လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးလၢအိၣ်လ့က့ၣ်သုးကလၢၤတဖၣ်အံၤ လၢကဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအသုးကလၢၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့၀ဲဒၣ်သ့ၣ်၀ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢပှၤသ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်ဒီး ဘၣ်ဆၣ်တုၤခဲအံၤတၢ်တလဲၤဟ့ၣ်၀ဲဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်လ့က့ၣ်သုးကလၢၤတဖၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကတ့ဂ့ၤထီၣ်ဘှီ ဂ့ၤထီၣ်က့ၤအသုးကလၢၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးကဂၢၤထီၣ်က့ၤအဂၢၤဒူၣ်လၢအဟးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့၀ဲဒၣ် သ့ၣ်အဘိ(၁၀၀)ဒီး၀ၣ်အဘိ(၁၀၀)လၢသ၀ီဖိအအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဟ့ၣ်ပှၤသ၀ီဖိအခွဲး လၢကဟ့ၣ်၀ဲဘၣ်အဃိ တုၤလၢခဲအံၤတၢ်တလဲၤဟ့ၣ်၀ဲဒံးဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“ဘၣ်ဃးသ့ၣ်၀ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တခါန့ၣ်ခဲအံၤပှၤသ၀ီဖိတမၤထွဲန့ၢ်အီၤဒံးဘၣ်. မၢ၀ဲန့ၢ်တဘျုးသီလံသနါက့ပတဲပှၤသ၀ီဖိလၢပတဟ့ၣ်အခွဲးဘၣ်ဘျီပှၤတမၤထွဲဘၣ်ဒ်န့ၣ်.မၢပှၤသ၀ီဖိမၤန့ၢ်အီၤလၢ ၀ၣ်လၢအထီန့ၣ်အဘိ(၁၀၀),မ့မ့ၢ်လၢသ့ၣ်ခီန့ၣ်ကနဲခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ကမၤဂၢၤတၢၣ်ဧါသၢၣ်ဃ့၀ဲဒၣ်အဘိ(၁၀၀)”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးလ့က့ၣ်ပယီၤသုးဃ့သ့ၣ်ဃ့၀ၣ်လၢပှၤသ၀ီဖိအအိၣ်အံၤတမ့ၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီကူၥ်အခါန့ၣ်ဃ့တ့ၢ်၀ဲအိၣ်တဘျီလံဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိလီၢ်က၀ီၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတပျဲပှၤသ၀ီဖိဟ့ၣ်ဘၣ်အဃိ ဃ့ကဒီး၀ဲခဲအံၤအသီတဘျီဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီလ့ၣ်က့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤလၢကတ့ဂ့ၤဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအသုးကလၢၤအဂီၢ် ညီနုၢ်ဃ့၀ဲဒၣ်သ့ၣ်,၀ၣ်,လၣ် လၢပှၤသ၀ီဖိအအိၣ်အိၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လ့က့ၣ်သုးကလၢၤအံၤဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါစ့ၢ်ကီးလီၢ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO) သုးရ့ၣ်(၂)လဲၤခးစဲးပြဲး၀ဲ လၢဒြိအိၣ်၀ဲဒီးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢပယီၤသုးတကပၤက့ၤခးဆၢကဒါတၢ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤလီၢ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“အတခးဆၢကဒါတၢ်ဘၣ်န့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကအိၣ်တမံၤမံၤဧါသၢၣ်.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ခဲအံၤအမ့က့ၤခးဆၢကဒါပှၤန့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်တစဲးဖိမီၤနီၤ.ခဲအံၤန့ၣ်လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤဒီးကီခဲစ့ၢ်.အ(စ့ၣ်ကူၤ)လၢကဟဲထီၣ်ဆှၢန့ၢ်အတၢ်ချံတၢ်သၣ်န့ၣ်ကီခဲစ့ၢ်.အတၢ်ချံတၢ်သၣ်န့ၣ်လီၤဂၥ်ဒ်သိးအမၤလၢၥ်၀ဲတဘူၣ်အါအါဘၣ်.ခဲအံၤဒုဟဲထီၣ်တၢ်ချၢတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အိၣ်လၢအကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ်လ့က့ၣ်သုးကလၢၤအံၤဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢ...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၂)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အဆၢကတီၢ်ခီဖျိလၢ ထံဒိၣ်နိယွၤအဃိ(KECD)ဖီလၥ်တၢ်မၤလိကၠိတစှၤန့ၢ်(၅)ဖျၢၣ်ဒီးပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်ထီၣ်ဘးလၢအဂၤ(၁၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤလိလၢတစိၢ်တလီၢ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤကူၣ်သ့အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်စူၤအါဒီးထံဒိၣ်နိယွၤအဃိပရဲလိၥ်ကျိထံဟဲထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအမဲၥ်ညါတၢ်ပျၢ်ဟးထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲထံတမၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိမၤဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အတၢ်လဲၤတရံးသးဒီးပှၤကၠိဖိလၢ(၁၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤလိမၤဒိးတစိၢ်တလီၢ်အဂ့ၢ်တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ကူၣ်သ့ဝဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ်စီၤဟဲစိစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"ကၠိလၢအထီၣ်တသ့သ့ၣ်တဖၣ်ပမၢတုၥ်ဃၥ်အီၤလီၤ. ကတီၢ်အံၤခီဖျိလၢကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤအဃိတၢ် ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတသ့အဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အတၢ်လဲၤတရံးအသးမီၤနီၤ.ပှၤကၠိဖိအနီၣ်ဂံၢ်ဒုကဘၣ်လၢ(၁၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါမီၤနီၤ. တၢ်အံၤပတဲလၢပဟီၣ်ကဝီၤတခါလီၤမီၤနီၤ, မ့မ့ၢ်လၢခူပူၤဝ့ၢ်ပူၤခီန့ၣ်အိၣ်ဝဲဖးအါညါ "အဂ့ၢ်စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
