လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၁၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဘံဘ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အဖီခိၣ် ကၠိတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲလံၥ်မိၢ်ပှၢ်တကူတလၢတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီး ကၠိသရၣ်တဖၣ် စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ (၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ လၢဒူသ၀ီ တၢ်လီၢ် အါတီၤအပူၤ သုးမီၤစိရိၤပဒိၣ်ကၠိတဖၣ်ဆဲးအိးထီၣ်ကၠိတဘူၣ်,အါဒၣ်တက့ၢ်နုၥ်လီၤအိၣ်ဆၢထၢၣ်က့ၤလၢကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ ၀ဲၤကျိၤ(KECD) စုတီၤဖီလၥ်ကၠိဟဲအိၣ်ထီၣ်အဖီခိၣ်ဒီးခီဖျိကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အဃိ ကၠိတဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲလံၥ်မိၢ်ပှၢ်တကူတလၢ တၢ်ဂ့ၢ်ကီ ဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ဃီဖိပျဲၢ်ကၠိခိၣ် သရၣ်စီၤအဲၣ်ဒူဒူ စံး၀ဲလၢ “လၢလံၥ်ညိၣ်သိၣ်တကပၤဒုယဆိမိၣ်ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ အတမ့ၢ်ထဲပကၠိဘၣ်.လၢလီၢ်က၀ီၤအါတီၤန့ၣ်သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ်ကၠိဟဲက့ၤနုၥ်လီၤလၢ(KECD)ပူၤအိၣ်အါအဃိပနၢ်ပၢၢ်သ့လီၤ.အ၀ဲသ့ၣ်ကမၤစၢၤ၀ဲလၢလၢပှဲၤပှဲၤကၠိကိးဖျၢၣ်ဒဲးန့ၣ်အမၤ၀ဲတတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးဘၣ်န့ၣ်ပနၢ်ပၢၢ်လီၤ.အဒိ…ပမ့န့ၢ်၀ဲတတီၤန့ၣ်(တစိၣ်)န့ၣ်ပကစၢ်ထုးထီၣ်အါထီၣ်က့ၤဖဲအံၤလီၤ.ပမ့တထုးထီၣ်(ဖြ့း)အါထီၣ်ဘၣ်ခီဒုပ(ဖြ့း)ထီၣ်တနံၤဂီၢ်တနံၤဂီၢ်ဒ်န့ၣ်.တၢ်ဂ့ၢ်ကီဒုပမ့ထံၣ်အီၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်ကီန့ၣ်ကမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလီၤဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီန့ၣ်ပဘှါဆှဲအီၤကဘၣ်သ့မီၤနီၤ.အဃိပဘှါဆှဲအီၤလၢတနံၤဂီၢ် တဂီၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်ဒီးလံၥ်မိၢ်ပှၢ်တကူတလၢဘၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်ကၠိသရၣ်/ပှၤကၠိဖိဂီၢ် တကး ဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါ လၢကကူအါထီၣ်လံၥ်မိၢ်ပှၢ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဃိ ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီ တၢ်ခဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိ၀ဲတီၤထီကၠိ ကၠိခိၣ် သရၣ်စီၤလၢၥ်ဒိၣ် စံးစ့ၢ်ကီး ၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ကၠိတၢ်သိၣ်လိဒုလဲၤသးဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးလီၤဘၣ်ဆၣ်ပထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတမံၤလၢလံၥ်မိၢ်ပှၢ်တကူတလၢဘၣ်.အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ် လံၥ်မိၢ်ပှၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဖှိၣ်၀ဲသၢဂၤလွံၢ်ဂၤညါ.ခီဖျိပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အါ,လံၥ်မိၢ်ပှၢ်အိၣ်စှၤအဃိဖဲပဆှဲပၠးပှၤကၠဖိလံၥ်အခါန့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်.လၢပကကူအါထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ပစဲးတၢ်ဖိတၢ်လံၤတလၢတပှဲၤစ့ၢ်ဘၣ်.ပကလဲၤကူလၢ၀့ၢ်ပူၤခီဒုပှၤစိၥ်န့ၢ်ပှၤတဘူၣ်စ့ၢ်ဘၣ်ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်သးအဃိမီၤနီၤ.