လါယနူၤအါရံၤ ၂၇သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
စးထီၣ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ(၂၀၂၁)နံၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤတုၤလီၤလၢ(၂၀၂၅)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤလၢ(၄)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤသုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဒုးဃၥ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် Independent Press Council Myanmar (IPCM)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါအနံၤလါယနူၤအါရံၤ(၂၆)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်(IPCM)တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ်စးထီၣ်လၢ(၂၀၂၁)နံၣ်သုးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးဖီၣ်န့ၢ်ဆူၣ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ်အသိးထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ဃိၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိအစှၤကတၢၢ် (၄၃)ဂၤလီၤဘၣ်ဝဲဒၣ်ဃိၥ်ပူၤအဖၢမုၢ် ဒံးအဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤဒီးပၥ်လီၤလၢဃိၥ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အကျါပှၤလၢအလီၤဘၣ်ဃိၥ်ပူၤတစိၤသးဒီးအနံၣ်ယံၥ်တုၤအနံၣ်(၁၀)သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၁၁)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအဂၤအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤဘၣ်ဝဲဃိၥ်ပူၤအနံၣ်စှၤကတၢၢ်(၃)နံၣ်တုၤအနံၣ်(၁၀)အဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ်(IPCM)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ပၥ်လီၤဃိၥ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတူၢ်ဘၣ်ဝဲသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤအၢမၤသီ,မၤဆါမၤပယွၤသ့ၣ်တဖၣ်ခီဖျိလၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသဲးစးတၢ်ဒိၣ်စိတအိၣ်ဘၣ်ဃိတၢ်ဟံးန့ၢ်ဝဲသုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအရ့တအိၣ်ဘၣ်ဒီးဒ်သိးကတၢ်ဟံးန့ၢ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအရ့တုၤလီၤတီလီၤအဂီၢ်(IPCM)တကပၤအိၣ်ဒီးတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢကဒုးသ့ၣ်ညါထံဂုၤကီၢ်ဂၤဒ်သိးထံဂုၤကီၢ်ဂၤကဟံးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအရ့ကန့ၢ်ကသ့အဂီၢ်အဂ့ၢ်(IPCM)အပှၤနဲၣ်တၢ်သရၣ်မုၣ်နါဖီဂ့ၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ “ဘၣ်ဃး(IPCM)တၢ်ပၥ်ဖျါတဘ့ၣ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါထံကီၢ်အဘူးအတံၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ,ထံဖိကီၢ်ဖိ,ဒီး တၢ်ကစီၣ်သန့သ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ. ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဝဲပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအိၣ်ကီၢ်ပယီၤပူၤသ့ၣ်တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သံတၢ်ပှၢ်,တၢ် နးတၢ်ဖှီၣ်န့ၣ်လီၤ. ခံခါတခါန့ၣ်သုးကီၣ်ကးလၢအမၤတရီတပါတၢ်အံၤန့ၣ်ပဘၣ်ဟံးန့ၢ်အရ့လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤ. သနါက့န့ၣ်ခီဖျိလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသဲစးတၢ်ဒိၣ်စိတအိဘၣ်အဃိတၢ်ဟံးထီၣ်မူဒါတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဃိန့ၣ်လၢ(IPCM)အသနၢၣ်န့ၣ်ပပၥ်ဖှိၣ်တၢ်ဂ့ၢ် တၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီးပကပၥ်ဖျါထီၣ်လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤအအိၣ်ဒ်သိးကဟံးန့ၢ်အရ့ကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.” အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤဆါမၤပယွဲဒီးမၤအၢမၤသီတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိလၢ(၄)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ကစီၣ်ဖိခဲလၢၥ်ဘၣ်သံဝဲ(၇)ဂၤလံန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်ဖိ(၇)ဂၤအံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤသံအဝဲသ့ၣ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဆၢ ကတီၢ်အခါအဂ့ၢ်န့ၣ်(IPCM)ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကစီၣ်ဖိအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃၥ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဖီၣ်ဟံးန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်အရ့လၢသဲစးကွီၢ်မ့ၣ်အဆၢဖိအါကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ၅၀၅-က, ၅၀၅-ခ, အဆၢဖိ ၁၂၄-က, ဒီးတၢ်မၤထီဒါတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးသဲစးတၢ်ဘျၢအဆၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤထုးကွံၥ်,မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲတၢ်ကစီၣ်သန့(၁၅)ဖုအလံၥ်(လဲးစ့ၣ်)သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးမၤဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ကစီၣ်အတၢ်သဘျ့,တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိထံကီၢ်အအၢကတၢၢ်လၢအမၤဘၣ်ဒိတၢ်ကစီၣ်အတၢ်သဘျ့အအါကတၢၢ်ကျါကီၢ်ပယီၤမ့ၢ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး(IPCM)အံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်,လါဒံၣ်စဲဘၢၣ်(၂၃)သီအနံၤ,ဒ်သိးကဟူးဂဲၤထံၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲဘၣ်ဃးတၢ်ကစီၣ်တၢ်သဘျ့အဂီၢ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢတဖၣ်,ကဘှါဆှဲဝဲတၢ်ဂ့ၢ်လိၥ်ဘှီလိၥ်မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ကစီၣ်အပူၤဒီးကတဲခဲးန့ၢ်ဝဲတၢ်,ဒုးသ့ၣ်ညါထံဂုၤကီၢ်ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကစီၣ်တၢ်သဘျ့တၢ်အိၣ်သးကီၢ်ပယီၤပူၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဟူးဂဲၤမၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
