လါယနူၤအါရံၤ ၂၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် ကျူကၠံ-ဖှၣ်ဂီၤသ၀ီဘၢၣ်စၢၤ ဖဲမဟါ သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်၀ံၤလီၢ်ခံ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီး တၢ်ဘၣ်ယိၣ် ဘၣ်ဘှီ စံၣ်ထီၣ်ဟးပလဲၥ်သးအိၣ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ
ဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ ၂၁ သီ ဟါခီ ၃း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤ(Jet fighter)လဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲ မ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢကျူကၠံသ၀ီဒီးဖှၣ်ဂီၤသ၀ီဘၢၣ်စၢၤ ကီၣ်ကျီး(ရီဘၢၣ်ကျီး)ပူၤအဃိ တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး တအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ရီဘၢၣ်ထူၣ်ကၢ်လီၤဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အိၣ်အါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်၀ံၤလီၢ်ခံတဟါဃီန့ၣ် ဒူသ၀ီလၢအိၣ်ဘူးဖဲကျူကၠံဒီးဖှၣ်ဂီၤသ၀ီအခိၣ်အဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ် ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်,ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢကဘီယူၤကဟဲခးလီၤကဒီးတၢ်အဃိ လဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်စံၣ်အိၣ်၀ဲလၢအစံၥ်အဒဲ,အကျီးပူၤဒီး တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၢ် အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖှၣ်ဂီၤဒီးကျူကၠံသ၀ီန့ၣ်ပယီၤသုးမ့ခးစိကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်အါတက့ၢ်အလီၤဖဲန့ၣ်မၢ်မၢ်လီၤ.ခဲအံၤလၢပှၤကမျၢၢ်အဂီၢ်ဒုကဲထီၣ်၀ဲတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်မီၤနီၤ.ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးအိၣ်လၢကမၤမိၢ်တဖၣ်န့ၣ်ခးစိဃီၤကျိဖးဒိၣ်လိၤဖဲန့ၣ်စ့ၢ်.ဒီးခဲအံၤခးလီၤဒီး၀ဲဖဲန့ၣ်ဘျီ ကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးအါထီၣ်.ဘၣ်ပျံၤဒိၣ်လၢကဘီယူၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲတနံၤ အံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ်...
လါယနူၤအါရံၤ ၂၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် တကွံပူၤကရူၢ်အပူၤ ဖဲမဟါဟါခီအဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၄)ဖျၢၣ်အဃိ တကွံပူၤသ၀ီဖိသံ(၁)ဂၤဒီး ဘၣ်ဒိ(၃)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ.
ဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ ၂၁ သီ ဟါခီ ၇း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးကီၣ်ကးအသုးတြိၤ(၄၄)စုတီၤဖီလၥ် (၆၀၂)သုးရ့ၣ် ခးလီၤ၀ဲ(၁၂၀ မမ)ကျိဖးဒိၣ်(၄)ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢတကွံပူၤသ၀ီပူၤအဃိ နီၢ်အ့ခၠိၤ(၅၄)နံၣ်အံၤ ကျိဖးဒိၣ်အက့ဘၣ်၀ဲ အဟၢဖၢသံ၀ဲဒီး ဘၣ်ဒိ(၃)ဂၤအမဲၥ်ညါ ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်လီၤပှီၢ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီးသိလ့ၣ်အယွၤတဲၢ်ဖး၀ဲတခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်ကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ဟံၣ်တဖျၢၣ်ဃီအပူၤန့ၣ် အမိတဂၤန့ၣ်အသံ,မ့မ့ၢ်လၢအဖိ န့ၣ်ဘၣ်အခီၣ်. မ့မ့ၢ် ဟံၣ်လၢအဂၤတဖျၢၣ်ခီန့ၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်မုၢ်ပှၢ်တဂၤန့ၣ်အစု.ဖးနးညါယဆိမိၣ်ကဘၣ်ဒီၣ်ကွံၥ်၀ဲလီၤ.ဟံၣ်ခံဖျၢၣ်အံၤအိၣ်ကျဲတခီတ၀ၢ်၀ၢ်လီၤ.ကါခီန့ၣ်အမဲၥ်ထံကလၤတဲၢ်ဖး,မ့မ့ၢ်ကါန့ၣ်တဟးဂီၤဘၣ်.မ့မ့ၢ်လၢအစုဘၣ်ဒီၣ်ကွံၥ်တဂၤန့ၣ်ဒုပှၤဆှၢအီၤဆူကၠဲးထိၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲမဟါ န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်လီၢ်လၢပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ခဲအံၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်အသိး ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်အဃိ...
လါယနူၤအါရံၤ ၂၂သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲးယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်ရ့ၣ်ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်,ကၠဲးဒိဝ့ၢ်အပူၤတနံၤအံၤဂီၤခီ(၇)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်,ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲကွံၥ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်ခံဖျၢၣ်လၢကၠဲးဒိလီမ့ၣ်အူဝဲၤဒၢးတၢ်လီၢ်အပူၤအဃိ,ဘၣ်သံဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်(၁)ဂၤအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တဂီၤအံၤပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲကွံၥ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲကဝီၤဒ့(၅)လီမ့ၣ်အူဝဲၤဒၢးအဆၢကတီၢ်,လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်အံၤဘၣ်ဖဲလဲၤကွးရီဘၢၣ်ဟဲက့ၤဆ့ၣ်နီၤဆူးမ့ၣ်အူဖဲဒဲလၢအဘူးဒီးလီမ့ၣ်အူဝဲၤဒၢးတၢ်လီၢ်အဃိ,သံဝဲတဘျီဃီအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပယီၤသုးဟဲကွံၥ်လီၤန့ၣ်,လၢကဝီၤဒ့(၅)လီမ့ၣ်အူဝဲၤဒၢးလီၤ.မ့မ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်ဘၣ်သံတဂၤန့ၣ်အိၣ်လၢကဝီၤဒ့(၃)မီၤအမံၤလၢဒီၣ်ဒဝဲၢ်သးနံၣ်ကအိၣ်(၅၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.ပယီၤသုးကွံၥ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဖဲအဝဲလဲၤကွးရီဘၢၣ်ဟဲက့ၤဝံၤဆ့ၣ်နီၤဆူးမ့ၣ်အူလၢဒဲဖိလၢအဘူးဒီးတၢ်လီၢ်ခိၣ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်အဃိသံဝဲဒၣ်တဘျီဃီန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါမ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ်လၢသုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဟဲကွံၥ်လီၤဝဲအံၤန့ၣ်တၢ်တယးလၢကမ့ၢ်ဝဲပီၢ်(၅၀၀)မ့ၣ်ပိၢ်အဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိပယီၤသုးကွံၥ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၣ်ဒ်အံၤအဃိကၠဲးဒိလီမ့ၣ်အူဝဲၤဒၢးတဖျၢၣ်အံၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒီးဘၣ်သံဝဲလီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်တဂၤအမဲၥ်ညါဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစ့ၢ်ကီးဝဲ(DKBA-သုးက့ဟီၣ်ကဝီၤနီၣ်ဂံၢ်(၂)တၢ်ဂုၥ်ထီၣ်ပသီထီၣ်သုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စဲမီၣ်မီၣ်အဟံၣ်စ့ၢ်ကီးအဃိ,လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအဂၤတဖၣ်ပျံၤတၢ်ဖုးဒီးဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးတနီၤလံအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
ကၠဲးဒိဟီၣ်ကဝီၤအံၤအပူၤကွံၥ်လါယူၤအတီၢ်ပူၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲသုးကီၣ်ကးအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲခဲလၢၥ်ဝံၤအလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးအတၢ်ပၢတၢ်ြပးတအိၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢပၥ်လီၤက့ၤဝဲဒၣ်အတၢ်ပၢတၢ်ြပးအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်သုးကီၣ်ကးအကီၣ်ကးအကဘၢယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်အိၣ်ဝဲထီဘိတပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါယနူၤအါရံၤ ၂၁သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကညီပှၤကွဲးကါခိၣ်နူၥ်ဒီးထူၣ်ပျၢ်ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤစဲမၢၣ်သၤလၢအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၈၃)နံၣ်အံၤခီဖျိတူၢ်ဘၣ်ဝဲ(သးပှၢ်)အတၢ်ဆါအဃိစူးကွံၥ်ဝဲအသးဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ(၁၈)သီအနံၤလၢအမဲရကၤကီၢ်စၢဖှိၣ်,(Maryland)ကီၢ်ဆၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကညီပှၤကွဲးကါခိၣ်နူၥ်ဒီးထူၣ်ပျၢ်ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤစဲမၢၣ်သၤမ့ၢ်ဝဲပှၤဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝ့ၢ်တကူၣ်,အ့စ့ၣ်ကွဲၢ်ကဘီတၢ်ဆါဟံၣ်တဂၤဒီးအဝဲမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲပှၤလၢအဟူးဂဲၤလၢ,ကညီကလုၥ်ဒူၣ်လုၢ်လၢ်ထူသနူတၢ်ဆဲးတၢ်လၤတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ဒီးကညီကလုၥ်ဒူၣ်ထံရုၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