(KECD)ဖီလၥ်ကၠိလၢအဘၣ်တၢ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤလိခီဖျိထံဒိၣ်နိယွၤအဃိအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ(နိၣ်ကညီကၠိ,မၤန့ၢ်ကီၢ်ဒၢကၠိ,လ့တံၥ်ကၠိ,တယးလူၢ်ကၠိ,တီကိကၠိ,က့သ့ၣ်ဒၢကၠိဒီးထံကၢ်ဒၢ)ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်ကထီၣ်ဘးလၢအဂၤ(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်အသိးကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်အိၣ်ဝဲလၢထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါမ့ၢ်လၢထံဒိၣ်နိယွၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်အဃိကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤ,တၢ်သံတၢ်ပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးလၢတၢ်သံတပှၢ်အကျါပၣ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်ဒီးမၤန့ၢ်ကီၢ်ဒၢတီၤခၢၣ်သးကၠိဖိမုၣ်(၂)ဂၤလၢအမ့ၢ်ဝဲပှၤတီၤဖုၣ်ကၠိဖိအဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်တၢ်မၤလိကၠိလၢအဘၣ်တၢ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲခီဖျိထံဒိၣ်နိယွၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တုၤဒၣ်လဲၥ်လၢထံမ့ၢ်က့ၤလီၤကဒါက့ၤဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ကလဲၤတရံးက့ၤဝဲကၠိအံၤအဂီၢ်ကကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲကၠိတၢ်ပီးတၢ်လီဒီးလံၥ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ဝဲအဃိလိဘၣ်ဝဲဒၣ်ပပှၤကလုၥ်ကညီဖိကိးဂၤဒဲးအတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဒီးအတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲအဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤဟဲန့ၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
"ထံဒိၣ်အဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်တၢ်ပိၥ်ထွဲထီၣ်သးအိၣ်ဝဲအါမးလီၤ. တနီၤနီၤန့ၣ်ဟံၣ်ဃီဘၣ်လီၤထွံကွံၥ်ဝဲဒီးတနီၤနီၤန့ၣ်ကၠိလံၥ်လဲၢ်ပီးလီလၢ ကက့ၤသိၣ်လိတၢ်အဂီၢ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်ကအိၣ်ဝဲမီၤနီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကပၤစ့ၢ်ကီးကအိၣ်ဝဲလီၤ. အဃိ န့ၣ်ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢပပှၤကလုၥ်ကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်သ့ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘၣ်ဝဲအပှၤကလုၥ်တဂၤလၢအသနၢၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. "အဂ့ၢ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအပူၤကွံၥ်နံၣ်ထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်ကဲထီၣ်အသးအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်သနါက့လၢစှၤသီအတီၢ်ပူၤထံက့ၤလီၤကဒါက့ၤဝဲဒၣ်လီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးတနံၣ်အံၤထံဒိၣ်နိယွၤကဲထီၣ်အသးအံၤန့ၣ်ထီၣ်ဘးလၢတနွံဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤလံဒီးတုၤလၢခဲအံၤဒၣ်လဲၥ်ထံအိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖုအ့သံးဒီးအပှၤလၢနုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဝဲဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံၤသ့ၣ်ပှၢ်တၢ်လီၢ်အပူၤတဖၣ်အံၤ,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤအပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ခိၣ်နၢ်ဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်နုၥ်လီၤဖီၣ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်ဒီးလိၥ်ကွီၢ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(၃)ထံၣ်အဂ့ၢ်,ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(၃)ထံၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လိၥ်ကွီၢ်ဝဲဖုအ့သံးဒီးအပှၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ(၁)တၢ်မၤဟးဂီၤမၤလီၤတူၢ်ပှၢ်ပူၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ,(၂)တၢ်နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤလၢတဖိးမံသဲစး,(၃)တၢ်မၤဟးဂီၤသ့ၣ်ပှၢ်ဝၣ်ပှၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်အကွီၢ်မ့ၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,တၢ်လိၥ်ကွီၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(၃)ထံၣ်အံၤ,မ့ၢ်ဝဲတၢ်မၤကမၣ်ကွီၣ်မ့ၣ်သဲးစးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ဘျၢနီၣ်ဂံၢ်(၁၉),(၆၄),(၇၂)သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်အပူန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဖုအ့သံးဒီးအပှၤတဖၣ်အံၤအိၣ်ဝဲဒီးအစုကဝဲၤလၢကဒီသဒၢလီၤအနီၢ်ကစၢ်သးဒ်အမ့ၢ်,ကျိ,ဒီ,ဃဲၥ်,ဆ့ကၤတၢ်ဒီသဒၢ,ထးပျံၤ,စဲးကတိၤတၢ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်တၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်အသိး,သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဝဲအဟံၣ်အဃီအဒဲလၢသ့ၣ်ပှၢ်အပူၤအံၤအမဲၥ်ညါ,အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်သကဲးပဝးလၢအအၢတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအဃိမ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအိၣ်ဆိးဖဲအဘူးတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢတၢ်ကဆဲးဖီၣ်ထီၣ်တၢ်မူးတၢ်ရၢ်ဆူညါတပတီၢ်အဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