လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဝဲကလံၣ်(အမတ)အမျိၥ်သုးကလၢခးတပျူၤတပျီၤလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူသဝီပူၤအဃိ,တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢဖါပြးလီၢ်ကဝီၤကၠိဖိတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးအံၤခးလီၤဝဲတၢ်ဆူသဝီပူၤတပယူၥ်ဃီဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၥ်အိၣ်လၢဖိသၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဃိ,တနံၤအံၤဆိကတီၢ်ဃၥ်ဝဲကၠိတၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဆၣ်,လၢတၢ်ပံးကွံၥ်ကၠိအံၤသ့တသ့အဂီၢ်,ကဘၣ်တဲၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲတၢ်ဒီးကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒံးအဂ့ၢ်,ဖါပြးသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပယီၤသုးန့ၣ်ခးလီၤတၢ်တသီခံသီတဘျီ,တသီခံသီတဘျီအိၣ်ဝဲထီဘိအဃိ,တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢဖိဒံဖိသၣ်အဂီၢ်မၣ်တကးဘၣ်,လၢဒူသဝီကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ.အခဲအံၤကၠိန့ၣ်တၢ်တပံးကွံၥ်အီၤဒံးဘၣ်,သနါက့ဖိသၣ်တဖၣ်ဧီၤလဲၤထီၣ်ကၠိတဘူၣ်ဘၣ်.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ဖဲအတဟါတနံၤန့ၣ်အိးထီၣ်ဝဲကၠိသိၣ်သိတၢ်ဒံး,သနါက့ခီဖျိမဟါကျိဖးဒိၣ်လီၤကဒီးအဃိတနံၤအံၤပတုၥ်ဃၥ်ဝဲတၢ်သိၣ်လိလီၤ.အဃိန့ၣ်,လၢတၢ်ပံးကွံၥ်ကၠိအံၤသ့ဧါတသ့ဧါအဂ့ၢ်အကျိၤတခီန့ၣ်ပကဘၣ်ထံၣ်လိၥ်တဲသကိးတၢ်ဒီးကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးခးလီၤဝဲတၢ်တပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,သဝီအပူၤသုးကီၣ်ကးပယီၤပဒိၣ်ကၠိတီၤထီကၠိအံၤဒ်တၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်အသိး,အိးထီၣ်ဝဲကၠိဒီးကၠိဖိတဖၣ်ဘၣ်လဲၤထီၣ်မၤလိဝဲတၢ်အဃိ,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တနီၤအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤလၢဖိလံၤတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပယီၤအံၤမ့ၢ်ပညိၣ်ကမၤဟးဂီၤဝဲသဝီတဖျၢၣ်အံၤလိၤလိၤဧါတဲတဘၣ်ဘၣ်,ကွံၥ်လီၤတၢ်တလီၢ်လီၢ်လီၤအဃိန့ၣ်မ့မ့ၢ်ပဝဲဒုပဒုးထီၣ်ပဖိပလံၤကၠိတဘူၣ်ဘၣ်.ပတမၢပဖိပလံၤလဲၤထီၣ်ကၠိဘၣ်.ယဖိဒိၣ်န့ၣ်ထီၣ်ကၠိဖဲဖါပြးသဝီသုးကီၣ်ကးပယီၤပဒိၣ်တီၤထီကၠိလီၤ.အခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးတမုၥ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်ယတဲအီၤလၢလဲၤထီၣ်ကၠိတဂ့ၤဘၣ်ဆၣ်ပယီၤပဒိၣ်ကၠိသရၣ်မုၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိးထီၣ်ကၠိ,တပံးကၠိဘၣ်အဃိန့ၣ်,ဖိသၣ်တဖၣ်လဲၤထီၣ်ကၠိတဘျီ,ပယီၤခးလီၤတၢ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်အက့အခီတဖၣ်န့ၣ်လဲၤဘၣ်ကၠိကပိၥ်ကပၤဒီးဖိသၣ်ဟဲက့ၤစံၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဖါပြးသဝီအံၤ,ကမျၢၢ်ကၠိအိၣ်ဝဲ(၁)ဖျၢၣ်အမဲၥ်ညါ,ပယီၤသုးပဒိၣ်တီၤထီကၠိဒီးတီၤဖုၣ်ကၠိအိၣ်ဝဲ(၂)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,သဝီပူၤကမျၢၢ်ကၠိအံၤ,ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤဒုးယၥ်တၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်တၢ်ပံးကွံၥ်ဝဲန့ၣ်ဖးယံၥ်လံဘၣ်ဆၣ်,ပယီၤသုးပဒိၣ်ကၠိတခီတၢ်တပံးဝဲဒံးဘၣ်တုၤလၢအဆၢကတီၢ်ခဲအံၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ဖါပြးသဝီအံၤအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၆)အနံၤအပူၤ,သုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဝဲကလံၣ်(အမတ)အမျိၥ်သုးကလၢၤတဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ,ဒူသဝီအပူၤဟံၣ်ခိၣ်(၈၀၀)ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်စံၣ်မံ,ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးလၢမုၢ်နၤမုၢ်ဆါတုၤလၢခဲအံၤအဃိ,ကၠိဖိတဖၣ်ဘၣ်လဲၤမၤလိတၢ်လၢတၢ်အိၣ်သးအံၤအဖီခိၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဖးဒိၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီးကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢဟီၣ်က၀ီၤ တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ခံဘ့ၣ်အံၤအပူၤ ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိ ပှၤသံ(၇)ဂၤဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်(၃၁၆,၉၂၇)ဂၤသဂၢၢ်ဘၣ်ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤဘၣ်သုးလီၢ်သုး ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၂ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၀ သီအနံၤန့ၣ် ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိယွၤ၀ဲဒၣ်လၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ် ဒူသ၀ီ ဒီး ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ် ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ်ပူၤအဃိ ဒူသ၀ီ(၃၆၄)ဖျၢၣ်လီၤဘျၢ၀ဲလၢထံကျါဒီးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤမူကီၢ်ဆၣ်ကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ခဲအံၤလၢပသ၀ီပူၤန့ၣ်ထံတုၤလၢယီၢ်ဒ့ဒံးညါ.ပှၤဟဲမၤစၢၤပှၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အီၣ်ဃ့သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်လီၤ.ဖဲပသ၀ီပူၤဒုပှၤလၢအတၢ်အီၣ်တအိၣ်,အီၣ်တကူတလၢတဖၣ်ညါန့ၣ်လဲၤဟံအီၣ်စိလၢပှၤတၢ်အိၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်လၢထံကမျၢ,ထံပူၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤဘျၢအဃိလၢထံအီတကပၤဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လီၤ.တၢ်အီၣ်တၢ်အီမ့ဘၣ်ဂီၢ်န့ၣ်ကိညၢ်တစဲး”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဘုဃၢ်လီၤဟးဂီၤအအ့ကၢၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးကျီၢ်,ပနၢ်သံလီၤမၢ်၀ဲဒၣ်အဒု(၇၀)ဘျဲၣ်တကးဒံးဘၣ်ကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအိၣ်သ၀ီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ လၢ(၅၈)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ် ခဲအံၤတဘျီထံဒိၣ်ထီၣ်မ့ၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤဒီး ဒူသ၀ီလၢအဘၣ်သဂၢၢ်ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤတဖၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံၥ်ဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤစိၥ်ခီအ၀ဲသ့ၣ်လၢချံ, တၢ်လဲၤမၤစၢၤဆီၣ်ထွဲအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ကူတၢ်လၢတအိၣ်၀ဲဒံးဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီလိၣ်ဘၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်ကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤမၤစၢၤတၢ်ဖိကရူၢ်တဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤဒီးဘုသ့ၣ်တဖၣ်သံဟးဂီၤအဃိ နံၣ်လၢကဟဲလၢကအီၣ်ကအီအဂီၢ်...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီးကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါ (DKBA)ဘိၤဘံၣ် ကရူၢ် ဟဲဆီလီၤအသးလၢတရိၥ်ကၢ်ပျိၢ်-ကမၤမိၢ်ကျဲ ၀ၣ်တြဲၢ်သ၀ီကၠိမဲၥ်ညါအဃိ ပှၤကၠိဖိတဖၣ်လဲၤထီၣ်က့ၤကၠိတဘူၣ်လၢၤဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကညီဘူးဒးတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်(DKBA)သုးခိၣ် ဘိၤဘံၣ်ကရူၢ် ဟဲဆီလီၤသးတ့ထီၣ်အလီၢ်အကျဲ,ခူၣ်လီၤတၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ၀ၣ်တြဲၢ်တီၤဖုၣ်ကၠိမဲၥ်ညါအဃိ ပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ် လဲၤထီၣ်က့ၤကၠိတဘူၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤစံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲလၢ“(DKBA)စီၤခၠ့ၣ်သါန့ၣ်ဟဲဆီလီၤအလီၢ်အကျဲဖဲ၀ၣ်တြဲၢ်ကၠိမဲၥ်ညါ လံၥ်ရိဒၢးကပၤန့ၣ်.မ့၀ံၤတ့ထီၣ်အလီၢ်အကျဲဖဲန့ၣ်၀ံၤဘျီခူၣ်လီၤဃၥ်ဒီးတၢ်ပူၤအဃိစးထီၣ်ဖဲအဟဲသူၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ် ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်န့ၣ်ထီၣ်ကၠိတဘူၣ်လၢၤဘၣ်.ပှၤကမျၢၢ်ခီန့ၣ်ဘၣ်ယိၣ်လၢပှၤကဟဲခးအဃိပှၤထီၣ်ကၠိတဘူၣ်ကၠိပံးအိၣ်တဘျုးသီလံ.အဟဲဆီလီၤသးအံၤဖဲတရိၥ်ကၢ်ပျိၢ်ဒီးကမၤမိၢ်ဘၢၣ်စၢၤဘၣ်ဆၣ်ဘိးလီၤလၢတရိၥ်ကၢ်ပျိၢ်တကပၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
