လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၄ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤ ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤဟးခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤလၢအတမ့ၢ်ဒုးယၤတၢ်ပၥ်ပနီၣ် တၢ်လီၢ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟဲအါထီၣ်ဝဲအဃိ ခံခီခံကပၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဒီး သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ခၢၣ်သး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါစံးဝဲဖဲမဟါလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၃ သီအံၤ န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အတၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ် အပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်တလါအတီၢ်ပူၤ သုးမီၤစိရိၤဟဲခးလီၤဝဲတၢ်ဒီး ကဘီယူၤလၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤလၢအအိၣ်ဘူးဝဲဒီးကၠီၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ မဲၢ်ဟီၣ်ဆီၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် စူမွဲကီၢ်ဆၣ် အပူၤအံၤ တစှၤန့ၢ်ဝဲ(၁၃)ဘျီလၢ အပၣ်ဃုၥ်ဝဲမဲၤနုၤထၣ်,ရၢ်ထၣ်ဒီးသီလဲၤထၣ်(မဲၢ်ရၢ်ထၣ်) ဃိၣ်လိၥ်ကျိချံသန့တၢ်လီၢ် (၃)တီၤအံၤ န့ၣ်လီၤ.
ဃိၣ်လိၥ်ကျိပူၤချံသန့တၢ်လီၢ်(၃)တီၤလၢကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်အံၤအခိၣ်အဃၢၤန့ၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ လီၢ်ကဝီၤ ကမျၢၢ်(၁၀၀,၀၀၀)ဘျဲၣ်ဃုၥ်ဒီးကမျၢၢ်လၢအဂၤတဖၣ် မၤကၤတၢ်,လုၢ်အီၣ်အသးသမူဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢချံသန့ အံၤဒီး ဃိၣ်လိၥ်ကျိအံၤမ့ၢ်ဝဲဒၣ်တိၤတၢ်ဆဲးကျိးတဘိလၢကီၢ်ဆၢခံကပၤလၢၥ်ကမျၢၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ သုးမီၤစိရိၤအတၢ်ခးမၤဟးဂီၤဝဲ ထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤကျဲလၢအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢကမျၢၢ်အတၢ်အိၣ်မူ အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်ပူၤ ကမျၢၢ်အတၢ်အိၣ်မူ,တၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအတၢ်မၤလီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အမဲၥ်ညါ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်လၢအမဲၥ်ကွၢ်လိၥ်ဝဲသးဒီး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-တးကီၢ်ရ့ၣ် မဲၢ်ဆီးကီၢ်ဆၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး စးထီၣ်လၢ(၂၀၂၁)တုၤလၢလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ထီၣ်အံၤတစု ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢ သုးပၥ်ဖှိၣ် ကရူၢ်ဒီးပယီၤသုးတၢ်ခးလိၥ်သးအံၤအဃိ ကျိချံသ့ၣ်တဖၣ်လီၤတဲၥ်ဝဲဆူကၠီၣ်တဲၣ်သဝီပူၤအိၣ်ဝဲတလီၢ်လီၢ်အသိး လၢကျိချံအံၤအဃိအိၣ်ထီၣ်တုၤလၢတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး,တၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤပတီၢ်စ့ၢ်ကီးညါန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ် စးထီၣ်လၢ(၂၀၂၅) သုးမီၤစိရိၤ က့ၤထီၣ်ဒိၣ်စိကဒါဝဲမၠၣ်ဝတံၣ်-ကီးတရံးအ့ရှါကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ် ဝံၤလီၢ်ခံ သူဝဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်,ဒြိ,ကဘီယူၤဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤ ဟးခးလီၤဝဲတၢ်လၢကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒီးခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤ,ကျိဖးဒိၣ်ဒီးဒြိတၢ်ထီၣ်ဒုးအံၤအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်သံ(၇)ဂၤ,ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ(၁၇၀) ဘျဲၣ် အမဲၥ်ညါ သဝီခဲလၢၥ် (၁၀)ဖျၢၣ်,ဟံၣ်ဒူၣ်(၂၅၀၀) ကမျၢၢ်တစှၤန့ၢ်(၁၀,၆၅၈)ဂၤဘၣ်ကဲထီၣ် ဝဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စံးစ့ၢ်ကီးဝဲ န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါသုးမီၤစိရိၤအံၤစးထီၣ်လၢရၤမတံ(မၠၣ်ဝတံၣ်)-ဖၣ်အၣ်-မီၣ်လမၠဲၣ် တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤ ