လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၂ သီ၊ ၂၀၂၆ နံၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ အူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤအပူၤ ခီဖျိၦၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤတဖၣ် စှၤလီၤဝဲဒီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် အတၢ်ဟဲနုာ်စ့ၢ်ကီး စှၤလီၤဝဲအဃိ သးစၢ်တနီၤ တအိၣ်ဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ ကဆဲးမၤလိဘၣ် ကၠိလၢၤဘၣ်အဃိ ဘၣ်ဟးထီၣ်လၢကၠိအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်မုၣ်တဖၣ်ဒီး ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဖၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
(The Border Consortium – TBC) ပတုာ်ကွံာ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအတၢ်မၤစၢၤဝံၤအလီၢ်ခံ ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် အတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီး တၢ်အိၣ်မူအဂီၢ် ကီခဲအါထီၣ်ဝဲအဃိ အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဟးထီၣ်လၢကၠိ ဒီးလဲၤမၤတၢ်မၤလၢ ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်စ့အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤအပူၤ မုၣ်ကမဲတဂၤလၢ အသးအိၣ် ၄၁ နံၣ် ဒီးအိၣ်ဒီးဖိ ၅ ဂၤ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
“ယဖိအဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ ထီၣ်ကၠိတုၤ ၉ တီၤဝံၤ ဟးထီၣ်လၢကၠိ ဒီးလဲၤမၤတၢ်မၤလီၤ. တၢ်အီၣ်တၢ်အီတအိၣ်ဘၣ်အဃိ အဖိအဆံးတဂၤလၢ အမၤလိတၢ်တုၤ ၉ တီၤစ့ၢ်ကီး တဆဲးမၤလိတၢ်လၢၤဘၣ် ဒီးဘၣ်ဟးထီၣ်လၢကၠိ ဒီးလဲၤမၤတၢ်မၤလီၤ. အဖိအဂၤတဖၣ်န့ၣ် ဆဲးမၤလိတၢ်ဒံးဝဲလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် မိၢ်တဂၤအံၤ စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ.
အူးပၠၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤ စးထီၣ်လၢ တီၤဖုၣ်တုၤလၢတီၤထီကၠိ အိၣ်ဝဲခဲလၢာ် (၆) ဖျၢၣ်ဒီး ဖဲ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ တၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤ ကၠိဖိအိၣ်ဝဲ (၁,၈၄၇) ဂၤ ဘၣ်ဆၣ် ဖဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤ ကၠိဖိအိၣ်က့ၤထဲ (၁,၇၈၅) ဂၤအဃိ ကၠိဖိအနီၣ်ဂံၢ်စှၤလီၤဝဲ (၆၂) ဂၤအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ အူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤအပူၤ ကီၢ်မူရၤ နီၣ်ဂံၢ် (၁) ထီကၠိအပူၤ ဖဲအပူၤကွံာ်တနံၣ်န့ၣ် ကၠိဖိအိၣ်ဝဲ ၅၃၂ ဂၤ ဘၣ်ဆၣ် တနံၣ်အံၤ ကၠိဖိအိၣ်ထဲ ၄၈၀ ဂၤဧိၤအဃိ ကၠိဖိလၢဟးထီၣ်လၢကၠိတဖၣ် အါထီၣ်ဝဲဖးဒိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိခိၣ် သရၣ်မုၣ် နီၢ်ဝံးတူၤဖီ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
“မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ဟ့ၣ်ဝဲကၠိလဲတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ် ဒီးကရၢကရိလၢအဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကၠိတဖၣ် အတၢ်မၤစၢၤစ့ၢ်ကီး စှၤလီၤဝဲအဃိ လီၤဆီဒၣ်တၢ် ကၠိဖိတနီၤလၢ အမၤလိတၢ်ဖဲ Grade 11 ဒီး Grade 12 တဖၣ် ဟးထီၣ်လၢကၠိ ဒ်သိးကလဲၤမၤတၢ်မၤလၢ ဒဲကဝီၤအချၢအဂီၢ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ် မိၢ်ပၢ်တနီၤ ကွၢ်ထွဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဒဲကဝီၤပူၤ တအိၣ်ဘၣ်အဃိ ဖဲအဝဲသ့ၣ်လဲၤမၤတၢ်မၤလၢ ဒဲကဝီၤအချၢအခါ ဘၣ်ကိးဃုာ်စ့ၢ်ကီး အဖိတဖၣ် ဒီးဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တလဲၤထီၣ်ကၠိဘၣ်လၢၤဘၣ် တၢ်အိၣ်သးတနီၤအိၣ် စ့ၢ်ကီး” အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိခိၣ်သရၣ်မုၣ် နီၢ်ဝံတူၤဖီ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ကမံးတံာ် တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ တၢ်မၤမုၢ်ကျၢၢ် (KRCEE) အတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤအဖီလာ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ (၇) ဖျၢၣ်အပူၤ စးထီၣ်လၢ တီၤဖုၣ် တုၤလၢတီၤထီကၠိ အိၣ်ဝဲခဲလၢာ် (၄၅) ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ တၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤ ကၠိဖိအိၣ်ဝဲ (၂၄,၄၆၂) ဂၤ ဘၣ်ဆၣ် ဖဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤ ကၠိဖိအိၣ်က့ၤထဲ (၂၀,၆၂၉) ဂၤအဃိ ကၠိဖိအနီၣ်ဂံၢ် စှၤလီၤဝဲ (၃,၈၃၃) ဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ KRCEE အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ပယီၤအပူၤ ဖဲသုးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤအလီၢ်ခံ ကၠိဖိထီၣ်ကၠိ သးအနံၣ်အလါတုၤသ့ၣ်တဖၣ် အဂၤ ၆ ကကွဲၢ်ဘျဲၣ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ ကမၤလိဘၣ်တၢ်တဖၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ISP Myanmar ထုးထီၣ်ရၤလီၤဝဲ ဖဲ လါယူၣ် ၂၀၂၆ နံၣ်အပူၤ ဒီးပာ်ဖျါဝဲလၢ အဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢ ၂၀၁၉ ဒီး ၂၀၂၄ နံၣ် တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဒွးတဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအကျါ ဖိသၣ်လၢအသးနံၣ်ဘၣ်ထီၣ်ကၠိတဖၣ် အနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်အကျါ ၄၄ မျးကယၤ န့ၣ် တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤလိအခွဲးအယာ်ဘၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ UNHCR အတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် (၂) သီ၊ ၂၀၂၆ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.
ၦၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒီး တၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အဂီၢ် စ့တိာ်ပာ်စှၤလီၤဝဲအဃိ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသၣ်တဖၣ် အတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤလိအခွဲးအယာ် ကဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲသ့အဂ့ၢ် UNHCR ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
