လါယနူၤအါရံၤ ၂၇သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ တး(ခ်)ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ(၃)ဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ် မဲၢ်လး,အူးပၠၣ်,နိၣ်ဖိ ဒဲကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်အံးထွဲကီၢ်ထွဲဆူၣ်ချ့တၢ်ဆါဟံၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်သးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒဲကဝီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၥ်လဲၣ်န့ၣ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒံးဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတၢ်ဖီခိၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤအဃိ ပှၤဆါလၢဟဲထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဘိၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ဘိၣ်က့ၤကဒါဆူဟံၣ်လၢၥ်လံဒီးတၢ်ဆါဟံၣ်ပူၤပှၤဆါတအိၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ် အူးပၠၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကသံၣ်သရၣ်တဂၤစံးဘၣ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးမဲၢ်လးဒဲကဝီၤတၢ်ဆါဟံၣ်စ့ၢ်ကီးပှၤဆါအိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်တၢ်ကဘၣ်ပျဲက့ၤဒီးတၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆါကသံၣ်ကသီမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်ပီးတၢ်လီမ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်မၢပှၤဘိၣ်ထီၣ်ပၥ်ကွံၥ်ခဲလၢၥ်လံအဂ့ၢ် မဲၢ်လးဒဲကဝီၤပှၤကွၢ်ထဲပှၤဆါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်ဆါဟံၣ်ပူၤပှၤဆါအိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်ပှၤပျဲက့ၤဆူဟံၣ်ကီးဂၤဒဲးလီၤ.ကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်အိၣ်ထီၣ်က့ၤခဲလၢၥ်ခဲစ့န့ၣ်လီၤ.ပှၤသ့ထီၣ်က့ၤတၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤခဲလၢၥ်လံန့ၣ်လီၤ.စဲးဖီကဟၣ်ဒ်သိးတၢ်မၤကွၢ်ပှၤဖိသၣ်ကသါသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်သ့ထီၣ်ကွံၥ်အီၤခဲလၢၥ်လံန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးတဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤပူၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိ ပှၤနီန့ၢ်ဒဲကဝီၤတၢ်ဆါဟံၣ်သိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်က့ၤဆူတဂၤဟံၣ်တဂၤဃီလၢၥ်လံအဃိဒဲကဝီၤပူၤပှၤဆါလၢကဘၣ်လဲၤဒိးပၠးသးလၢအူးဖၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ခိးဝဲတၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ် နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤဖိတဂၤစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ်လၢ“စးထီၣ်ဖဲတဂီၤအံၤ အနၣ်ရံၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်န့ၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်ပံးလၢၥ်လံန့ၣ်လီၤ.ပှၤဆါဟဲတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ခိးတၢ်တဂၤတဂၤဒ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤနီသိလ့ၣ်(Driver)တအိၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်.က့ၤလၢၥ်လံ.ပှၤဆါလၢကဘၣ်လဲၤဒိးပၠးသးလၢအူးဖၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ခိးဝဲတၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤန့ၣ်“(IRC)အံၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအိၣ်ကျဲဘိဘိဒီးတၢ်တခါအံၤန့ၣ်အပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲလံန့ၣ်လီၤ.မဲၢ်လးန့ၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤလၢတၢ်ကပံးကွံၥ်တၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးပှၤဆါက့ၤလီၤလၢၥ်လံ,အိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲပှၤဆါလၢပှၤကဘၣ်ယိးအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ကအိၣ်တ့ၢ်က့ၤ(၁၁)ဂၤလီၤ.တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိပံးကွံၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဆါဟံၣ်တအိၣ်န့ၣ်တညီဘၣ် ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ကဘၣ်ပံးပှဲၤသီန့ၣ်တသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်.ခဲမဆ့ၣ်မး ပကအိၣ်ဖှိၣ်တဲသကိးလၢအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအနဲၣ်ရွဲၣ် သရၣ်ပှဲၤစ့စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ခီဖျိတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤအဃိ တၢ်ဆီတလဲလၢဟဲပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်ကဒိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် အူးပၠၣ်ဒကဝီၤခိၣ်စၢၤ စီၤနံၤဒိၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲအတၢ်ထံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“မ့ၢ်လီၤ.ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤန့ၣ်တၢ်ဆီတလဲဖးဒိၣ်တခါခါကပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဖှိၣ်သကိးဝဲဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်အဝဲတဲအါထီၣ်ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤအူးပၠၣ်,နိၣ်ဖိ,မဲၢ်လး ဒဲကဝီၤသၢဘ့ၣ်အံၤ တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့, တၢ်ကဆှဲကဆှီ,ထံဒီးပှၤမိၢ်ဒၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် (IRC-International Rescue Committee) ဟံးမူဒါကွၢ်ထွဲဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါလၢဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
(IRC)အံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢကီၢ်အမဲကရကၤတၢ်မၤဂုၥ်ထီၣ်ပသီထီၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ(USAID-Agency for International Development)ဒီးဖဲအပူၤကွံၥ် လါယနူၤအါရံၤ၂၄သီအနံၤန့ၣ် အမဲရကၤကီၢ်ခိၣ် ထြၢၣ်(ပ်)ဆဲးလီၤမံၤဒီး တြူၥ်သံကွံၥ်ဝဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဃိ ကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ တၢ်မၤစၢၤပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအမဲရကၤကီၢ်ပဒိၣ်မၤစၢၤတ့ၢ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်သးသ့ဝဲအဂ့ၢ် လီၢ်ကဝီၤတၢ်ကစီၣ်သန့တခါလၢအမ့ၢ် Border Echo ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်အိၣ်န့ၣ်လီၤ.