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ် ဒိၣ်စိဝဲန့ၢ်ဒီတကျိၤအံၤန့ၣ် ဆီလီၤတြဲၤမၤဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်သမံသမိးဒီး အိၣ်ခိးဖီၣ်ဝဲသိလ့ၣ်လၢ တီဆှၢဝဲကၠီၣ်တဲၣ်ပနံၥ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်မၤတံၥ်တၥ်ဝဲသိလ့ၣ်လၢအတီဆှၢဝဲကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဒ်အံၤအဃိ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤ ကီၢ်ဆၢ မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်တၢ်မၤကစၢ်အမဲၥ်ညါ ကီၢ်ပူၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲဒၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢၥ်ကွံၥ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤအပှ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အလံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ တၢ်တြီဃၥ်ဝဲကီၢ်ဆၢတၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤအံၤတမ့ၢ်တၢ်ဘှါရှဲတၢ်ဘၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်တခီဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်ဆီၣ်သနံး က့ၤ ကမျၢၢ်တဖၣ်လၢကသူဝဲကျဲလၢတဖိးသဲစးတဖၣ်လၢတၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤအဂီၢ်အဖီခိၣ် မၤဘၣ်ဒိက့ၤဝဲလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ် အတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတၢ်မၤတကးဒံးဘၣ် လၢတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကဆီၣ် သနံး ကမျၢၢ်လၢကနုၥ်လီၤမၤဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအတဖိးသဲးစးဘၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲသ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ပဲၥ်ထံနီၤဖး စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤကီၢ်ဆၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ကလံၤကျါတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤကၠါဖၠၣ်တၢ်ဖံး တၢ်မၤရၤလီၤသးဟဲအါထီၣ်အဃိ ဒ်သိးတၢ်ကီတၢ်ခဲသုတတုၤအိၣ်ကမျၢၢ်ထံကီၢ်ဖိတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ပှၤဂ့ၢ်ဝီ,ကူၣ်သ့,ဆူၣ်ချ့တၢ်လဲၤတရံးသးဒီး ကီၢ်ဆၢခံကပၤလၢၥ် ကမျၢၢ်တၢ်လုၢ် အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူဒီးတၢ်ကၢၤက့ၤဂၢၤက့ၤန့ဆၢၣ်လီၢ်ကဝီၤအဂီၢ် ကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိး တၢ်ဒီး ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်ဟံန့ၢ်မူဒါလၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ် ဝဲအတၢ်ပၥ်သးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတုၤလၢခဲအံၤသုးမီၤစိရိၤအံၤဆဲးသူဒံးဝဲကဘီယူၤ,ဒြိ,ကျိဖးဒိၣ်ဆဲးမၤထီဒါပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ် ကိးမုၢ် နံၤဒဲးဒီး ကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး,တနီၤန့ၣ်တက့ၤဘၣ်လၢအဟံၣ်အဃီ ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးလၢဒူပှၤသဝီ တၢ်လီၢ်ကျဲအဖၢမုၢ်ဒံး န့ၣ်လီၤ.
လၢတန့ၣ်အဃိဒ်သိးကလံၤကျါတၢ်ထီၣ်ဒုးလၢပညိၣ်ဝဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအံၤကပတုၥ်ကွံၥ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ် ကဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ် သနံး ဒီး စံးဘျုးဝဲကၠီၣ်တဲၣ်လၢတူၢ်လိၥ်ဒုးအိၣ်ဝဲကမျၢၢ်ဘၣ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအကီၢ်ပူၤတၢ်ဂ့ၢ်တကတီၢ်ဃီ ကဆဲးအိးထီၣ် ဝဲ ကီၢ်ဆၢတၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဃ့ထီၣ်ဝဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီး အၣ်စံၣ်ယၣ်ထံကီၢ်,ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးအၣ်စံၣ်ယၣ်ထံကီၢ်,ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအံၤ ကလူၤပိၥ်မၤထွဲပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်စိစၢၤမၤစၢၤသဲးစးတၢ်ဘျၢဒီး ကီၢ်ဆၢခံကပၤလၢၥ်ကမျၢၢ်ဒီးဟီၣ်ကဝီၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ် ကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် တၢ်ဃ့ထီၣ်အကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.