ဂ့ၢ်ဝီတဂၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ဒီးကထၢၣ်စီၤစဲမၢၣ်သၤစူးကွံၥ်ဝဲအသးဒ်အံၤအဖီခိၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၤမၢ်လၢပှၤကလုၥ်တၢ်အိၣ်မုၥ်အိၣ်ခုၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်ဒီးမ့ၢ်တၢ်သးအုလၢကညီကလုၥ်ဒူၣ်ဖိတဖၣ်အါဒံအါဂၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်,ကညီကမျၢၢ်ပၣ်တံၣ်(KPP)လီၢ်ခၢၣ်သးကမံးတံၥ်မါသါဝ့အူစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“သရၣ်ဖးဒိၣ်မ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢမၤတၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တကးဘၣ်,အတၢ်မၤဘၣ်ထွဲဒီးထံရုၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်,ကညီလုၢ်လၢ်ထူသနူတၢ်ဆဲးတၢ်လၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,အသးသမူလဲၤပူၤကွံၥ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၤမၢ်ဖးဒိၣ်ဒီးမ့ၢ်တၢ်သးအုးလၢပပှၤကညီဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ပထုကဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်သရၣ်လၢကအိၣ်မုၥ်အိၣ်ခုၣ်ဘၣ်လၢခရံၥ်ပူၤလီၤ” အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကညီပှၤကွဲးကါခိၣ်နူၥ်ဒီးထူၣ်ပျၢ်ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤစဲမၢၣ်သၤအံၤဖဲအဝဲစူးကွံၥ်ဝဲအသးအဆၢကတီၢ်ပၥ်လီၤတဲၥ်တ့ၢ်ဝဲအဖိ(၃)ဂၤဒီးအမါအဂ့ၢ်,အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကညီပှၤကွဲးကါခိၣ်နူၥ်ဒီးထူၣ်ပျၢ်ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤစဲမၢၣ်သၤအံၤမ့ၢ်ပှၤလၢအဖျဲးတဂၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲ(၁၉၆၂)နံၣ်အပူၤအဝဲနုၥ်လီၤမၤလိဝဲကသံၣ်ဖၠၣ်စိမိၤလၢ(ဝ့ၢ်တကူၣ်)ဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ(MBBS)Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgeryဘွဲးဖဲ(၁၉၆၇)နံၣ်အပူၤအမဲၥ်ညါ,ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ကဒီးဝဲတၢ်ကွဲးတၢ်ကါ(ခွဲစိတ်အထူးကုဆေးပညာဆိုင်ရာမဟာဘွဲ့)ဖဲ(၁၉၇၆)နံၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအသိး,ဆဲးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ကဒီးစ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ကွဲးတၢ်ကါ(ခွဲစိတ်အထူးကုသမားတော်ဘွဲ့ (FRCP)လၢ(အ့ၣ်ဒၣ်ဘၣ်)ဖဲ၁၉၈၂)အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ပှၤကွဲးတၢ်ကါဖိကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤစဲမၢၣ်သၤအံၤဖဲ(၁၉၉၀)နံၣ်တၢ်ဃုထၢအပူၤအဝဲနုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲလၢကညီဒီကလုၥ်ဒံၣ်မိၣ်ကရံၣ်တံၣ်ပၣ်တံၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအိၣ်ဝဲဒီး(၂၀၀၉)နံၣ်အပူၤအဝဲဟံဝဲမူဒါဒ်(KPP)(နာယက)တဂၤအသိးစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤစဲမၢၣ်သၤအံၤ(၂၀၀၂)(၂၀၀၃)အပူၤနံၣ်အပူၤ(နအဖ)ပယီၤပဒိၣ်ဒီးကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,(KNU)တၢ်ထံၣ်လိၥ်အိၣ်ဖှိၣ်ကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်အဝဲမ့ၢ်တ့ၢ်ဝဲပှၤဟူးဂဲၤတ့ၢ်တၢ်တဂၤအသိးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပှၤလၢအကွၢ်ထွဲတ့ၢ်သုးခိၣ်ကျၢၢ်စိရိၤ(စီၤဘိၣ်မၠး)တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်တဂၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါယနူၤအါရံၤ ၂၁ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ စှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤ ပယီၤသုးသူ၀ဲဒၣ်ဒြိ ဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဟဲအါထီၣ်လၢကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီး ပှၤကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤကဲထီၣ်သးအိၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါယနူၤအါရံၤ ၁၆ သီအနံၤန့ၣ် သုးကီၣ်ကးအံၤလၢပကိကီၢ်ခီဒိၣ်(သုးက့ ၃)ဟီၣ်က၀ီၤအံၤတဆီ ဆှၢထီၣ်၀ဲ ဒြိ(၂၀)ဘ့ၣ်ဆူကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ အသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံပယီၤသုးအံၤသူ၀ဲဒၣ်ဒြိ ဟးကွံၥ်လီၤ မ့ၣ်ပိၢ်ဆူလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဂၤ စံး၀ဲ န့ၣ်လီၤ.
