KIC News
ကီၢ်သူလ့ၤ ၦၤဟးကွဲးကါကူစါယါဘျါမဲၥ်ချံ အဆိကတၢၢ်လၢအမ့ၢ်ဒီကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆၢ
ကီၢ်သူလ့ၤ ၦၤဟးကွဲးကါကူစါယါဘျါမဲၥ်ချံ အဆိကတၢၢ်လၢအမ့ၢ်ဒီကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆၢ
လါအီကူး ၂၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
“ယပာ်ကဖၢလၢလီၤဘၣ်ယသးဒိၣ်မးလီၤႉစံးတၢ်န့ၣ်ဒ်သိးပၦၤကလုာ်သုတလဲၤဘၣ်လၢၦၤတၢ်ဆါဟံၣ်တဂ့ၤႇ ပကူစါယါ ဘျါအီၤကချုးဆၢချုးကတီၢ်အဂီၢ်ဒီးခီဖျိပအိၣ်ဒံးအဃိအ၀ဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးကပာ်ကဖၢလၢအသးမီၤနီၤႉ စးထီၣ်လၢ ယမၤလိ မဲာ်ချံတုၤလၢယဒိးန့ၢ်ဘၣ်(ဘွဲး)အံၤန့ၣ်ယပာ်ကဖၢဘၣ်ယသးလၢယမၤစၢၤဘၣ်က့ၤယၦၤကလုာ် ဒီးတကးဒံးဘၣ် ကလုာ်ဒူၣ်ဖိလၢအိၣ်ပခိၣ်ပဃၢၤစ့ၢ်ကီးပမၤစၢၤဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မီၤႉလီၤဆီဒၣ်တၢ်စ့ၢ်ကီးလၢပကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အဂီၢ်မီၤနီၤႉ”
အ၀ဲအံၤမ့ၢ်၀ဲဒီကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆၢလၢအဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢအမ့ၢ်ကသံၣ်သရၣ်လၢအဟးကွဲးကါကူစါယါဘျါန့ၢ် ၦၤမဲာ်ချံလၢအတထံၣ်တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်လီၤဆီအိၣ်စ့ၢ်ကီးတခါလၢတၢ်ကွဲးကူစါယါဘျါ ၦၤမဲာ်ချံအံၤလၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်လၢၤဘူၣ်လၢၤစ့နီတနံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
အဃိတၢ်ကညီကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်လၢအိၣ်ကီၢ်ပူၤထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ် လီၤဆီဒၣ်တၢ် ၦၤလၢအကျိၣ် အစ့တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီမ့ဟဲအိၣ်ထီၣ်လၢမဲာ်ချံတကပၤလံန့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်လဲၤဒိးပၠးကူစါယါဘျါသးလၢ ဒီကထၢၣ်န့ၢ်ဆၢအအိၣ်အံၤလီၤန့ၣ်ပတဲသ့န့ၣ်လီၤႉ
သရၣ်န့ၢ်ဆၢအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်၀ဲလၢ(သုးက့ ၃)လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ...
မူကီၢ်ဆၣ်(၄)သီအတီၢ်ပူၤပယီၤသုးပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိဘၣ်သံသီခါ(၁)ပါဒီးဘၣ်ဒိတပွဲဖိ(၁)ပါဒီးကၠိဖိ(၅)ဂၤ
လါအီကူး ၂၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါအီကူး(၁၇,၁၈,၁၉)ဒီး(၂၁)သီအနံၤအ တီၢ်ပူၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲၤပူၤအဃိဘၣ်သံဝဲသီခါ(၁)ပါဒီးဘၣ်ဒိဝဲ(၇)ဂၤအကျါပၥ်ဃုၥ်တပွဲဖိ(၁)ပါ,(KECD)ကၠိဖိ(၅)ဂၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါအီကူး(၂၆)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးကီၣ်ကးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်လၢအမ့ၢ်(ခမရ-၄၃၉)သုးရ့ၣ်အံၤခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဆူ(အ့ၤ ပ့ၤသါ)သဝီအသီခါဖၠၣ်ပူၤအဃိဘၣ်သံဝဲသီခါ(၁)ပါအသိးဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲတပွဲဖိ(၁)ပါဒီးကမျၢၢ်ဒူသဝီဖိတဂၤအမဲၥ်ညါဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲသီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၉၉)ဟူးဂဲၤခးလီၤကဒီးဝဲ(၁၂၀)မမကျိဖးဒိၣ်ချံခံဖျၢၣ်ဆူ(ကၠိဒီ)သဝီအတၢ်မၤ လိကၠိကရၢၢ်ပူၤအဃိလီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဘၣ်ဒိဝဲ(KECD)ပှၤကၠိဖိ(မီၤအီၤပၠ့ၣ်စိၤ,မီၤန့ၤမ့မၠဲၣ်,မပိကၠဲၣ်စ့ၤ,မထဲၣ်ထဲၣ်နွဲၤ,အီၤမၠဲၣ်အူ)သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်(၅)ဂၤဒီးပှကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်မ့ၢ်ဝဲပှၤသးနံၣ်(၁၀)ဒီး(၁၅)နံၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဘၣ်ဒိကၠိဖိဒီးသီခါတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤန့ၣ်ပဒိၣ်(စီၤနဲထူဘၠဲ)စံးဝဲလၢ "ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဒိဝဲကၠိဖိ(၅)ဂၤဒီးဖဲန့ၣ်သီခါ(၁)ပါမီၤနီၤ. သီခါန့ၣ်အစူးကွံၥ်အသး(၁)ပါမီၤနီၤ. မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်တပွဲဖိ(၁)ပါန့ၣ်ဘၣ်ဒိဝဲမီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်သီခါလၢအဆူၣ်ကွံၥ်အသး(၁)ပါ န့ၣ်တၢ်လဲၤဆှၢဝဲလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ဝံၤမးဆူကွံၥ်အသးလၢတၢ်ဆါဟံၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ခီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပယီၤသုး(ခမရ-၅၉၉)ခးလီၤဝဲတၢ်ဖဲ(ကၠိဒီ)သဝီန့ၣ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤ.
ခီဖျိလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဝဲဒီးကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤဖဲလါအံၤလါအီကူး(၁၇,၁၈,၁၉)သီအတီၢ်ပူၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၄၃၉)အံၤပညိၣ်ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်လိၤလိၤဆူ(ကိအ့တီၤသ ဝီ,ကိအ့မုၢ်နုၥ်,ကိအ့မုၢ်ထီၣ်သဝီ,ဆဲးကိသဝီ,ဆ့ၤတဲကိသဝီ,သပၠ့ၤခ့ၤသဝီ)သ့ၣ်တဖၣ်ပူၤအဃိဒူသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်လၢဒူသဝီပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်ဃးဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒီးကသ့ဒီသဒၢအသးလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤ,ဟဲတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်သိၣ်လိအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤပဒိၣ်စီၤနဲထူပၠဲစံးဝဲအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
"ဘၣ်ထွဲဒီးဒုၣ်ဒါခးလီၤတၢ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤ,ဒြိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လၢကမျၢၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဒီသဒၢအဂီၢ်ခီဒုန့ၣ်ပရဲၣ်ကျဲၤဝဲတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အိၣ်မီၤနီၤ. ဒ်သိးကဘၣ်ဒီသဒၢအသး,ကဘၣ်ခူၣ်တၢ်ပူၤတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒ်န့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ. ဒ်သိး တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲ(MRE)မ့ၣ်ပိၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်မၤလိလၢဒူသဝီတဖျၢၣ်ဘၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်ပမၤတ့ၢ်လံ,ဒီးဒူသဝီလၢအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ကဆဲးရဲၣ်ကျဲၤမၤအီၤအိၣ်ဝဲလီၤ. လၢကသ့ဒီသဒၢအသးလၢကျိဖးဒိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢကဘီယူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒြမ့ၢ်ဂ့ၤအဂီၢ် မီၤနီၤ."...
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်(၁၂၀)သီတၢ်ဖီၣ်တဖိးသဲစးထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်တိၥ်ကျဲၤအပူၤ,တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ပှၤကီၢ်ပယီၤဖိအါကတၢၢ်
လါအီကူး ၂၇သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤတဖၣ်မၤဝဲ(၁၂၀)သီတၢ်ဖီၣ်တဖိးသဲးစးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိအတၢ်တိၥ်ကျဲၤအပူၤ,ဖီၣ်န့ၣ်ဝဲပှၤကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အအါကတၢၢ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီကရူၢ်ကရၢတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
(၁၂၀)သီတၢ်ဖီၣ်တဖိးသဲစးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိအတၢ်ကိၥ်ကျဲၤအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်အီၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤ(၅)သီအနံၤဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၢ်ဝဲအသီ(၈၀)လံအဖီခိၣ်ဖဲအသီ(၈၀)အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖိးသဲးစးအဂၤ(၂၀၀၀၀၀)ခံကလီၢ်ဘျဲၣ်အကျါကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိပၣ်ဝဲ(၁၆၀၀၀၀)တကလီၢ်ဃုကလးအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးကီၢ်ပယီၤဖိလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၣ်အီၤတဖၣ်ဘၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤအီၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပှၤဟူးဂဲၤလၢကီၢ်ပယီၤပှၤမၤတၢ်ဖိကမံးတံၥ်(JACBA)ပှၤနဲၣ်တၢ်အူမိကၠိစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤခီဖျိလၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဂီၤလံၥ်အုၣ်သးတအိၣ်ဘၣ်,တၢ်ဂီၤလံၥ်လဲၢ်တလၢပှဲၤဘၣ်,တၢ်ဂီၤလံၥ်လဲၢ်ဒီးတၢ်မၤကစၢ်တဖၣ်တဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါလိၥ်အသးဘၣ်အမဲၥ်ညါအဂၤတမံၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်မၤဘၣ်ဝဲတၢ်မၤတၢ်မၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်တဟ့ၣ်ခွဲးလၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိတဖၣ်မၤဝဲခွဲးယၥ်တအိၣ်ဘၣ်(၂၇)မံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်အီၤတဖၣ်ဘၣ်တၢ်သမံသမိးအဖၢမုၢ်ဒီးတဒုးလီၤဒံးဝဲလၢဃိၥ်ပူၤကိးဂၤဒံးဘၣ်.ဒီးပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဟံးထီၣ်အရ့အိၣ်ဝဲလၢအဂၤ(၇၀၀၀)လံဒီးပှၤလၢကဘၣ်တၢ်ဒုးလီၤအီၤလၢဃိၥ်ပူၤန့ၣ်ကအိၣ်ဝဲလၢအဂၤ(၁၀၀၀၀)တကလးဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကီၢ်ပယီၤဖိလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၣ်ဝဲတဖၣ်အံၤ,အါတက့ၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့အီးလီးအါကတၢၢ်ဒီးစ့အီၣ်လီးတဖၣ်အံၤတၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲလၢလၢစ့ယိၤ(၅၀၀၀)ယဲၢ်ကထိဘးတုၤလၢ(၅၀၀၀၀)ယဲၢ်ကလးဘးဘၢၣ်စၢၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,အူမိကၠိစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်အီၤဒီးဟ့ၣ်ဝဲစ့အီးလီးန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဝံၤတဲၥ်ဝဲအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,မ့မ့ၢ်ပှၤလၢဟ့ၣ်အီၣ်လီးတန့ၢ်တသ့ဘၣ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်ဒုးဃၥ်အီၤအိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ဒုးဃၥ်အီၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်ဖဲအဟးထီၣ်ကွံၥ်လၢတၢ်ဒုးဃၥ်အဆၢကတီၢ်ဆဲးအိၣ်ဆိးဝဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်အကီၢ်ပူၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ဒီးကဘၣ်တၢ်နီဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်ပူၤ(၂)နံၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံကီၢ်ပယီၤအပူၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်,တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဃံးစ့ၤထီၣ်ဝဲဒီးသုးကီၣ်ကးကမျၢၢ်အတၢ်ဘၣ်ကဲသုးတဖၣ်အိၣ်ထီၣ်အဃိ,ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤကမျၢၢ်သးစၢ်တဖၣ်အံၤလဲၤနုၥ်ဝဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤလၢအဖိးမံသဲစးဒီးတဖိးမံသဲစးကျဲအိၣ်ဝဲအသိး,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးနုၥ်လီၤဝဲဆူကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤကန့ၢ်အဂီၢ်ဘၣ်လဲၤပီၣ်လီၤဝဲအတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်တၢ်လၢအိၣ်ဒီးအီၤတဖၣ်ဒီးလၢကျဲတၢ်လၢၥ်ဘူၣ်လၢၤစ့ၤအဂီၢ်တနီၤဘၣ်တူၢ်လၢၥ်ဝဲလၢစ့ပယီၤဘူးထီၣ်လၢအကလီၢ်(၅၀)အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်ဖီၣ်ဝဲတဖိးသဲစးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိ(၁၂၀)သီအတၢ်တိၥ်ကျဲၤဖဲအသီ(၈၀)အတီၣ်ပူၤအံၤန့ၣ်,တၢ်ဖီၣ်သမံသမိးဆိဝဲဝံၤလၢအတၢ်ကမၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်တၢ်မၤဝဲတၢ်ဃ့စ့အီၣ်လီးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်ဒုးဃၥ်အိၣ်ဝဲအသိး,တနီၤတၢ်ဆှၢက့ၤဝဲဆူကီၢ်ပယီၤအိၣ်ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ဆှၢက့ၤဝဲကီၢ်ပယီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဃိပှၤလၢအက့ၤကဒါက့ၤဆူကီၢ်ပယီၤအပူၤတဖၣ်အံၤဒ်(၂၀၂၄)နံၣ်လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤ,သုးကီၣ်ကးဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်က့ၤဘျးစဲဝဲဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,တလါအံၤလါအီကူးအပူၤခီဖျိကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ဆှၢက့ၤဝဲကီၢ်ပယီၤပှၤဃိၥ်ဖိအဂၤ(၈၀၀)ဆူကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအဃိ,ပှၤဃိၥ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်လဲၤကဲဝဲသုးကီၣ်ကးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်အတၢ်မၤအံၤကဲထီၣ်ဝဲတၢ်မၤဆီၣ်ထွဲသုးကီၣ်ကးလၢတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ကျဲဘၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
