လါမးရှး ၉ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ(၅)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤ အကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤဒီးဟီၣ်လၥ်မ့ၣ်ပိၢ်အံၤအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်သံပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၂၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးဖဲန့ၣ်အကျါပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤပၣ် ဃုၥ်ဝဲအဂၤ(၅၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ခၢၣ်သးကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢ(KWO)အလံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢ(၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤတုၤလၢ(၂၀၂၅)အံၤန့ၣ် လၢကီၢ်ရ့ၣ်/သုးက့(၇)ဘ့ၣ်တၢ်ပၢအပူၤ ပယီၤသုးသူ ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၃၄၈၀)ဘျီ,ခးလီၤတၢ်လၢကျိဖိ(၄၄၆၈၈)ဘျီ,ခးလီၤတၢ်စုကဝဲၤလၢ မူဖးဖီဆူ ဟီၣ်ခိၣ် လိၤကဲထီၣ်(၁၂၉၀၇),ခးလီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢဒူသဝီတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကဲထီၣ်(၃၇၈)ဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤ ပၥ်ဖျါဝဲလီၤ တံၢ်လီၤ ဆဲးန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်မၤကမၣ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ ကမျၢၢ်သံဝဲ(၁၂၇၁)ဂၤ, ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဝဲ(၂၉၁၃)ဂၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးပှၤသံ(၁၂၀၀)ဘျဲၣ်အံၤအကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤ(၅၁၄)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး (၂၉၀၀)ဘျဲၣ်အကျါ စ့ၢ်ကီးပၣ်ဃုၥ်ဝဲပိၥ်မုၣ်(၁၂၀၆)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(KWO)နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤ-၁ နီၢ်ဒါမုၣ် စံးဝဲလၢ“ပတၢ်ပၥ်ဖျါတဘ့ၣ်အံၤစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ် တၢ်စိတၢ်ကမီၤ ဝံၤလီၢ်ခံ တုၤလၢ(၂၀၂၅)မီၤနီၤ.ဒ်သိးပထၢဖှိၣ်မၤနီၣ်ဃၥ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအပူၤန့ၣ် လၢကီၢ်သူၤလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပှၤသံ ဘၣ်ဒိ ဘၣ်ထံးလၢကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤအဃိန့ၣ်ပှၤသံ(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်အကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်ပိၥ်မုၣ်၅၁၄)ဂၤလီၤ.ပမ့က့ၤကွၢ်ကဒါပှၤသံတဖၣ်အံၤပှၤနီၢ်ဒိၣ်ကပၣ်ဃုၥ်,ပိၥ်မုၣ်ဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကပၣ်ဃုၥ်ဝဲလီၤ. နမ့က့ၤကွၢ်လၢ(၅)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်ပိၥ်မုၣ်နီၢ်ဒိၣ် ,ဖိသၣ်မုၣ်ဘၣ်သံအိၣ်ဒီဒူၣ်ညါအဃိပဟီၣ်ကဝီၤပူၤအံၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်တအိၣ်ဘၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢစ့ၢ်ကီးတအိၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲမဟါအနံၤန့ၣ် လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤအမဲၥ်ညါပယီၤသုးအတၢ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်အံၤအဃိ ကီၢ်ရ့ၣ်/သုးက့(၇)ဘ့ၣ်အပူၤ ကမျၢၢ်ဟံၣ်တၢ် သူၣ်ထီၣ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပဒိၣ်အတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ခဲလၢၥ်(၃၈၀၅)ဖျၢၣ်အသိး စံၥ်အလီၢ်(၉၀)ဟးဂီၤဃုၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (KWO)လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤ ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