်က့ၤကိးဖီၣ်ကတီၤဃၥ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဆဲးကျိးတအိၣ်ဝဲဒီးပှၤကညီဖိလၢအအိၣ်ဖဲကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံၤဟီၣ်ကဝီၤပူၤတဖၣ်ဘၣ်အဃိ,တၢ်တဒိးန့ၢ်တဲသကိးတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,ကညီသးစၢ်လၢအိၣ်ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံအပူၤတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပှၤဖီၣ်အဝဲသ့ၣ်ဝံၤပှၤက့ၤကိးတဘျီပတနၢ်ဟူအပရၢနီတမံၤလၢၤဘၣ်,ပအိၣ်ဘူးလိၥ်သးနါက့အသုတၢ်ဆဲးကျိးတအိၣ်အဃိ,ပဃုသ့ၣ်ညါနါက့တန့ၢ်ဘၣ်,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တဖီၣ်လိၥ်စုဒီးယိၤဘၣ်အမဲၥ်ညါမၤကမၣ်ဝဲကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်အါမံၤအဃိ,တၢ်ဂ့ၢ်အဘံဘူသးအါမံၤအဃိန့ၣ်,အခဲအံၤယနီၢ်ကစၢ်တဂၤယဆိမိၣ်လၢဖဲပှၤသမံသမိးအဆၢကတီၢ်ပှၤကပံးဃၥ်တၢ်ကစီၣ်မီၤနီၤမ့တုၤလၢတၢ်သမံသမိးဝံၤမးဒၢးကဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ကမၣ်ဒ်လဲၣ်ကဒုးလီၤဝဲဃိၣ်ပှဲၤနံၣ်လဲၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒုကဘၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ဖုအ့သံးဒီးအပှၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဖီၣ်ဃၥ်ဝဲတဖၣ်အံၤအနီၢ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲ(၃၂)ဒီးပှၤ(၃၂)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲပိၥ်မုၣ်အဂၤ(၁၀)ဒီးဖိသၣ်(၉)ဂၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးဖုအ့သံးဒီးအပှၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢအိၣ်ဝဲဒီးအနီၢ်ကစၢ်ထံကီၢ်ခိၣ်ဂီၤလၢအနီၢ်ကစၢ်တ့ထီၣ်မၤထီၣ်ဝဲတမံၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၂)နံၣ်အပူၤန့ၣ်ဖုအ့သံးလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဖီၣ်ဃၥ်ဝဲခဲအံၤတဂၤအံၤ,အမံၤဟူထီၣ်တ့ၢ်ဝဲလၢဃ့ဝဲစ့(၅၀၀၀)ဘးဆူပှၤလၢနၥ်န့ၢ်အီၤတဖၣ်အအိၣ်ဒီးတ့န့ၢ်ဝဲတၢ်ဂီၤခိၣ်လၢတၢ်တပၥ်ပနီၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအသိး,လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်စံးဝဲလၢတၢ်ဂီၤလၢတ့ဝဲအံၤတၢ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲထံကီၢ်အဘ့ၣ်(196)ဘ့ၣ်န့ၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤ လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ထီၣ်အံၤ ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤလၢတၢ်လီၢ်တဘျုးတီၤအဃိ ပှၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဒဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်လီၤဘၢဟးဂူၥ် ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တနံၣ်အံၤတၢ်စူၤအါဒီးခီဖျိဃိၣ်လိၥ်ကျိအံၤထံဒိၣ်အါန့ၢ်အပူၤကွံၥ်နံၣ်အဃိဒူသ၀ီဟံၣ်,ဒဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအိၣ်ထံကျိကပၤ တဖၣ်ဘၣ်လီၤဘျၢ၀ဲလၢထံကျါပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်ကအိၣ်လၢ(၅၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါဒီးဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤစ့ၢ်ကီး အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
“ခဲအံၤလၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်စူၤအါအဃိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအိၣ်၀ဲဒၣ်.ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိ ဘၣ်ထံးန့ၣ်အိၣ်အါ၀ဲဒၣ်လၢဃိၣ်လိၥ်တြီၤတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤ.ဃိၣ်လိၥ်ကျိန့ၣ်ဒိၣ်အါန့ၢ်ဒံးနံၣ်လၢအပူၤကွံၥ်ကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲး အဖီခိၣ်န့ၣ်ဘၢ၀ဲဒၣ်တၢ်လီၢ်တဘျုးတီၤဒ်သိးမဲၥ်ညူၢ်ထၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,သံမုၢ်ထၣ်ဒီးလီၤဆူအဖီလၥ်တုၤလၢအံတူၢ်ထၣ်တၢ်လီၢ် ဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢပှၤအိၣ်န့ၣ်မၤဘၢ၀ဲဒၣ်ပှၤဒၢးပှၤတီၤပှၤဒဲတုၤလီၤလၢကမၤမိၢ်လီၤ.ပှၤဟ့ၣ်ထီၣ်ပှၤတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်ပှၤဟံၣ်ပှၤဃီလီၤဘၢကအိၣ်လၢ(၅၀၀)ခိၣ်ဃၢၤလၢန့ၣ်ညါ.မ့ၢ်မ့ၢ်လၢတၢ်သံတၢ်ပှၢ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလီၤယွၤလၢပှၤကညီခီန့ၣ်တဲ၀ဲလၢတအိၣ်နီတဂၤဘၣ်.မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဟးဂီၤဒုအိၣ်တဘျုးညါ.ဘၣ်ဆၣ်စရီန့ၣ်ပတန့ၢ်ခဲလၢၥ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံအခါစ့ၢ်ကီးခီဖျိထံဒိၣ်အဃိတၢ်ဂ့ၢ်ကီပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံလၢဘုတကးဒံးဘၣ် သံဘုသ့ၣ်တဖၣ်အဃၢ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ်,ဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်,လူၤသီကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီကၢးန့ၣ်ဘုဃၢ်လီၤစ့ၢ်ကီး.ဘုဃၢ်လီၤန့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစံၥ်န့ၣ်ဖးရးညါ.မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ်လၢၥ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိ၀ဲ.လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဒွဲၣ်လိ,ဘုသိၣ်,ဒီးလူၤသီ လၢလၥ်ခီတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိအါမီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်လၢ လူၤသီတၢ်ဖီခိၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိကိညၢ်ဒံးတစဲးဖိဒံး.