Home တၢ်ကစီၣ် ICJ တၢ်ပာ်လီၤတၢ်စံၣ်ညီၣ်အလီၢ်ခံကတၢၢ် လၢဘၣ်ဃးဒီး ရိၤဟ့ၣ်ကၠၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်လိာ်မုာ်

ICJ တၢ်ပာ်လီၤတၢ်စံၣ်ညီၣ်အလီၢ်ခံကတၢၢ် လၢဘၣ်ဃးဒီး ရိၤဟ့ၣ်ကၠၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်လိာ်မုာ်

10
0

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၂၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

ကီၢ်ပယီၤတၢ်မၤသံမၤဝီ ရိၤဟ့ၣ်ကၠၤကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ် (ICJ) ပၥ်လီၤဝဲ တၢ်စံၣ်ညီၣ်အလီၢ်ခံကတၢၢ် ဖဲ လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ တနံၤအံၤအဖီခိၣ် ကီၢ်ပယီၤပူၤ ဒီးကီၢ်ချၢ ကညီတဝၢတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် ဃုာ်ဒီး ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကရၢကရိ ၂၁၉ ဖု ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်တၢ်ပာ်ဖျါတဘ့ၣ် ဒီးတူၢ်လိာ်မုာ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.

စံးဝဲလၢ တၢ်မၤရှဲမၤလဲထီၣ်လီၢ်ကဝီၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီး ဖဲ ရခၢၣ်ကီၢ်စဲၣ်ကလံၤထံးတကပၤ ရိၤဟ့ၣ်ကၠၤတဖၣ် အဖီခိၣ် မၤသံမၤဝီၦၤဂီၢ်မုၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ် ဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံာ်ဒူသဝီတဖၣ် ဒီးမၤတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး လၢပိၥ်မုၣ်တဖၣ် ဒီးဖိသၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်တဖၣ်အဃိ ကီၢ်ကၣ်ဘံယၤ လိၥ်ဘၢလိၥ်ကွီၢ် ကီၢ်ပယီၤ ဆူ ICJ အအိၣ် ဖဲ ၂၀၁၉ နံၣ် န့ၣ်လီၤ.

ထံဂုၤကီၢ်ဂၤစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ် (ICJ) အံၤ ပှၤလၢတူၢ်ဘၣ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်တ့ၢ်ဝဲ အတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအနံၣ်တဆံဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤ ဒီးတၢ်အုၣ်အသးတဖၣ်အဖီခိၣ် ပၥ်လီၤဝဲ တၢ်စံၣ်ညီၣ်အလီၢ်ခံကတၢၢ်လၢ ကီၢ်ပယီၤမၤကမၣ်တၢ်အံၤ ဖဲမဟါနံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကရၢကရိတဖၣ်စ့ၢ်ကီး ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ အတၢ်တူၢ်လိာ်တၢ်ပာ်ဖျါ လၢတၢ်စံၣ်ညီၣ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်အဖီခိၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်က့ၤစ့လိးက့ၤတၢ် ဒီး တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤ သုတကဲထီၣ်ကဒါက့ၤတဂ့ၤအဂီၢ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်အုၣ်ကီၤ ဒီး တူၢ်လိာ် ရိၤဟ့ၣ်ကၠၣ်ဖိတဖၣ် ဒ်ကလုာ်ဒူၣ်တဒူၣ်အသိး မ့ၢ်ဂ့ၤ ဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ် ထံဖိကီၢ်ဖိခွဲးယာ် ဒီးခွဲးယာ်လၢကက့ၤအိၣ်ကဒါက့ၤလၢ အနီၢ်ကစၢ်ကီၢ်စ့ၢ်ကီး ပၣ်ဃုာ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ် အဝဲသ့ၣ် ဆဲးဃ့ထီၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖၣ် ဒ်သိးကဆဲးမၤစၢၤဘၣ်ဃး ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒ်သိးသုးမီၤစိရိၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်အံၤ ကဟံးထီၣ် တၢ်အုၣ်ကီၤမူဒါ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်စ့ၢ်ကီးလၢ အဝဲသ့ၣ်ကဆဲးဆၢထၢၣ်ဃုာ်ဒီး ရိၤဟ့ၣ်ကၠၤလၢ အတူၢ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် ဒီးပှၤလၢပူၤဖျဲးတဖၣ် ဒီးဃ့ထီၣ်စ့ၢ်ကီး ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖၣ် ဒ်သိးကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲ လၢတၢ်ကမၤကတၢၢ်ကွံာ် သုးမီၤစိရိၤ အတၢ်မၤအၢမၤနးလၢ အမၤတ့ၢ်ဝဲလၢ အနံၣ်အါမးအတီၢ်ပူၤ လၢကီၢ်ပယီၤပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ် ဃုာ်ဒီး ရိၤဟ့ၣ်ကၠၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ ICJ ပာ်ဖျါဃုာ်ဝဲလၢ ကီၢ်ပယီၤကဘၣ်ထုးထီၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ် ဒ်သိးကမၤထွဲထီၣ်ဝဲ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤဘၣ်ဃးဒီး တၢ်တြီဆၢဒီးစံၣ်ညီၣ်ပှၤလၢအမၤကမၣ် တၢ်မၤသံမၤဝီကလုာ်ဒူၣ် (Genocide Convention) အံၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ရိၤဟ့ၣ်ကၠၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအပူၤစ့ၢ်ကီး ခီဖျိ ICJ ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်အုၣ်အသးတဖၣ်အဖီခိၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲလၢ ဖဲ ၂၀၁၇ နံၣ် တၢ်မၤရှဲမၤလဲလီၢ်ကဝီၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဆၢကတီၢ် ရိၤဟ့ၣ်ကၠၤ အဂၤ ၁၀,၀၀၀ ဃၣ်ဃၣ် ဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤ ခီဖျိတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးတဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ပာ်ဖျါအံၤအဖီခိၣ် ကညီတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်အကျါ ကညီတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ပှၥ်ဘျးစဲ (KPSN)၊ ကညီပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်ကရူၢ် (KHRG)၊ ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ (KWO) ဒီး ခဲနဒၣ်ကညီပှၤတဝၢ (KCC) တဖၣ် ပၣ်ဃုာ်ဝဲအသိး ပိာ်မုၣ်ဒီးသးစၢ်တၢ်ကရၢကရိတဖၣ် ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ဂံၢ်ဘါကရူၢ်ကရၢတဖၣ် ဒီးတၢ်ကရၢကရိလၢ အတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤ ၃၂ ခဲလၢာ် ၂၁၉ ဖု ဆဲးလီၤမံၤစဲပနီၣ်ပၣ်ဃုာ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.