လါယနူၤအါရံၤ ၂၇သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,နဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်မါရှါလါဖါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးလၢတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)အဂီၢ်,ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(EC)ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(PhanFoundation)ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဖဲတနံၤအံၤလါယနူၤအါရံၤ(၂၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(EC)ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအံၤမ့ၢ်ကညီသးစၢ်ပိၥ်မုၣ်အသးနံၣ်အဆံးကတၢၢ်လၢအဟူးဂဲၤဝဲလၢတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်မၤလီၤစှၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးအီၣ်အီအတၢ်ကီတၢ်ခဲတကပၤဒီး,ဟူးဂဲၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးကမျၢၢ်တဖၣ်အတၢ်ထဲသိးတုၤသိးအအဂီၢ်အသိး,လၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤတကပၤစ့ၢ်ကီးမၤဝဲလၢအလီၢ်အသနၢၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,(PhanFoundation)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,(၂၀၂၁)နံၣ်သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမၤအလီၢ်ခံအဝဲဟံးမူဒါကွၢ်ထွဲဝဲပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အဂီၢ်တုၤလီၤတီၤလီၤဒီးအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢပှၤတဝၢအဂီၢ်အံၤယံၥ်ဝဲလၢ(၁၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံအဖီခိၣ်,တၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤဝဲသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိအခိၣ်ဖးဆူပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအံၤမ့ၢ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးအဂ့ၢ်,ပှၤဒုးအိၣ်ထီၣ်(Phan Foundation)နၣ်ဇိယၤဖါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိတၢ်လၤကပီၤအံၤန့ၣ်,ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအနီၢ်စၢ်စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဖါအတၢ်လၤကပီၤန့ၣ်,ယနီၢ်ကစၢ်တတိၥ်သူၣ်ပၥ်သးတဆိမိၣ်ဘၣ်နီတဘျီဘၣ်.ဒိးန့ၢ်ဘၣ်လံအဖီခိၣ်ယသးခုဒိၣ်မး,မ့ၢ်တၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီအဃိမ့ၢ်တၢ်သူၣ်ပိၢ်သးဝးလၢယဂီၢ်လီၤယဒိးန့ၢ်ဘၣ်အဖီခိၣ်ယနၥ်လၢကကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ကွၢ်လိတၢ်ဒိဂ့ၤတဲၥ်ဘၣ်လၢသးစၢ်တဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်ယတူၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးလၢယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲယကမၤဂ့ၤထီၣ်,မၤအါထီၣ်,မၤလိၣ်ထီၣ်ဖးထီၣ်တၢ်လၢပှၤတဝၢအပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီဒူၣ်ဒံးညါ”လီၤအဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအံၤတကီၢ်ခါခဲအံၤအဝဲဟံဝဲမူဒါဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(IDPs)ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံၥ်တၢ်ကရၢကရိဝဲၤကျိၤခိၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးကီၢ်ရ့ၣ်(EC)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤအသိးအဝဲမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(KHRG)ပှၤကညီဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်ကမံးတံၥ်ခိၣ်တဂၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိအတၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤအံၤ,လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲကညီသးစၢ်လၢဟူးဂဲၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤတဖၣ်အဃိ,မ့ၢ်တၢ်မၤဟူးဂဲၤထီၣ်ဝဲသးစၢ်တဖၣ်အသးသဟီၣ်လၢကနုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်အါထီၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤအဂ့ၢ်,ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ပှၤကလုၥ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤတၢ်လိၣ်အိၣ်ဒံးဝဲအါမးဒီးလိၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤသးစၢ်တဖၣ်အါမးအဖီခိၣ်,ဆီၣ်တခူဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲသူၣ်စၢ်သးဘီၣ်တဖၣ်လၢကနုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်လၢပှၤတဝၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ,လၢတၢ်အဲၣ်ဘၣ်ပပှၤကလုၥ်လၢလီၢ်သနၢၣ်ဒၣ်ဝဲဒ်တၢ်သ့အိၣ်ဝဲအအသိးအဂ့ၢ်,ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဃုၥ်ဒီးဒီၣ်လၣ်(၄၀၀၀)အဖီခိၣ်,တၢ်ဟ့ၣ်လၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအံၤကဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤဝဲတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အဂ့ၢ်အနီၢ်ကစၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကဟ့ၣ်လီၤဝဲခိၣ်ဖးအံၤန့ၣ်,တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤဝဲဆူပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအစုပူၤဖဲလါယနူၤအါရံၤ(၃၁)လၢအလီၤဘၣ်ဝဲ(၇၆)ဝီတဝီကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအမုၢ်နံၤအဂ့ၢ်(Phan Foundation)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
(Phan Foundation)အံၤတၢ်စးထီၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဖဲ(၂၀၀၈)နံၣ်အခါဒီးဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် အနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်မါရှါလါဖါအဖိမုၣ်ဖိခွါသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး,တၢ်ဃုထၢဟ့ၣ်ဝဲပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤန့ၣ်,ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲသးစၢ်လၢအအိၣ်(၃၅)နံၣ်ဆူဖီလၥ်တဖၣ်လၢတကွၢ်လီၤနီၢ်ကစၢ်အဘျုး,ဂုာ်ကျဲးစၢးဟူးဂဲၤတၢ်လၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤအီၤဖဲ(၂၀၀၈)နံၣ်အခါဒီး ဒီတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)နံၣ်အံၤ တၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤအိၣ်၀ဲ(၁၇)ဝီလံန့ၣ်လီၤႉ
