လါမးရှး ၁၉ သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခီကီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်ကူၣ်သ့တလၢၥ်ဘူၣ်လၢၥ်စ့ၤတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢ(Policy)လၢတၢ်ပၥ်လီၤဝဲအံၤကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီတဖၣ်ကဆဲးမၤဖျါထီၣ်ဝဲအမိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ်အဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးကူၣ်သ့ဒီးတၢ်ဂုၥ်ထီၣ်ပသီထီၣ်(Foundation for Education and Development (FED)ကရူၢ်ကရၢဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးခီကီၢ်ဖိဒံဖိသးကူၣ်သ့တလၢၥ်ဘူၣ်လၢၥ်စ့ၤတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအံၤအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၅)နံၣ်လါဒံၣ်စဲဘၢၣ်အပူၤကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့ကိၤတိၥ်ဝဲၤကျိၤပဒိၣ်ပပှၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢအဖိးမံသဲးစးအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတူၢ်လိၥ်ဝဲပဒိၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါအံၤတသ့ဘၣ်အဃိအပူၤကွံၥ်လါမးရှး(၁၇)သီအနံၤအပူၤ(ThaiMaeTon)ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤအဲၣ်လီၤကလုၥ်ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဆှၢထီၣ်ဝဲလံၥ်ဆူကူၣ်သ့ဝဲၤကျိၤခိၣ်နၢ်ပဒိၣ်ပပှၢ်တဖၣ်အအိၣ်လၢတၢ်ကပတုၥ်ဒီးထုးကွံၥ်ဝဲတၢ်ဘိးလံၥ်တၢ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါအံၤအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤ“တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်”Edudcation For All တၢ်ဘျၢသနူအံၤကူၣ်သ့ခိၣ်နၢ်တဖၣ်တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ(၂၀၀၆)နံၣ်အခါလံၤလံၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ခီကီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်ကူၣ်သ့တလၢၥ်စ့ၤတၢ်ဘျၢအံၤတမ့ၢ်တၢ်အသီဘၣ်အဃိတၢ်ထီဒါမ့ၢ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဒ်တၢ်ပၥ်လီၤအသိးမုၢ်လၢ်ဝဲလၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကဆဲးမၤဖျိမၤဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်အမိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ်အဂ့ၢ်,(FED)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢအူထူခၠံၣ်စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဒ်ပတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်တ့ၢ်ပၥ်အသိးန့ၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်တၢ်ဘျၢအံၤတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၢ်တ့ၢ်ဝဲဒီးယံၥ်လံအနံၣ်(၂၀)ဘျဲၣ်လံန့ၣ်လီၤ.တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤအဖီခိၣ်ဖဲ(၂၀၂၅)နံၣ်အပူၤန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပၥ်ဖျါကဒါက့ၤဝဲလီၤအဃိတၢ်တြီမ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်ထီဒါမ့ၢ်ဂ့ၤမ့ၢ်အိၣ်သနါက့ပမုၢ်လၢ်လၢခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကဆဲးမၤဝဲအတၢ်မၤလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်(ThaiMaeTon)ပှၤအဲၣ်ကလုၥ်ဒူၣ်ကရူၢ်ကရၢအလံၥ်တၢ်ထီဒါအပူၤကတိၤပၥ်ဖျါဝဲလၢတၢ်ဟ့ၣ်ခွဲးဟ့ၣ်ယၥ်လၢခီကီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢထံကီၢ်အဂီၢ်ဒီးစ့လၢတၢ်ကသူဝဲစ့(၈၀၀)ကကွဲၢ်လၢခီကီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်အံၤကြၢးလၢတၢ်ကဘၣ်သူဝဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်အံၤအဖီခိၣ်အူခၠံၣ်ထူစံးဝဲလၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါအံၤမ့ၢ်တၢ်ဆိမိၣ်ကမၣ်တၢ်ဒီးတၢ်နီၢ်နီၢ်တခီခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ခိတၢ်သွဲလၢကျိၤကျဲအဘိဘိဒ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲအသိးဒီးဟ့ၣ်တ့ၢ်ဝဲ(လူမှုဖူလုံရေး)ခိသွဲတဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအပူၤလီၤအဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
(ThaiMaeTon)ကရူၢ်ကရၢလံၥ်တၢ်ဆှၢထီၣ်အံၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးကူၣ်သ့ခီၣ်မ့ရှၢၣ်(Office of the Basic Education Commission (OBEC)နဲၣ်ရွဲၣ် (Ms. Arunee Jiramahasan)ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးဘၣ်ဃးကရူၢ်ကရၢအလံၥ်တၢ်ဆှၢထီၣ်အဖီခိၣ်,တၢ်ကဆိၣ်မိၣ်ကွၢ်ထံသမံသမိးလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,လံၥ်တၢ်ဆှၢထီၣ်အပူၤပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲဒီးထံဖိကီၢ်ဖိအဂၤ(၁)ကလီၢ်ဃၣ်ဃၣ်အတၢ်ဆဲးလီၤစုမုၢ်ကျၢၢ်အသိးဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲလၢကဆဲးဟူးဂဲၤဝဲတုၤအကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ဘၣ်ဃးကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်တလၢၥ်ဘူၣ်လၢၥ်စ့ၤကူၣ်သ့အတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအဂ့ၢ်အကျိၤအံၤကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့ပဒိၣ်ပပှၢ်ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီတဖၣ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲတၢ်နီၢ်နီၢ်တၢ်အိၣ်သးဒီးမၤဝဲတၢ်သမံသမိးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဝဲဝံၤမးဆၢတဲၥ်ပၥ်လီၤဝဲဒၣ်အဃိ,အဲၣ်လီၤကလုၥ်ကရူၢ်ကရၢလံၥ်တၢ်ထီဒါအံၤတမ့ၢ်ကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ကရူၢ်ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
