ခ့ၣ်အဲးစံၣ် – KIC News

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၂သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၆)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,ကရူၢ်ကရၢမ့ၢ်ဘၣ်သးမၤတၢ်ဘၣ်ဃးကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်,ကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါ,မၤသကိးဝဲတၢ်ဒီးကီၢ်ရ့ၣ်,ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အဂ့ၢ်,(KECD)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်ဖဲမဟါလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၂၁)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲလၢ“ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤလၢအမၤတၢ်ဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးဒီးကူၣ်သ့အကျိၤအကွၥ်ဒ်အမ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢအတၢ်ကရၢကရိ,ကရူၢ်ကရၢလၢတမ့ၢ်ပဒိၣ်,တၢ်ပၢၢ်ဆၢသိၣ်မှံၤပှၤမၤသကိးတၢ်,ဃုၥ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်လၢအမၤဝဲတၢ်ဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးဒီးကူၣ်သ့အတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲကီၢ်ရ့ၣ်,ကီၢ်ဆၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲလၤဝဲၤကျိၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒ်အပတီၢ်ပတီၢ်အိၣ်ဝဲအသိးအဂ့ၢ်”ဒုးသ့ၣ်ညါဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖဲအဒုးလိၥ်ထီၣ်ဖးထီၣ်ဝဲကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤအမိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ်ဒ်တၢ်နုၥ်လီၤထၢစရီ,တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါ,တၢ်သံကွၢ်သံဒိးလၢကမျၢၢ်တဖၣ်ဒူသဝီအပူၤအဆၢကတီၢ်,ကဘၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲတၢ်ဒီးကီၢ်ရ့ၣ်,ကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အသိး,ကဘၣ်ဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးဝဲတၢ်ဒီးကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤတၢ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါကရူၢ်ကရၢဘၣ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဆဲးလိၥ်ဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးတၢ်သဘျ့ဒီးဒူသဝီပတီၢ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဖၣ်သ့ဝဲဘၣ်ဆၣ်,ဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အကျိၤအကွၥ်အတၢ်ဘၣ်ထွဲအံၤကဘၣ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲရှဲရှဲလဲလဲအဂ့ၢ်,ဒုးသ့ၣ်ညါပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ဒ်လံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအသိးတၢ်မ့တတၢၣ်ပီၣ်မၤသကိးတၢ်လူၤပိၥ်ထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်,ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တဟံးမူဒါလၢတၢ်ဂ့ၢ်လၢကပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,ဘိးဘၣ်ရၤလီၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤ,ဒ်သိးသုးကီၣ်ကးအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်သုတအိၣ်လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်အပူၤကွံၥ်(၂၀၂၄)နံၣ်အပူၤ,တၢ်ထုးထီၣ်ဝဲလံၥ်လၢသုးကီၣ်ကးအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤအိၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,ဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးဒီးသုးကီၣ်ကးကူၣ်သ့ကၠိအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အံၤကပတုၥ်သးအဂီၢ်,(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ထုးထီၣ်ဝဲလံၥ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၁သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်,ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢအဘၣ်တၢ်ပတုၥ်ဃၥ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,တကီၢ်ခါခဲအံၤ(IRC)ဆူၣ်ချ့ကက့ၤစးထီၣ်ဟံးကဒါက့ၤဝဲမူဒါအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီး(IRC)ကက့ၤစးထီၣ်ဝဲအတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤအံၤန့ၣ်,ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်( KRC)နဲၣ်ရွဲၣ်စီၤပှဲၤစ့စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ကီၢ်အမဲရကၤပဒိၣ်ပတုၥ်တၢ်မၤစၢၤအသီ(၉၀)အတီၢ်ပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တဲဝဲလၢခဲအံၤဟ့ၣ်က့ၤပှၤတၢ်ပျဲလံမီၤ.အသီ(၉၀)မ့ဝံၤဒီးဆူညါခီတသ့ၣ်ညါတၢ်အိၣ်သးနီတမံၤဒံးဘၣ်.တနံၤအံၤမ့မ့ၢ်လၢအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤအပူၤပထံၣ်လိၥ်တဲအိၣ်သကိးတၢ်အဖၢမုၢ်ဒံးလီၤ.