စ့ပယီၤအၦ့ၤလီၤတပယူ၁်ဃီႇ စ့ပယီၤတပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤကအိၣ်တ့ၢ်တုၤလၢစ့ယိၤတဘးသ့၀ဲ

လါယူၤလံ ၂၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤ ကိးမုၢ်နံၤဒဲးခီဖျိကီၢ်ပယီၤစ့ခီလဲအၦ့ၤလီၤတပယူာ်ဃီအဃိ စ့ပယီၤတပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤကအိၣ်တ့ၢ်တုၤလၢစ့ယိၤတဘးခိၣ်ဃၢၤသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤသီသီဆၢကတီၢ်အခါန့ၣ်စ့ပယီၤတကလီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်လၢစ့ယိၤ(၁၅၀၀)ကၠးဒီး ဘၣ်ဆၣ်သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤ(၂)နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤ စ့ပယီၤတကလီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤလီၤတုၤလၢစ့ယိၤ(၁၁၁၅)ဘး အဂ့ၢ်န့ၣ် မၠၣ်၀တံၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ

အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ခဲအံၤစ့ယိၤတကလီၢ်န့ၣ်န့ၢ်က့ၤလၢစ့ယိၤ(၁၂၀၀)ဘျဲၣ်လီၤမီၤနီၤႉမ့လဲၤသးဒ်အံၤဒုစ့ပယီၤတပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤ ကအိၣ်တ့ၢ်က့ၤလၢစ့ယိၤတဘးညါလီၤႉဘၣ်ဃးထံဂုၤကီၢ်ဂၤစ့ဒီၣ်လၣ်အံၤ(အမဲရံၣ်ကၤ)ဟံးဂ့ၢ်၀ီ၀ဲသုးမီၤစိရိၤအစ့တၢးခံခါ၀ံၤႇတနံၤဘၣ်တနံၤကီၢ်ပယီၤစ့ခီလဲလီၤ၀ဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိကၠီၣ်တဲၣ်ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအၦ့ၤဘၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ

ခီဖျိစ့ပယီၤအၦ့ၤလီၤဒ်အံၤအဃိမၠၣ်၀တံၣ်ပူၤကမျၢၢ်လၢအသူ၀ဲဒၣ်ကီၢ်ပယီၤစ့ဒီးစ့ယိၤခံခါလၢာ်အံၤတဖၣ်တၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤဒီး တၢ်အီၣ်တၢ်အီသရံးတဖၣ်အၦ့ၤထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤကူၣ်လဲၤမၤကၤတၢ်ဖိတဖၣ်အံၤ လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကဆှၢ ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂီၢ်ကဘၣ်ဆှဲဟ့ၣ်လီၤ၀ဲလၢစ့ဒီၣ်လၣ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကဟးၦၤ့စ့ဒီၣ်လၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

“မ့မ့ၢ်ၦၤကူၣ်လဲၤမၤကၤတၢ်ဖိတဖၣ်ခီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မ့ၦ့ၤကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအိၣ်ဟဲမဲၢ်ဆီးႇဘီကီးတကပၤန့ၣ် ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲလၢစ့ဒီလၣ်မီၤနီၤႉနကၦ့ၤစ့ယိၤဆူစ့ဒီၣ်လၣ်န့ၣ်တညီဘၣ်ႉလၢ၀့ၢ်တကူၣ်န့ၣ်စ့ဒီၣ်လၣ်တဒီၣ်လၣ်န့ၣ်န့ၢ်လၢစ့ပယီၤ(၃၂၀၀)ကၠးမီၤနီၤႉၦၤၦ့ၤဆါစ့ဒီၣ်လၣ်ဖိတဖၣ်ပယီၤသုးဖီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကအိၣ်လၢအဂၤ(၅၀)ဘျဲၣ်ညါအဃိတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်လီၤမၢ်၀ဲမီၤနီၤႉၦၤလၢအဂၤခီန့ၣ်ဆါတဘူၣ်ၦ့ၤတဘူၣ်ဘၣ်အဃိစ့ယိၤအၦ့ၤထီၣ်တစဲးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤကူၣ်လဲၤမၤတၢ်ဖိလၢအဟံဆါကၠီၣ်တဲၣ်ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢမဲၢ်ဆီးဆူမၠၣ်၀တံၣ်တဂၤ စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ

တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢမၠၣ်၀တံၣ်–မဲၢ်ဆီးတကပၤန့ၣ် စ့ယိၤ(၃၂)ဘးန့ၣ်န့ၢ်၀ဲစ့ဒီၣ်လၣ်တဒီၣ်လၣ်ဒီး ခါဆူညါစ့ပယီၤအၦ့ၤ ကဆဲးလီၤဒံးသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစ့တီလဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအိၣ်မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်ဒီးမၠၣ်၀တံၣ်ပူၤတဖၣ် ပဲာ်ထံနီၤဖးစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

စ့ပယီၤအၦ့ၤလီၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢမၠၣ်၀တံၣ်(ကုန်သွယ်ရေးဇုန်)န့ၣ် လါအ့ဖြ့ၣ်(၁)သီတုၤလၢလါယူၤလံ(၁၄)သီ တစု တၢ်ဆှၢဟးထီၣ်ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအိၣ်လၢအမဲရံၣ်ကၤစ့ဒီၣ်လၣ်(၅၃၀ႉ၆၄၃)ကကွဲၢ်ညါ အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအတၢ်ကစီၣ်(မြန်မာ့အလင်း)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါယူၤလံ ၁၇ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