လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၅ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကတၢတံၥ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅) ဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ်ပူၤ လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲ(၂)လါဘျဲၣ်အံၤတဖၣ် ခီဖျိလီၢ်က၀ီၤပူၤကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်ဒီးတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဒံးဘၣ်အဃိ ကမျၢၢ်တဖၣ် တုၤခဲအံၤတက့ၤဘၣ်ဒံးလၢအဟံၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၄)လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်အခါန့ၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအိၣ်ထီၣ်ဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲခးလီၤတၢ် အဃိ (သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ ဒူသ၀ီကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲကတၢတံၥ်သုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤအံၤတဖၣ် ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ဆူ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်တုၤလၢခဲအံၤလၢဟီၣ်က၀ီၤ၀ဲန့ၣ်အပူၤပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးလဲၤခးလီၤဒံးတၢ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်အံၤ ဟးစံၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်န့ၢ်လံလၢ(၂)လါဘျဲၣ်လံအဃိ ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကတၢၢ်တံၥ်ကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးအံၤ တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပစးထီၣ်ဟဲစံၣ်အိၣ်ဖဲအံၤန့ၣ်လၢလါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအခါန့ၣ်.ပဟဲအိၣ်ဖဲအံၤကန့ၢ်လၢခံလါဃၣ်ဃၣ်လံ. တၢ်လၢအိၣ်ဒီးပှၤတၢ်လၢပဟဲစိၥ်န့ၢ်ညါန့ၣ်ပဟဲစိၥ်အိၣ်မီၤတဆံးတက့ၢ်.ပဟဲအိၣ်ဖဲအံၤဖဲတၢ်သ့အိၣ်အသိးန့ၣ် ပှၤဟဲမၤစၢၤ ပှၤအိၣ်စ့ၢ်. ပှၤမၤစၢၤအိၣ်နါက့ဒုအထီၣ်ဘးဒုအိၣ်စ့ၢ်၀ဲလဲၣ်.တၢ်လီၤတိၢ်လီၤကၤဒုအိၣ်ကိးဂၤဒဲးလီၤ.တၢ်လိၣ်ဒုအိၣ်ကိးဂၤဒဲးလီၤ ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တနီၤန့ၣ်ဖဲအစံၣ်ထီၣ်အခါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအိၣ်တ့ၢ်လၢအလီၢ်ခံမၤ၀ဲတ၀ံၤတတဲၥ်ဒံးဘၣ်အိၣ်၀ဲအသိး တနီၤန့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖဲအံၤတမ့ၢ်တကစၢ်ဒူသ၀ီလီၢ်ကျဲဘၣ်အဃိလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢ ကဖံးမၤကဃုအီၣ်ဃၥ်အီၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ကတၢၢ်တံၥ် ကလါကိသ၀ီဖိပိၥ်ခွါတဂၤစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ပမ့တဘၣ်စံၣ်ဘၣ်က့ၤပမ့အိၣ်လၢပကစၢ်လီၢ်ဒုညီ၀ဲတစဲးမ့ၢ်လၢပဒံၣ်ပဖိအါအဃိမီၤနီၤ.ပဘၣ်ဟးစံၣ်အိၣ်ဒ်အံၤဘျီပဃုအီၣ်ဃၥ်အီၣ်တဘၣ်ဘၣ်ဘျီကီ၀ဲန့ၣ်.ပဃုအီၣ်ဃၥ်အီၣ်ပတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတအိၣ်ဘၣ်ဘျီပထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတပူညါန့ၣ်.ပအိၣ်လၢန့ၣ်ခီ ပအိၣ်ဒီးပကစၢ်စံၥ်လီၢ်ပှဲၤလီၢ်,တၢ်ဖံးတၢ်မၤနါက့အိၣ်မီၤ.ခဲအံၤဘျီပဟးအိၣ်ဒ်အံၤပတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်နီမံၤလၢၤဘၣ်.”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကတၢၢ်တံၥ်ကမျၢၢ်လၢအလဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုသးဖဲဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤတဖၣ်လီၢ်ခံအံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ, တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တကပၤအဖီခိၣ် တနီၤန့ၣ်ကွၢ်တၢ်အိၣ်သး၀ံၤက့ၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အိၣ်၀ဲဒီးဘၣ်ဆၣ်တၢ်အိၣ်သးမ့တဂ့ၤဘၣ်န့ၣ် ဟဲက့ၤစံၣ်ကဒါလၢအအိၣ်တၢ်လီၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ထံဖးဒိၣ်ထၣ်ကရူၢ်ခိၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
