လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၁ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၁း၀၀ ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်သုးမီၤစိရိၤလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်လၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် ယိၤကျါမုၢ်ထီၣ်သဝီဒီးမုၢ်နုၥ်သဝီ(၂)ဖျၢၣ်အံၤပူၤဒီး လၢတၢ်ခးလီၤ တၢ်ဘျီ ဝဲအံၤကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဃုၥ်ဒီးကမျၢၢ်ဟံၣ်ပၥ်ဖှိၣ်အဖျၢၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်ဟးဂီၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ် စရီအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ကဘီယူၤအတၢ်လဲၤခးလီၤတၢ်ဘျီဝဲအံၤ တ့ၢ်လီၤဝဲပီၣ်(၅၀၀)မ့ၣ်ပိၢ်(၄)ဖျၢၣ်အကျါ(၂)ဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲလၢ ထံဖးဒိၣ်ထၣ် ကရူၢ် ယိၤကျါမုၢ်ထီၣ် တီၤဖုၣ်ကၠိကရၢၢ်ပူၤလိၤလိၤ(၁)ဖျၢၣ်ဒီး လၢယိၤကျါကရူၢ် ယိၤကျါမုၢ်နုၥ်သဝီ တီၤခၢၣ်သးကၠိ ကရၢၢ်ပူၤ လိၤလိၤ (၁)ဖျၢၣ် န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်ပိၢ်လၢအဂၤ(၂)ဖျၢၣ်န့ၣ် တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤတဲၥ်ဝဲလၢယိၤကျါသဝီမုၢ်နုၥ် စံၥ်ပျီပူၤ(၁)ဖျၢၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်လၢအဝဲ(၁)ဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲၥ်ဝဲလၢယိၤကျါမုၢ်ထီၣ်သဝီပူၤ ဘၣ်ဆၣ်တပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢကဘီယူၤအမ့ၣ်ပိၢ်အံၤအဃိ ယိၤကျါသဝီမုၢ်နုၥ်တကပၤန့ၣ် ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်(၃)ဖျၢၣ်,ပှၤမၤတၢ်ဖိအိၣ်ဆိးလီၢ်ဟံၣ်(၁)ဖျၢၣ်, ကမျၢၢ်ဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်, သိလ့ၣ်ယီၢ်(၁)ခိၣ်ဟးဂီၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲဒီး ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ယိၤကျါသဝီမုၢ်ထီၣ်တကပၤခီန့ၣ် ကၠိတၢ်သူၣ် ထီၣ် (၂)ဖျၢၣ်, ကမျၢၢ်ဟံၣ်(၃၆)ဖျၢၣ်ဟးဂီၤလီၤပှီၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲဒၣ်အဖီခိၣ် ကဘီယူၤအတၢ်လဲၤခးလီၤတၢ်ဘျီဝဲအံၤ ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီး ကမျၢၢ်ဟံၣ်ဟးဂီၤဝဲ(၄၄)ဖျၢၣ်ညါန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်တၢ်တနၤန့ၣ်ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဝံၤတကတီၢ်ဃီ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅) ဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ် ကတၢတံၥ်ပယီၤသုးကလၢၤအတၢ်ခးလီၤဆိဝဲ(၁၂၀ မမ)ကျိဖးဒိၣ်(၄)ဖျၢၣ်အံၤအဃိစ့ၢ်ကီး ယိၤကျါသဝီဖိတၢ်ဖံးတၢ်အီၣ်မၤအီၣ်လီၢ် တၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိဟးဂီၤဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
သုးမီၤစိရိၤလၢအတူၢ်လိၥ်အၢၣ်လီၤဝဲ(ASEAN’s five-point consensus)အၣ်စံၣ်ယၣ်တၢ်သးလီၤပလိၥ်(၅)ထံၣ်အံၤ တုၤလၢ ခဲအံၤ လူၤပိၥ်မၤထွဲဝဲတအိၣ်ဘၣ်အမဲၥ်ညါ မ့မ့ၢ်တခီသူဝဲကဘီယူၤ,ဒြိ,ကျိဖးဒိၣ် ပၥ်ဝဲတၢ်ခးပနီၣ်ဆူကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒီး မၤသံမၤ ဆါမၤ ပယွဲဝဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိကဲထီၣ်ဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤလၢအိၣ်စဲဘူးလိၥ်အသးဒီး ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်ကဝီၤအံၤစ့ၢ်ကီး ကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်သုးမီၤစိရိၤအံၤသူဝဲကဘီယူၤ,ဒြိ,ကျိဖးဒိၣ် ပညိၣ်ခးလီၤ ဝဲတၢ်ဆူကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်,ကၠိဃုၥ်ဒီး တၢ်ဘူၣ် တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်အိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီန့ၣ်လီၤ.