နိၣ်ခၠိနဲၣ်တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်,သုးကီၣ်ကးဒုးယၤအသုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးအပှၤတနီၤဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်
လါအီကူး ၂၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်-သရိၥ်ဝါကျဲမုၢ်အဖီခိၣ်နိၣ်ခၠိနဲၣ်သုးကီၣ်ကးပယီၤသုးကလၢၤခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤတၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်ဝဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤအဃိ,ပယီၤသုးအပှၤတနီၤဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢအသုးကလၢၤအပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တနံၤအံၤလါအီကူး(၂၆)သီအနံၤအပူၤပယီၤသုးအပှၤဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲ(၃)ဂၤဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစုကဝဲၤတပၣ်ဃုၥ်ဝဲဘၣ်ဒီးဖဲမဟါလါအီကူး(၂၅)သီဟါခီအနံၤစ့ၢ်ကီး,ကဘီယူၤခးလီၤတၢ်လၢသုးကလၢၤခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအဃိကမျၢၢ်ဟံၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤအါထီၣ်ကွံၥ်ဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“တဂီၤညါအံၤနိၣ်ခၠိနဲၣ်ပယီၤသုးကလၢၤန့ၣ်ပယီၤသုးအပှၤ(၃)ဂၤဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အကျိတပၣ်ဃုၥ်ဝဲဘၣ်.မ့မ့ၢ်လၢမဟါတနံၤဟါခီဒုကဘီယူၤ(Y12)ဟဲခးလီၤတၢ်လၢနိၣ်ခၠိနဲၣ်သဝီခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အပူၤအဃိန့ၣ်ကမျၢၢ်ဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဟီၣ်ခိၣ်အမဲၥ်ဖံးခိၣ်တကပၤ,ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ခိးခးကးတံၥ်ဝဲအဖီခိၣ်,ပယီၤသုးတဖၣ်အံၤတူၢ်ဝဲတန့ၢ်ဘၣ်အဃိဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဒ်အံၤအိၣ်ဝဲတနီၤဒီးပယီၤသုးလၢအဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်လဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်က့ၤဝဲဆူတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်,တၢ်မၤလီၤအီၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,နိၣ်ခၠိနဲၣ်သုးကီၣ်ကးဒုးယၤအသုးကလၢၤအံၤမ့ၢ်ဝဲဒုးယၤသုးကလၢၤအရ့ဒိၣ်တဖျၢၣ်လၢအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ဒီးသရိၥ်ဝါအကျဲမုၢ်အဖီခိၣ်အဃိသုးကီၣ်ကးအံၤဒ်သိးအသုးကလၢၤသုးတလီၤကွံၥ်တဂ့ၤအဂီၢ်,စးထီၣ်ဖဲလါအီကူးအဆိကတၢၢ်တနွံအပူၤ,လၢကလံၤကျါတၢ်ဒုးတကပၤသုးကီၣ်ကးသူကဘီယူၤခးစၢၤလီၤတၢ်အိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးသူကဘီယူၤခးလီၤတၢ်ဒီး,ခးလီၤစိစ့ၢ်ကီးကျိဖးဒိၣ်လၢတၢ်လီၢ်အဂၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲအဃိကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤအါထီၣ်ဝဲအသိး,လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးလၢခိၣ်ဃၢၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအလီၢ်တဖၣ်အပူၤအါထီၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီအသးအပူၤလီၤအဂ့ၢ်,နိၣ်ခၠိနဲၣ်သဝီခိၣ်ဃၢၤလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် တနံၤဃီပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၂၀)ဃၣ်ဃၣ် ကမျၢၢ်သံ ၁ ဂၤ
လါအီကူာ် ၂၅ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ တနံၤဃီအတီၢ်ပူၤပယီၤသုးပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဖျၢၣ်(၂၀) ဃၣ်ဃၣ်ဆူလီၢ်က၀ီၤဒူသ၀ီပူၤအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲကမျၢၢ် ၁ ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲမဟါလါအီကူာ် ၂၄ သီ ဂီၤခီ ၇း၀၀ အဆၢကတီၢ် သုးကီၣ်ကးအမျိာ်သုး(၃၁၀)သုးရ့ၣ်လၢအိၣ်သ့ၣ်စ့ၣ်ယးအံၤ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ကွံာ်စိအ၀ဲသ့ၣ်လၢ(၆၀...
ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲပှၤသးစၢ်လၢအလ့ၣ်လိၤလ့ၣ်ထီၣ်(၅၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်
လါအီကူး ၂၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၂)ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါအီ ကူး(၂၁)သီအနံၤန့ၣ်ဒူသဝီလၢအိၣ်တီအူ-ထီတထူၣ်ကျဲမုၢ်လီၢ်လံၤတကပၤသ့ၣ်တဖၣ်သုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲပှၤသးစၢ်ပိၥ်ခွါ လၢအလ့ၣ်လိၤလ့ၣ်ထီၣ်ကအိၣ်ဝဲ(၅၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်လီၢ်လၢအမ့ၢ်ထီတထူၣ်,ယ့ကၠီ,ကယ့ၤနံၤကိ,စွ့ၤစ့တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤပှၤပိၥ်ခွါသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢလ့ၣ်လိၤလ့ၣ်ထီၣ်ဖဲထီတထူၣ်-တီအူကျဲမုၢ်လီၢ်လံၤအဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တနံၤဃီအတီၢ်ပူၤပယီၤသုး ကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲပှၤအဂၤ(၅၀)လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လီၢ်ကဝီၤပှၤပိၥ်မုၣ်လၢအထံၣ်ဘၣ်ဝဲတဂၤစံးဝဲလၢ"အမ့ၢ်လီၤအဝဲသ့ၣ်ဟးဖီၣ်ဝဲပှၤလၢသိလ့ၣ်ကျဲမုၢ်အဖီခိၣ်စ့ၢ်ကီးမီၤနီၤ. ပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤလၢကျဲမုၢ်ဖီခိၣ်ဒီးမၢပတုၥ်ဝဲဝံၤဖီၣ်ဝဲလီၤ. ဖဲန့ၣ်အကျါန့ၣ်(စွ့ၤစ့)သဝီဖိလၢအလဲၤ မၤတဖၣ်ပၥ်ဃုၥ်ဝဲမီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်လၢ(စွ့ၤစ့)တကပၤန့ၣ်နၢ်ဟူလၢဟဲထီၣ်တွံၢ်ဝဲတုၤလၢဟံၣ်ပူၤညါ. ပှၤခဲလၢၥ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပှၤပိၥ် ခွါသ့ၣ်တဖၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤလၢအပူၤကွံၥ်အခါလံၤလံၤသုးကီၣ်ကးအတၢ်သမံသမိးတြဲၤသ့ၣ်တဖၣ်သမံသမိးတၢ်ဒီးဖီၣ်ဝဲပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်ဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်ဖီၣ်န့ၢ်ဆူၣ်ဝဲပှၤကမျၢၢ်လၢတၢ်ဘၣ်ကဲသုးအံၤဟဲအါထီၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါနုၥ်လီၤဖီၣ်ဝဲပှၤကညီတုၤလၢဟံၣ်ပူၤဃီပူၤအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်တနီၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
"သဝီပူၤပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လဲၤဃုထူလၢ(စွ့ၤစ့)တကပၤ, မၤဘၣ်ဝဲတသီလီၤမီၤနီၤ. လၢခံတနံၤန့ၣ်ဘၣ်လဲၤဃ့ၢ် အိၣ်ကဒုလၢပှၢ်ပူၤမီၤနီၤ. တုၤလီၤလၢမုၢ်နၤခီမးတၢ်မၤကစၢ်ဟဲက့ၤဃုက့ၤမးဟဲက့ၤတုၤလၢတၢ်မၤကစၢ်ဟံၣ်မီၤနီၤ. တၢ်မၤကစၢ်ဝဲန့ၣ်အဟံၣ်မဲၥ်ညါပှၤမၤတၢ်ဖိ(၅)ဂၤနါက့ပှၤဖီၣ်တၢ်အကျါန့ၣ်ပၥ်ဃုၥ်ဝဲလီၤ. တဲဝဲလၢတၢ်ဖီၣ်ဝဲပီၣ် တၥ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိလၢအသီတဂၤစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးတကပၤဟူးဂဲၤဖီၣ်ဝဲတၢ်လၢကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဟဲအါထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အသိးဘၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆိးလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတီအူဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢဒူသဝီတနီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်သုးကီၣ်ကးဒီးသုးကီၣ်ကးဖီလၥ်သဝီသးပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးဟူးဂဲၤဟးဖီၣ်ဝဲတၢ်ဟဲအါထီၣ်န့ၢ်ဒံးပူၤကွံၥ်အခါဒ်အံၤအဖီခိၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤသးစၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်တလဲၤက့ၤအိၣ်ဆိးဘၣ်လၢတၢ်သဘျ့အပူၤဘၣ်အဂ့ၢ်ကီၢ်ပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်တနီၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်ၦ့ၤသူ(WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးန့ၢ်ညီညီကဒၣ်