(DKBA)ဘိၤဘံၣ်ကရူၢ်ဟဲဆီလီၤအလီၢ်အကျဲဖဲကၠိမဲၥ်အံၤအဖီခိၣ်ကဲထီၣ်တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးဒီးဘၣ်ဒိပှၤကၠိဖိတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဃိ သ၀ီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလဲၤတဲ(DKBA)ကရူၢ်ပှၤဘၣ်မူဘဒါလၢကဆီတလဲအလီၢ်အကျဲလၢတၢ်လီၢ်အဂၤဘၣ်ဆၣ် တတူၢ်လိၥ်၀ဲဘၣ်မ့မ့ၢ်တခီကဆဲးအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲန့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘူဘါဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
(DKBA)ဘိၤဘံၣ်ကရူၢ်အတၢ်ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးအဖီခိၣ်အံၤ လၢဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတကပၤလ့ၤတက့ၤတူၢ်လိၥ်၀ဲ...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၀ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဖီခိၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၀၂၅) တၢ်မၤလိနံၣ် အတီၢ်ပူၤ ကၠိလၢအိၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(KECD)စုတီၤဖီလၥ်တဖၣ် ကၠိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဖျၢၣ်(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ် ဒီးလိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးဒီးဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဃိ မ့ဘၣ်ထိၣ်သတြီၤအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၃-၂၄)တၢ်မၤလိနံၣ်ဒီး(၂၀၂၄-၂၅)တၢ်မၤလိနံၣ်န့ၣ် တနံၣ်အံၤကၠိအနီၣ်ဂံၢ်ဘၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲ (၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အသိးကၠိသရၣ်/မုၣ်အနီၣ်ဂံၢ်စ့ၢ်ကီးဟဲအါထီၣ်အဃိလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တနံၣ်အံၤကၠိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်တကးဒံးဘၣ်ပှၤကၠိဖိဃုၥ်ဒီးကၠိသရၣ်/မုၣ်အနီၣ်ဂံၢ်စ့ၢ်ကီးဟဲအါထီၣ်အါန့ၢ်ဒံးအပူၤကွံၥ်အဃိ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢကၠိပူၤတၢ်ပီးတၢ်လီဒီးလၢတၢ်ကဟ့ၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကၠိသရၣ်/မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ကွၢ် ဆၢၣ်မဲၥ်၀ဲတၢ်တၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)မူဒါခိၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပတဲလၢကၠိဟဲအါထီၣ်တနံၣ်အံၤန့ၣ်ကအိၣ်ဘူးထီၣ်လၢ(၂၀၀)မီၤနီၤ.အခီၣ်ထံးန့ၣ်ပဆိကမိၣ်ကအိၣ်လၢ(၃၀၀)ဘျဲၣ်ညါ.ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လီၢ်တနီၤနီၤန့ၣ်ပထၢစရီတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်ကအိၣ်၀ဲ.လၢပထၢန့ၢ်န့ၣ်ကအိၣ်၀ဲဒၣ်(၁၀၀)ဘျဲၣ်.အတနုၥ်လီၤလၢစရီပူၤဘၣ်န့ၣ်ကအိၣ်ဒံး၀ဲယဆိမိၣ်မ့ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်ကအိၣ်၀ဲ(၂၀၀)ဘျဲၣ်.အဃိဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်လိၣ်လၢကၠိသရၣ်တၢ်မၤစၢၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်သိၣ်လိပီးလီတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတနံၣ်အံၤပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်အီၤမီၤနီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကၠိလၢအနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်မ့ၢ်၀ဲတီၤဖုၣ်,တီၤခၢၣ်သးကၠိလီၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးကၠိဃုၥ်ဒီး ကၠိသရၣ်/မုၣ်နီၣ်ဂံၢ်လၢအဟဲအါထီၣ်ခဲအံၤအံၤတဖၣ်အကျါတနီၤန့ၣ်ခီဖျိတနုၥ်လီၤလၢစရီပူၤဒံးဘၣ်အိၣ်အဃိလၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတကပၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ကွၢ်ဆိကမိၣ်တၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤသုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ်တကျၢၤအဃိကီၢ်ပယီၤပဒိၣ်ကၠိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကၠိလၢအိၣ်ခံခီခံကပၤတၢ်ပၢဆှၢဖီလၥ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကးတံၢ်ကွံၥ်၀ဲအဃိပှၤကၠိဖိတဖၣ်ဆီတလဲမၤလိက့ၤတၢ်လၢ (KECD)တၢ်ပၢဆှၢဖီလၥ်ကၠိအံၤအိၣ်၀ဲအသိးဟီၣ်က၀ီၤပဒိၣ်ကၠိတနီၤန့ၣ်ဆဲးအိၣ်ဆၢထၢၣ်က့ၤ၀ဲဒ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါကၠိအံၤအသိးစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
“ကၠိလၢအဟဲအါထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တနီၤနီၤန့ၣ်အိၣ်လၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤလီၤဘၣ်ဆၣ်အပူၤကွံၥ်န့ၣ်အကဲပယီၤပဒိၣ်ကၠိအိၣ်စ့ၢ် .ဒီးခီဖျိတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဖီခိၣ်န့ၣ်အက့ၤဆီတလဲက့ၤသးလၢကမျၢၢ်ကၠိနါက့အိၣ်စ့ၢ်မီၤနီၤ.အါတက့ၢ်ခီန့ၣ်ကမ့ၢ်၀ဲဟီၣ်က၀ီၤလၢအပူၤကွံၥ်တၢ်ပၢတၢ်ြပးကျဲၣ်ကျီမ့ၢ်ဂ့ၤ,အဘူး၀ဲဒၣ်ဒူသ၀ီလၢပစုတတုၤတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,အါဒၣ်တက့ၢ်မ့ၢ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤ.မ့မ့ၢ်လၢပူၤဖျၢၣ်ပူၤဖျၢၣ်ဒုလၢညါခါအပူၤကွံၥ်ဒီးခီဖျိလၢတၢ်မၤတၢ်ပတုၥ်လၢညါခါအကတီၢ်ပဒိၣ်အစုတုၤအါထီၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ပဒိၣ်ဟဲကရၢကရိဒုးကဲထီၣ်က့ၤလၢအကၠိမ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်ဆီတလဲက့ၤဒ်န့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်(KECD)တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ်အပူၤကွံၥ်(၂၀၂၃-၂၄)တၢ်မၤလိနံၣ်အခါန့ၣ် ကၠိပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၁၄၇၈)ဖျၢၣ် ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၁၂၅၀၅၉)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၅)တၢ်မၤလိနံၣ်အံၤခီန့ၣ် ကၠိပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၁၆၆၇)ဖျၢၣ်, ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်အိၣ်(၁၄၅၂၃၃)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၃-၂၄)တၢ်မၤလိနံၣ်န့ၣ်ကၠိသရၣ်/မုၣ်နီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၉၆၄၀)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်လၢတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၅)န့ၣ်...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ်ဘၢၣ် ၁၉သီ,၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၄)ဘျံး,ဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်(သယဲၣ်ခၠီ)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,တၢ်ထၢဝဲကျဲတၢ်ခိတၢ်သွဲဒ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ပၥ်လီၤဝဲအသိးဒီး,ကွၢ်ဝဲလၢပှၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤအတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ထၢဝဲအဂ့ၢ်,သုးက့(၄)ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီကူးအပူၤကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်သယဲၣ်ခၠီဟီၣ်ကဝီၤခိၣ်ဃၢၤသဝီတဖၣ်ဒီးဘိၣ်တီၤသဝီတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပၥ်လီၤဝဲတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤအလီၢ်ဒီးထၢဝဲကျဲတၢ်ခိတၢ်သွဲလၢကမျၢၢ်သိလ့ၣ်တီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်အအိၣ်ဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးအိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိ,တၢ်လူၤဃုဃိထံသ့ၣ်ညါက့ၤဝဲအဖီခိၣ်သုးက့(၄)ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ခိသွဲဝဲၤကျိၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ခိသွဲလၢပထၢဖဲကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ်ပထၢအီၤဒ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်လီၤပၥ်ဝဲအသိးလီၤ.ပမၤဒီးလံၥ်ဖှီတဲၥ်သ့ၣ်တဖၣ်မုၥ်မုၥ်နီၢ်နီၢ်လီၤ.