“သုးက့ ၅ ဟဲစံၣ်လၢယဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်အံၤတဘျီတခီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်စ့ၢ်မီၤနီၤ. ပှၤဟဲစံၣ်တဖၣ်အံၤအက့ၤကဒါအိၣ်တနီၤစ့ၢ်.ဘၣ်ဆၣ်တၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိက့ၤ၀ံၤတသီခံသီဘျီဟဲက့ၤစံၣ်ကဒါဒီးဖဲအံၤ. ဘၣ်ကွၢ်ထွဲဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒ်အံၤလီၤ.တဘျီတခီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤတချုးလီၤခံဘၣ်အဃိပဟးထၢန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟုသးလၢကအီၣ်ဂီၢ်လၢပကရူၢ်ပူၤ.ခဲအံၤတၢ်မၤစၢၤလီၤမၢ်ဖးယံၤလံ.ပတဲဃၥ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢအီၣ်နါစိၤပၥ်စၢၤဒ်န့ၣ်မ့လိၣ်န့ၣ်ဟဲတဲပၠးပှၤပဟးထၢန့ၢ်အီၤလၢသ၀ီပူၤန့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကတၢတံၥ်သုးကလၢၤခိၣ်ဃၢၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုသးဆူဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ကတၢတံၥ်သ၀ီ, ပိၤဂၢ်သ၀ီ,ဘီကၠိၣ်လဲၣ်,မဲးဘီခံ,စံကိ,ကလါကိ,ကဲဒီ,ကၠီပါ,ဖါလိဖိသ၀ီဃုၥ်ဒီးသ၀ီလၢအဂၤပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၀၀၀)ဘျဲၣ် အကျါ အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤဒီးဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ် န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်လီၢ်လၢကတၢၢ်တံၥ်ကမျၢၢ်လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးအံၤ ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုတဖၣ်ဆိမိၣ်၀ဲ လၢတၢ်ဘံၣ် တၢ်ဘၢအိၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဂီၢ်လံဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်တခီစးထီၣ်ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်ကဒုသးဖဲဟီၣ်က၀ီၤ၀ဲန့ၣ် ကဘီယူၤ လဲၤခးလီၤတၢ်ကဲထီၣ်သးတစှၤန့ၢ်(၅)ဘျီညါအဃိ ကဲထီၣ်တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ် တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢ(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒုးယၤတၢ်အိၣ်သးအံၤအဃိ ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အမဲၥ်ညါ ကတၢတံၥ်ခိၣ်ဃၢၤဒူသ၀ီကမျၢၢ်တနီၤ လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးလၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကတၢတံၥ်သုးကလၢၤအံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ ၂၃ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲလံဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိပယီၤသုး လၢအိၣ်သုးကလၢၤပူၤတဖၣ်က့ၤထုးဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢသုးခိးကီၢ်ဆၢ(၁၀၁၃)သုးရ့ၣ်တၢ်လီၢ် ခီၣ်ဒုးဆၢသးဖဲန့ၣ်အဃိ ဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢဆဲးကဲထီၣ်,ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အမဲၥ်ညါကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးလဲၤခးလီၤတုၤလၢခဲအံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅) ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးဘၣ်တ့ၢ်ဃၥ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီ အခါအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.