မ့၀ံၤခဲအံၤနကလဲၤကူလံၥ်တဘ့ၣ်န့ၣ်လၢစ့ပယီၤ(၇၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ညါ.အဃိလၢကၠိဖိမိၢ်ပၢ် အဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဖးဒိၣ်ညါ,ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးခဲအံၤဘျီပှၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တဘၣ်ဂီၢ်နီတမံၤလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတီၤဒၢးပူၤခီဖျိလၢလံၥ်မိၢ်ပှၢ်တကူတလၢဘၣ်အဃိ ဒ်သိးပှၤကၠိဖိတဖၣ်ကထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်မၤလိ အဂ့ၢ်အကျိၤခဲလၢၥ်အဂီၢ် ကၠိသရၣ်တဖၣ်ဘၣ်သူ၀ဲတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢဘၣ်ကွဲးလီၤလံၥ်လၢလၢၢ်သ့ၣ်ပၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. အဃိလၢတၢ်ဖံးလိမၤဒိးပူၤခါဆူညါလၢပှၤကၠိဖိအဂီၢ်လံၥ်မိၢ်ပှၢ်မ့န့ၢ်အါထီၣ်န့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ကလဲၤတရံးသးဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ထံဆံၣ်ဘီကၠိခိၣ် သရၣ်စီၤအ့ထိ စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ “ပမ့ဘၣ်ကွၢ်တနံၣ်ညါအံၤန့ၣ်လၢပှၤဖိသၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လိၣ်၀ဲဒၣ်လံၥ်မိၢ်ပှၢ်မီၤနီၤ. ခဲအံၤပမ့ဘၣ်ကွၢ်န့ၣ်လံၥ်န့ၣ် အိၣ်ဒၣ်ထဲကၠိသရၣ်ဖီၣ်ဂီၢ်လီၤ.လၢဖိသၣ်ဖီၣ်ဂီၢ်န့ၣ်တဘ့ၣ်မးတအိၣ်ဘၣ်.အဃိဖဲပသိၣ်လိလံၥ်အခါန့ၣ်လၢဖိသၣ်ဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်မီၤနီၤ.လံၥ်လၢဖိသၣ်ဂီၢ်မ့အိၣ်န့ၣ်ပနဲၣ်လီၤဘျီဖိသၣ်န့ၣ်က့ၤမၤသ့လီၤ.အအံၤသရၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွဲးလီၤလၢလၢၢ်သ့ၣ်ပၣ် (ကၠီၣ်သ့ၤပိ)ပူၤခဲလၢၥ်လီၤ.ပအဲၣ်ဒိးလၢခါလၢကဟဲဟ့ၣ်လၢလၢလီၣ်လီၣ်မ့တန့ၢ်ဘၣ်နါက့ထဲလၢတတီၤဂီၢ်ပှၤဖိသၣ်မ့အိၣ်(၂၀)ဂၤလံၥ်မ့အိၣ်အဘ့ၣ်(၁၀)န့ၣ်သ့လီၤမီၤနီၤ.ဒ်န့ၣ်မးပသိၣ်လိတၢ်န့ၣ်လဲၤတရံးသးကဂ့ၤလီၤမီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ် ဘံလ့ကီၢ်အပူၤ လၢသုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတၢ်ဂ့ၢ်ပိၥ်ထွဲထီၣ်ခံအံၤအဖီခိၣ် ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အဃိ ကၠိကိးဖျၢၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်၀ဲလံၥ်မိၢ်ပှၢ်တကူတလၢတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤန့ၣ်လီၤ. အဃိလၢတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤအဖီခိၣ် ဒ်သိးကၠိတၢ်မၤလိလဲၤတရံးသးကဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးအဂီၢ် ကၠိတနီၤအ၀ဲသ့ၣ်နီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲ လဲၤကူ အါထီၣ်လံၥ်မိၢ်ပှၢ်အံၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ကတီၤဆိကၠိ,တီၤဖုၣ်ကၠိ,တီၤခၢၣ်သး,တီၤထီကၠိ ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၇၄)ဖျၢၣ်,ကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ပၥ်ဖှိၣ်(၈၄၀၀)ဘျဲၣ် ဒီး မ့မ့ၢ်လၢကၠိသရၣ်/မုၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၆၆၀)ဂၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးအပူၤကွံၥ်သုးမီၤစိရိၤပဒိၣ်ကၠိလၢအိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒီတဘ့ၣ် အပူၤန့ၣ် (၉၉)မျးကယၤန့ၣ်ဟဲက့ၤနုၥ်လီၤအိၣ်ဆၢထၢၣ်က့ၤလၢ(KECD)တၢ်ပၢဆှၢဖီလၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