အစံး၀ဲလၢ“သုးကီၣ်ကးန့ၣ်အဆှၢထီၣ်ဒြိလၢသုးတြိၤ(၄၄)န့ၣ်(၅)ဘ့ၣ်ဒီးလၢ(၂၀၇)သုးရ့ၣ်န့ၣ်ဆှၢထီၣ်၀ဲ(၅)ဘ့ၣ်,ဖဲမိၣ်ပလ့ၤန့ၣ်(၅)ဘ့ၣ်,လၢလဲၣ်ပၤပ့ၤန့ၣ်(၅)ဘ့ၣ်.စးထီၣ်ဖဲ(၁၆)သီန့ၣ်ပယီၤသုးအံၤသူအါ၀ဲဒၣ်လၢဒြိ၀ံၤဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်မၢ်မၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးဆှၢထီၣ်ဒြိ၀ံၤလီၢ်ခံ ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ ၁၈ သီဒီး ၁၉ သီအနံၤ ခီဖျိ(၃၁၀)အမျိၥ်သုးဒီး(၄၄)အမျိၥ်သုး ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကွံၥ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢခရၢၢ်ကရူၢ်, အံလူၢ်ကရူၢ် ဒူသ၀ီပူၤအဃိ ပှၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၁)ဂၤအမဲၥ်ညါ မ့ၣ်အူတၢၣ်,ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တစှၤန့ၢ်(၃)ဖျၢၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါယနူၤအါရံၤ ၂၁သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၅)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤ(၂၇)သီအပူၤ,အမဲရကၤထံကီၢ်ကဆိကတီၢ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်ကိးနုၥ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်တစိၢ်တလီၢ်ဆူအမဲရကၤထံကီၢ်ပူၤအဂ့ၢ်,(THE WHITE HOUSE)ဘိးဘၣ်ရၤလီၤထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ(၂၀)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆိကတီၢ်ဝဲတၢ်ကိးနုၥ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်ဆူအမဲရကၤထံကီၢ်ပူၤတစိၢ်တလီၢ်အံၤန့ၣ်,မ့ၢ်ဒၣ်ခီဖျိအမဲရကၤထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အံၤကတိစၢၤမၤစၢၤဆီၣ်ထွဲဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအသီအါအါဂီၢ်ဂီၢ်တဖၣ်လၢ,တၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်လိၣ်ဘၣ်ဒ်အမ့ၢ်ကျိၣ်စ့,ဟံၣ်ဃီ,တၢ်အိၣ်ဆိးဒီးတၢ်အီၣ်အီတကပၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤတန့ၢ်ဝဲဘၣ်အဃိအဂ့ၢ်,အမဲရကၤထံကီၢ်ပဒိၣ်စံးဝဲအဂ့ၢ်,လံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢတၢ်ဆိကတီၢ်ဝဲတစိၢ်တလီၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်,ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကထံၣ်လိၥ်ကတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲတၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်တူၢ်လိၥ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤဒီး,အမဲရကၤထံကီၢ်အပူၤတၢ်ကိးနုၥ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢအမဲရကၤထံကီၢ်မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်အဂီၢ်မ့တအိၣ်ဘၣ်သၢပျၢၤန့ၣ်,အသီ(၉၀)အတီၢ်ပူၤကဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအသီတဘျီကဒီးအဂ့ၢ်,လံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤ,ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဆိကတီၢ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူအမဲရကၤထံကီၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတကပၤတဒိးန့ၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်နဲၣ်လီၤလၢအဖိးမံသဲးစးအိၣ်ဝဲဒံးဘၣ်ဆၣ်,တကီၢ်ခါခဲအံၤဒဲကဝီၤဖိလၢကတဲၥ်ကတီၤပၥ်သးလၢကသုးလီၢ်ကျဲဆူအမဲရကၤပူၤတဖၣ်တနီၤ,ဘၣ်အိၣ်ကတီၢ်ဆိဝဲအသးအိၣ်ဝဲလံအဂ့ၢ်,ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်(KRC)နဲၣ်ရွဲၣ်စီၤပှဲၤစ့စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ဘၣ်ဃးလံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဂ့ၢ်ကျိၤဒီးတၢ်နဲၣ်လီၤဒုပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ဒံးဘၣ်.နါက့လီၤဆီဒၣ်တၢ်အပူၤကွံၥ်လါထီၣ်(၉)သီအနံၤန့ၣ်,လၢအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤအပူၤတၢ်ပတုၥ်ဆိဝဲဟံၣ်ဒူၣ်(၉)ဒူၣ်လၢကလဲၤလၢအမဲရကၤတဖၣ်ဒုအိၣ်ဝဲ,တၢ်ပတုၥ်ဃၥ်အီၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤလဲဒုတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဘၣ်.ဘၣ်ဆၣ်ယသံကွၢ်သံဒိး(UNHCR)လၢယနီၢ်တဂၤတၢ်အဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါအဖီခိၣ်ခီန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်က့ၤအိၣ်ဖှိၣ်ကဒါက့ၤဝဲလံ,ကတဲကျၢက့ၤဝဲဒ်လဲၣ်ဒုယတသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်.ဒီးမ့မ့ၢ်လၢတၢ်ချၢပတၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢဒီးအမဲရကၤတၢ်ကရၢကရိတခီန့ၣ်,ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤဒဲကဝီၤဖိလၢပၥ်လီၤသးကလဲၤဆီလီၤသးလၢ(ခဲလံၤဖိနံယၣ်)ဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တခီန့ၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤကဘၣ်အိၣ်ဆိကတီၢ်သးတစိၢ်ဖိဒုအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သုးလီၢ်ကျဲဆူအမဲရကၤထံကီၢ်ပူၤအံၤ,ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်ပတံထီၣ်ဝဲဒၣ်အါကတၢၢ်ဒီးထါမဟ့ၣ်,အူးပၠၣ်,ဘၣ်ဒီယါကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်အံၤ,ပတံထီၣ်ဝဲအိၣ်တုၤလၢ(၈၀)မျးကယၤအဂ့ၢ်,ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကမံးတံၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ဘၣ်ဃးတၢ်အိၣ်ကဒုသုးလီၢ်ကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ,အါတက့ၢ်တၢ်ကိးဝဲထဲကီၢ်အမဲရကၤတဘ့ၣ်ဧိၤဒီးဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၄)နံၣ်အပူၤန့ၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအကျါ,ဒဲကဝီၤဖိအဂၤ(၄၀၀)ဘျဲၣ်နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးအိၣ်ကဒုဘၣ်ဝဲအသးလၢအမဲရကၤပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကမံးတံၥ်(KRC)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