လါအီကူာ် ၂၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇) လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ႇတၢ်ကြဲၢ်ႇဒူယီၢ်ႇတန့ခၠါဒီးထံၤလိၤကီၢ်ဆၣ် ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ် အပူၤ တၢ်ၦ့ၤသူ(WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးန့ၢ်ညီညီကဒၣ်ဒီးအၦ့ၤစ့ၢ်ကီးတဒိၣ်၀ဲဒၣ်ဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်ပယီၤပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤစ့ပယီၤအၦ့ၤလီၤ၀ဲဒၣ်တပယူာ်ဃီဒီးဒ်န့ၣ်အသိးစဲးဖီကဟၣ်အသိႇသိအီၣ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံး တၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်အၦ့ၤထီၣ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢ(WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးအံၤတဖျၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်ဒၣ်ထဲ(၅၀၀)ကၠး တုၤလၢ(၁၀၀၀)ကၠးလီၤဒီးတၢ်ဟးၦ့ၤအီၤစ့ၢ်ကီးန့ၢ်၀ဲဒၣ်ညီညီကဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤလၢအရၤလီၤဆါကသံၣ်မူၤဘှီးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဘၣ်ထွဲအိၣ်ဒီး လီၢ်က၀ီၤဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢတနီၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ကလဲၤတၢၣ်၀ဲအဂီၢ်လဲၤတၢၣ်၀ဲတဘူၣ်ဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကြဲၢ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ခဲအံၤကသံၣ်ကသ့ၣ်တခါအံၤၦၤဆါအီၤဒ်သိးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအဖိးသဲစးတခါလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဆါ၀ဲန့ၣ်ၦၤသ့ၣ်ညါခဲလၢာ်လီၤႉတၢ်ကရူၢ်ကရၢတဒူၣ်မးတလဲၤဖီၣ်၀ဲဘၣ်ႉမ့၀ံၤအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ကရူၢ်ကရၢအၦၤအဃိမတၤတဂၤမး လဲၤတၢၣ် ၀ဲတဘူၣ်ဘၣ်ႉနဘၣ်ပျံၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကက့ၤမၤကဒါနၤတမံၤမံၤဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးကသံၣ်မူၤဘှီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဆၢမုၢ်လၢ်လၢတၢ်ကဟးဟ့ၣ်၀ဲတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒီးတၢ်ကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ် အရ့တုၤလီၤတီၤ...
အ့ကဘိၤသ၀ီဃၢၤ တၢ်ခိးခးပယီၤသုးသိလ့ၣ်ကဲထီၣ်၀ံၤလီၢ်ခံပယီၤသုးမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါဒီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်
လါအီကူာ် ၂၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် အ့ကဘိၤသ၀ီဃၢၤ တၢ်ခိးခးပယီၤသုးသိလ့ၣ်လၢကျဲပူၤ ကဲထီၣ်၀ံၤလီၢ်ခံတကီၢ်ခါခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်မၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒီးခးတပျုာ်တပျီာ်ကျိဖးဒိၣ်တပယူာ်ဃီ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါအီကူာ် ၂၀ သီအနံၤ လၢဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ် အ့ၤကဘိၤသ၀ီဃၢၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ် ခိးခးပယီၤသုးသိလ့ၣ်လၢအဟဲထီၣ်(၂)ခိၣ်ဒီး ဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးသံ(၂)ဂၤႇသိလ့ၣ်အူအီၣ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲန့ၣ် ၀ံၤတနံၤဃီပယီၤသုးအံၤမၤအါထီၣ်ရၤလီၤအသုးဂံၢ်ဘါလၢတၢ်ကဲထီၣ်သးလီၢ်အခိၣ်အဃၢၤဒီး...
