လါမးရှး ၃၀သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကလံၤစိး,ကံၢ်မဲဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိ(PM2.5)တၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤအတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲတနံၤအံၤလါမးရှး(၃၀)အနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်ခံကတၢၢ်တနံၤအံၤလါမ၊ရှး(၈)သီအနံၤဂီၤခီတၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲကံၢ်မဲဝ့ၢ်အတၢ်အိၣ်သးတၢ်ဂီၤတဖၣ်အသိးန့ၣ်,ဝ့ၢ်ဒီတဖျၢၣ်ပတီၢ်မၤအသးကမှီၢ်ကမှၥ်ဒီးတၢ်ကမှံဒံဖိတဖၣ်အံၤမၤလီၤကဒုခံးလီၤဝဲဒၣ်ဝ့ၢ်အဃိ,ကဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကံၢ်မဲဝ့ၢ်ပူၤတဂီၤအံၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲတဖၣ်အပူၤတၢ်ဖျါလီၤကဒုခံးသူဝဲဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤစှၤဝဲအဂ့ၢ်,ဝ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဂၤစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲဂီၤခီ(၈)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်,ကျဲပူၤတၢ်အိၣ်ခံးအုၣ်န့ၣ်လီၤ.မၤသးလီၤဂၥ်ဒ်သိးဘှ့ၣ်လီၤ,တၢ်အၢၣ်ထီၣ်,တၢ်အလုၢ်ခုၣ်လီၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်နီၢ်နီၢ်ခီမ့ၢ်တၢ်ကမှံၤဒံလီၤန့ၣ်လီၤ.ဂီၤခီအခါဖဲန့ၣ်ခီပှၤကညီတဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢအါအါဒံးဘၣ်.ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ပှၤလၢဟးထီၣ်တၢ်ချၢတနီၤန့ၣ်ခီအါတက့ၢ်အဝဲသ့ၣ်သူတၢ်ကးဘၢနါဒ့န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကံၢ်မဲဖၠၣ်စိမိၤမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတၢ်ဆီတလဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဝဲၤကျိၤ(ChiangMaiUniversityClimateChangeDataCenter)ဂီၤခီ(၉)နၣ်ရံၣ်အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,တၢ်ကမှံၤဒံဖိ(PM2.5)အံၤကံၢ်မဲဝ့ၢ်,ဘၣ်ပါဖိၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်လီၢ်အပူၤအပတီၢ်ထီၣ်ဝဲတုၤလၢ(774µg/m3)အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ဝ့ၢ်ဒီတဖျၢၣ်ပတီၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအါတီၤအပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ကမှံဒံဖိ(PM2.5)ပတီၢ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်တုၤလၢအလွဲၢ်(အဂီၤလုး)လံအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
(PM2.5)တၢ်ကမှံဒံအံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆံးဆံးဖိလၢတၢ်တထံၣ်ဝဲလၢမဲၥ်သၣ်ချံဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,နုၥ်လီၤဝဲလၢပှၤနီၢ်တဂၤအပသိၣ်ပူၤယိၥ်ယိၥ်ဒီးသွံၣ်ကျိၤပူၤသ့ဝဲအသိး,ဒုးကဲထီၣ်ဝဲပသိၣ်တၢ်ဆါ,သးတၢ်ဆါဒီးတၢ်ကသါထီၣ်ကသါလီၤကီခဲတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲညီညီအဂ့ၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤဆူၣ်ချ့ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ကဒီသဒၢလီၤဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်တြီဆၢဒီးမၤစှၤလီၤတၢ်တတၢၥ်တနါဝဲၤကျိၤ(DDPM)ဆှၢလံၥ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲကံၢ်မဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်လၢကမၤစှၤလီၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ချၢဒီးကသူဝဲတၢ်ကးဘၢနါဒ့,ကိၥ်ပူၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး(PM2.5)တၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိအံၤဟဲကဲထီၣ်ဝဲအသးလၢ,တၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်,သိလ့ၣ်,ဆဲးကၢး,စဲးဖီကဟၣ်ဒီးတၢ်သူမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတဖၣ်အကျါအဃိ,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤလၢတၢ်ကမၤလီၤစှၤဝဲတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိလၢကလံၤကျါတဖၣ်အဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအဂ့ၢ်,ပဒိၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ရ့လိၥ်ဘၣ်ထွဲဝဲၤကျိၤ(The Government Public Relations Department)ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၉)သီအနံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