ဘုဃၢ်တခါအံၤဖဲလၢမူခိၣ်စူၤအါန့ၣ်ဘုန့ၣ်ဘၣ်ဒိအါ၀ဲမီၤနီၤ.ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၅,၆ သီတုၤဃီၤလၢအသီ ၁၀...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ,တးကီၢ်ရ့ၣ်မဲဆီးဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,အပူၤကွံၥ်မဟါတနွံလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်နုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲတၢ်လၢတးကီၢ်ရ့ၣ်ခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်နုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲတၢ်လၢခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အပူၤအံၤန့ၣ်ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီလၢတၢ်ဖီခိၣ်တဖၣ်အတၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ်ဝဲအသိးဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်သမံသမိးဝဲကၠိတဖၣ်အတၢ်သူၣ်ထီၣ်က့ၢ်ဂီၤဒီးတၢ်လူၤပိၥ်ထွဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကၠိတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢမ့ၢ်အအိၣ်ဧါတအိၣ်ဘၣ်ဧါအဂ့ၢ်,ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤမၤတၢ်ဖိကမံးတံၥ်(Burmese Migrant Worker’s Education Committee- BMWEC)ပှၤနဲၣ်တၢ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်ဆၣ်အဲၣ်စ့ဖိစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ခီကီၢ်ကၠိလၢအိၣ်ဖဲထံဆၢကီၢ်ဆၢတဖၣ်အံၤခဲလၢၥ်န့ၣ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒုဆှၢထီၣ်ပဂ့ၢ်ပကျိၤအိၣ်ဝဲလီၤ.အဃိန့ၣ်တးကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟဲလီၤသမံသမိးဝဲကၠိသ့ၣ်တဖၣ်လီၤ.ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသမံသမိးဝဲကၠိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒ်သိးကၠိတဖျၢၣ်အက့ၢ်အဂီၤလၢအကြၢးအိၣ်ဝဲန့ၣ်မ့ၢ်အအိၣ်ဧါ,အခီပညီန့ၣ်ကၠိအံၤမ့ၢ်အနီၢ်တယၢ်တၢၣ်,ကၠီၣ်တဲၣ်စီၤပၤအဂီၤ,ကၠိတၢ်ကဆှဲကဆှီ,ဒီးကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်အအိၣ်လီၤဖးအသးဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါစ့ၢ်ဧါ,မ့ၢ်အဘၣ်ထွဲဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်မၤတဖၣ်ဧါ,တကးဘၣ်မ့ၢ်အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်မူၤတၢ်ဘှီးတၢ်မၤဆါကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ဧါ,မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ကၠိဖိအနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးအသိးန့ၣ်,မ့ၢ်အတၢ်ဘၣ်လိၥ်သးစ့ၢ်ဧါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်သမံသမိးဝဲတးကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အံၤန့ၣ်,ကပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီးကၠိလၢအဖိးမံသဲစးဒီးနုၥ်လီၤလၢ(Migrant Educational Coordination Center MECC)စရီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အသိး,ကၠိလၢတဖိးမံသဲစးဘၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကနုၥ်လီၤသမံသမိးစ့ၢ်ကီးဝဲအဂ့ၢ်,(BMWEC)ပၥ်ဖျါဝဲအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤ(BMWEC)အစုတီဖီလၥ်ခီကီၢ်ကၠိအိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၃၀)အကျါ,တၢ်နုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲကၠိတနီၤဝံၤဝဲလံဘၣ်ဆၣ်အိၣ်တ့ၢ်ဒံးဝဲတနီၤအဃိ,ဒ်ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီလၢထးတဖၣ်အတၢ်နဲၣ်လီၤအသိးန့ၣ်,လၢကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢဟဲသမံသမိးတၢ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်,(BMWEC)ဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲအစုတီၤဖီလၥ်ကၠိတဖၣ်အကၠိခိၣ်ဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢကအိးထီၣ်ကၠိကိးနံၤဒီးတူၢ်လိၥ်သမံသမိးအသးအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲလၢအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,တနံၤအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၆)သီဂီၤခီအနံၤအပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်နုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲကွဲၢ်ကဘီကၠိသရၣ်(သရၣ်မုၣ်)ဃုၥ်ဒီးကၠိဖိတဖၣ်အနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးအိၣ်ဝဲဒီးသံကွၢ်သံဒိးမၤနီၣ်မၤဃါဟံးန့ၢ်ဝဲကၠိအဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးဟံးန့ၢ်ဝဲကၠိခိၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤအလံၥ်လဲၢ်လၢအသူဝဲဖဲအအိၣ်ဆိးလၢကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပူၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကွဲၢ်ကဘီကညီတီၤထီကၠိ,ကၠိခိၣ်သရၣ်စီၤကၠီၤချ့ဆူစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ဖဲပကၠိအံၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဟဲသမံသမိးဝဲဖိဒံဖိသၣ်စရီ,ကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်စရီ,ကၠိအိၣ်သူၣ်လီၤသးပှဲၤနံၣ်လဲၣ်ဃုၥ်ဒီးကၠိခိၣ်အဖီၣ်လံၥ်လဲၢ်တၢ်ဂီၤမနုၤလဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဝံၤ,ဒိဃုၥ်ဝဲတၢ်ဂီၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ.