လါအီကူး ၁၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲလါအီကူး ၁၀ အနံၤန့ၣ် တၢ်ဂီၤမူရၤလီၤသးတခါလၢ(social media)အပူၤလၢဖံသးပှၢ်တဂၤဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤဆှုၣ်မဲၥ်ကဲၤ မဲၥ်လၢပှၤအါဂၤဒီး ပှၤလၢအမၤသံတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်စံးဝဲလၢအမ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃) အပှၤမၤသံဝဲ အဖီခိၣ် ကဃိထံသမံသမိးဝဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်တၢ်ဂီၤမူရၤလီၤသးတခါပူၤဖျါဝဲအသိးန့ၣ် ဖံသးပှၢ်လၢအသးနံၣ်ကအိၣ်အနံၣ်(၇၀)ခိၣ်ဃၢၤတဂၤအံၤ ဆ့ၣ်နီၤဒီး ပှၤဖီၣ် စုကဝဲၤဖိ လၢကအိၣ်(၅)ဂၤလၢတၢ်တသ့ၣ်ညါအမံၤတဒူၣ်လၢအကတိၤကညီစှီၤကျိၥ်တဖၣ်အံၤ ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲသ့ၣ်ကုၥ်,ဝၣ်ကုၥ်တီၢ်သံ ဖှိၣ်ဝဲ ဖံသးပှၢ်တဂၤအံၤ အကိၥ်ဘိကအိၣ်လၢ(၃)ထံၣ်ဝံၤ ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲအခိၣ်တဂၤအခီၣ်တဂၤဒီး တ့ၢ်လီၤကွံၥ်ဝဲလၢထံကျိပူၤ န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂီၤမူလၢအရၤလီၤသးတခါအံၤလၢ(social media)တဆီ ပှၤလိၥ်ကွီၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲလၢပှၤလၢအမၤသံတၢ် တဖၣ် အံၤမ့ၢ်ဝဲ(သုးက့ ၃) ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အပှၤလီၤအဃိ ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤမ့ၢ်ပှၤဖဲလဲၣ်တဒူၣ်မၤဝဲ လဲၣ်န့ၣ် ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤတဲလီၤတံၢ်တသ့ဒံးဘၣ်အသိး လၢကသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ် ကဃိထံသမံသမိး ဝဲအဂ့ၢ် န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤ နဲၤထူပၠဲ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“တမံၤဂ့ၤတမၠိဂ့ၤတၢ်ဂ့ၢ်ကလီၤတံၢ်အဂီၢ်န့ၣ်ပကဃုသ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်က့ၤအီၤ.ပထံၣ်ပှၤတီၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ(social media)အဖီခိၣ်.မ့ၢ်မတၤအပှၤမၤလဲၣ်ဒုပတသ့ၣ်ညါဘၣ်.အဃိန့ၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်တခါအံၤပကပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဒီးတမံၤတမၠိခီန့ၣ်ပကမၤလီၤတံၢ်က့ၤအီၤမီၤနီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ဂီၤမူလၢအရၤလီၤအံၤတၢ်တယးကွၢ်ဝဲလၢအမ့ၢ်တၢ်ဂီၤမူလီၢ်လံၤတခါလၢအကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၃)နံၣ် နၣ်သၤကွ့တၢ်ဒုးအခါန့ၣ်လံဒီး တကတီၢ်ဃီပှၤလၢအမၤသံဖံသးပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကစၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ် သံကွံၥ်ဝဲလၢတၢ်ဒုးပူၤ အခါလံအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးစ့ၢ်ကီးဝဲလၢဖံသးပှၢ်လၢတၢ်တီၢ်သံအီၤတဂၤအံၤမ့ၢ်ဝဲသုးမီၤစိရိၤလၢအဟံန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတဒူၣ်အံၤ အတၢ်မဲချံအဃိ ဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤကဲထီၣ်ဒ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤန့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဂၤတဂၤစ့ၢ်ကီးပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲလၢ “တၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤမ့မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ် အလီၢ် လံၤလီၢ်တံၢ်လံန့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်အကဲထီၣ်သးလၢညါခီဖျိလီၢ်ကဝီၤတၢ်အိၣ်သးတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးဒံးအခါ,အိၣ်လၢဒုၣ်ဒါတၢ်ပၢတၢ်ပြးပူၤဒီး အိၣ်ထဲဒုၣ်ဒါအပှၤလဲလဲအဃိတၢ်ကဘၣ်ကဲထီၣ်အသးလီၤမီၤနီၤ. ခဲအံၤလီၤလီၤဆီဆီတၢ်ကဲထီၣ်သးလီၤတံၢ် လီၤဆဲးဒုပတ သ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်အဃိပတဲလီၤတံၢ်တဘၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်တၢ်ဂီၤမူလၢအရၤလီၤသးအံၤ တၢ်မ့ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံး ဝဲလၢအဟဲကဲထီၣ်သးလၢ(သုးက့ ၃) ဟီၣ်ကဝီၤ တကပၤ ဘၣ်ဆၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးမ့ၢ်အဟဲကဲထီၣ်သးလၢကီၢ်ရ့ၣ်/သုးက့ဟီၣ်ကဝီၤဖဲလဲၣ်တဘ့ၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ် တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤအီၤ တန့ၢ်ဒံးဝဲဘၣ်အသိး လၢကသ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်ကဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဂုၥ်ကျဲးစၢး ဃုသ့ၣ် ညါ မၤလီၤတံၢ်အီၤအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ဂ့ၢ်လၢအဟဲကဲထီၣ်သးအံၤ ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ထွဲတဖၣ်ကဃိထံသမံသိးတၢ်ကဲထီၣ်သးမ့ဝံၤန့ၣ် ကထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါက့ၤဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
(သုးက့ ၃)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံအခါစ့ၢ်ကီး သုးမီၤစိရိၤဖီၣ်ပျံၤတၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ရၤလီၤဝဲတၢ်ကစီၣ်လၢ (KNLA)ဒီး(PDF)အပှၤမၤသံ လပဲး(လပတ်)သဝီဖိ ၁၃ ဂၤဆှုၣ်မဲၥ်ကဲၤမဲၥ်ကဲထီၣ်ဒံးဝဲဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ် မ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်လၢကမၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ကဒါလံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါတဘ့ၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤ.
