လါအီးကထိဘၢၣ် ၁၇ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ကီးတရံး-မၠၣ်ဝတံၣ်အ့ရှါကျဲလၢပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်ဒိၣ်စိန့ၢ်က့ၤဝဲဖဲ လါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ် တယံၤတမီၢ်ကအိးထီၣ်ကဒါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီ သုးမုၢ်ဒိၣ် (DKBA)ဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ် လၢအဆဲးလီၤထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်တၢ်ပတုၥ်တၢ်ခး(NCA)လံၥ်ဃံးဃၥ်အံၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်ဝဲဒီး ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအက တီၢ်အံၤ ကီးတရံး-မၠၣ်ဝတံၣ်အ့ရှါကျဲလၢတၢ်ပံးဃၥ်အီၤန့ၢ်ဝဲ(၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢတယံၤတမီၢ်န့ၣ်တၢ်က အိးထီၣ်ကဒါဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (DKBA)ပၢဆှၢသုးဂ့ၢ်ဝီခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤဆါအီၤ စံးဘၣ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ကစီၣ်သန့ဖဲလါအီးကထိ ဘၢၣ် ၁၅ သီ (NCA) ၁၀ နံၣ်ဆၢက့ၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
“ကညီကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်အိၣ်သးခဲအံၤဒုဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်လီၤ. ဖဲအကဲထီၣ်အတကတီၢ်အံၤအ့ရှါကျဲမုၢ်ဒု တယံၤတမီၢ်ကက့ၤအိၣ်ထီၣ်ကဒါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်ဝဲလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကီးတရံး-မၠၣ်ဝတံၣ်အ့ရှါကျဲ သုးမီၤစိရိၤဟဲက့ၤထီၣ်ဒိၣ်စိန့ၢ်ဝဲဝံၤလီၢ်ခံ ဖဲတလါအံၤလါအီးကထိဘၢၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ် လၢ(အီၤလါ)ပူၤ တဆီ တၢ်ကစီၣ်ရၤလီၤအသးလၢတၢ်ကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ် ဘၣ်ဃးတၢ်ကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါကျဲတၢ်ဂ့ၢ် အံၤတၢ်ထုး ထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲတအိၣ်နီမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဃိဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်သံကွၢ်ဒီးအီၤ အခါဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဘၣ်ဃးတၢ်တခါအံၤပထံၣ်လၢအရၤလီၤသးလၢ(အီၤလါ)ပူၤလီၤ,ပတသ့ၣ်ညါတၢ်နီတမံၤဘၣ်.ယဲစ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် တၢ်ရ့လိၥ်မုၥ်လိၥ်န့ၣ်ပှၤဟ့ၣ်ယၤမူဒါအိၣ်လီၤ.ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤပတနၢ်ဟူပှၤဟဲတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်ဒီးပှၤတအိၣ်ဘၣ်. လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဘၣ်ဃးပယီၤသုး(အီၤစ့ၤယၣ်)သုးကျိၤဟဲက့ၤထီၣ်ကဒါက့ၤ သ့ၣ်ဃးလီၤတီၢ်လီၢ်ခံအံၤန့ၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤတၢ်ကရၢ ကရိဟဲတဲတၢ်ဒီးပှၤတအိၣ်နီမံၤဘၣ်.ပနၢ်ဟူလၢ(အီၤလါ)ပူၤကျဲကအိးထီၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
မၠၣ်ဝတံၣ်-ကီးတရံးအ့ရှါတၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤကျဲလၢအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဟဲနုၥ်လီၤအဂီၢ်လၢအိၣ်ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢအံၤ စးထီၣ်ဖဲ၂၀၂၁ သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံန့ၣ် ဝ့ၢ်ခံဖျၢၣ်လၢၥ်အခိၣ်အဃၢၤဃုၥ်ဒီးကျဲဒီတဘိန့ၣ် တၢ်ဒုး တၢ်ယၤကဲထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢပယီၤသုးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိ စးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၃)လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပံးကွံၥ်ဝဲကျဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
