ဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢဂီၢ်ကဲဘျုးဝဲကိးကပၤဒဲးလၢအမ့ၢ် ပှၤနီချံဖိ ဖါတံၢ်စီၤညၣ်လါ
လါမ့ၤ ၂၉ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅) ဃိၣ်က့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ ဃိၣ်လိၥ်ကျိကၢၢ်နံၤကပၤထံဖီခိၣ်န့ၣ် နကထံၣ်ဘၣ်ဟံၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်တ့ထီၣ်အီၤလၢဝၣ်အံၤ ကအိၣ်ဝဲဒၣ်တဘျုးဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးဟံၣ်တဖျၢၣ်ဒီးတဖျၢၣ်န့ၣ်ကအိၣ်ဝဲတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤတစဲးဖိဒီး ဖဲန့ၣ် အကျါဟံၣ်(လၢအမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး)ကျးယိယိဖိတဖျၢၣ်လၢအဆါဝဲကိၣ်ဖိနီဖိဃုၥ်ဒီတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအဂၤအံၤမ့ၢ်ဝဲပှၤနီချံဖိ ဖါတံၢ် စီၤညၣ်လါ လၢအစိၥ်တီဆှၢ(တီလဲ)တ့ၢ်ဝဲပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိလၢကန့ၢ်ဝဲအနံၣ်(၃၀)ဘျဲၣ်အံၤအတၢ်အိၣ်ဘှံးလီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖါတံၢ်စီၤညၣ်လါအံၤအထူအထံးအဒ့ပီၤလီၢ်မ့အိၣ်ဝဲလၢလူၤသီကီၢ်ဆၣ် တဘိၣ်ထၣ်သဝီတကပၤဘၣ်ဆၣ် စးထီၣ်ဖဲ(၂၀၀၀)နံၣ် အခါန့ၣ် အဝဲစးထီၣ်ဟဲတ့ထီၣ်အဟံၣ်လၢဃိၣ်လိၥ်ကျိဖီခိၣ်ဒီး ခဲအံၤအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၅၇)နံၣ်လံန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးအဝဲန့ၣ် လၢအတၢ်အိၣ်မူဒီတဝၥ်ဘျဲၣ်န့ၣ် လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအံၤအဂီၢ်ဟးနီဝဲချံဘျၢလီၤဝဲအတၢ်အိၣ်မူတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
“ယစးထီၣ်နီချံလၢ(၁၉၉၀)အခါလၢမၤနၢၤပျီစိၤ, ဖဲန့ၣ်ခါမၤနၢၤပျီတလီၤဒံးဘၣ်.ယနီချံလၢယဒိၣ်ထီၣ်ယဟးထီၣ်ကၠိဝံၤ ယနီချံ တုၤအခဲအံၤ,ယအိၣ်လၢဃိၣ်လိၥ်ကျိကၢၢ်နံၤတုၤလၢခဲအံၤလီၤ.ပှၤစံၣ်ဒဲကဝီၤတဆီဘၣ်တဆီတုၤလၢ(မုၢ်ယဲၤထၣ်),မ့ဝံၤပှၤနီ လီၤလၢမဲးခါခံယလဲၤတမုၥ်ဘၣ်ဘျီယဟဲက့ၤအိၣ်ဖဲအံၤလီၤ.ယဲဒၣ်န့ၣ်ယဝံအီၣ်တၢ်တကဲဘၣ်.ယအိၣ်မုၥ်ဒၣ်ဃိၣ်လိၥ်ကျိနံၤ ယနီချံ ယဟးနီတီလဲအီၣ်တၢ် ပှၤမ့မၢပလဲၤဆှၢပှၤလၢန့ၣ်ဒီးပလဲၤ.ပနီချံယံၤဒ်အံၤပှၤနၥ်အီၣ်ပှၤမီၤနီၤ.ဃိၣ်လိၥ်ကျိအံၤတၢ်မၤ အိၣ်ဒီဒူၣ်, နဆါအီၣ်ဘၣ်တၢ်ညီ,နဟးဃုစ့ဒီးညီလီၤ.ယဲယအိၣ်မုၥ်ကတၢၢ်လီၤမ့ဘၣ်သးအီၣ်ညၣ်,ဘၣ်သးအီၣ်ချိၣ်လဲၤဃုတစိၢ်ဖိန့ၣ် န့ၢ်လီၤ. အမုၥ်ကတၢၢ်လီၤဖဲအံၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် တဲပၠးဝဲလၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤန့ၣ်လီၤ.
