လါမးရှး ၁၄ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
န့ဆၢၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤတၢ်တိၥ်ကျဲၤလၢတအိၣ်ဒီးပှၤထူလံၤဖိကမျၢၢ်အတၢ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိၥ်ဘၣ်အံၤ တၢ်ကတုၥ်ကွံၥ်၀ဲဒီး ကကတိၤခဲးန့ၢ်အါထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢကဟ့ၣ်ပျဲယွၤလီၤထံကျိတဖၣ်လၢအသဘျ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်ထံကျိထံကွၥ်ကရူၢ်(Karen Rivers Watch-KRW)ကရူၢ် ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဃ့ထီၣ်၀ဲဖဲ တနံၤအံၤလါမးရှး ၁၄ သီ လၢအလီၤဘၣ်၀ဲ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်တၢ်ထီဒါထံတမၢၣ်မုၢ်နံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ထံကျိထံကွၥ်အံၤကၢၤဃၥ်၀ဲခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်,ဟံဃၥ်ဂၢၢ်ကျၢၤ၀ဲပှၤတ၀ၢအသူးအသ့ၣ်လၤကပီၤဒီး အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအသိး ထံကျိထံကွၥ်မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်တခါလၢကလုၥ်ဒူၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူလၢအမ့ၢ် တၢ်ဃုအီၣ်ဒ့ၣ်ညၣ်, တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤ ဒီးတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRW)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဖဲ၂၀၂၃ နံၣ် “ဒုးယၤရဲၣ်ကျဲၤ ၁၀၁၇” ကဲထီၣ်၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ် တၢ်ဆီၣ်သနံးလၢတၢ်မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်၀ဲဃိၣ်လိၥ်ကျိ ထံတမၢၣ်တၢ်တိၥ်ကျဲၤလၢယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်အံၤအသဟီၣ်ဆူၣ်ထီၣ်၀ဲအဃိဖဲန့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဒီးခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တၢ်ဖှီၣ်တၢ်နးလၢပှၤလီၢ်က၀ီၤဖိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
အဃိလၢတၢ်ကဒီသဒၢက့ၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤက့ၤလီၢ်က၀ီၤတၢ်မူတ၀ၢအဂီၢ် ကညီပှၤထူလံၤဖိတဖၣ် ထီဒါတ့ၢ် ၀ဲဃိၣ်လိၥ်ကျိ ထံတမၢၣ်တၢ်တိၤၥ်ကျဲၤအံၤယံၤတ့ၢ်မးလံအဃိ တၢ်ကမၤကတၢၢ်ကွံၥ်တၢ်မၤဟးဂီၤန့ဆၢၣ်လၢတအိၣ်ဒီး ကမျၢၢ်တၢ်တူၢ်လိၥ်ဘၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢတၢ်ကမၤကတၢၢ်ကွံၥ်တၢ်မၤဟးဂီၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအပူၤအံၤန့ၣ် လၢလံၥ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤ လီၤအပူၤ()ဃ့ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲ ကလုၥ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်,(NUCC/NUG)ဒီး ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပှၤတ၀ၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢ ကရၢတဒူၣ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်(၃)ထံၣ်စုၥ်စုၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်(KRW)လံၥ်တၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါပူၤစံး၀ဲအသိးန့ၣ် ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ် ကပတုၥ်မၤလီၤမၢ်ကွံၥ်တၢ်တိၥ်ကျဲၤလၢတအိၣ်ဒီး ကမျၢၢ်တၢ်တူၢ်လိၥ်,ထီဒါသကိးဃိၣ်လိၥ်ထံတကမၢၢ်တၢ်တိၥ်ကျဲၤ,ပၥ်ပနီၣ်ပှၤထူလံၤဖိအတၢ်ဟံးဃၥ်ပၢၤဃၥ်,တၢ်ကတီၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ကျဲသနူ,ကဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤတၢ်သိၣ်တၢ်သီဒီးမၤဆူၣ်ထီၣ်ယူၣ်ကၢန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤသနူသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဃ့ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(NUCC/NUG)ကမၤသကိးတၢ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးကမျၢၢ်တၢ်ကရၢကရိ,ကပၥ်ပနီၣ်လူၤပိၥ်မၤထွဲကီၢ်စၢဖှိၣ် ကျဲသနူ, တၢ်နီၤလီၤတၢ်န့ၢ်ဘျုးန့ၢ်ဖှိၣ်,ကဆီၣ်ထွဲထံကျိလၢအိၣ်ကီၢ်ပယီၤပူၤတဖၣ်ဒ်သိးကယွၤလီၤသဘျ့လၢအပၣ်ဃုၥ်ဒီး ဃိၣ်လိၥ်ကျိ, အံၤရၤ၀ဒံၤဒီး ထံကျိအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRW)ဃ့ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်(KRW)ဃ့ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ပှၤတ၀ၢလၢ တဘၣ်ပၥ်ပနီၣ်ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်ဒ်အမ့ၢ်ပဒိၣ်ဘၣ်, ကပတုၥ်ကွံၥ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲပယီၤသုး ကျိၣ်စ့,မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွၥ်တၢ်မၤသကိး,(အၣ်စံၣ်ယၣ်)ထံကီၢ်ကြၢးကွၢ်ကဒါက့ၤ တၢ်အၢၣ်လီၤ သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး မၤသကိးအါထီၣ်တၢ်ဒီး ကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တက့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိတၢ်တကတီၤ၀ဲထံကျိထံကွၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်အဃိ ဖဲ(၂၀၂၄)တၢ်စူၤအခါန့ၣ် လၢထံလုၢ်ဘၢတၢ်အံၤအဃိ မၤဟးဂီၤ၀ဲ ကမျၢၢ်ပှၤထူလံၤဖိအဟံၣ်အဃီ,တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အလီၢ်,တၢ်အီၣ်တၢ်အီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.အဃိခါလၢကဟဲန့ဆၢၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲ တၢ်မၤဟးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်မ့တဘှါဆှဲအီၤလၢအဆိအချ့ဘၣ်န့ၣ်မူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤကဆီတလဲဒီးမၤပျံၤမၤဖုးကမျၢၢ်ပှၤထူ လံၤဖိအတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူလၢကတီၢ်ယံၤသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (KRW)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဆီတလဲအိၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤအပှ့ၤကလံၤထီၣ်ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်လီၤစှၤအဃိ လီၢ်ခံအံၤပှၤကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်သးအါထီၣ်လၢခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ် တၢ်အိၣ်ယၢၤလၢတနံၤဘၣ်တနံၤတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ အဂီၢ် န့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ထီဒါတံတမၢၣ်မုၢ်နံၤလၢအလီၤဘၣ်၀ဲဖဲတနံၤအံၤန့ၣ် ဒ်သိးတၢ်ကပတုၥ်ကွံၥ်တၢ်တ့ထီၣ်ဃိၣ်လိၥ်ကျိ ထံတမၢၣ်တၢ်တိၥ်ကျဲၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ် ညီနုၢ်ကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲး ကညီပှၤထူလံၤဖိလၢအိၣ်ဃိၣ်လိၥ် ကျိထံနံၤအံၤတဖၣ်ဒီး ကညီဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိ,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တဖၣ် ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး လၢဃိၣ်လိၥ်ကျိနံၤ တၢ်လီၢ်တတီၤတီၤ၀ံၤ မၤ၀ဲတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ,ကိးသတြီထီၣ်၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
