လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၃ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် အံလူၢ်ကရူၢ် ဒူသဝီတဖၣ်အပူၤ ပကဖ အပှၤ တဂၤ ဖဲတၢ်ထီၣ်မဲးပြ့ခံပယီၤသုးကလၢၤအကတီၢ်ဟံန့ၢ်ဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ် ဟးလံၣ်အီၣ်ဝဲကမျၢၢ်အစ့ကအိၣ်လၢအကလီၢ် ခံကထိ (၂၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀)ကၠးကဲထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်တနံၣ်အံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ထီၣ်ဝဲ ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ မဲးပြ့ခံပယီၤသုးကလၢၤအခါန့ၣ် ကရူၢ်ဂၢၤသး(ပကဖ) ဝ့ၤယၤ(ဝေယံ) အံၤဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီလၢကပှ့ၤကျိချံပှၥ်သၣ်, ကကူစါယါဘျါပှၤသုးဖိသံၣ်ဖိလၢ အဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်ဒီး ဟးထၢဝဲစ့ လၢအံလူၢ်ကရူၢ် ဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဖဲလါအီကူးထီၣ်အံၤန့ၣ် (ဝေယံ)လၢအဟးလံၣ်အီၣ်ပှၤစ့တဂၤအံၤလီၤမၢ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢတၢ်လီၢ်အဂၤတကးဒံးဘၣ် လၢအတၢ်ဃ့စ့ဘျီဝဲအံၤစ့ၢ်ကီးကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်အဃိ ဒ်သိးတၢ်ကလူၤဃိထံသမံသမိးဝဲအဂီၢ် တၢ်တီၣ်ဖျါ ထီၣ်ဝဲဆူကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်လံ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဝ့ၤယၤန့ၣ်မ့ၢ်အကဲ၀့ၢ်တကူၣ်(ပကဖ)ဧါ,ပကိ(ပကဖ)ဧါဒုတသ့ၣ်ညါဘၣ်.အလဲၤအိၣ်ဖဲအံလူၢ်န့ၣ်ဟးလံၣ်အီၣ်ပှၤကျိၣ်ပှၤစ့ဝံၤခဲအံၤအထိၣ်လီၤမၢ်အသးလံ.တၢ်မၢၤဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဃိထံသမံသမိးဝဲလံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်စံးဝဲအသိးန့ၣ် ဝ့ၤယၤ အံၤအခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢပကိကီၢ်ခီဒိၣ်တကပၤဒီး ဖဲအဆီဟံၣ်ဆီဃီဝံၤ န့ၣ်ဟဲအိၣ် ဆီလီၤအသးဖဲအံလူၢ်သဝီပူၤဝံၤ နုၥ်လီၤဟူးဂဲၤဝဲလၢ(ပကဖ) ကရူၢ်ပူၤလၢအထီဒါသုးမီၤစိရိၤအံၤဒီး ဟးလံၣ်အီၣ်ပှၤစ့ကဲထီၣ်ဝဲဒ်အံၤ လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် သုးက့(၁) သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ ဆှဲပၠး စံးဝဲလၢ“အဟးဃ့တၢ်လၢကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်ယသ့ၣ်ညါ ဖဲပှၤ တီၣ်ဖျါထီၣ်အံၤလီၤ.အလဲၤဃ့တၢ်န့ၣ်ဘၣ်လၢမဲးပြ့ခံတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အခါန့ၣ်လံ.တဲဝဲလၢဘၣ်ပှ့ၤကျိချံပှၥ်သၣ်,တၢ်ဆၢကတီၢ်န့ၣ်န့ၢ်ဝဲအကွဲးဖဲန့ၣ်တထံၣ်.အနီၢ်နီၢ်န့ၣ်ပှၤတမၢအီၤနီတဂၤဘၣ်.တၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်ကရူၢ်ခိၣ်အိၣ်,ပှၤသုးဖိနါက့အိၣ်လီၤ.ပှၤဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဖိနါက့လိၣ်,သ့ၣ်ညါအခါန့ၣ်တတဲပၠးပှၤဘၣ်,ပှၤစံၣ်မးဟဲတဲပၠးဘျီပမၤအိၣ်စၢၤအီၤတဘၣ်ဘၣ်.