသးနံၣ်မ့အိၣ်ဝဲအနံၣ်(၅၀)ဘျဲၣ်လံဘၣ်ဆၣ် မုၢ်နံၤမုၢ်သီ လၢတဟးတီဆါတၢ်ဘၣ်, ကအိၣ်ဘှံးန့ၣ် တအိၣ်ဝဲကြီကြီဘၣ်တကးဒံးဘၣ်တၢ်ဖံး တၢ်မၤလၢအဟးတီဆါ(စၤကလ့ၤခွ့ၤ)အသိးအံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်စုသ့ခီၣ်ဘၣ်လၢ အမၤဝဲန့ၢ် လၢအနံၣ်တဆံဘျဲၣ်လံအဃိ ခါဆူမဲၥ်ညါမ့အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒံးန့ၣ်ကဆဲးမၤဒံးဒၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တဲပၠးဝဲလၢတၢ်နံၤ ကမှံအပူၤန့ၣ်လီၤ.