စီၤညၣ်လါအံၤလၢအတၢ်လဲၤဒီတကတီၢ်အပူၤတမ့ၢ်အဟးနီတီဆှၢပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတခါဧိၤ တကးဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီ မ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအတၢ်ဘျးစဲတၢ်ဘၣ်ထွဲအိၣ်စ့ၢ်ကီးလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤတဂၤန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိအဝဲန့ၣ်နီအီၣ်ချံတၢ်ဆၢကတီၢ်အိၣ်လံလၢအနံၣ်(၃၀)ဘျဲၣ်လံဒီးအပူၤကွံၥ်လၢညါဒီးခဲအံၤမ့ၢ်ဂ့ၤ အါဒၣ်တက့ၢ်ပှၤနၥ်အီၣ်အီၤ အဃိ ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိအမဲၥ်ညါကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ် သုးဖိသံၣ်ဖိ ပၢၢ်တုၤလၢခိၣ်နၢ်တဖၣ် ပၥ်ဂံၢ်ပၥ်ဘါမၢအီၣ်ဝဲအီၤလၢတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤပူၤန့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံၥ်နံၣ်လၢအဆံ ပှၤနီအီၣ်ချံအိၣ်စှၤဒံးအခါန့ၣ် လၢ(သုးက့ ၅)အအိၣ်တၢ်လီၢ်အံၤတဆီတီၣ်ဆှၢဝဲပှၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖိအံၤဆူ ကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်ဒီးလီၤဃီၤဝဲဒၣ်ဆူ(သုးက့ ၇)ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိလၢအဝဲတၢ်ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးလၢ တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤဒီးအတၢ်မၤစၢၤအဃိ ဟီၣ်ကဝီၤပူၤခိၣ်နၢ် ဃုၥ်ဒီး ပှၤမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖိတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ် ပှၤသ့ၣ်ညါ အီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ.
“မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒုကွၢ်လၢပမၤစၢၤသ့န့ၣ်ပမၤစၢၤလီၤ.ပဒွးလၢပမၤတၢ်တသ့နီမံၤ သ့လၢပနီချံလီၤအဃိ ပှၤမ့လိၣ် ဘၣ်ပှၤဒီးပဒိးသူသးလၢအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်.ပှၤမၢယၤလၢသုးတဘျီဘျီ,ပှၤသဝီဖိတဘျီဘျီဒ်န့ၣ်.လၢညါသ့ၣ်ဘ့ၣ်ထၣ်န့ၣ် ယလဲၤ တဂၤ လီၤ.မ့ဝံၤတုၤလၢမ့အီၤလဲၤဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံဘျီကရ့ၣ်နံၣ် ဆၣ်ဂီၤ,ဆၣ်သူတဖၣ်န့ၣ်မၢအီၣ်(အားကိုး)ယၤ. .ယဘၣ်လဲၤဆှၢအဝဲသ့ၣ်လၢ(သုးက့ ၇) က့ၤဃီၤတုၤလၢဘှဲကီၢ်.လၢညါပှၤနီချံဖိတအိၣ်အါအါဘၣ် အိၣ်ယၤတဂၤလီၤ. ပှၤလီၢ်လံၤ လၢမၤနၢၤပျီစိၤခါလဲၤလၢကီၢ်ချၢလၢၥ်လံ. လၢလီၢ်ခံအံၤပှၤချံအါထီၣ်ဘျီယလဲၤစှၤလီၤ.