ဃုသ့ၣ်ညါဝံၤမးဟ့ၣ်ဒုးမီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိဘၣ်ဃးကျိၣ်စ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢအဟဲထီၣ်အံၤတဖၣ်ဒ်သိးခါဆူမဲၥ်ညါသုတအိၣ်ထီၣ်လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ကမၤဃံးထီၣ်ဝဲ တၢ်သိၣ်တၢ်သီဒီးလၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပှၤကိးဂၤဒဲးကပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ခိၣ် စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“ပမ့လဲၤဃ့စ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤန့ၣ်ကဘၣ်အိၣ်ဒီးကီၢ်ရ့ၣ်/ကီၢ်ဆၣ် (စည်းတံဆိပ်)တၢ်ပနီၣ်မူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤ. အအံၤတၢ်တအိၣ်နီတမံၤ ဘၣ်.လၢတၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤအဃိပဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤလိဖးဒိၣ်ညါ.လၢခံတၢ်ဒ်အံၤသုတကဲထီၣ်လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ပကဘၣ်တြီဆၢပကဘၣ် ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဒီးပကဘၣ်ကိးဖှိၣ်ထုးထီၣ်က့ၤတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢသဲစးလီၤ.တၢ်မၢၤစ့ဒုတက့ၤန့ၢ်ကဒါဘၣ်,ပတအီၣ်ဘၣ်နီတဘးဘၣ်အဃိဝဲဒၣ်ဒုပတလိးဘၣ်.ပပှၤမ့ဟံ,ပကရူၢ်ခိၣ်မ့ဟံန့ၣ်ပကဟံအရ့.လိၣ်ဒုလိၣ်ဝဲလၢကီၢ်ဆၣ်ပှၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဖၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးန့ၣ် ဝ့ၤယၤအံၤခဲအံၤက့ၤလီၤဆူဝ့ၢ်ပူၤက့ၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးသုးမီၤစိရိၤလံဒီး တကးဒံးဘၣ်ခဲအံၤခီဖျိတၢ်ဟးလူၤဃုအီၤလံအဃိတၢ်မ့က့ၤထံၣ်အီၤန့ၣ် တၢ်ကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ် အရ့တုၤလီၤ တီၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
(သုးက့ ၁)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ လၢတၢ်ဒုးလီၤပှီၢ်ကွံၥ်သုးမီၤစိရိၤဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအပူၤန့ၣ် ဟီၣ်ကဝီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA),ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)ဒီးတလၢၤဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢ,ဒီကလုၥ်ဃူဖိး(NUG)ပဒိၣ်စုတီၤဖီလၥ် (PDF)ကရူၢ် , (ပကဖ),(ပအဖ),(ပလဖ)ကရူၢ်ဃုၥ်ဒီး ဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢ လၢအဂၤတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးဝဲတၢ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး ၂၀၂၁ သုးဟံန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကဲထီၣ်သီသီအခါန့ၣ် (သုးက့ ၁)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ (PDF),(NUG)စုတီၤဖီလၥ် ဖီၣ်စုကဝဲၤ ကရူၢ်ကရၢဃုၥ်ဒီးကရူၢ်ကရၢလၢအပၣ်ဃုၥ်လၢတၢ်ထီဒါသုးမီၤစိရိၤအပူၤန့ၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်လၢ(၁၆)ဒူၣ်ညါဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတၢ်အိၣ်သး အကလုၥ် ကလုၥ်အဃိလီၢ်ခံအံၤ ကရူၢ်အိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲ(၈)ဒူၣ်ခိၣ်ဃၢၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