ကညီသးစၢ်ပိၥ်မုၣ်လၢမၤပှဲၤစၢၤကညီကူၣ်သ့တၢ်လီၤဖျဲၣ်လီၤဟိ(နီၢ်ဟ့ၣ်သံၣ်ကၠူ)
လါယနူၤအါရံၤ ၁၇သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကညီပိၥ်မုၣ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢကညီတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့သနၢၣ်အါဂၤအကျါနီၢ်ဟ့ၣ်သံၣ်ကၠူပၣ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲလၢပှၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အကျါတဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.နီၢ်ဟ့ၣ်သံၣ်ကၠူမ့ၢ်ဝဲကညီသးစၢ်မုၣ်လၢအအိၣ်ဆိးဝဲလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၂)တီအူကီၢ်ရ့ၣ်,ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်(တယၤလူၢ်သဝီ)တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤတဂၤဒီး,အဝဲမ့ၢ်ဝဲပိၥ်မုၣ်သးစၢ်တဂၤလၢအဂုၥ်ကျဲးစၢးထဲးဂံၢ်ထဲးဘါလၢဖိဒံဖိသၣ်အတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်ဒီးဟီၣ်ကဝီၤပှၤတဝၢအတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လဲၤထီၣ်အဂီၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.
နီၢ်ဟ့ၣ်သံၣ်ကၠူအံၤ,အပၢ်မ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအဲၣ်မၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအသိးအမိၢ်စ့ၢ်ကီးမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအဆီၣ်ထွဲဝဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဂၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိမိၢ်ပၢ်ခံဂၤလၢၥ်ဟဲလီၤစၢၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဃိအဝဲဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ်အါတက့ၢ်မၤတၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢပူၤဒီးမိၢ်ပၢ်ခံဂၤလၢၥ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအဝဲသ့ၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤအဂ့ၢ်အဝဲစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
နီၢ်ဟ့ၣ်သံၣ်ကၠူအံၤ,ဖျိထီၣ်ဝဲတီၤထီကၠိလၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်,ကီၢ်ပယီၤပဒိၣ်တီၤထီကၠိဝံၤအလီၢ်ခံအဝဲဆဲးမၤလိက့ၤဝဲတၢ်လၢ,(မဲၢ်လး)ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤလၢအဘၣ်ဃးဒီးတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲ,တၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤခီလ့ၣ်ကၠိ(LMTC)အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
နီၢ်ဟ့ၣ်သံၣ်ကၠူအံၤအသးစၢၢ်ဆၢဝဲလၢတၢ်စိၥ်တၢ်သးခုကစီၣ်,တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ,တၢ်ဒ့တၢ်အူ,တၢ်ဂဲၤဒိဒီးတၢ်အဂုၤအဂၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမံၤဘၣ်ဆၣ်,ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်သိၣ်လိဖံးလိမၤလိဖိဒံဖိသၣ်ကၠိသရၣ်မုၣ်တၢ်မၤအံၤမ့ၢ်ဝဲအတၢ်သးစဲအဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤအဂ့ၢ်အနီၢ်ကစၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ဖဲအဝဲဖျိထီၣ်ဝဲခီလ့ၣ်ကၠိအလီၢ်ခံစးထီၣ်နုၥ်လီၤမၤဝဲကၠိသရၣ်မုၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ,အနီၢ်ကစၢ်အိၣ်ဆိးကီၢ်ရ့ၣ်ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်,ထိၣ်လွံၢ်ဝါကညီတီၤထီကၠိဖဲ(၂၀၁၅)နံၣ်အပူၤအဂ့ၢ်,အဝဲစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ယတၢ်သးစဲဒုအိၣ်တဘျူးခါ,ဘၣ်ဆၣ်ယပၥ်သူၣ်ပၥ်သးလၢမ့မ့ၢ်တၢ်သိၣ်လိတၢ်ဖံးတၢ်မၤ,သရၣ်မုၣ်အတၢ်မၤအံၤန့ၣ်အကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢယသးစဲအဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်ယတဲသ့လီၤဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ယနီၢ်ဆံးခါန့ၣ်တဘျီလၢ်လၢ်ဖဲယလိၣ်ကွဲမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဂဲၤဒိတမံၤမံၤမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ထီဘိယပၥ်မၤယသးဒ်သရၣ်မုၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢအတၢ်သိၣ်လိတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ,ခီဖျိအတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ်တၢ်သးစၢၢ်ဆၢ,ဒီးတၢ်တူၢ်ဆါခီၣ်ဆါသးအဃိ,မိၢ်ပၢ်သရၣ်သမါဒီးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်နၥ်န့ၢ်အီၤဒီးတၢ်ဘၣ်သးအဖီခိၣ်,တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲအီၤမူဒါလၢကဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲမူဒါဒ်ကၠိခိၣ်တဂၤအသိးအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သ့ဝဲဘၣ်ဝဲအသိး,ဖဲအဝဲအိၣ်ဆိးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဒ်သိးဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ပတီၢ်ထီတၢ်ဖံးလိမၤဒိးဒီး,ကသ့သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးတၢ်အဂီၢ်,အဝဲဂုၥ်ကျဲးစၢးထဲးဂံၢ်ထဲးဘါမၤဝဲလၢတၢ်သးအိၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးအပူၤတုၤထီၣ်ဝဲလၢအနံၣ်တဆံပူၤလံအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အနံၣ်တဆံအတီၢ်ပူၤ,နီၢ်ဟ့ၣ်သံၣ်ကၠူအတၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါဒီးအတၢ်သးအိၣ်ဟ့ၣ်လီၤသးအံၤန့ၣ်,ခီဖျိထံၣ်ဝဲလၢကၠိတၢ်သိၣ်လိတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢၥ်လၢၥ်ဆ့ဆ့အိၣ်စှၤဒံးဝဲဒီး,တၢ်လိၣ်ဘၣ်အိၣ်ဝဲသပှၢ်ပှၢ်လၢတၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအသးအဖီခိၣ်အဃိမၤဝဲတုၤလၢခဲအံၤအဂ့ၢ်,အနီၢ်ကစၢ်စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“အနံၣ်တဆံအတီၢ်ပူၤမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်လၢတၢ်နီၣ်ဂံၢ်ဒုဖးအါလံဘၣ်ဆၣ်,မ့မ့ၢ်လၢယဂီၢ်ချ့သဒံးလီၤ.