ယဆိကမိၣ်လၢဒဲကဝီၤအဒိၣ်တဖၣ်အပူၤမ့အိၣ်ထီၣ်ဒုဒဲကဝီၤလၢအဂၤတဖၣ်ကပၣ်ဃုၥ်ဝဲခဲလၢၥ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဒ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဆၢတဲၥ်ဝဲလၢကက့ၤစးထီၣ်က့ၤဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤအသိးန့ၣ်,တနံၤအံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၂၁)သီအနံၤအပူၤမဲၢ်လးဒဲကဝီၤအပူၤတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤက့ၤဝဲလၢတၢ်က့ၤစးထီၣ်အီၤသ့ဝဲလံဒီး,(IRC)အတၢ်က့ၤစးထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ထုးလီၤစှၤကွံၥ်တၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲတနီၤအဂ့ၢ်,မဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ(အနဲၣ်ရွဲၣ်)စီၤစၢဒ့စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ဖဲအသီ(၂၀)အနံၤပအိၣ်ဖှိၣ်ဒီးတၢ်ဆၢတဲၥ်ဝဲလၢကက့ၤစးထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအသိးန့ၣ်,တနံၤ(၂၁)အနံၤပဘိးဘၣ်ရၤလီၤလၢတၢ်ကက့ၤဟံန့ၢ်မူဒါဒ်အပူၤကွံၥ်လံန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်သနါက့အဝဲသ့ၣ်အတၢ်က့ၤစးထီၣ်က့ၤတၢ်မၤအံၤန့ၣ်ကထုးလီၤစှၤမၤလီၤစှၤကွံၥ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအိၣ်ဝဲဒၣ်ခံမံၤသၢမံၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒဲကဝီၤအပူၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ(IRC)ကစးထီၣ်ဟံက့ၤဝဲမူဒါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတမ့ၢ်ထဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တခါဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤနီၤထံဒီး,တၢ်မၤသကိးတၢ်ဒီး(CORREE)လၢတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤဒဲကဝီၤတၢ်ကမှံၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. (IRC)ဒိးန့ၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤခီဖျိကီၢ်အမဲရကၤတၢ်မၤဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ(USAID)တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒီးကီၢ်ယူရပၤဘီမုၢ်(EU)တနီၤန့ၣ်လီၤ. (USAID)တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဝဲန့ၣ် ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ(၂၅)သီအကတီၢ်ကီၢ်အမဲရကၤပဒိၣ်ထီၣ်သီဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲကပတုၥ်ဃၥ်ဝဲအသီ(၉၀)တီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. အခဲအံၤ((USAID)တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤတက့ၤအိးထီၣ်က့ၤဒံးဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် (IRC)တကပၤဒ်တၢ်လၢအိၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်အသိးဖဲကတီၢ်ဘၢၣ်စၢၤအံၤကက့ၤမၤစၢၤဝဲပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ဒ်တၢ်လၢအပူၤကွံၥ်မၤစၢၤတ့ၢ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်အမျးကယၤကလီၤစှၤဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါ သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၀ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ,ညီၣ်ပ့ၣ်ကွ့သဝီအပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ခီဖျိလၢပယီၤသုး ကီၣ်ကးကလံၤကျါကဘီယူၤအတၢ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိကမျၢၢ်ဟံၣ်ဘၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲအဖျၢၣ်(၆၀)ဘျဲၣ်ကဲထီၣ်သးဝံၤအလီၢ်ခံကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တုၤတကီၢ်ခါခဲအံၤဟဲက့ၤလၢအဒူသဝီပူၤတဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကတီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးကမျၢၢ်လၢအဟံၣ်ဘၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တနီၤန့ၣ်လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးလၢ(မိၢ်ဒီ)ဟီၣ် ကဝီၤ, အဘူးအတံၢ်အဒူသဝီ, ဒီးတနီၤန့ၣ်လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးလၢအဝဲသ့ၣ်သဲးကျီး,ရီဘၢၣ်ကျီးအလီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်တ ဖၣ်အံၤတုၤတကီၢ်ခါခဲအံၤဟဲက့ၤအိၣ်က့ၤဆိးလၢဒူသဝီပူၤတဘူးဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကိးနံၤဒဲးအဃိပှၤဟဲက့ၤဘှီထီၣ်ဟံၣ်ဃီတဘူၣ်ဘၣ်. ပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်လၢၤလံမီၤနီၤ. ပှၤ လၢအဟံၣ်အိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်တအိၣ်နီတဂၤလၢဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ဝဲလၢၤလံ. အခဲအံၤန့ၣ်(CIDKP)ထၢမၤနီၣ်မၤ ဃါဝဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်အနီၣ်ဂံၢ်စရီအဖၢမုၢ်လီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(ညီၣ်ပ့ၣ်ကွ့)ပှၤသဝီဖိလၢအဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်ထဲသဝီဖိလၢအဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဒီးသဝီဖိလၢအဟံၣ်တပၣ်ဃုၥ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးလၢတၢ်လီၢ်အဂၤအဂ့ၢ်,ဆူညါပှၤသဝီဖိတဖၣ်အံၤကသဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်,တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိး,ကသံၣ်ကသီတၢ်ဂ့ၢ်ကီအကလုၥ်ကလုၥ်သ့ဝဲအဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤထံဝါစံးအါထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်ကဒါက့ၤ(ညီၣ်ပ့ၣ်ကွ့)သဝီအံၤဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်ခီဖျိကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးရ့ၣ်-၁၁...