ကၠဲးထိၣ်ကီၣ်ဆၣ်အပူၤပယီၤသုးနုၥ်လီၤခးတၢ်လၢဟံၣ်တဖျၢၣ်အပူၤအဃိပှၤလၢဘၣ်သံအကျါပၣ်ဃုၥ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ(၂)ဂၤ
လါအီကူး ၂၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကညီကီၢ်စဲၣ်-ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်,(လဲလၢကူ)ကရူၢ်အပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါအီကူး(၂၁)သီဂီၤခီအဆၢကတီၢ်မ့ၢ်လၢပယီၤ သုးကီၣ်ကးနုၥ်လီၤခးဝဲတၢ်ဖဲ(လဲၢ်ပၠၣ်)သဝီအဃၢၤဟံၣ်တဖျၢၣ်ပူၤအဃိဘၣ်သံဝဲ(DVB)တၢ်ကစီၣ်သန့အပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိ(Citizen Journalist-CJ)လၢအမ့ၢ်(ကိဝ့ထိၣ်အူ)တဂၤဒီး(Freelance)ပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအမ့ၢ်(ကိထဲၣ်မၠဲၣ်သူ)ခံဂၤသ့ၣ်တဖၣ် အံၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်ဘူးဒီးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ(၂၁)သီအနံၤန့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးဖိ(၃)ဂၤလၢဟဲတုၤအိၣ်ဝဲဖဲ(လဲၢ်ပၠၣ်)သဝီ(ကိထဲၣ်မၠဲၣ်)အဟံၣ်ကရၢၢ်အပူၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးတကပၤဟဲနုၥ်လီၤခးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဘၣ်သံဝဲတလၢၤကီၢ်စဲၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအမ့ၢ်(ကိဝ့ထိၣ်အူ)ဒီး(ကိထဲၣ်မၠဲၣ်သူ)သ့ၣ်တဖၣ်ဃုၥ်ဒီး(ကၠဲးထိၣ်)တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အပှၤ(၂)ဂၤ,ခဲလၢၥ်(၄)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
"တၢ်နုၥ်လီၤကဝီၤတံၢ်ခးဝဲဖဲ(ထဲၣ်မၠဲၣ်)အဟံၣ်ကရၢၢ်အပူၤန့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အပှၤပူၤဖျဲးကွံၥ်ဝဲတဂၤမီၤနီၤ. ပှၤလၢသံအစိၣ်သ့ၣ် တဖၣ်န့ၣ်ဒုတၢ်တက့ၤန့ၢ်ဘၣ်ဘၣ်. ပှၤအစိၣ်ဟဲတုၤဝဲလၢကၠဲးထိၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်(၂)စိၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်ပှၤလၢအဘူးဒီးတၢ်ကစီၣ်ဖိ(ကိ ထဲၣ်မၠဲၣ်သူ)တဂၤစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်နုၥ်လီၤခးဝဲတၢ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်(ကိဝ့ထိၣ်အူ)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးဖိတဂၤဘၣ်ဒိသံကွံၥ်ဝဲဖဲန့ၣ်တဘျီဃီဒီးမ့မ့ၢ်လၢ(ကိထဲၣ်မၠဲၣ်သူၤ)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးဖိလၢအအိၣ်တ့ၢ်တဂၤခီန့ၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးက့ၤဖီၣ်ကိးဝဲဝံၤအလီၢ်ခံမၤသံကွံၥ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးပှၤ(၄)ဂၤအံၤအစိၣ်န့ၣ်တၢ်တဟ့ၣ်လီၤက့ၤဝဲဆူအဟံၣ်ဖိဃီဖိအအိၣ်ဘၣ်ဒီးဒွဲၣ်အူထီၣ်က့ၤဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံး တၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
(DVB)တၢ်ကစီၣ်သန့တကပၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်ထွဲဒီး(ကိဝ့ထိၣ်အူ),(ထဲၣ်မၠဲၣ်သူ)သံတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်ဒ်တၢ်ကစီၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အသိးဒ်သိးကမၤန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကစီၣ်လၢအလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီးအမ့ၢ်အတီအဂီၢ်လၢမူဒါအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဟူးဂဲၤရ့လိၥ်ဟံန့ၢ်ဝဲတၢ်ကစီၣ်လီၤဒီးလၢတၢ်ခးသံအဝဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်သးအံၤပူၤန့ၣ်တမ့ၢ်ပှၤလၢအစိၥ်စုကဝဲၤဘၣ်အဂ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်အပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
