လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢတၢ်ကကိးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢကသုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ တၢ်ဆိ ကတီၢ်ဃၥ်ဝဲလၢ အသီ(၉၀)အတီၢ်ပူၤအဂ့ၢ် (THE WHITE HOUSE)ဘိးဘၣ်ရၤလီၤပၥ်ဖျါဃၥ်ဝဲဒီးအခဲအံၤ အသီ(၉၀)ပှဲၤထီၣ်လံ ဘၣ်ဆၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိတဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤနီတမံၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ် လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၅)နံၣ်,လါယနူၤအါရံၤ(၂၇)သီအပူၤ,အမဲရကၤထံကီၢ်ဆိကတီၢ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်ကိးနုၥ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်တစိၢ်တလီၢ်ဆူအမဲရကၤထံကီၢ်ပူၤဒီး လၢအသီ(၉၀)အတီၢ်ပူၤတၢ်ကက့ၤထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤက့ၤဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအသီတဘျီဘၣ်ဆၣ် ကတီၢ်အံၤတၢ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်စံးဆၢနီတမံၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်နဲၣ်ရွဲၣ်သရၣ်စီၤပှဲၤစ့စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ် လီၤ.
“အသီ(၉၀)ဒုပှဲၤလံဘၣ်ဆၣ်သနါက့မ့မ့ၢ်ဘၣ်ဃးလၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲတခီန့ၣ်တၢ်သီၣ်တၢ်သဲတအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်. အဝဲန့ၣ်(UNH CR)စံးဘၣ်ပဝဲဒၣ်မီၤနီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲလၢမ့ၢ်ဘၣ်ဃးဒီးလၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲန့ၣ်တနၢ်ဟူတၢ်နီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးဘၣ်အိၣ်ခိး ကနၣ်ကွၢ်ဒံးမီၤနီၤ. တၢ်စံးဆၢကဟဲလၢလါယူၤလံဧါ(မ့တမ့ၢ်)ကဟဲလၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤဧါန့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်. မ့ၢ်ဘၣ်ထွဲတၢ်ဂ့ၢ်တ ထံၣ်လၢတၢ်ကကိးကဒါက့ၤပှၤဒဲကဝီၤဖိန့ၣ်(UNHCR)တန့ၢ်ဘၣ်တၢ်စံးဆၢနီတမံၤဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်က စီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤဖိလၢအမံၤလီၤဘၣ်လဲၤသုးလီၢ်သုးကျဲၤဆူ ကီၢ်အမဲရၤကၤလၢအဘၣ်တၢ်ပတုၥ်ဃၥ်အီၤတဂၤစံးစ့ၢ်ကီးဝဲ လၢ “တၢ်ဟဲဒုးသ့ၣ်ညါပှၤတအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်. ပဝဲဒုပတနၢ်ဟူဘၣ်တၢ်လီၤတံၢ်နီတမံၤဒံးဘၣ်. တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤတအိၣ်လၢပစု ပူၤဘၣ်. တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤထီၣ်န့ၣ်လၢပဂီၢ်ဒုဂ့ၤဝဲလီၤ. မ့ၢ်တဂ့ၤန့ၣ်ပမၤဘၣ်ဝဲလဲၣ်.” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်အသီ(၉၀)အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤဒဲကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်အိၣ်သးအကပၤကပၤတၢ်ဆီတလဲ အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဒဲကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်တမ့ၢ်ထဲသဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆိကတီၢ်ဃၥ်ဝဲ တၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ် ဘၣ်ဒီးတကးဒံးဘၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤလၢဆူၣ်ချ့ဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီသနၢၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဒဲကဝီၤပူၤဆူၣ်ချ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကလဲၤတရံးဒံးဝဲအသးတုၤလၢလါယူၤလံလၢၥ်အတီၢ်ပူၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိး ပှၤဒဲကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဖံးမၤဘၣ်တၢ်လၢတၢ်ချၢ လၢအဖိးမံဒီးသဲးစးတၢ်ဘျၢအဂီၢ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ် တဲၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပတီၢ်ခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်တၢ်နဲၣ်လီၤဟဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပပှၢ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်အအိၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်သရၣ်စီၤပှဲၤစ့ စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အိၣ်ကဒုသုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ အါတက့ၢ်တၢ်ကိးဝဲထဲကီၢ်အမဲရကၤတ ဘ့ၣ်ဧိၤဒီးဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၄)နံၣ်အပူၤန့ၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအကျါ ဒဲကဝီၤဖိအဂၤ(၄၀၀)ဘျဲၣ်နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးအိၣ်ကဒုဘၣ် ဝဲလၢအမဲရကၤပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကမံးတံၥ်(KRC)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.