ယမူဒါအပူၤယမၤတလၢပှဲၤတတုၤထီၣ်ဘး,တလီၤသးမံဒံးဘၣ်အိၣ်ဒံးဝဲအဃိန့ၣ်,ယမၤတုၤခဲအံၤလီၤ.ဒီးယကွၢ်ကဒါက့ၤန့ၣ်တၢ်ဖံးလိမၤဒိးတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤပဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်လိၣ်အိၣ်ဝဲသပှၢ်ပှၢ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢၥ်လၢၥ်ဆ့ဆ့န့ၣ်တၢ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အိၣ်ဒံးဝဲစှၤကိးဂၤလီၤအဃိန့ၣ်,တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထဲလဲၣ်သနၥ်က့ယသးဆူၣ်အဖီခိၣ်ယမၤအီၤတုၤလၢခဲကနံၣ်အံၤလီၤ.” အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ပိၥ်မုၣ်သးစၢ်တဂၤအသိးန့ၣ်,လၢကၠိတၢ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်သိၣ်လိအတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီးတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤက့ၤကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤအံၤန့ၣ်,သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်အါမံၤအါမၠိန့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲမုၣ်ခွါတၢ်ထိၣ်သတြီၤတၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,အဝဲစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
“ယမ့ကွၢ်လီၤက့ၤသးဒုဒ်ယကဲပိၥ်မုၣ်သးစၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဂၤအသိးန့ၣ်,တၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်ဒီးယၤအိၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.တဘျီတခီပဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဆဲးတၢ်လၤလၢအထုးလီၤစှၤဝဲပဝဲပပိၥ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်တၢ်တၤတၢ်ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ထိၣ်သတြီၤတဖၣ်န့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမးလီၤ.တဘျီတခီၣ်ဒ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤအသိး,လၢယတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအဖီခိၣ်တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးယၤလၢတၢ်ဖီၣ်ဃံးဝဲကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်တတုၤလီၤထီၣ်ဘးဒ်သိးပိၥ်ခွါဘၣ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.” အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,တီအူကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤအံၤ(၂၀၂၁)နံၣ်သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံခီဖျိသုးကီၣ်ကးတဖၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးလၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဒီးကျဲတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအါထီၣ်ဝဲအဃိ,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကၠိ,ကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်တဖၣ်ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂီၢ်,သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,နီၢ်ဟ့ၤသံၤကၠူစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢကျဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီတၢ်တၤတၢ်ဖးဒိၣ်အံၤအဃိ,ကၠိတၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂီၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဝဲဘၣ်အဖီခိၣ်တဘျီတခီၣ်ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်သးလီၤဘှံးလီၤဘှါလၢကလဲၤကက့ၤတၢ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်,အနီၢ်ကစၢ်ပၥ်အသးဆွံကတုၥ်ဒီးဂုၢ်ကျဲးစၢးပၥ်ဆူၣ်သးလၢတၢ်အဲၣ်ဘၣ်ဝဲဖိဒံဖိသၣ်သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
နီၢ်ဟ့ၣ်သံၣ်ကၠူတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢဖိဒံဖိသၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်အဃိ,ကမျၢၢ်တဖၣ်အတၢ်အဲၣ်ဘၣ်အီၤဒီးဒီးခိၣ်နၢ်တဖၣ်တၢ်ပၥ်လုၢ်ပၥ်ပှ့ၤပၥ်ပနီၣ်ဝဲအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးအဖီခိၣ်,ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၂)နံၣ်အပူၤအဝဲဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ(ပဒိၣ်မါရှါလါဖါ)သးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးလၢ(Phan Foundation)န့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ(ပဒိၣ်မါရှးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်)တၢ်လၤကပီၤအံၤန့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်သးခုသးမုၥ်ဝဲအသိး,ပၥ်ကဖၢလၢဘၣ်ဝဲအသးလၢပှၤအါဂၤအမဲၥ်ညါန့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးအံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲခီၣ်ခါအခီၣ်ထံးလၢအဝဲကဘၣ်ဆဲးမၤတၢ်လၢအပှၤကလုၥ်ပှၤတဝၢတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်တၢ်ကဲဘျူးအဂီၢ်အသိး,အသးဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲလၢကဘၣ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်မူဒါအါန့ၢ်အလီၢ်အဂ့ၢ်,စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ....
