လါအီကူး ၁၂ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကညီဖိဖီၣ်စုကဝဲၤခဲလၢၥ်ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢကညီဖိဂီၢ်,ပှၤကလုၥ်အဂီၢ်တကးဒံးဘၣ် လၢပထံကီၢ်တၢ်သဘျ့အဂီၢ် ကဘၣ်ရိၣ်ဖှိၣ် ဃူဖိးက့ၤလၢကျဲတဘိဃီဒီးတၢ်ကလုၢ်တဖျၢၣ်ဃီအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်စိ စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲ အလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်လၢတနံၤအံၤကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤစိးက့ၤပှဲၤထီၣ်(၇၆)ဝီတဝီအပူၤ စံးဝဲန့ၣ် လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ခဲလၢၥ်ကဘၣ်ဟးဆှဲးဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအမၤထီဒါက့ၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အတၢ်မၤခဲလၢၥ်ဒီး ကဟ့ၣ်ထီၣ်သကိးတၢ်ယူးယီၣ်ပၥ်ကဲဆူခိၣ်နၢ်သိၣ်ဒူ,ထံဖိကီၢ်ဖိမၤထူရၤသ့ၣ်တဖၣ် တကးဒံးဘၣ် ခါဆူညါတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဂဲၤလိၥ်, ပှၤကလုၥ်တၢ်သဘျ့အဂီၢ် ပကအိၣ်မူဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤသကိးလၢတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်,တၢ်ဃူတၢ်ဖိးအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲ ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ် (၁၉၅၀) လါအီကူး ၁၂ သီမုၢ်နံၤအံၤ မ့ၢ်မုၢ်နံၤလၢအလီၤသူၣ်အုးသးအုးဒိၣ်မးလၢကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကၠံ, သုးခိၣ်ကျၢၢ် စဲခ့ၣ် ဒီး ခိၣ်နၢ်သိၣ်ဒူတနီၤလၢအဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံၥ်အသးသမူဖဲထိၣ်ကီးကိသဝီအံၤတဖၣ်အဂီၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤ ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
မၤထူရၤအခီပညီစံးတၢ်န့ၣ် ပှၤတဂၤလၢအလုၢ်ထီၣ်ကွံၥ်အသးသမူလၢအတၢ်စူၢ်တၢ်နၥ်,တၢ်မုၢ်လၢ်ဖီခိၣ်ဒီး စူးကွံၥ်သးလၢၥ် လၢၥ် စ့စ့လၢပှၤအါဂၤအဂီၢ်လၢတကွၢ်နီၢ်ကစၢ်အတၢ်ဘၣ်ဘျုးဘၣ်အဃိ ဖဲတၢ်မၤလၤကပီၤမၤထူရၤမုၢ်နံၤအံၤ တမ့ၢ်ထဲလၢ ကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကၠံ ဒီးခိၣ်နၢ်သိၣ်ဒူလၢအပၣ်ထွဲဃုၥ်ဒီးအဝဲတနီၤအဂီၢ်ဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ် ခိၣ်နၢ်, သိၣ်ဒူ, ဃုၥ်ဒီးထံဖိကီၢ်ဖိလၢအဘၣ်လုၢ်ထီၣ်တ့ၢ်ကွံၥ်အသးသမူလၢတၢ်ဒုးပျီပူၤတဖၣ်အဂီၢ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်တုၤလၢခဲအံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်မၤကျဲတဝံၤတတဲၥ်ဒံးဘၣ်အဃိ ဒ်သိးပပှၤကလုၥ်အတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီ ကလၢထီၣ်ပှဲၤ ထီၣ်ဒီး ပကဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤထံကီၢ်တၢ်သဘျ့,တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် မူဒါအိၣ်လၢပကဘၣ် ထိၣ်ဃူလိၥ်က့ၤသး ,တီဒီးမၤထူရၤအမဲၥ်ညါ ဒ်မၤထူရၤမုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဃၥ်ဝဲအသိး အလီၢ်အိၣ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးဃူအိၣ်ဖိးမၤလၢပှဲၤထီၣ်ဝဲဒ်အဝဲသ့ၣ်မုၢ်လၢ် ဃၥ်ဝဲအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် စံးစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်ဃိ ပဝဲကိးဒဲးပအိၣ်ဒီးပမူပဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢသနၢၣ်ဒၣ်ဝဲစုၥ်စုၥ် ဒ်ခိၣ်နၢ်ဟံစုနဲၣ်ကျဲတီခိၣ်ရိၣ်မဲဝဲအသိးအဖီခိၣ် ပကဒိ ကနၣ်လူၤပိၥ်မၤထွဲတၢ်ကရၢကရိအတၢ်ဖံးတၢ်မၤကျဲသနူဒီး ဒ်ကညီဒီကလုၥ်အတၢ်လိၣ်ဝဲအသိးကလူၤပိၥ်မၤထွဲ တုၤလီၤတီၤလီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲခိၣ်နၢ်,သိၣ်ဒူဒီးထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီတၢ်တကါဒိၣ်ကတၢၢ်တခါလၢအမ့ၢ် ကညီဖိဖီၣ်စုကဝဲၤခဲလၢၥ်ကဘၣ်မ့ၢ်လၢကညီဖိအဂီၢ်,ပှၤကလုၥ်အဂီၢ်လီၤဒီး လၢပထံ ပကီၢ်တၢ်သဘျ့အဂီၢ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲလၢပကဘၣ်ရိၣ်ဖှိၣ်ဃူဖိးက့ၤလၢကျဲတဘိဃီဒီးတၢ်ကလုၢ်တဖျၢၣ်အပူၤ တကးဒံးဘၣ် ပကဘၣ် ဟးဆှဲးကွံၥ်တၢ်မၤလၢအထီဒါက့ၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် ဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤဒိၣ်မုၢ်နံၤထီလၢအဘၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအံၤ တနံၤအံၤလၢအလီၤဘၣ်ဝဲ ၇၆ ဝီတဝီအံၤစ့ၢ်ကီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်/သုးက့တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤ တၢ်မၤလၤကပီၤဝဲမုၢ်နံၤအံၤ တကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါ ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤ ကရူၢ်ကရၢလၢအလီၤဖးလၢအမ့ၢ် ကညီဒီကလုၥ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNA), တၢ်ဘၣ်ဘျုး ဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA), ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ(KNU/KNLA-PC)သ့ၣ်တဖၣ်မၤလၤကပီၤ ဝဲလၢအဟီၣ်ကဝီပူၤ စုၥ်စုၥ်ဒိး ခီကီၢ်ကၠိလၢအမ့ၢ် ဆၣ်သူလ့ၤတီၤထီကၠိဒီးကွဲၢ်ကဘီတီၤထီကၠိ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ မၤလၤကပီၤသကိးဝဲမုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
