လါယနူၤအါရံၤ ၁၃သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခီဖျိသုးကီၣ်ကးဒီးအပှၤပၠ့ၣ်သူၣ်စ့ၣ်တဖၣ်အံၤပၢၤဃၥ်ဝဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢတၢ်ကစိၥ်ဆှၢဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲဆူကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်အအိၣ်အဃိ,ယိၤဒိၣ်ကလံၤထံးပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလိၣ်ဘၣ်ဝဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤတၢ်အီၣ်မိၢ်ပှၢ်တဖၣ်တုၤလၢခဲအံၤအဂ့ၢ်,ပအိၣ်သးစၢ်ကရၢ Pa-O Youth Organization (PYO)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်ဖဲတနံၤအံၤလါယနူၤအါရံၤ(၁၃)အနံၤန့ၣ်လီၤ.
ယိၤဒိၣ်ကလံၤထံးလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အဂီၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဖၣ်အံၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးဒီးအပှၤပၠ့ၣ်သူၣ်စ့ၣ်တဖၣ်ဟံဝဲတၢ်ခိတၢ်သွဲလၢကျဲတီၤဒီးမၤကီမၤခဲဝဲတၢ်လၢကျဲအါဘိအဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အံၤတုၤလၢခဲအံၤလိၣ်ဘၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်အီၣ်မိၢ်ပှၢ်အဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်,ပအိၣ်သးစၢ်ကရၢ(PYO)ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ(ခိၤအူ)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ကစိၥ်ခီဆှၢတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်,ပှၤဘၣ်ဟ့ၣ်တၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤတၢ်ခိတၢ်သွဲအါအသိး,ဒ်သိးကန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢကစိၥ်ဆှၢတၢ်အဂီၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်အလဲန့ၣ်လီၤ.ပှၤဘၣ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ,တၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲၣ်သကိးဒီးအပၠ့ၣ်သူၣ်စ့ၣ်တဖၣ်မ့တဘၣ်ဂီၢ်ဘၣ်ဒွါန့ၣ်,တဲဝဲလၢတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအံၤကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤဝဲအပှၤသုးဖိ(၁၅၀)ဂၤအဂီၢ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးဒီးအပှၤပျိၥ်လဲအသး(ပၠ့ၤသူၣ်စ့ၣ်)တဖၣ်အံၤ,ပၢၤဃၥ်ဝဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤ,ဟံဝဲတၢ်ခိတၢ်သွဲ(၁၅)မျးကယၤအိၣ်ဝဲဒၣ်အသိး,ဖဲ(၂၀၂၄)နံၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးအပၠ့ၣ်သူၣ်စ့ၣ်အခိၣ်ဒိၣ်တဂၤပၥ်ဖျါဝဲလၢအဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လိၣ်ဘၣ်မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်လၢတၢ်ကိးမံၤဒဲးဒီးဘၣ်ဃးတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတိစၢၤမၤစၢၤဆူကမျၢၢ်အံၤန့ၣ်,တပၥ်ဝဲအရ့ဘၣ်အဂ့ၢ်,(PYO)လံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ဘၣ်ဃးဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအံၤသုတတုၤလၢသုးကီၣ်ကးအစုပူၤတဂ့ၤအဂီၢ်တၢ်ကဆိကမိၣ်ထံဝံၤမး,ကစိၥ်ခီဖဲထံဆၢကီၢ်ဆၢအဂ့ၢ်, Shan Human Rights Foundation (SHRF)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ(ယိန်းလျန်ဟန်)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ဘၣ်ဃးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအံၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤတကြၢးဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီးသုးကီၣ်ကးလၢၤဘၣ်.တကီၢ်ခါခဲအံၤကလုၥ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုကဝဲၤတဖၣ်ပၢၤဃၥ်တၢ်လီၢ်န့ၢ်ဒီဒူၣ်လံအဃိန့ၣ်,ဘၣ်ဃးထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်စိၥ်ခီန့ၣ်သုတလဲၤဟ့ၣ်ဆူသုးကီၣ်ကးအစုပူၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ကူၣ်လၢဆိကမိၣ်ထံအီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ယိၤဒိၣ်ကလံၤထံးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤ,(၂၀၂၄)နံၣ်အပူၤတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲဆံၣ်ဆဲၣ်ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ)တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးကလံၤကျါတၢ်ထီၣ်ဒုးအဃိတၢ်ဘၣ်ဂုၤကဒါက့ၤလီၢ်ခံဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်အါဝဲအဖီခိၣ်,သုးကီၣ်ကးမၤဝဲတၢ်ထၢန့ၢ်ဆူၣ်ပအိၣ်ကလုၥ်ဒူၣ်ပှၤသုးဖိတဖၣ်ဒီးမၤသံမၤဝီမၤလီၤမၢ်ကွံၥ်ဝဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(PYO)တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၅)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤအဆိကတၢၢ်တနွံတုၤလၢခံတနွံအပူၤ,ဆံဆံၣ်,ပ့ၤလီ,မီၣ်မဲၤဒီးဖဲၤခိၤကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤခီဖျိဟီၣ်ခိၣ်အမဲၥ်ဖံးခိၣ်တၢ်ဒုးဆူၣ်ဝဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဒီးသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤအိၣ်ဝဲဒီး,သုးကီၣ်ကးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်,ဒွဲၣ်အူမၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဟံၣ်ဃီ,ဒူသဝီတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဖၢမုၢ်အဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဂ့ၢ်ကီအါမံၤန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤအကဘီယူၤခးလီၤပီၣ်(၅၀၀)မ့ၣ်ပိၢ်တဖၣ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်တဖၣ်သတူၢ်ကလၥ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီပူၤအဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဒံဖိသၣ်သူၣ်ခ့သးပှၢ်ဃုၥ်ဒီးပိၥ်မုၣ်လၢအိၣ်ဒီးဟုးသးတဖၣ်ဘၣ်သံဘၣ်ဝီဝဲဒီဖုဒီဂီၢ်ဒီးဘၣ်တၢ်မၤလီၤမၢ်ကွံၥ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမးအဂ့ၢ်(PYO)အတၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ယိၤဒိၣ်ကလံၤထံးဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤသုးကီၣ်ကးပၢၤဃၥ်တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤ,ကးတံၥ်ကွံၥ်ဝဲလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အကျိၤအကျဲအဖီခိၣ်,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်တနီၤတက့ၤအိၣ်ဆိးဖံးမၤအီၣ်အီဘၣ်ဒံးဝဲလၢအနီၢ်ကစၢ်ဟံၣ်ဃီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤဒံးဘၣ်ဒီးတနီၤဟံၣ်ဃီဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒီးဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးလၢပှၢ်ပူၤအသိး,သုးကီၣ်ကးအံၤမၤပျံၤမၤဖုးဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးလၢကမျၢၢ်တဖၣ်ကဘၣ်က့ၤအိၣ်ဆိးလၢအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲပူၤအဖီခိၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသံဝဲခီဖျိဟီၣ်လၥ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(PYO)အတၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤ,ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