လါယနူၤအါရံၤ ၁၆ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲတနံၤအံၤဟါခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ခံဘျီတဘျီလၢထံဆံၣ်ဘီကၠိအဃိ ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်လီၤပှီၢ်ဟးဂီၤကဒီး၀ဲတက့အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတနံၤအံၤလါယနူၤအါရံၤ ၁၆ သီ ဟါခီ ၅း၀၀ ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကဘီယူၤဒြိခံဘ့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢ ထံဆံၣ်ဘီတီၤခၢၣ်သးကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဖီခိၣ်(၁)ဖျၢၣ်ဒီး လၢသ၀ီဃၢၤ(၁)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ထံဆံၣ်ဘီကၠိခိၣ် သရၣ်စီၤအ့ထိ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ကဘီယူၤဒြိဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲမုကၢၤကဘၣ်ဖဲ(၅)နၣ်ရံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲကၠိပျၢၢအဆၢကတီၢ်ပှၤကၠိဖိက့ၤလၢၥ်လံ. ပတပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဘၣ်,တၢ်ဟဲသီၣ်န့ၣ်ပဆိမိၣ်လၢကဘီယူၤ.တစိၢ်ဖိဘျီပှၤတဲအဟဲကွံၥ်လီၤတၢ်လၢကၠိ.ကၠိလီၤပှီၢ်ဒီးတခီ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲတဟါအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒြိလၢတၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲဖဲထံဆံၣ်ဘီကၠိဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ဒြိတဘျီဂီၢ်လီၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိး တချုးတၢ်ဟဲတ့ၢ်လီၤဒြိကဲထီၣ်ဒံးဘၣ် စှၤသီအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဒြိဟဲဆှၣ်လၢသ၀ီပူၤတၢ်ဖီခိၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိတၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ကဲထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီလၢပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဃိ လၢကဆဲးအိး ထီၣ်ကၠိကမၤလိတၢ်အဂီၢ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်၀ဲအသိး တကီၢ်ခါခဲအံၤပှၤသ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါယနူၤအါရံၤ ၁၆ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကၠါဖၠၣ်တရူးတၢ်မၤကစၢ်လၢအဟဲဆီလီၤ(ကၣ်စံၣ်နိၣ်)တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်လၢမၠၣ်၀တံၣ်,စွ့ၤကိၣ်ကိၤ,ကၠီးခဲးဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ် တၢ်သိၣ်တၢ်သီ(၄)ထံၣ် လၢအပၣ်ဃုၥ်၀ဲ တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤပှၤကညီဒီးတၢ်မၤဆါမၤပယွဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တၢ်မ့ဆဲးမၤ၀ဲန့ၣ် ကဟံ၀ဲအရ့တုၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အခိၣ် သုးခိၣ်စီၤခၠ့ၣ်သူၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲတရူးတၢ်မၤကစၢ်တဖၣ်ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၄ သီ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၄ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် လၢမၠး၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤ သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF) သုးခိၣ်စီၤခၠံၣ်သူၤ , တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ် စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ဒီးကၠါဖၠၣ်တရူးတၢ်မၤကစၢ်တဖၣ်မၤ၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တခါဒီး လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤန့ၣ် (BGF)အခိၣ် ထုးထီၣ် တၢ်သိၣ်တၢ်သီ(၄)ထံၣ်လၢ တၢ်ဘၣ်ဟးကိးလံၣ်ကိးလီမၢအီၣ်,မၤဆါမၤပယွဲ,မၢအီၣ်သးစၢ်(၁၈)နံၣ်ဆူဖီလၥ်ဒီး ကူၣ်လဲၤမၤကၤ အီၣ်ပှၤကညီဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်သိၣ်တၢ်သီ(၄)ထံၣ်လၢတၢ်ထုးထီၣ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကၠါဖၠၣ်တရူးတၢ်မၤကစၢ်တဖၣ် မ့တလူၤပိၥ်ထွဲ၀ဲ
ဘၣ်န့ၣ်...