ခိၣ်နၢ်ဖဲ(သုးက့ ၅)အံၤ မ့ဝံၤလၢ(သုးက့ ၁), (သုးက့ ၃)အါတက့ၢ်ပှၤသ့ၣ်ညါယၤလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖါတံၢ်စီၤညၣ်လါအံၤအဖိမုၣ်ဖိခွါအိၣ်ဝဲခဲလၢၥ်(၅)ဂၤဒီး လၢအဝဲတၢ်ဟးနီတီအီၣ်ချံတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤဒီတကတီၢ်အပူၤအံၤ စ့ၢ်ကီး တၢ်အဘူးအလဲလၢအဝဲဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ်ကဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိဂီၢ်အဃိ ဆှၢအဖိဆူတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ ပၢၢ်တုၤလၢခဲအံၤအဖိဖျိထီၣ်ကၠိအိၣ်(၃)ဂၤလံန့ၣ်လီၤ. ဒီးခဲအံၤခီဖျိအညါပှၢ်ထီၣ်အညါဟဲအိၣ်ထီၣ်တစဲးလံအဃိ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အဝဲမၤဝဲခဲအံၤန့ၣ် တိၥ်လီၤဃၥ်ဝဲလၢကဆဲးမၤဝဲတုၤလၢအသးနံၣ်အိၣ်(၆၀)န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲလၢအနံၣ်(၃၀)ဘျဲၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အမၤဝဲမုၥ်လၢသူၣ်လၢသးအဃိ လၢကဘၣ်ပၥ် တ့ၢ်ကွံၥ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအဂီၢ် သးတလၢၤဝဲဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
“အခဲအံၤယဖိန့ၣ်အဖျိကၠိအိၣ်တ့ၢ်က့ၤအသဒါတဂၤန့ၣ်လီၤ.အဖျိထီၣ်ကၠိန့ၣ်အိၣ်(၃)ဂၤ.မ့မ့ၢ်အဝဲတဂၤန့ၣ်အိၣ်ကၠိတုၤ(၇)တီၤဘျီ အမါအိၣ်လံ. မ့မ့ၢ်အသဒါခဲအံၤတဂၤန့ၣ်ယလဲၤပၥ်အီၤလၢယိၤကၠိထီၣ်ဝဲဒၣ်(၇)တီၤမီၤ.ယဆိမိၣ်ယကနီချံတုၤအနံၣ်(၆၀)မီၤ. အနံၣ်(၆၀)မ့တုၤဘျီယဂံၢ်ယဘါမ့တလၢပှဲၤလၢဘၣ်န့ၣ်ယမ့ဘၣ်အိၣ်ဘှံးန့ၣ်ယကအိၣ်ဘှံးလီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ယဖိတဖၣ် ဒိၣ်ထီၣ်လၢၤလံ.မ့မ့ၢ်လၢကစၢ်ဒုမုၥ်လၢနီချံလီၤ.ယမၤတၢ်မၤလၢအဂၤတမုၥ်ဘၣ် ယဆါအီၣ်တၢ်လၢဒၢးန့ၣ်ယအိၣ်တမုၥ်ဘၣ်.တၢ် မုၥ်ဘၣ်ယၤလၢယဟးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်လၢတံညၣ်လါအိၣ်ဆိးဝဲခဲအံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး မ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤလၢသဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲသုးမီၤစိရိၤအတၢ်မၤ အၢမၤသီ လၢကလံၤကျါတကပၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိခါဆူမဲၥ်ညါထံကီၢ်တၢ်အိၣ်သးမ့ဂ့ၤထီၣ်န့ၣ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ အိၣ်လၢအကသုးလီၢ်သုးကျဲဆူအလီၢ်ဘၣ်တတီၤဘၣ်ဆၣ် ခဲအံၤအဝဲဘၣ်ဆဲးအိၣ်နါစိၤဒံးဝဲဒၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီ ပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဖါတံၢ်စီၤညၣ်လါကပှဲၤထီၣ်အနံၣ်(၆၀)အဂီၢ်လိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်(၃)နံၣ်ညါအဃိ ဃိၣ်လိၥ်ကျိကၢၢ်နံၤကျးဖိတဖျၢၣ်လၢ အဝဲအိၣ်ဝဲအံၤဒီး တၢ်ဟးနီအီၣ်ချံတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲန့ၢ်အနံၣ်(၃၀)ဘျဲၣ်အံၤ ကဆဲးမၤဝဲလၢတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီပူၤန့ၣ် ယထံၣ်ကမှံဒံးယဲန့ၣ်လီၤ.
