လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၂ သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ (၉)သီအနံၤန့ၣ် သုးကရူၢ်တၢ်မၤဖျါထီၣ်တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကမံးတံၥ်(NSPNC)ဒီး ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA) ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီတဖၣ်မၤဝဲဒၣ်တၢ်ထံၣ်လိၥ်သးတခါန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်သးဘျီဝဲန့ၣ်အခါန့ၣ် န့ၣ် သုးကရူၢ်တကပၤ စံးဘၣ် DKBA ဒ်သိး သုတပၣ်ဃုၥ်လၢဖလူ-မ့လဲၣ်ပၤတၢ်ဒုးတဂ့ၤဒီးကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်လၢတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ်ဆီၣ်နံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ဘၣ်ဃးဒီး Online ကၠါဖၠၣ်တၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်ကျိၣ်စ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤစ့ၢ်ကီး တအဲၣ်ဒိးဝဲဒၣ် DKBA ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ် တဲဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ်အိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးဟံးန့ၢ် ထံကီၢ်တၢ်စိကမီၤလၢ (၅)နံၣ် အတီၢ်ပူၤ ကညီကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ဒ်ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ် ကရၢ အါဖုဘၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲ သုးဂ့ၢ်ဝီဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲး တၢ်သဘံၣ် ဘုၣ်အါမံၤအသိးန့ၣ်, တၢ်ဘၣ်ဘျူးဒံၣ်မိၣ် ကရ့ၣ်စံၣ် က ညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(Democratic Karen Benevolent Army – DKBA)ကရူၢ်ကရၢစ့ၢ်ကီး တုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး, သုးဂ့ၢ်ဝီ တၢ်တၤတၢ် အါမံၤ န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဘၣ်ဘျူးဒံၣ်မိၣ် ကရ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ကရူၢ်ကရၢအံၤ မ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢလၢ အဆဲးလီၤဝဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ပတုၥ်တၢ်ခးအလံၥ်ဃံးဃၥ်(NCA) မၤတၢ် မုၥ်တၢ်ခုၣ် ဒီး ပယီၤသုးကရူၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်,ဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ်သုးကရူၢ်ဟံးန့ၢ် ကီၢ်ပယီၤထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤ အလီၢ်ခံ, ပယီၤသုးတကပၤ မၤဝဲ တၢ်ထီၣ်ဒုးလၢ (DKBA) ဟီၣ်ကဝီၤ တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ တကးဘၣ် ခးလီၤဝဲဒၣ် ကျိဖးဒိၣ်,ဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးDrone, ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကဘီယူၤအဃိ ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲဒၣ် DKBA ခိၣ်နၢ် ဒိၣ် ထီတဖၣ် ဟံၣ်ဃီ တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးမၤတၢ်ထီၣ်ဒုးလၢ ကရူၢ်ကရၢ တၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအါတီၤအကျါ, လီၢ်ခံကတၢၢ် အပူၤကွံၥ် လါအီကူၥ်(၁၇) သီ အနံၤန့ၣ် ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်လၢ နီၣ်ဂံၢ်(၉၁၅) ကၠိတီ သုးကလၢၤအပူၤအံၤ,( DKBA) သုးဖိတနီၤဘၣ် သံဝဲဒီး ပှၤသုးဖိဟံၣ်ဖိဃီဖိတစှၤန့ၢ်အဂၤ(၂၀)ဃၣ်ဃၣ် ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတ့ၢ်ဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လီၢ်ခံကတၢၢ် ပယီၤသုး အတၢ်ထီၣ်ဒုးလၢ ကရူၢ်ရၢအဖီခိၣ်အံၤ, တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ်တၢ်ဖီၣ်လိၥ်စုမၤ သကိးတၢ် က တီၢ် (ပယီၤ)သုးမုၢ်ဒိၣ်တကပၤ တကြၢးမၤဝဲ တၢ် ဒ်အံၤဘၣ် အဂ့ၢ်, ပၢဆှၢသုးဂ့ၢ်ဝီခိၣ်ကျၢၢ် သုးခိၣ် ကျၢၢ် ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤဆါ အီၣ် ဆှၢထီၣ်ဝဲ လံၥ်တၢ်ထီဒါအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး ကရူၢ်ကရၢအံၤ သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ပယီၤသုးတၢ်ဆီၣ်သနံး လၢ ကျဲ အါဘိ ဘၣ်ဆၣ် တက့ၤခီၣ်ဆၢဝဲ ပယီၤ သုးလၢ တၢ်ထီၣ်ဒုး မၤဟးဂီၤ နီတမံၤ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် (DKBA)ကရူၢ်ကရၢကဲထီၣ် အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ အဂ့ၢ်
(၁၉၉၄)နံၣ်အဆၢကတီၢ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါဒီး တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ထံၣ်တလီၤတပလိၥ်လၢ ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ (KNU/KNLA)အဖီခိၣ် အိၣ်ထီၣ်ဝဲဝံၤအလီၢ်ခံ, တၢ်ကရၢကရိထီၣ်ဝဲ (Democratic Karen Buddhist Army-DKBA)ဒံၣ်မိၣ်ကရဲၣ်တ့ၣ် ကညီ ဘူးဒးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီ သုးမုၢ်ဒိၣ် န့ၣ်လီၤ.
