လါယူၤလံ, ၂၂သီ, ၂၀၂၆နံၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်.
ဘၣ်ဃးဒီးကီၢ်ပယီၤဂ့ၢ်ဝီအံၤ ကမၤဖျါထီၣ်တၢ်အဆၢလၢတၢ်ထိၣ်ဒွးအီၤသ့တခါဒီး ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ထံၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်လၢပှၤကိးဂၤဒဲးပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ကကဲထီၣ်အဂီၢ် တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤဖျါထီၣ်ဖဲၣ်ဒၢၣ်ရၢၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်ကီၣ်ကး(SCEF)ဆှၢဃီၤဝဲဒၣ်လံၥ်ဃ့ထီၣ်တဘ့ၣ်လၢ ASEAN ကရၢခိၣ် အခၢၣ်စးလီၤဆီအအိၣ်ဖဲ လါယူၤလံအသီ(၂၀)အနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါယူၤလံ ၂၁သီနံၤန့ၣ် တၢ်မၤဝဲဒၣ် ASEAN ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကိတိၥ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်(၅၉)ဝီတီလၢ ကီၢ်ဖံးလံးပံး,မနံၤလၤဝ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. SCEF တခီပညိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဝဲန့ၣ်ဒီးဆှၢဃီၤဝဲဒၣ်လံၥ်တဘ့ၣ်ဒီးစံးဝဲလၢ ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ ကီၢ်ပယီၤမဲၥ်ညါ လီၢ်ကဝီၤပူၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ဂ့ၢ်ဝီမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဂ့ၢ်ဝီ ဒီး လၢတၢ်ကနၥ်န့ၢ် ASEAN အဂီၢ်စ့ၢ်ကီး မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအရ့ဒိၣ်နီၢ်မးတခါအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ကဘှါရှဲဝဲ တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်လၢကီၢ်ပယီၤပူၤအဂီၢ် ASEAN တၢ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိၥ်(၅)ထံၣ်အံၤ SCEF ပၥ်ဝဲဒ်တၢ်မၤအတကွီၢ်တခါအသိး ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤ တၢ်အဆၢနီၢ်ကီၢ်လၢတၢ်ထိၣ်ဒွးအီၤသ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ကြၢးမၤဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် ဆီၣ်သခူထီၣ်ဝဲဒၣ်ASEANစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးကကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဘှါရှဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲးလၢကတီၢ်ယံၤအဂီၢ် ဒီကလုၥ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးပဒိၣ်(NUG), ကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢ,ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ကရူၢ်ကရၢ,ပှၤနီၣ်ဂံၢ်စှၤပှၤတဝၢ, ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤတဝၢတၢ်ကရၢကရိ ဃုၥ်ဒီးပှၤလၢကြၢးပၣ်ဃုၥ်သ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်အဂ့ၢ် SCEF စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ASEAN တကပၤ လၢတၢ်ကဘှါဆှဲကီၢ်ပယီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂီၢ် ကြၢးသမံသမိးဝဲသုးကရူၢ်တဖၣ် ကဘၣ်ပတုၥ်တၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးလၢထံဖိကီၢ်ဖိအဖီခိၣ်, တဘၣ်တြီဃၥ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤပှၤဂ့ၢ်ဂီၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအကျဲ, ကဘၣ်ပျၢ်လီၤက့ၤ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပှၤဃိၥ်ဖိတဖၣ်ဒီး ကဘၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤထံဂုၥ်ကီၢ်ဂၤတၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ် ကရူၢ်ကရၢအဂ့ၢ်န့ၣ် SCEF စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကပၤန့ၣ် သုးကရူၢ်အံၤ ဂုၥ်ကျဲးစၢးဝဲလၢထံကီၢ်ပူၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဂ့ၢ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤဝံၤ လၢတၢ်မၤဝဲအသီ(၁၀၀)တၢ်တိၥ်ကျဲၤ အတီၢ်ပူၤ ကွဲမုၥ်ဝဲကလုၥ်ဒူၣ်ဖီၣ်တၢ်စုကဝဲၤတဖၣ် လၢတၢ်တဲသကိးတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.ဒ်န့ၣ်အသိး ၂၀၂၂-၂၀၂၅နံၣ်အတီၢ်ပူၤ NUGလၢ အကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢသုး PDF ပှၤဂံၢ်ဘါအိၣ်ဝဲ (၇၀,၀၀၀)ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ပၥ်တ့ၢ်ကွံၥ်အီၤလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘျီဝဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
သုးကရူၢ်အံၤခီဖျိလုၢ်သ့ၣ်ခါပတၥ် ဝဲဒၣ် ASEAN တၢ်အၢၣ်လီၤ ဒ်အံၤအဖီခိၣ် လၢ ASEAN ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤ တၢ်တဘၣ်ပျဲသုကရူၢ်လၢကပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဘၣ်ဒီး တၢ်ကြၢးဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးအဂ့ၢ် SCEF အလံၥ်ပူၤပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်နၣ်အသိး SAEAN ကြၢး ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤဒီး ကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်မုၢ်လၢအမ့ၢ် ဒံၣ်မိၣ်ရ့ၣ်စံၣ်အမ့ၢ်အတီဒီး လီၢ်ကဝီၤတၢ်မုၢ်တၢ်ခုၣ်နီၢ်နီၢ် tတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီကအိၣ်အဂီၢ် ကြၢးမၤဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် ဆီၣ်သခူထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