အဝဲသ့ၣ်ဟဲဝဲ(၃)ဂၤလီၤ.ဟဲန့ၣ်တကိးထံၣ်ဝဲကၠိဖိကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်ကိးဂၤဘၣ်,ကိးထံၣ်ဝဲထဲကၠိခိၣ်တဂၤလီၤ.အခဲအံၤန့ၣ်ယနီၢ်ကစၢ်တဂၤယဆိမိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကဟဲဟံန့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤစရီသ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤ,ကဟဲကဒီးဝဲလၢခံတဘျီကဒီးမီၤ.နါက့ပတဲလီၤတံၢ်တသ့ဘၣ်,ပဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကတီၤပသးထီဘိလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တးကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အံၤ,ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၆၃)ဒီးပှၤကၠိဖိခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၂၀၀၀၀)န့ၣ်လီၤ.ဒီးကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့တမ့ၢ်ဒံးဝဲကၠိလၢအဖိးမံသဲစးဒံးဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်အိၣ်ဝဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်(Register-List)အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,တးကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤခီကီၢ်ကၠိလၢတနုၥ်လီၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်(Register List)အပူၤဒံးဘၣ်အိၣ်ဒံးဝဲစှၤကိးဖျၢၣ်အသိး,ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးကနုၥ်လီၤ(Register List)အပူၤအဂီၢ်,ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဂုၢ်ကျဲးစၢးတီၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသးအိၣ်ဝဲအဖၢမုၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၆ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လါလၢကဟဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၅ သီလၢလီၤဘၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ကၠိသရၣ်/မုၣ်မုၢ်နံၤအဖီခိၣ်အံၤန့ၣ် ဒ်သိးကၠိဖိတဖၣ်ကသ့ ပၥ်လုၢ်ပၥ်ပှ့ၤ,စံးဘျုးစံးဖှိၣ်မၤလၤကပီၤ၀ဲကၠိသရၣ်/မုၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ကညီကၠိဖိပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်(KSNG)တီခိၣ်ရိၣ်မဲဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ပြၢတခါလၢပှၤကၠိဖိအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ပြၢလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ကၠိသရၣ်/မုၣ်မုၢ်နံၤဆၢက့ၤအဖီခိၣ်အံၤန့ၣ် တၢ်ကွဲမုၥ်၀ဲကညီကၠိဖိဒီးသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်လၢ ကဟ့ၣ်ထီၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိ,တၢ်ထံၣ်,တၢ်ဆိကမိၣ်လၢတၢ်ပြၢဘျီ၀ဲအံၤဒီးတၢ်ပြၢတဘျီအံၤတၢ်နီၤဖးလီၤ၀ဲခံကလုၥ် အဂ့ၢ်န့ၣ် (KSNG)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ပြၢဘျီ၀ဲအံၤတၢ်နီၤဖးလီၤအီၤအကလုၥ်ခံကလုၥ်ဒ်အမ့ၢ်တၢတကလုၥ်န့ၣ်လၢတၢ်ဂီၤမူအံၤတဆီ တၢ်ကသံဒိးသံကွၢ် ဘၣ်ဃး ကၠိသရၣ်/မုၣ်အဂ့ၢ်လၢ တၢ်သံကွၢ် ၄ ဖျၢၣ် ဒီး ခံကလုၥ်တကလုၥ်န့ၣ် တၢ်ကွဲးပြၢထါ ထါအခိၣ်တီလၢအမ့ၢ် “ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်ဟဲခီဖျိ,ကၠိသရၣ်အတၢ်သိၣ်လိ” ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးပှၤလၢအနုၥ်လီၤပြၢတၢ်တဖၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်(၂၈)နံၣ်ဆူဖီလၥ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ပြၢလၢပှၤကၠိဖိဒီးသးစၢ်အဂီၢ်အံၤအတၢ်ပညိၣ်န့ၣ် (KSNG)ကရၢခိၣ် စီၤန့ၢ်ကီၢ်စ့ စံး၀ဲလၢ “လီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢပပှၤကညီကၠိဖိတဖၣ်ကစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤ၀ဲဒၣ်ကၠိသရၣ်/မုၣ်ဒီးကပၥ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢတဘၣ်သးပ့ၤနီၣ်ကၠိသရၣ်/မုၣ်တဖၣ်အတၢ်တူၢ်ဆါသးအလုၢ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်.အဂၤတထံၣ်န့ၣ်ကၠိသရၣ်/မုၣ်တဖၣ်ကဆဲးမၤတၢ်ဒီးကသ့ပၥ်ကဖၢလၢသးလၢအတၢ်မၤဂ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်မၤဂ့ၤဘၣ်၀ဲမီၤနီၤ.လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါန့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးလၢပှၤကၠိဖိတဖၣ်ကအဲၣ်ကွဲးလံၥ်ကွဲးလဲၢ်ကတိၤဒိၣ်စံးဘျုး၀ဲဒၣ်ပပှၤကလုၥ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကၠိသရၣ်/မုၣ်တဖၣ်အတၢ်တူၢ်ဆါသးဒီးဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ပပှၤကလုၥ်ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပအဲၣ်ဒိးလၢကၠိဖိတဖၣ်ကသ့ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဒ်သိးကၠိသရၣ်/မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကသ့ၣ်ညါဘၣ်၀ဲလၢ(KSNG)အတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ပြၢလၢပှၤကၠိဖိအဂီၢ်အဖီခိၣ်အံၤဒီးလၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကီၢ်ပူၤ,ထံဆၢကီၢ်ဆၢဒဲက၀ီၤကၠိသရၣ်/မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဘျုးစံးဖှိၣ်စီၤပၥ်လုၢ်ပၥ်ပှ့ၤအတၢ်မၤဂ့ၤဟ့ၣ်လီၤသးအလုၢ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်ကိးဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KSNG)ကရၢခိၣ် စီၤန့ၢ်ကီၢ်စ့ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ပြၢဘျီ၀ဲအံၤမ့မ့ၢ်လၢတၢ်ကွဲးထါတကပၤန့ၣ်တၢ်ကဘၣ်ကွဲးအီၤထဲလၢကညီစှီၤကျိၥ်ဒီး ဒ်န့ၣ်အသိး...