"ကိဝ့ထိၣ်အူန့ၣ်မ့ၢ်ပှၤမၤတၢ်လၢပျီပူၤတဂၤဒီးမ့ၢ်ဝဲတၢ်ကစီၣ်ဖိအဂ့ၤတဂၤလၢထုးထီၣ်တၢ်ကစီၣ်,လူၤတၢ်ကစီၣ်လၢအလီၤတံၢ်လီၤဆဲးတဂၤလီၤ. မ့မ့ၢ်လၢ(ကိထဲၣ်မၠဲၣ်အူ)နါက့န့ၣ်ဖဲပှၤထီဒါပၥ်ဖျါထီၣ်သးအခါန့ၣ်အဝဲဒိတၢ်ဂီၤမူတၢ်ကစီၣ်အဃိတၢ်ခးဘၣ်အီၤလၢကျိ ဒီးတၢ်ဖီၣ်အီၤဝံၤဘၣ်လီၤလၢဃိၥ်ပူၤမီၤနီၤ. ဖဲဟဲက့ၤဟးထီၣ်လၢဃိၥ်ပူၤဝံၤန့ၣ်ဆဲးမၤကဒီးတၢ်ကစီၣ်တၢ်မၤလီၤ. ပှၤသးစၢ်ဒ်သိးအ ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤသံဒ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤမၢ်ဖးဒိၣ်တခါညါလီၤ." အဂ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအမၤသကိးဘၣ်တၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တ ဂၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သုးကီၣ်ကးအတၢ်ရၤလီၤတၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ဟဲတုၤအိၣ်တၢ်အလီၢ်တၢ်ကစီၣ်အသိးဘၣ်တၢ်နုၥ်လီၤခးဝဲဒီးဖီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်ဘၣ်သံကွံၥ်ဝဲ(၄)ဂၤဒီးဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်အသး(၇)ဂၤအဂ့ၢ်တၢ်ကွဲးပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
(ကိဝ့ထိၣ်အူ)သးနံၣ်(၂၆)နံၣ်တဂၤအံၤဖဲသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤအလီၢ်ခံမ့ၢ်လၢထီဒါပၥ်ဖျါထီၣ်သးအဃိတၢ်ထုးထီၣ်တၢ်ကလုၢ်လၢ(ကွီၢ်-၅၀၅)ဒီးဘၣ်အိၣ်ကဒုအသးလၢဟံၣ်ပူၤဖးယံၥ်ဖးထၢအဖီခိၣ်အဝဲထီၣ်ဝဲတၢ်ကစီၣ်တၢ်သိၣ်လိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးအိၣ်ဆၢထၢၣ် မၤက့ၤတၢ်မၤဒ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး(ကိထဲၣ်မၠဲၣ်)လၢအသးနံၣ်အိၣ်(၂၈)နံၣ်အံၤဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ်လါမးၡးအတီၢ်ပူၤတၢ်ထီဒါသုးမီၤစိရိၣ်ဒီးတၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်သးအကျါဖဲအဝဲလူၤတၢ်ကစီၣ်ဒိတၢ်ဂီၤမူအတီၢ်ပူၤသုးကီၣ်ကးခးအီၤဒီးဖီၣ်ဝဲအီၤဝံၤတၢ်ပၥ်လီၤအီၤလၢဃိၥ်ပူၤတဂၤန့ၣ်လီၤ....
ခီဖျိကလံၤကျါတၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်အဃိယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်ကလံၤစိးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထီၣ်တုၤတကလီၢ်ဘျဲၣ်
လါအီကူး ၂၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်ကလံၤစိးဟီၣ်ကဝီၤ(တအီ)ဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(TNLA)ထီၣ်ဒိၣ်စိန့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးတကပၤဟဲက့ၤခးလီၤဝဲတၢ်ဒီးကဘီယူၤအဃိပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထီၣ်တုၤလၢတကလီၢ်ဘျဲၣ်လံအဂ့ၢ်ယိၤဒိၣ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးကရၢ(SHRF)အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ(ယ့လယဲၣ်ဟၢၤ)စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
"လၢယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်ကလံၤစိးတကပၤန့ၣ်ပှၤလၢဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအိၣ်တုၤလၢတကလီၢ်ဘျဲၣ်လံမီၤနီၤ. ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိအါဒၣ် တက့ၢ်န့ၣ်က့ၤလၢအဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်. မ့ၢ်လၢဟီၣ်လၥ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်ဝဲအဃိမီၤနီၤ. ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ် တၢ်မၤထီဒါအီၤလၢကျဲအါဘိလီၤမီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲပူၤကွံၥ်လါအီကူး(၁၈)သီအနံၤလၢ(သံပီ)ဝ့ၢ်အပူၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂၃)တၢ်လီၢ်အဃၢၤဖဲ(နါမိၤ)ကဝီၤဒ့ပူၤအဃိဘၣ်သံဝဲပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိ(၂)ဂၤအဂ့ၢ်(TNLA)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဖဲပူၤကွံၥ်လါအီကူး(၁၆)သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးမ့ၢ်လၢသုးကီၣ်ကးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲ(သံပီ)ကီၢ်ဆၣ်,(နၢလၢၤ)တၢ်လီၢ်ပူၤအဃိဘၣ်ဒိဝဲလီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်တဂၤအသိးဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်ဟံၣ်ခံဖျၢၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး(တအီ)သုးမုၢ်ဒိၣ်(TNLA)ဒိၣ်စိဃၥ်ဝဲ(သံပီ)ဝ့ၢ်အံၤအပူၤစးထီၣ်လၢလါအီကူး(၁)သီအနံၤတုၤ(၁၉)သီအနံၤအတီၢ်ပူၤအံၤမ့ၢ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးပညိၣ်ပၥ်ပနီၣ်ဟဲခးလီၤဝဲတၢ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိဘၣ်သံဝဲခဲလၢၥ်(၁၄)ဂၤအသိးဘၣ်ဒိဝဲခဲလၢၥ်အိၣ်(၄၂)ဂၤအဂ့ၢ်(TNLA)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.