(သုးက့ ၁)ဘီတပြိးကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်လၢအသံဖဲတၢ်ဒုးဃၥ်အီၤကတီၢ်အံၤ ဟံၣ်ဖိဃီဖိလိၣ်ဘၣ်တၢ်တီတၢ်ြတၢ်လၢအဂီၢ်
လါအီးကထိဘၢၣ် ၁၇ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် တကိၤဘိကရူၢ် ဘီတပြိးသဝီဖိ ကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ် တဂၤလၢအဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤလၢအဟုၣ်တၢ်အံၤ ဖဲလီၢ်ကဝီၤပၢၤကီၢ်သုး(KNPF)ဖီၣ်ဒုးဃၥ်သမံသမိးအီၤအတကီၢ် သံကွံၥ်ဝဲအဖီခိၣ် လၢတၢ်တီတၢ်ြတၢ်အဂီၢ် ဟံၣ်ဖိဃီဖိလိၣ်ဘၣ်ဝဲလၢတၢ်ကဃိထံသမံသမိးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ ၁၇ သီအခါန့ၣ် လၢထူတၢ်ဖိတၢ်လံၤလီၤမၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုး(KNPF) လဲၤဖီၣ်ဝဲ မုဂါ နီၢ်အၣ်မံ လၢအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၅၇)နံၣ်အံၤ န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲတၢ်လဲၤဖီၣ်ဟဲက့ၤဒုးဃၥ်ဝဲမုဂါ နီၢ်အၣ်မံအံၤလၢတၢ်ဒုးဃၥ်လီၢ်ပူၤအခါန့ၣ် (KNPF)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဖၣ် တဟ့ၣ်ပျဲတဲဝဲ တၢ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢကတဲသကိးဝဲဘၣ်ဃးထူလီၤမၢ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢအကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤအံၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဒ်သိး မုဂါနီၢ်အၣ်မံ ကဟးထီၣ်ဘၣ်လၢတၢ်အုၣ်ကီၤအဂီၢ် အဖိခွါဃ့ထီၣ်ဝဲလၢတၢ်ကပျၢ်လီၤက့ၤအမိဒီး မ့ထံၣ်ဝဲလၢ အမိၢ်ဟုၣ်ပှၤထူန့ၣ် ကဟဲက့ၤအးလီၤလၢပၢၤကီၢ်(KNPF)အစုပူၤအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ် တၢ်တူၢ်လိၥ်ဝဲဘၣ်အသိး ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဟူးဂဲၤ လၢပှၤဂ့ၢ်ဝီတကပၤဒီးသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စ့ၢ်ကီး ဂုၥ်ကျဲးစၢးလဲၤတဲစၢၤဝဲအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် တၢ်တဟ့ၣ်အခွဲးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢဘူးဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်စံးဝဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးန့ၣ် မုဂါ နီၢ်အၣ်မံ အံၤ ဖဲတၢ်ဒုးဃၥ်အီၤအကတီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤစူးမၤစါမၤပယွဲအီၤအကလုၥ် ကလုၥ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဂီၤတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအသိးန့ၣ် မုဂါနီၢ်အၣ်မံ အသံစိၣ်အံၤ အစု, အခီၣ်,အခံကိၢ်,အယီၢ်ဒ့အကပိၤကပၤဒီတဂၤထီၣ်လုးထီၣ်လါအိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ပူၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ် ပှၤတဂၤလၢ်လၢ်လၢတၢ်သမံသမိးအီၤဝံၤလီၢ်ခံ(သက်သေ)မ့တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် (၂၄)နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ကဘၣ်ပျၢ်လီၤက့ၤဝဲဒၣ်အိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်မုဂါနီၣ်အၣ်မံအံၤ တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃၥ်အီၤတလါဘျဲၣ်ဝံၤ ဖဲလါအီကူး ၂၅ သီအခါ န့ၣ် (KNPF)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒုးသ့ၣ်ညါဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအဟဲဟံက့ၤအမိအဆိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်တချုးတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢကဟဲဟံမုဂါနီၣ်အၣ်မံအဆိၣ်အံၤဒံးဘၣ်အခါန့ၣ် (KNPF)အံၤလဲၤဆှၢဝဲပှၤဆိၣ်ဆူ တၢ်ဆါဟံၣ်တဖျၢၣ်ဒီး မၢဝဲကသံၣ်သရၣ်စဲလီၤမံၤလၢပှၤသံအံၤသံဝဲလၢအကစၢ်တၢ်ဆါဒ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢအဘူးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်ဒီး သဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဟူးဂဲၤလၢပှၤဂ့ၢ်ဝီတကပၤတဖၣ်စံးဝဲဒၣ် အိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ပှၤဟူးဂဲၤလၢပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကရၢကရိတဂၤစံးဝဲလၢ “တချုးအမၢပှၤဖိလဲၤဟံပှၤမိအဆိၣ်ဒံးဘၣ်အခါန့ၣ် အလဲၤ ဆှၢဆိဝဲလၢ(ဖှၣ်ဂီၤ)တၢ်ဆါဟံၣ်. မ့ဝံၤအမၢကသံၣ်သရၣ်တဖၣ်န့ၣ် စဲလီၤမံၤကွဲးဝဲဒၣ်လၢအသံန့ၣ်အတၢ်ဆါအိၣ်အဃိ အသံဒ်န့ၣ်. မ့ၢ်အမၢဆူၣ်ဝဲကသံၣ်သရၣ်ဧါ ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်. ကသံၣ်သရၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ပျံၤအီၤစ့ၢ်မီၤ. မ့နီၢ်ကီၢ်န့ၣ်မုဂါတဂၤအံၤ အဖိတဲဝဲ လၢအအိၣ်ဒီးသွံၣ်ထီၣ်တၢ်ဆါတခါလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲကသံၣ်သရၣ်ကွဲးလီၤလံၥ်အပူၤအံၤန့ၣ်အတၢ်ဆါအိၣ်ဒီဒူၣ်,အိၣ်ဝဲ သွံၣ်ထီၣ် တၢ်ဆါ, ဆံၣ်ဆၢသွံၣ်ဆၢတၢ်ဆါ, အိၣ်ဒီးသးတၢ်ဆါအိၣ်ဒီဒူၣ်မးလီၤ.အဃိန့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ အမိအဂီၢ် အဲၣ်ဒိးဝဲလၢပှၤလၢအမၤတၢ် တဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါတဖၣ်န့ၣ်တၢ်ကဟံဂ့ၢ်ဝီတုၤလီၤတီၤလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ် -ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤအဖီခိၣ် ဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃးအမိသံတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒ်သိးတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီကဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ် အဂီၢ် တီၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်ဆူကီၢ်ဆၣ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ် တုၤလၢခဲအံၤတၢ်မၤဖျါထီၣ်အမိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ်တအိၣ်ဝဲနီမံၤဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ လီၢ်ခၢၣ်သးကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢ(KWO) ကရၢခိၣ် နီၢ်ကညီဖီ စံးဝဲလၢ “အဆိကတၢၢ်န့ၣ်ပသးတမုၥ်စၢၤဝဲ ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အံၤဒိၣ်မးလီၤ.တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတကြၢးလၢအကဲထီၣ်သးဒ်အံၤလ့ၤတက့ၤဘၣ်.ပှၤတဂၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်န့ၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ထီၣ်တၢ်မူးတၢ်ရၢ်လီၤ.ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤတၢ်မူးတၢ်ရၢ်ဒ်အံၤနပၥ်အီၤဒ်အံၤတသ့ဘၣ်.ပမ့သ့ၣ်ညါထွဲန့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ပလူၤစၢၤတဘျီဃီလီၤ.ခဲအံၤဘၣ်ဃးတၢ်တခါအံၤလၢပိၥ်မုၣ်ကရၢလီၢ်ခၢၣ်သးအအိၣ်န့ၣ်တတုၤထီၣ်ဒံးဘၣ်.အဃိပကဘၣ်လူၤဃ့သ့ၣ်ညါထီၣ်က့ၤအီၤလီၤ.မ့တမ့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်ဟဲဒိဘၣ်က့ၤပတၢ်ကရၢကရိအမံၤလီၤ.မ့မ့ၢ်ပိၥ်မုၣ်လၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်န့ၣ်မ့ကဲထီၣ်လၢဒုၣ်ဒါအဟီၣ်ကဝီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ပပှၤတဝၢပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,လၢပခိၣ်ပနၢ်အကျါမ့ၢ်ဂ့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်ပကဘၣ်ကတိၤန့ၢ်ခဲးတၢ်လၢတၢ်တီတၢ်တြၢ်အဂီၢ်လီၤ.အဃိကီၢ်ရ့ၣ်ပတီၢ်န့ၣ်အမူဒါအိၣ်ဝဲလၢကဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤဒီးလူၤပိၥ်မၤထွဲဝဲတၢ်မၤကျဲသနူဒ်တၢ်ပၥ်လီၤဝဲအိၣ်အသိးမီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး ဘၣ်ဃးနီၢ်အၣ်မံသံတၢ်ဂ့ၢ်လၢကဲထီၣ်သးန့ၢ်ဝဲ(၂)လါဃၣ်ဃၣ်အံၤန့ၣ် ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဝဲတၢ်ကဲထီၣ်သး အဂ့ၢ်အကျိၤ လီၤတံၢ်အဂီၢ် ကသမံသမိးက့ၤပၢၤကီၢ်သုးလၢကီၢ်ရ့ၣ်/ကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဒ်သဲးစးတၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်ဝဲအသိး ကဆဲးဟံ ထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ခၢၣ်သးပၢၤကီၢ်သုး(KNPF) ပၢၤကီၢ်ခိၣ်ကျၢၢ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤအဲၣ်ကလုၥ်ဖိ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ် ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပကဘၣ်သမံသမိးက့ၤပပှၤလၢကီၢ်ရ့ၣ်တုၤလၢကီၢ်ဆၣ်မီၤနီၤ.အခီပညီပှၤဟဲဖီၣ်အီၤမုၢ်နံၤ,သံအမုၢ်နံၤမုၢ်သီ. တီၣ်ထီၣ် ဝဲဆူကီၢ်ဆၣ်တၢ်တဟံန့ၢ်အီၤဂ့ၢ်ဝီဘၣ်, တီၣ်ထီၣ်ဆူကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တဟံန့ၢ်အီၤဂ့ၢ်ဝီဘၣ်, အဃိမ့တီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢ လီၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ် ပဟံလၢအဂ့ၢ်အကျိၤကသ့လီၤ.ပှၤမၤသံတၢ်လၢအတဘၣ်ဘျိးဘၣ်ဒါဘၣ်န့ၣ်အသဲစးအိၣ်လီၤ. မ့မၤကမၣ်တၢ်လၢတၢ်မၤသံန့ၣ် ပကဘၣ်ဟံအီၤလၢတၢ်မၤသံသဲစးဒီးမ့မၤကမၣ်တၢ်လၢတၢ်မၤဆါမၤပယွဲန့ၣ်ပကဘၣ်ဟံအီၤလၢတၢ်မၤဆါ မၤပယွဲသဲစး အသိးလီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒ်သိးတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဒီးတၢ်တီတၢ်ြတၢ်ကအိၣ်အဂီၢ် ကီၢ်ဆၣ်အမဲၥ်ညါ ပှၤဟူးဂဲၤလၢပှၤဂ့ၢ်ဝီတဖၣ် တီၣ်ဖျါထီၣ် ကဒါဝဲ ဆူကီၢ်ရ့ၣ်ပတီၢ်အိၣ်ဝဲဒီး ဖဲန့ၣ်တဆီတၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ်လၢကလဲၤလီၤဃိထံသမံသမိးဝဲဘၣ်ဆၣ်တုၤလၢခဲအံၤ တၢ်အမိၢ်လံၤ မိၢ်ပှၢ် အိၣ်ဖျါထီၣ်အသးတအိၣ်ဝဲနီမံၤဘၣ်တုၤလၢခဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤဟူးဂဲၤလၢပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်လၢအဟဲကဲထီၣ်သးအံၤတဖၣ် ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်အိၣ်သးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ်န့ၣ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဆဲးကျိးဝဲကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ထွဲတဖၣ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ် တုၤလၢပပၥ်ဖျါထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အံၤ တစု ဆဲးကျိးတန့ၢ်ဒံးဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