သုးမီၤစိရိၤအံၤအပူၤကွံၥ်မ့သူဝဲဒၣ်ထဲလၢကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤလီၤဘၣ်ဆၣ်လီၢ်ခံအံၤသူအါထီၣ်ဃုၥ်ဝဲမ့ၣ်ပိၢ်လၢအပၣ်ဃုၥ်ဒီး တၢ်စုၣ်တၢ်ပျၢ်အံၤဟဲအါထီၣ်ဝဲတကးဒံးဘၣ်လၢကလုၥ်ဒူၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤလၢကဘီယူၤအံၤတဆီဟးခးလီၤတၢ်အိၣ်ဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးတုၤလၢခဲအံၤတစုအဂ့ၢ်န့ၣ် (KWO)နီၢ်ဒါမုၣ် စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“ပမ့ကွၢ်လၢစးထီၣ်လၢ(၂၀၂၁)တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်အပူၤကွံၥ်သူဝဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်,ကဘီၤယူၤသနါက့လၢခံန့ၣ်သူဝဲပၣ်ဃုၥ်ဒြိသ့ၣ်တဖၣ်. ခဲအံၤပမ့ၢ်ကွၢ်အဟဲခးလီၤတၢ်ခဲအံၤန့ၣ်တမ့ၢ်ယိယိလၢၤဘၣ်သူဃုၥ်ဝဲတၢ်စုၣ်တၢ်ပျၢ်သ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ.နဆိမိၣ်အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အံၤကလီၤစှၤနမ့က့ၤကွၢ်က့ၤတနံၤတနံၤန့ၣ်ကဘီယူၤဟးထီၣ်အိၣ်ဒီဒူၣ်တနံၤန့ၣ်တဘျီတခီၣ်အဟးထီၣ်ကအိၣ်လၢအဝီ(၂၀)ဘျဲၣ်ညါ. အဃိန့ၣ်နကဆိမိၣ်လၢပယီၤသုးကဘီယူၤန့ၣ်တဟးခးလီၤတၢ်လၢကလုၥ်ဒူၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်ဘၣ်ကိးနံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒံးတုၤလၢခဲအံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးအံၤလၢတၢ်(၅)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤစ့ၢ်ကီးဖဲအဝဲသ့ၣ်နုၥ်လီၤလၢသဝီပူၤအိၣ်ဆီလီၤသးအံၤအခါ မၢဆူၣ်ဝဲသဝီလၢကမၤန့ၢ် အတၢ်မၤ, မၢအဝံပီၤတၤဒီးမၢဆူၣ်ကဲသုးလၢတအိၣ်ဒီးနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘၣ်အံၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်ဝဲ(၁၀၈)ဘျီအသိး ဟုၣ်တၢ်, မၤဟး ဂီၤကမျၢၢ်အတၢ်ဖိတၢ်လံၤတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ(၉၇)ဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် (KWO)အတၢ်မၤနီၣ်စရီအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိလၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်သးဒီးတၢ်ဆဲးကျိးတၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိ သုးမီၤစိရိၤအတၢ်မၤဟးဂီၤပှၤဟီၣ်ခိၣ် ဖိခွဲးယၥ်တၢ်မူးတၢ်ရၢ်လၢအကဲထီၣ်တဖၣ်တၢ်ဟံန့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတန့ၢ်ခဲလၢၥ်ဘၣ်အဖီခိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢပျီပူၤန့ၣ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ် နီၣ်ဒွးအါန့ၢ်တၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲအံၤသ့ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်(KWO)စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(၅)နံၣ်အတီၢ်ပူၤခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ,သုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိ ကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထီၣ်တုၤဝဲလၢ(၁,၂၁၉,၀၉၂)ဂၤဒီး လၢပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါပှၤအဂၤ(၁၆၅,၇၂၄)ဂၤ ဒိးန့ၢ် ဘၣ်ဝဲ(KWO)တၢ်ဆီၣ် ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KWO)စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢ(KWO)တၢ်ကရၢကရိအံၤ ဒ်သိးပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤတဖၣ်ကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်လၢတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤ ,ပိၥ်မုၣ်အတၢ် အိၣ်မူတီၤပတီၢ် ကထီထီၣ်,ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်တၢ်ထဲသိးတုၤသိး,ကူၣ်သ့,ဆူၣ်ချ့တၢ်ဟုကယၥ်အဂီၢ် ဒီးကသ့ဟံးဃၥ် ပၢၤဃၥ် မၤဖျါ ထီၣ်က့ၤကညီတၢ်ဆဲးတၢ်လၤအဂီၢ် မ့ၢ်ကရူၢ်တဖုလၢအဂဲၤလိၥ်ဟူးဂဲၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢ, ထံဆၢ ကီၢ်ဆၢ ပှၤတဝၢ တၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