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၀သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤတၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်အီၣ်မိၢ်ပှၢ်ဒီးသွဲၣ်လး(သွၣ်)တဖၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ,တကီၢ်ခါခဲအံၤကျိၣ်စ့အတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ဆဲးဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲဒ်ညီနုၢ်အသိးကန့ၢ်တုၤဖဲလါမးရှးထီၣ်သီအပူၤလီၤအဂ့ၢ်,(TheBorderConsortium )ဒုးသ့ၣ်ညါဘိးဘၣ်ရၤလီၤထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲလံၥ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၁)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လံၥ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲလၢ,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢမၤဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤနၥ်ဝဲလၢကီၢ်အမဲရၤကၤပဒိၣ်ကပျဲပူၤဒီးဆဲးမၤစၢၤဝဲဒံးဘၣ်ဆၣ်ကီၢ်အမဲရၤကၤပဒိၣ်တပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤဝဲဒံးဘၣ်ဒီး“ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤကျိၣ်စ့လၢတၢ်အိၣ်ဒံး,ဃုၥ်ဒီးကျိၣ်စ့အဂုၥ်အဂၤတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးခဲလၢၥ်အဖီခိၣ်,ခါဆူညါကဆဲးဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်အီၣ်မိၢ်ပှၢ်ဒီးသွၣ်တဖၣ်အံၤဒ်ညီနုၢ်အသိးန့ၣ်,ကန့ၢ်ဒၣ်တုၤဖဲလါမးရှးထီၣ်သီလီၤ”အဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,တၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်မိၢ်ပှၢ်ဒီးသွၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအတၢ်ဆီတလဲသးမ့အိၣ်ထီၣ်တခီလၢတၢ်ကပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒဲကဝီၤတလါဘၣ်တလါတၢ်သူတၢ်စွဲအဂီၢ်,ထိၣ်ဒွးလီၤဝဲလၢကဘၣ်ကကတီၤဃၥ်ဝဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူစ့(၁,၃၀၀,၀၀၀)ဒီၣ်လၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ,ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤတၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးတၢ်ဖီအီၣ်တ့ၤအီၣ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,ဟဲခီဖျိဝဲလၢ(PRM)Bureau for Population, Refugees, and Migration အဂ့ၢ်(TBC)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤ(PRM)အတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်,တုၤလၢခဲအံၤ(TBC)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကလုၢ်လၢတၢ်ကဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဒံးဘၣ်အဃိ,ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤကဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲဒၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးညီနုၢ်အသိးလီၤအဂ့ၢ်,လံၥ်ပၥ်ဖျါအပူၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ကီၢ်ပယီၤအပူၤပှၤမၤသကိးတၢ်ဘၣ်ထွဲတၢ်မၤစၢၤအကျိၤအကျဲလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢ(USAID)တဖၣ်အံၤဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးဘံဘူဝဲအသိး,ခီဖျိတၢ်ပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံလၢတၢ်ကးတံၥ်ကွံၥ်ဝဲ(USAID)အကျိၤအံၤအဖီခိၣ်,(TBC)အတၢ်တိၤကျဲၤတဘိလၢအမ့ၢ်ဝဲ(LEARN)အံၤဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနါက့,ခီဖျိတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်အတၢ်ဆီတလဲတအိၣ်ဝဲနီတမံၤဘၣ်အဃိ,အမဲရကၤထံကီၢ်ပဒိၣ်တဖၣ်အတၢ်ဆီတလဲမ့ၢ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်,အၢၣ်လီၤဝဲကဆဲးမၤစၢၤဝဲဒဲကဝီၤတဖၣ်တုၤအန့ၢ်တစုလီၤအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. (TBC)အံၤမ့ၢ်ဝဲပှၤမၤစၢၤကွၢ်ထွဲဝဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်လၢတၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ်အီၣ်မိၢ်ပှၢ်သွဲၣ်လး(သွၣ်),ဃုၥ်ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်ပီးလီတဖၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်အတၢ်ရဲၣ်အံၤစးထီၣ်ဝဲလၢ(၁၉၈၄)အခါလံၤလံၤဒီးတုၤလၢခဲအံၤထီၣ်ဘးဝဲလၢအနံၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်လံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ....