လါယနူၤအါရံၤ ၁၅သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ဒ်သိးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးကအိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်ကဃုဝဲကျဲအသီအဂ့ၢ်,ကလုၥ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢ(၇)ဖုသိၣ်မှံၤ(7EAOAlliance)တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲလၢ(အိၤလဲ)တၢ်ထံၣ်လိၥ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ(၁၄)သီအပူၤအဂ့ၢ်,ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲလၢအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ပယီၤအပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲး,သုးဂ့ၢ်ဝီအတၢ်အိၣ်သးဒီးမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်တၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအါမံၤဒီး,ဒ်သိးတၢ်ကပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံၥ်လၢတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအံၤအဂီၢ်,(၂၀၂၅)နံၣ်အပူၤကအိၣ်ကတီၤသးလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဟဲကဲထီၣ်သးအဖီခိၣ်ဂီၢ်,တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲလၢကဃုကျဲအသီလၢတၢ်တၢၣ်ပီတဲသကိးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအိၣ်ထီၣ်ကသ့ဝဲအဂ့ၢ်,လံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးကအိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်,ကျဲသနူလီၢ်လံၤအံၤတကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဘၣ်အဃိ,လိၣ်ဘၣ်ဝဲကျဲအသီလၢတၢ်ကမၤအိၣ်ထီၣ်အဖီခိၣ်,မဟါတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤတဲသကိးဝဲအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအကျိၤအကွၥ်တဖၣ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်,ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ(KNLA/PC)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢသုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤကၠီၣ်ညိၣ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်မဟါန့ၣ်လၢတၢ်တဲၣ်ပီၣ်တၢၣ်ပီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးကအိၣ်ထီၣ်သးအဂီၢ်အံၤန့ၣ်,ပလဲၤကျဲလီၢ်လံၤတကဲထီၣ်လၢၤဘၣ်.ပကဘၣ်လဲၤကျဲလၢအသီဃုကျဲလၢအသီအဃိန့ၣ်,ဖဲမဟါတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤပတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲတၢ်မၤလၢပကမၤအီၤဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲ(၂)ပတီၢ်လၢအမ့ၢ်(၁)ကဂုၢ်ကျဲးစၢးဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးဖဲၣ်ဒရဲၣ်တၢ်ဘျၢဖဲ(၇)ဒူၣ်အကျါတၢ်ဖံးတၢ်မၤ(၂)ကမၤသကိးတၢ်ဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ချၢတၢ်ကရိတဖၣ်”အဂ့ၢ်,စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘျီဝဲအံၤမ့ၢ်ဝဲ(7EAOAlliance)ကလုၥ်ဒူၣ်(၇)ဖုအတၢ်ထံၣ်လိၥ်တဲသကိးပှဲၤထီၣ်(၃)ဘျီတဘျီဒီး,တၢ်တဲသကိးဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်အံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်မၤဖျါထီၣ်က့ၤတၢ်ပၥ်လီၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၄)လါ(စဲးပထ့ဘၢၣ်)တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ဆၢတဲၥ်တၢ်ပၥ်လီၤအဂ့ၢ်, (KNLA/PC)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢသုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤကၠီၣ်ညိၣ် စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,မဟါတၢ်မၤဝဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ,(7EAOAlliance)ကရူၢ်ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်သးအိၣ်ဝဲ(၂၂)ဂၤဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်က့ၤယိၤဒိၣ်ကီၣ်ကးကရၢ(RCSS)သုးခိၣ်ဒိၣ်စိယွဲၣ်စ့ၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲကဲဝဲပှၤပၢၤလီၤဆ့ၣ်နီၤအဂ့ၢ်,လံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
(7EAOsAlliance)အံၤ,ကလုၥ်ဒူၣ်သိၣ်မှံၤ(၇)ဖုလၢအဆဲးလီၤထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်တၢ်ပတုၥ်တၢ်ခး(NCA)စုမုၢ်ကျၢၢ်တဖၣ်ကရၢကရိဒုးအိၣ်ထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဖဲ(၂၀၂၄)နံၣ်လါမးရှး(၁၈)သီအပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,လၢ(7EAOAlliance)အံၤကရူၢ်ကရၢအပူၤအံၤန့ၣ်,ယိၤဒိၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်ကီၣ်ကးကရၢ,(RCSS),
မိၢ်ကီၢ်သီပၣ်တံၣ်(MNSP),ရခၢၣ်ကီၢ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးပၣ်တံၣ်(ALP),ပအိၣ်ဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးဂၢၤသးခိၣ်သ့ၣ်(PNLO),လါဟူၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရံၣ်တံၣ်ကရၢ(LUD),ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ(KNU/KNLA-PC)ဒီးဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျူးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)သ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