ဖဲန့ၣ်ဆၢကတီၢ် တၢ်ထီၣ်ဒုးဝဲ(KNU)လီၢ်ခၢၣ်သးဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် မၤနၢၤပျီ အခါ လၢပယီၤသုးအတၢ်ဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤ အဖီခိၣ်, (DKBA) မ့ၢ်ပှၤပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ကရူၢ်ကရၢအံၤ မ့ၢ်ပှၤလၢ အတၢ်ရ့လိၥ်မုၥ် လိၥ်ဒီးပယီၤ သုး အိၣ် ဝဲဂ့ၤဂ့ၤ တဖုန့ၣ်လီၤ.
ဒီးဖဲ(၂၀၁၀)နံၣ်အပူၤ သုးကရူၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးလၢ တၢ်ကဆီတလဲဝဲအသးလၢ သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF) အဆၢကတီၢ်, ဘူးဒးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ကရူၢ်ကရၢအကျါ တနီၤ အိၣ်ဆၢထၢၣ်က့ၤဝဲဒ် တၢ်ဘၣ်ဘျူးဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ် ကညီသုး မုၢ်ဒိၣ်(DKBA)န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဘၣ်ဘျူးဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ် ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ် (DKBA)အံၤ (၂၀၁၅)နံၣ် ပယီၤသုးမၤဝဲထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ် တၢ်ပတုၥ် တၢ်ခးလံၥ်ဃံး(NCA) အဆၢကတီၢ် DKBA ပၣ်ဃုၥ်ဆဲးလီၤဝဲစုမုၢ်ကျၢၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ် ဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ် ပယီၤသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံ ကရူၢ်ကရၢအံၤ အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဝဲလၢ သုးကရူၢ်ဒီး တၢ်ပၢၢ်ဆၢ သုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်(KNU/PDF)အဘၢၣ်စၢၤ ဒီး ကၢၤဃၥ်ဝဲ ဟီၣ်ကဝီၤ ဖီၣ်ဂၢၢ်ဃၥ်ဝဲ လီၢ်ကဝီၤ တၢ်စိကမီၤ န့ၣ်လီၤ.
(DKBA) တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ကၠီးခဲး တၢ်လီၢ်အပူၤ တကီၢ်ခါခဲအံၤ တၢ်ကစီၣ်ဟူ ထီၣ် ဝဲဒၣ်လၢ ပယီၤသုးကရူၢ်ကရၢတဖၣ် ကနုၥ်လီၤဝဲဒၣ် ဒီး သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဝဲ ပၢြပး တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါ ဘၣ် န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤအဖီခိၣ်,(DKBA)ခိၣ်နၢ်လၢတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤတဂၤစံးဝဲဒၣ်လၢ “ပယီၤသုးန့ၣ် ကနုၥ်လီၤ ကၠီးခဲးမး တကးဘၣ် နုၥ်ဝဲမ့န့ၣ်န့ၣ်ကနုၥ်ဝဲခဲလၢၥ်လီၤ. ပနၢ်ဟူလၢ အဝဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်န့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဒီး ပၢၤကီၢ်သုးရ့ၣ်န့ၣ် လီၤ. ဟဲမ့တုၤဒုကဆီလီၤခူဆီလီၤဝ့ၢ် ကသူၣ်ထီၣ်ဝဲ အတၢ်ပၢတၢ်ြပးပှဲၤမၤဝဲန့ၢ်န့ၣ်လီၤ”
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ပယီၤသုးတကပၤ ကမၤဝဲဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်ဘၣ်ဆၣ် ကရူၢ်ကရၢတကပၤ ခါဆူညါ ကအိၣ်ဆၢထၢၣ် လူၤပိၥ်မၤထွဲဝဲဒ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး အတၢ်ဆီတလဲ ကအိၣ်ထီၣ် အသိးလီၤအဂ့ၢ် ခိၣ်နၢ်တဂၤလီၢ်လီၢ်အံၤ ပၥ်ဖျါဃုၥ် ဝဲ ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ပကဲထီၣ်ပှၤကညီ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအံၤ ဖဲပကအိၣ်ဘၣ်သးပအိၣ်တသ့ဘၣ်,ပဘၣ်အိၣ်လူၤပိၥ်ထွဲဝဲ ထံကီၢ်ဒ့ခံဒ်လဲၣ် ထံရုၢ် ကီၢ်သဲး အယိၥ်ဒ်လဲၣ် အဘူဒ်လဲၣ် အတီၣ်ဒ်လဲၣ်အကျဲလီၤ.နကအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဘၣ်သးလၢ နတၢ်ဘၣ်သးဒု နကဘၣ်သူၣ်ဝဲ နထံနကီၢ်န့ၣ်လီၤ.လၢပနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘၣ်သးဒု ပဘၣ်သးအိၣ်ဝဲလၢ တၢ်သဘျ့န့ၣ်, သနၥ်က့ တမံၤ ဂ့ၤ တမၠိဂ့ၤ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး ကဟဲအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ပှၤဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပဘၣ်ဂဲၤပိၥ် အိၣ်မူ ပိၥ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ”