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၅သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၅)မုၢ်ြတီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အံတူၢ်ထၣ်ကီၢ်ပူၤကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအံၤ,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၃)သီအနံၤအပူၤ,တၢ်စူၤအါဝဲဒီးဃိၣ်လိၥ်ကျိထံဒိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိဒဲကဝီၤအပူၤ,ကမျၢၢ်ဟံၣ်အဖျၢၣ်(၃၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကညီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ပှၥ်ဘျးစဲ(KPSN)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဃိၣ်လိၥ်ကျိထံဒိၣ်ထီၣ်နုၥ်လီၤလုၢ်ဘၢဝဲဒဲကဝီၤအပူၤဟံၣ်လၢအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိနံၤတဖၣ်အဃိဟံၣ်တဖၣ်လီၢ်ပှီၢ်ဝဲတစှၤန့ၣ်အဖျၢၣ်(၃၀၀)ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒီး,တကီၢ်ခါခဲအံၤဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဟံၣ်လီၢ်ပှီၢ်အနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစရီလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ်,ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသမံသမိးမၤလီၤတံၢ်ဝဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်,ကညီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ပှၥ်ဘျးစဲ(KPSN)မံးဒံးယၢၣ်မူဒါခိၣ်စီၤအဲၣ်ဒိၣ်ဝါစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ဃိၣ်လိၥ်ကျိအံၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်ထံမ့ထီၣ်တုၤလၢဟံၣ်ပူၤဘျီလံန့ၣ်ဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟးဂီၤလီၤပှီၢ်တကးဘၣ်ဟံၣ်လၢအမ့တလီၤပှီၢ်ဘၣ်ပူၤဖျၢၣ်ပူၤဖျၢၣ်တခီန့ၣ်အပူၤအိၣ်ထဲကပံးလဲလဲလီၤ.ကပံးန့ၣ်တီၣ်ရးမး,အဃိန့ၣ်ပှၤဘၣ်မၤပျီက့ၤအီၤဖးနးညါန့ၣ်လီၤ.ခဲခဲအံၤန့ၣ်ထံဒိၣ်ထီၣ်တဘျီဟံၣ်လၢအိၣ်ဘူးဒီးထံနံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒုထံနုၥ်ဘၢတဘျီပကွၢ်လၢဟီၣ်ကဝီၤတၢ်အိၣ်သးန့ၣ်လီၤပှီၢ်ဝဲကအိၣ်ဝဲလၢ(၃၀၀)ဘျဲၣ်(၄၀၀)ညါ,ခဲအံၤဒဲကဝီၤခိၣ်ဟးမၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဝဲဟံၣ်ဟးဂီၤဝဲအနီၢ်ဂံၢ်အဖၢမုၢ်လီၤ.ဒီးဒ်န့ၣ်အသိး,လၢကမျၢၢ်တၢ်သံတၢ်ပှၢ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတကပၤသနါက့တၢ်သမံသမိးဝဲအဖၢမုၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တကီၢ်ခါခဲအံၤထံလီၤကဒါက့ၤလံအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိဟံၣ်တဖၣ်လီၤပှီၢ်ဝဲအဃိကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်က့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢအနီၢ်ကစၢ်ဟံၣ်ဃီတသ့ဒံးဘၣ်အဖီခိၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒီးပှၤလၢအဟံၣ်အိၣ်လၢတၢ်လူၢ်ခိၣ်တဖၣ်အသိးအကျါလီၤအဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကဒီးဒံးဘၣ်ဒ်သိးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ကက့ၤသူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဒီးက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢအနီၢ်ကစၢ်ဟံၣ်ဃီကသ့အဂီၢ်,တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်မၤပျီမၤကဆှဲကဆှီထီၣ်က့ၤဝဲအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဖၢမုၢ်အသိး,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အံၤလိၣ်ဘၣ်ဝဲဟံၣ်ဃီတၢ်ပီးတၢ်လီ,တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးတၢ်ကူတၢ်သိးတဖၣ်လၢဂ့ၢ်ဂီၢ်အူအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,အံတူၢ်ထၣ်လီၢ်အိၣ်ကမှံတၢ်လီၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်ထဲတတီၤဧိၤလၢအိၣ်ဝဲလၢကီၢ်ရ့ၣ်ထးခီတကပၤဒီးအိၣ်ဝဲလၢဃိၣ်လိၥ်တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကရၢၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အံၤကဃုဖံးဃုမၤအီၣ်အီတညီတဘှါဘၣ်ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤသဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲန့ဆၢၣ်တၢ်တတၢၤတနါအဖီခိၣ်ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒိၣ်မးအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,အံတူၢ်ထၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအံၤ,အပူၤကွံၥ်(၂၀၀၆)နံၣ်ကီၢ်ပယီၤအပူၤပယီၤသုးပဒိၣ်တဖၣ်မၤဝဲတၢ်ထီၣ်ဒုးသုးကျိၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်သုးက့(၂)တီအူကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအဆၢကတီၢ်,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ပၥ်တ့ၢ်လီၢ်ကျဲဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲအဃိ,လၢကအိၣ်ဆိးဝဲတစိၢ်တလီၢ်အဂီၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢမုၢ်ြတီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဃိၣ်လိၥ်ကျိနံၤတၢ်လီၢ်အပူၤအံၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးအိၣ်ဝဲအ၈ၤ(၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၄သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၄)ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လၢၢ်မုၢ်လါကီၢ်ဆၣ်ပလီဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤအပူၤပယီၤသုးဖိ(၂)ဂၤလဲၤဒိးအးလီၤက့ၤဝဲအသးလၢ(KNDO)သုးရ့ၣ်(၇)သုးဒ့(၅)အစုပူၤအဂ့ၢ်,ကွဲၤကလုၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၃)သီအနံၤလီၤ.