အဃိစးထီၣ်ဖဲန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤသိလ့ၣ်တီၣ်ပနံၥ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဃုၥ်ဒီးသိလ့ၣ်တီဆှၢပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဆီတလဲ သူက့ၤကျဲလၢထိၣ်ကီၤကိ,ကၠဲၣ်အူၣ်တီၤ,ကျဲမုၢ်လီၢ်လံၤကစၢၢၢ်ကျဲတကပၤဒီး လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်ဆီတလဲသူက့ၤကျဲဒ်အံၤ အဖီခိၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်,ပှၤဂ့ၢ်ဝီ,ကူၣ်သ့,ဆူၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီအကပၤကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ် လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်မ့က့ၤအိးထီၣ်ကီးတရံး-မၠၣ်ဝတံၣ်အ့ရှါကျဲဘၣ်ဖုးန့ၣ် ပယီၤသုးဒီး(BGF)သုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကဆီလီၤ တြဲၤအိၣ်ခိးထၢတၢ်ခိတၢ်သွဲ ဒ်အပူၤကွံၥ်လၢညါအသိးတကးဒံးဘၣ်ကအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်ဟဲအါထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် မၠၣ်ဝတံၣ်ဝ့ၢ်ပူၤ ကမျၢၢ်တဂၤ ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဘၣ်စ့ၢ်ကီး ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“မ့အိးထီၣ်ဘၣ်ဖုးဒုလၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဂီၢ်န့ၣ်ကဂ့ၤတကျိၤ,တဂ့ၤဘၣ်တကျိၤလီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်အဝဲသ့ၣ်မ့အိးထီၣ်အနီၢ်ကီၢ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ကဆီလီၤတြဲၤကအိၣ်ခိးဃ့အီၣ်တၢ်လီၤ.ကအိးထီၣ်ဝဲအဂီၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒီးကီၢ်သူလ့ၤအပှၤန့ၣ်ဘၣ်ဂီၢ်လၢၤလံဧါ.ယကွၢ်ခဲအံၤန့ၣ်အတဘၣ်ဂီၢ်ဒံးမၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်.တဲဝဲလၢကအိးထီၣ်ဝဲမ့ၢ်ကျဲန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဆ့ၣ်နီၤဝဲန့ၢ်မူၤနီၢ်လံဧါ.အဝဲသ့ၣ်မ့က့ၤအိးထီၣ်န့ၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်လၢကမျၢၢ်အဂီၢ်ခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်ကဃ့အီၣ်တၢ်,မ့ဝံၤကသမံသမိးတၢ်အါထီၣ်.နကွၢ်လၢကျဲမုၢ်အိးထီၣ်သီသီအခါန့ၣ်သ့ၤကါညံၤနီၤဒီးကီးတရံးန့ၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်တြဲၤပှ့ၤလၢၤလၢ(၉၀၀၀)တုၤ(၁၂၀၀၀)ကၠးလၢန့ၣ်ညါမၤကြီတၢ်လဲလဲ.ယဆိမိၣ်အိးထီၣ်တန့ၢ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကအိးထီၣ်ကျဲဘျီဝဲအံၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တကပၤမ့တူၢ်လိၥ်ဝဲန့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး ဘၣ်ဆၣ် တၢ်မ့ တတူၢ်လိၥ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်ဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အိၣ်ထီၣ်ကဒါဝဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤသ့ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ပဲၥ်ထံနီၤဖး စံးဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤကီးတရံး-မၠၣ်ဝတံၣ်အ့ရှါကျဲမုၢ်ဒီတကျိၤသုးမီၤစိရိၤဟဲက့ၤထီၣ်ဒိၣ်စိက့ၤန့ၢ်ဝံၤလီၢ်ခံ ဟီၣ်ကဝီၤ ခိၣ်ဃၢၤဒူသဝီတဖၣ်အပူၤတုၤလၢခဲအံၤဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢဆဲးကဲထီၣ်ဒံးဝဲလၢပယီၤသုးဒီးဟီၣ်ကဝီၤကညီဒီကလုၥ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲး သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအိၣ်ဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်ဒီး ခီဖျိလၢကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤအံၤအဃိ ကမျၢၢ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်လၢ အကထိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