(ONLINE)တၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်ကျိၣ်စ့ ကၠါဖၠၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ (DKBA)ဒီး သုးကရူၢ်အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဘၣ်ဘျူး အိၣ်ဝဲခံကပၤလၢၥ် ဘၣ်ဆၣ် လၢကဟံးန့ၢ်ဝဲ မံၤလၤသၣ်ကပီၤဂ့ၤ အဂီၢ် သုးကရူၢ်ဟူးဂဲၤဝဲလၢ ကျဲအါဘိ ဒီး အဂၤတ ကပၤ လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤအမဲၥ်ညါ ဒ်သိး အမံၤသူးသ့ၣ်လၤကပီၤ ကအိၣ်ဖျါဖျါဂ့ၤဝဲ အဂီၢ် ပၥ်မၤအသးလၢ တၢ်ဘၣ်ထွဲ တအိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
(DKBA) အတၢ်သဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးလၢ သုးကရူၢ် ကပၤကပၤအံၤ တမ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်လၢ ပှၤဟူးဂဲၤ လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢဂ့ၢ်ဝီ တဖၣ် အဂီၢ်ဘၣ် အမဲၥ်ညါ ကရူၢ်ကရၢအံၤ တကီၢ်ခါခဲအံၤ တူၢ်ဘၣ်ဝဲ ထဲ သုးကရူၢ် အတၢ်ဆီၣ်သနံးတကးဘၣ် သဂၢၢ် ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢတဖၣ် အတၢ်ဆီၣ်သနံးဒီး ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ အတၢ်ဆီၣ်သနံးအဂ့ၢ်, ကညီပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲ အတၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖး န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ကရူၢ်ကရၢအံၤ အတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒီး တၢ်ဘၣ်သဂၢၢ် အဖီခိၣ် ယူရပၤကညီပှၥ်ဘျးစဲ ( European Karen Network) နါကၠံၣ်အ့ စံးဝဲ ဒၣ်လၢ
“အဝဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် အနီၢ်ကစၢ် တၢ်ဃုထၢလီၤ. ပတဲအလီၢ်တအိၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် တကီၢ်ခါခဲအံၤ အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် ထံဂုၤကီၢ်ဂၤထံၣ်ဝဲလၢ တဘၣ်လိၤလိၥ်သးဒီး ဘၢကွီၢ်ဘၣ် ဒီး မ့ၢ်တၢ်မၤကမၣ် ကွီၣ်မ့ၣ် သဲစး အဃိ ခဲအံၤ အဝဲသ့ၣ် တမ့ၢ်ထဲ တူၢ်ဘၣ်ဝဲ ပယီၤသုးတၢ်ဆီၣ်သနံးဘၣ်, မ့မ့ၢ်တခီ သဂၢၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ တၢ်ပၢၢ် ဆၢကရူၢ်ကရၢ အတၢ်ဆီၣ်သနံးတကး ဘၣ်ဃုၥ်ဒီး ထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ်လီၤ.”
သုးကရူၢ်အတၢ်အဲၣ်ဒိး ပၢက့ၤ ဝဲ (DKBA) တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အံၤ တမ့ၢ်ဒ်သိး တၢ်ကမၤလီၤပှီၢ်ကွံၥ်ဝဲ ကၠါဖၠၣ် တၢ် လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်ဘၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်တခီ မ့ၢ်ဒ်သိး တၢ်ကဂုၥ်ကျဲးစၢး ဆီလီၤပၥ်လီၤဝဲ ပၢြပး တၢ်ဖံးတၢ်မၤ အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်အံၤအဖီခိၣ်, (DKBA)ကရူၢ်ကရၢခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီတကပၤ ထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲ သုးကရူၢ် အတၢ်ပညိၣ် ဘၣ်ဆၣ် ဒ်စံးဝဲလၢ ကအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဝဲလၢ တၢ်ကလူၤပိၥ်မၤထွဲဝဲ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး တၢ်အိၣ်သး အသိး, တုၤတကီၢ် ခါခဲအံၤ တၢ်ခီၣ် ဆၢ ဝဲ သုးကရူၢ် တအိၣ်နီတမံၤဒံး ဘၣ်အဖီခိၣ်, အိၣ်ဝဲလၢ တၢ်ခိးကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ် တၢ်အိၣ်သးအပူၤ အဂ့ၢ် ကညီ ပှၤတဝၢ ကရူၢ်ကရၢတဖၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