ပယီၤသုးဖိ(၂)ဂၤအံၤ,အသုးကျိၤမၤဝဲတၢ်ထီၣ်ဒုးဖဲဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအဆၢကတီၢ်ခီဖျိတအဲၣ်ဒိးပၣ်ဃုၥ်မၤသကိးဝဲတၢ်လၢၤဘၣ်အဃိ,ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲအသးလၢအသုးကျိၤအပူၤဒီးလဲၤဒိးအးလီၤက့ၤဝဲအသး(KNDO)အစုပူၤအဂ့ၢ်,ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ပဒိၣ်(စီၤအဲၣ်နၤ)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပယီၤအသုးဖိ(၂)ဂၤန့ၣ်,အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်ဟဲလၢဘၣ်ထွဲဒီးသုးကီၣ်ကးသုးရ့ၣ်(၂၈၅)မီၤ.ခဲခဲအံၤဖဲသုးရ့ၣ်(၇)သုးက့(၅)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခီန့ၣ်ပယီၤသုးကျိၤန့ၣ်မၤတၢ်ထီၣ်ဒုးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိသုးဖိခံဂၤအံၤခီဖျိတအဲၣ်ဒိးပၣ်ဃုၥ်မၤသကိးတၢ်ဒိးအပှၤလၢၤဘၣ်အဃိန့ၣ်,ဟဲဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ဝံၤဒိးအးလီၤအသးလၢကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်အစုပူၤလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,သုးကီၣ်ကးအသုးဖိ(၂)ဂၤအံၤ,တဟဲစိၥ်ဃုၥ်ဝဲစုကဝဲၤနီတဂၤဘၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟဲဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲလၢခီၣ်သုးရ့ၣ်,ခလရ(၂၈၅)သုးကျိၤအပူၤအဂ့ၢ်,အဂ့ၢ်,ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ပယီၤသုးဖိလၢလဲၤဒိးအးလီၤအသးဆူ(KNDO)သုးရ့ၣ်(၇)သုးဒ့(၅)အစုပူၤ(၂)ဂၤအံၤ,မ့ၢ်ဝဲသုးဖိ(ကိၤယဲမ့)သးနံၣ်(၃၂)နံၣ်ဒီး(ယဲမ့ကၠီၤ)သးနံၣ်(၂၈)သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပၥ်လီၤကျဲသနူအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,သုးကီၣ်ကးအသုးဖိခံဂၤအံၤမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးထီဒါက့ၤဝဲသုးကီၣ်ကးန့ၣ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးဝဲတၢ်ဒီးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ်သ့ဝဲအသိး,မ့အဲၣ်ဒိးအိၣ်က့ၤဒ်ကမျၢၢ်ဒီးလဲၤဆူတၢ်လီၢ်အဂၤသနါက့ဟီၣ်ကဝီၤခိၣ်နၢ်တဖၣ်ကရဲၣ်ကျဲၤန့ၣ်အဝဲသ့လၢအဂ့ၤကတၢၢ်အဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,တကီၢ်ခါခဲအံၤ,သုးကီၣ်ကးခီၣ်သုးရ့ၣ်(၂၈၅)လၢအိၣ်ဝဲဖဲပလီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတဖၣ်အံၤအဂံၢ်ဘါကအိၣ်ဝဲ(၆၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးဟူးဂဲၤဝဲအဃိ,တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲလၢသုးကီၣ်ကးဒီးသုးရ့ၣ်(၇)သုးဒ့(၅)အဘၢၣ်စၢၤကိးနံၤဒဲးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်သုးက့(၄)လၢၢ်မုၢ်လါကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်အဆိကတၢၢ်တနွံအပူၤ,သးစၢ်(၂၇)ဂၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်ဖီၣ်ဆှၢဝဲဆူသုးကီၣ်ကးအစုပူၤလၢကဘၣ်လဲၤကဲသုးတဖၣ်မၤပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံၥ်တ့ၢ်ဝဲအသးဒီးလဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲဆူသုးရ့ၣ်(၇)သုးဒ့(၅)အစုပူၤလၢတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အိၣ်ဝဲဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၃သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဝီၢ်ရီဟီၣ်ကဝီၤလိးရှါသုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးတဖၣ်,ပၥ်တ့ၢ်ကွံၥ်အသုးကလၢၤဒီးစံၣ်ဖျိထီၣ်ကွံၥ်ဝဲဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၁)သီမုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်အဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လိးရှါသုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးတဖၣ်အံၤ,စးထီၣ်ဖဲလါအီကူးအပူၤ(KNLA)ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးကးတံၥ်ကဝီၤထီၣ်ခးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဒြိအိၣ်ဝဲအဃိ,တူၢ်ဝဲတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ဒီးဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢအသုးကလၢၤအပူၤအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲစံးဝဲလၢ“ပယီၤန့ၣ်စံၣ်ထီၣ်ဝဲလၢအသုးကလၢၤအပူၤဖဲမုၢ်နၤတၢ်ခံးအဆၢကတီၢ်လီၤဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်မုၢ်ဝါထီၣ်အဆၢကတီၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်လဲၤထီၣ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တအိၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်.တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤလဲၤမၤဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်ဒီးဒြိအဃိတူၢ်ဝဲတကဲလၢၤဘၣ်ဒီးစံၣ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤက့ၤစံၣ်လီၤလၢသရိၥ်ဝါတကပၤတခီလီၤ.