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်ြတီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤ ကမၤမိၢ်၀့ၢ်ပူၤ တၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်လၢတၢ်ကထီၣ် သုးကလၢၤဒီး ပယီၤသုးတကပၤစ့ၢ်ကီးမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါအဃိ ကမျၢၢ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဟးပလဲၥ်သးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. စှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤလၢကမၤမိၢ်သုးကလၢၤတကပၤန့ၣ်ပယီၤသုးမၤအါထီၣ်အဂံၢ်အဘါဒီး ကတၢၢ်တံၥ်သ၀ီတကပၤစ့ၢ်ကီး တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ထုးဖှိၣ်သးအဖီခိၣ် ကမျၢၢ်တဖၣ်ပျံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ဒုးကကဲထီၣ်အဃိတနီၤန့ၣ်လဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ဆူ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် မၠဲၣ်ကၠံငူၣ်(ခီၣ်တီၣ်)တကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅) ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲးယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိသုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤလဲၤခး လီၤတၢ်အဃိ ၀ဲပၠၣ်ကရူၢ်ပူၤဒူသ၀ီ(၁၁)ဖျၢၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ထိၣ်၀ဲဒီး လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,ကသံၣ်ကသီ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၅ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၁း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲ မ့ၣ်ပိၢ်အတွဲတဖၣ်ဆူ ၀ဲပၠၣ်ကရူၢ်...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ တၢ်ထီၣ်န့ၢ် မဲးပြ့ခံပယီၤသုးကလၢၤ ၀ံၤလီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါလၢနးကၠံသုးကလၢၤဒီးခးစိဃီၤကျိဖးဒိၣ်တလီၢ်လီၢ်အဃိ ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကက့ၤဆူအဒူသ၀ီန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤထီၣ် ၁ သီ တၢ်ထီၣ်န့ၢ်မဲးပြ့ခံသုးကလၢၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ပယီၤသုးလၢအိၣ်ဖဲနးကၠံသုးကလၢၤဒီး ဘံလ့သုးကလၢၤတဖၣ် ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ကလဲၤခးအ၀ဲသ့ၣ်ဒီး အသုးနီၣ်ဂံၢ်စ့ၢ်ကီးတအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိ မၤအါထီၣ်၀ဲအသုးဂံၢ်ဘါတကးဒံးဘၣ်...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ (၁၈)သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, တရူးထံဖိကီၢ်ဖိဃုၥ်ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤထံဖိကီၢ်ဖိလၢအဘၣ်ထွဲဒီး(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်ကျိၣ်စ့,တၢ်မၤကၤပှၤကညီတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခီလဲဝဲဒီးကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တကဲဘၣ်အဃိ ကဆှၢက့ၤကွံၥ်အ၀ဲသ့ၣ်ခဲလၢၥ်လီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤခၠံၣ်သူၣ်စံးလီၤဝဲလၢတၢ်မၤရှဲတၢ်ကစီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ ဖဲမဟါ လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၇)သီအံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤရှဲလဲတၢ်ကစီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢတၢ်မၤ၀ဲဖဲမဟါအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ကညီကီၢ်စဲၣ် ရၤမတံဝ့ၢ်နီၢ်ဂံၢ်(၄)(အီၣ်စဘြူၤလ့)ဟိၤထဲဘျီၣ်ဒိၣ်အပူၤဒီး လၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤခၠံၣ်သူၣ်စံးလီၤဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်ဒုပတလဲဒီးပှၤထံဂၤကီၢ်ဂၤအဖိအလံၤဘၣ်.လၢတၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အဃိန့ၣ်,ရၤမတံဝ့ၢ်ပူၤခဲအံၤပကမျၢၢ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢမ့ၣ်အူဒီးသိန့ၣ်လီၤ.ပကမျၢၢ်အိၣ်ဖဲအံၤလၢအကကွဲၢ်လီၤဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်အံၤအဃိန့ၣ်,ယနဲၣ်လီၤယပှၤလၢၥ်လံ,စးထီၣ်ဖဲ(၁၄)သီတုၤလါလၢၥ်န့ၣ်လၢသုးကဝီၤ(၂)(၃)(၄)န့ၣ်,တၢ်ကဘၣ်လီၤမၢ်ကွံၥ်ဝဲပှၤလၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်,တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့,တၢ်မၤကၤပှၤကညီတဖၣ်အံၤခဲလၢၥ်လီၤ.လါလၢၥ်လံဘၣ်ဆၣ်,မ့တလီၤမၢ်ဘၣ်တခီန့ၣ်ပကဆဲးမၤအီၤထီဘိကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်တုၤအလီၤမၢ်န့ၣ်,ပဟ့ၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤလၢပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိဒီးကမျၢၢ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(စွ့ၣ်ကိၣ်ကိၤ)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တရူးထံဖိကီၢ်ဖိဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိလၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်လံၣ်အီလီအီၣ် တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၆၀၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီး...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ,ညီၣ်ပ့ၣ်ကွ့ သဝီအပူၤ ခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးကလံၤကျါကဘီယူၤဟူးဂဲၤ ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ပှၤဒူဖိသဝီဖိအဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲအဖျၢၣ်(၆၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ဒီးတနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤ ဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ် စံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၇)သီ ဟါခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်လၢ(ညီၣ်ပ့ၣ်ကွ့)သဝီပူၤခဲလၢၥ်(၃)ဘျီ အဃိပှၤဒူဖိသဝီဖိအဟံၣ်ခဲလၢၥ်အဖျၢၣ်(၆၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ပဒိၣ်စီၤထံဝါ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲ(ညီၣ်ပ့ၣ်ကွ့)သဝီဖဲလွံၢ်နၣ်ရံၣ်ဒီးယဲၢ်နၣ်ရံၣ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.ဒုၣ်ဒါဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ဘၣ်အူအီၣ်ကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်ဟံၣ်လၢကျဲလၢအထွဲတဂ့ၢ်န့ၣ်ခဲလၢၥ်လီၤ. ဒ်ပထုးမၤနီၣ်ဃၥ်တၢ်က စီၣ်န့ၢ်အသိးန့ၣ်မ့ၣ်အူအီၣ်ကွံၥ်ဝဲဟံၣ်အဖျၢၣ်(၆၀)ဘျဲၣ်မီၤနီၤ....

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃) လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ဖဲမဟါလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၇)သီအနံၤန့ၣ် ခီဖျိသုးကလၢၤအကိ ပူၤတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအိၣ်ထီၣ်အါမံၤအဃိ ပယီၤသုးဖိဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးကဒီး(၃)ဂၤလၢကညီဒီကလုၥ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးရ့ၣ်(၉)အစုပူၤအဂ့ၢ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်ဝါမုၢ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီ တၢ်ကစီၣ်ဖဲမဟါအနံၤန့ၣ် လီၤ. ပယီၤသုး(၃)ဂၤအံၤမ့ၢ်ဝဲ(ခမရ-၅၈၄)သုးရ့ၣ်အပှၤဒီး ဖဲလါဖ့ၤဘြူအါရံၤထီၣ်(၄)သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးရ့ၣ်ဝဲန့ၣ်အပှၤဟဲက့ၤဟ့ၣ် လီၤတ့ၢ်အသး(၄)ဂၤဒံးန့ၣ်လီၤ.ပယီၤသုး(ခမရ-၅၈၄)သုးရ့ၣ်ပူၤအံၤ ခီဖျိတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိး, တၢ်အီၣ်တၢ်အီတကူတလၢအိၣ်ထီၣ်ဝဲတ...