သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤအတီၢ်ပူၤ ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤ(၈၀၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် Data for Myanmar ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ

လါမ့ၤ ၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤ စးထီၣ် ၂၀၂၁ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၢ်(၃)နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိသုးကီၣ်ကးအၦၤ ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဟံၣ်အဃီအဃိ ဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ်အဖျၢၣ် (၈၀၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (Data for Myanmar) ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၃ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ

ဒ်(Data for Myanmar)ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤစးထီၣ်သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ(၂၀၂၁)တုၤ (၂၀၂၄)လါအ့ဖြ့ၣ် လၢသၢနံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိပယီၤသုးဒွဲၣ်အူအီၣ်ၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဟံၣ်အဃီအဃိ ဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ်(၈၈၃၇၃)ဘျဲၣ်ဒီးအပူၤကွံာ်ထဲလါအ့ဖြ့ၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်မ့ၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤဟံၣ်အိၣ်၀ဲ(၃၉၆၀)ဖျၢၣ် အကျါဖဲန့ၣ် ရၢၣ်ခၢၣ်ကီၢ်စဲၣ် ဘူသံတီၤ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ် ဟံၣ်အူအီၣ်(၁၅၀၀)ဖျၢၣ်ႇ မါတလ့ကီၢ်ခီပူၤန့ၣ်(၁၂၂၀) ဖျၢၣ်ႇ စကဲကီၢ်ခီန့ၣ် (၉၉၇)ဖျၢၣ်ဒီးလၢမကွ့ကီၢ်ခီန့ၣ်ဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲ(၂၂၉)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

ဘၣ်ဃးသၢနံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤပယီၤသုးအတၢ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်ၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဟံၣ်အဃီဒီးအတၢ်မၤကမၣ် ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်အံၤန့ၣ် ကညီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ၦာ်ဘျးစဲ(KPSN) ၦၤနဲၣ်တၢ် နီၢ်၀ါခုၣ်ဆှံ စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ

အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးခဲအံၤန့ၣ်တမ့ၢ်ထဲလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဘၣ်မ့ဘၣ်တဲန့ၣ်အါလၢကဘီယူၤဟဲခးလီၤႇကျိဖးဒိၣ်အဃိဟံၣ်တဖၣ်အူအီၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤအါမီၤနီၤႉတချုးသုးဟံးဆူၣ်န့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဘၣ်ဒၣ်လဲၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်လိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်ဃာ်အီၤလံမီၤနီၤဘၣ်ဃးကီၢ်ပယီၤတၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်ႉအဃိတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအမၤကမၣ်၀ဲကွီၢ်မ့ၣ်ႇၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ႉမုၢ်တနံၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်က့ၤသူကဒါက့ၤအီၤလၢတၢ်လိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်သ့၀ဲမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤသုးကီၣ်ကးအဂံၢ်အဘါလီၤစှၤအဖီခိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ပညိၣ်က့ၤ၀ဲၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိ ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤအံၤအဃိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်လၢ တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤတုၤလၢခဲအံၤတစုအဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်မုၣ် နီၢ်၀ါခုၣ်ဆှံ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

“မ့ဘၣ်ကွၢ်ခဲအံၤကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အါထီၣ်တုၤလၢအကလီၢ်လံမီၤနီၤႉ အဖီခိၣ်ခဲအံၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးပူၤန့ၣ်ခီဖျိလၢကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်အဃိလီၤႉအဃိထီဘိန့ၣ် ပဃ့ထီၣ်၀ဲဒၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖၣ်လၢပကတုာ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်တၢ်မၤသကိးတၢ်ဒီးသုးကီၣ်ကးတဖုအံၤဘၣ်ဃးလၢ တၢ်ကပတုာ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်မၤသကိးတၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇလၢတၢ်ကပတုာ်ဆါန့ၢ်၀ဲဒၣ်ကဘီယူၤသိမီၤနီၤႉ ပမ့ဘၣ်ကွၢ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအိၣ်က့ၤဒၣ်တၢ်စုက၀ဲၤလၢအသူ၀ဲဒၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲ န့ၣ်လီၤႉ

သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံလၢကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်ပၢအဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ် ကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်တကးဒံးဘၣ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးအံၤဘၣ်ဟ့ၣ်ဆှူကွံာ်အသုးကလၢၤအိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးလံအဃိ ပာ်က့ၤ၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဒ်ဒုၣ်ဒါအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

ဒ်န့ၣ်အသိးလီၢ်ခံအံၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးအဂံၢ်အဘါလီၤစှၤအဃိသူအါထီၣ်၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်ႇ ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီး ဟးခးလီၤ နါစိၤတၢ်လၢကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဃိကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဒၣ် ဖိဒံဖိသၣ်သံ သ့ၣ် တဖၣ်ဒီးလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဟံၣ်ဃီႇကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးအူအီၣ်ဟးဂီၤကဲထီၣ်သးအိၣ်၀ဲဒၣ် ခဲအံၤခဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