မ့မ့ၢ်လၢအသုးကလၢၤအပူၤတခီပၥ်တ့ၢ်ဝဲဟီၣ်လၥ်မ့ၢ်ပိၢ်ဒီးမ့ၣ်ပိၢ်တၢ်မဲၥ်ညါတဖၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,လိးရှါပယီၤသုးလၢအစံၣ်ဖျိးထီၣ်တဖၣ်အံၤက့ၤလီၤက့ၤဝဲဆူသရိၥ်ဝါလၢကပၥ်ဖှိၣ်အသးဒီးမိၢ်ကီၢ်စဲၣ်(စခါကၠံ)သုးကလၢၤအဃိ,ဖဲအက့ၤလၢကျဲဒီတကတီၢ်အပူၤ,တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်လူၤကးတံၥ်အခိၣ်လၢကျဲတီၤဒီးလူၤခးအဝဲသ့ၣ်တပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,လိးရှါသုးကလၢၤပယီၤသုးတဖၣ်အံၤတချူးဟးထီၣ်ကွံၥ်လၢအသုးကလၢၤပူၤအဆၢကတီၢ်မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢစိၥ်ဝဲတန့ၢ်လၢၤဘၣ်တဖၣ်ဒီးခူၣ်လီၤဘၢဝဲအပှၤလၢဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသံတနီၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဒီးပယီၤသုးသံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်မၤန့ၢ်တၢ်စုကဝဲၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်အဂ့ၤတၢ်မၤလီၤတံၢ်အီၤအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,လိးရှါသုးကီၣ်ကးပယီၤသုးကလၢၤအံၤအပူၤကွံၥ်မ့ၢ်ဝဲ(KNLA)သုးက့(၆)သုးရ့ၣ်(၁၆)အိၣ်ဆိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်လီၢ်တတီၤဒီးစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးအပှၤတဖၣ်ဟဲထီၣ်ဆီလီၤသးအိၣ်ဆိးက့ၤဝဲဒီးအသုးဂံၢ်ဘါအိၣ်ဝဲလၢ(၇၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဆၣ်အိၣ်ဆိးဝဲယံၥ်(၃)နံၣ်ဘျဲၣ်အလီၢ်ခံ,တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်က့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်က့ၤဝဲအနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးဖဲသုးကီၣ်ကးအိၣ်ဆိးလၢ(၃)နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်,ခံခီခံကပၤတၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်တဘျီလၢ်လၢ်အခါသုးကီၣ်ကးတကပၤခးလီၤစၢၤဝဲကျိဖးဒိၣ်,မၤပျံၤမၤဖုးဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိအမဲၥ်ညါ,ကဘီယူၤဟဲခးလီၤစ့ၢ်ကီးတၢ်အဃိ,ဒူသဝီအပူၤကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲအသိး,လိးရှါကမျၢၢ်ဒူသဝီဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢသဝီပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,လိးရှါသုးကလၢၤပယီၤသုးတဖၣ်အံၤအပူၤကွံၥ်လါအီကူးအပူၤလၢကမၤအါထီၣ်ဂံၢ်ဘါအဂီၢ်,ဟဲထီၣ်ဝဲလၢကျဲအခါဖီၣ်ဝဲဖါပြးလီၢ်ကဝီၤသးစၢ်ခံဂၤဃုၥ်ဒီးမဲၥ်ကျုၢ်လီၢ်ကဝီၤသးစၢ်တဂၤဒ်တၢ်ဒီသဒၢဒီးမၢဝဲတၢ်လဲၤဒုးနဲၣ်ကျဲ,ဝံတၢ်ယိးတၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံတုၤလၢအခဲအံၤတၢ်ဆဲးကျိးက့ၤသးစၢ်(၃)ဂၤအံၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်,ဖါပြးသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဒူသ၀ီ(၃)ဖျၢၣ်လၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဒုးတၢ်ယၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကီၢ်ပူၤကညီၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံကမံးတံာ်(CIDKP)ဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤ၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူစ့ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ထံညၣ်ပီၢ်ကရူၢ် သ၀ီ(၃)လၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ပယီၤသုးအတၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးတၢ်ဒုးတၢ် ယၤ အဃိအံၤတဖၣ် ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၁ သီအနံၤန့ၣ် (CIDKP)မၤစၢၤ၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူစ့ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဟံၣ်ဒူၣ်(၂၃၉)ဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ပကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးလဲၤက့ၤဖံးမၤတသဘျ့ဘၣ်ႉလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဂီၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဘံၣ် တၢ်ဘၢ တအိၣ်အဃိဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးပူၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ထီဘိဖံးအီၣ်မၤအီၣ်စ့ၢ်ကီးတဘူၣ်ဘၣ်ႉအဃိဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်ကီၢ်ပူၤကညီၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံကမံးတံာ်(CIDKP)ဟဲလီၤမၤစၢၤ၀ဲထံညၣ်ပီၢ်ကရူၢ် သ၀ီ(၃)ဖျၢၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဟ့ၣ်လီၤစ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် ဟံၣ်ဒူၣ်ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်(၂၃၉)ဒူၣ် ၦၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၅၆၀)ဂၤဒီး တဂၤန့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲ(၆၉၀၀၀)ကၠးစုာ်စုာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်လဲၤဟ့ၣ်လီၤစ့ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘျီ၀ဲအံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ, သုးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကတိၤဆှဲပၠးလီၤ၀ဲၦၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်အကျိၤႇကီၢ်ပယီၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးတၢ်လဲၤဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘျီ၀ဲအံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်...