လီၤဆီဒၣ်တၢ်မ့မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢအတီတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤဝဲလၢဘျံးဒဝဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးသိလ့ၣ်လၢအတီဆှၢဝဲကမျၢၢ်လၢကလဲၤဃုဖံးဃုမၤတၢ်ဆူထံဂၤကီၢ်ဂၤတဖၣ်န့ၣ်ပထၢဝဲလီၤပတမၤန့ၢ်ဆူၣ်မၢန့ၢ်ဆူၣ်ဘၣ်.တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးအိၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်လၢခီဖျိလၢအပူၤကွံၥ်ပတမၤတၢ်ထၢခိသွဲဖဲန့ၣ်ဘၣ်အဃိလီၤ.အပူၤကွံၥ်ပထၢထဲဒူသဝီအတၢ်သးအိၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလီၤဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤဒ်ကီၢ်ဆၣ်အတၢ်ရဲၣ်လီၤကျဲၤလီၤအသိးန့ၣ်ပမၤဝဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်သုးက့(၄)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤ,သုးကီၣ်ကးမၤဝဲသုးကျိၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒီးတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးတကးဘၣ်,တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်တၢ်ပှ့ထီၣ်ဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိ,ကွၢ်ဝဲလၢတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ထၢဝဲတၢ်ခိတၢ်သွဲဒီးခိသွဲလၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ်အံၤသူက့ၤဝဲကရူၢ်ကရၢတၢ်ဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးအတၢ်လိၥ်ဘၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အတၢ်ထၢဝဲကျဲတၢ်ခိတၢ်သွဲအံၤ,သိလ့ၣ်ဖးဒိၣ်လၢအတီၣ်ဆှၢဝဲပှၤကညီတဖၣ်န့ၣ်တၢ်ထၢဝဲအီၤစ့ပယီၤတကလီၢ်ကၠး,သိလ့ၣ်လၢအတီၣ်ဆှၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤပနံၥ်ဖီကၤတဖၣ်တခီတကရူၢ်န့ၣ်အကလီၢ်တဆံကၠးအမဲၥ်ညါ,ကွၢ်ဝဲလၢသိလ့ၣ်အပူၤတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်အဖီခိၣ်ဒီးထၢကဒီးဝဲစ့တကထိကၠးတုၤလၢတကလးကၠးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤနီသိလ့ၣ်ဖိလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်တဂၤတဲဖျါထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,တၢ်ကစီၣ်တနီၤရၤလီၤအသးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ပှၤလၢအလ့ၢ်လိၤဒီးဟ့ၣ်ဝဲကျဲခိသွဲတန့ၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွဲးလီၤဝဲအမံၤအသၣ်,အနီၢ်ကစၢ်ဂ့ၢ်ကျိၤဃုၥ်ဒီးသိလ့ၣ်လၢအဒိးဝဲတဖၣ်အနီၢ်ဂံၢ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်တၢ်စံးအၢစံးသီအဝဲသ့ၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအဟ့ၣ်လီၤဝဲတဖၣ်တခီ,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟ့ၣ်လီၤအဝဲသ့ၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပနီၣ်လံၥ်ဖှီတဲၥ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလၥ်ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်အံၤ,မၤဝဲတၢ်ခိးတြဲၤတၢ်ထၢစ့လၢသယဲၣ်ခၠီဟီၣ်ကဝီၤ,တိၤထိးတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲဒီးဖီၣ်ဃံးကမျၢၢ်ဃ့ဝဲကမျၢၢ်စ့အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၅)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစးထီၣ်လၢလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁)သီတုၤ(၁၅)သီလၢလါတဝၥ် အတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲလၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၆၃)ဘျီဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးတကပၤသံဝဲ(၁၈)ဂၤအဂ့ၢ်မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၈)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
လၢခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်(၆၃)ဘျီဒ်သိးအံၤအဖီခိၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးတကပၤသံ(၁၈)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိဝဲ(၁၂)ဂၤအဂ့ၢ်မုၢ်ြတီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲအသိးမ့မ့ၢ်လၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်တကပၤတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်ဒ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးကတီၢ်အံၤတၢ်အိၣ်သးအပူၤပယီၤသုးကီၣ်ကးဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဒၣ်ဖဲ(ကစၢၢ်သၢဖျၢၣ်)ဟီၣ်ကဝီၤတကပၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢသုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးဝဲလၢ "မ့မ့ၢ်လၢဒုၣ်ဒါတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤခီန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဒၣ် ဖဲ(ကစၢၢ်သၢ)န့ၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲပူၤထံၣ်ပူၤထံၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ. လၢအဝဲသ့ၣ်ဟူးဂဲၤအကျါန့ၣ်(ခမရ-၄၀၇)ပၣ်ဝဲဒီးအခဲအံၤန့ၣ်က့ၤလီၤကဒါက ဒီးလၢ(ကမးမိၢ်)လံမီၤနီၤ. လၢအဝဲသ့ၣ်ဟူးဂဲၤအကျါန့ၣ်ကွဲဃုၥ်ဝဲဒီး(BGF)တနီၤလီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပယီၤသုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤတဖၣ်မ့ၢ်လၢလီၢ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟူးဂဲၤအိၣ်ခိးကဝီၤတံၥ်ဃၥ်ဝဲအသိးအပှၤလၢကဟဲစိၥ်ဆှၢန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂီၢ်ဆှၢဝဲတဖျိးဘၣ်အဖီခိၣ်ဘၣ်ဟဲစိၥ်ဆှၢန့ၢ်ဝဲလၢကလံၤကျါဒီးကဘီယူၤတဆီအဂ့ၢ်သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤလၢ(၁၅)သီအတီၢ်ပူၤဟူးဂဲၤခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲ,တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၉၀)ဖျၢၣ်အသိးပယီၤသုးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်သံဝဲကမျၢၢ်(၁)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးကမျၢၢ်(၄)ဂၤအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါအီကူးဒီတလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲအိၣ်(၁၁၅)ဘျီပယီၤသုးတကပၤသံ(၃၅)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၁၃)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိး(KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဒီးသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဃၥ်ဝဲဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၅)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဆူဖါပြးသဝီအပူၤအဃိ,ဒူသဝီအပူၤကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုအသးအဂ့ၢ်,ဖါပြးလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၇)သီ(၁၈)သီအပူၤ,သုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဝဲကလံၣ်အမျီၤသုးကလၢၤတဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢၥ်မုၢ်ဆါမုၢ်နၤဒီးကဘီယူၤဟဲဆှးတၢ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲအဃိသဝီဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးဝဲလၢသဝီပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးအဂ့ၢ်,ဖါပြးသဝီပိၥ်မုၣ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုအသးတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“သဝီပူၤပှၤအိၣ်တဘူၣ်လၢၤဘၣ်.ပှၤစံၢ်န့ၢ်ခံသီလံ,ပှၤစံၢ်မံလၢသဝီချၢလၢလၢၢ်ပူၤလ့ပူၤလၢတၢ်လီၢ်တဘျူးတီၤညါလီၤ.တၢ်လီၢ်နါက့ကတံၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.ပဝဲနါက့ပလဲၤစံၢ်မံလၢလ့ပူၤလီၤ.မုၢ်ဆါခီဒုပှၤက့ၤကွၢ်တၢ်ဒီးအိၣ်ကနၣ်ထံတၢ်ဒုအိၣ်ဝဲတနီၤ.ပှၤတနီၤနီၤဒုစံၢ်ဝဲတဘျီဃီ,မုၢ်ဆါခီနါက့တက့ၤအိၣ်က့ၤကွၢ်အဟံၣ်လၢၤဘၣ်ဝဲစ့ၢ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,သုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အံၤတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဘၣ်ဆၣ်,ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲကမျၢၢ်ဟံၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဖါပြးလီၢ်ကဝီၤပိၥ်ခွါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“မဟါ(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤန့ၣ်ခးလီၤဝဲ(၃)ဖျၢၣ်ညါ,တဘၣ်ဒိးကမျၢၢ်ဒီးဟံၣ်ဃီနးနးဘၣ်ဆၣ်ကျိအက့အခီဘၣ်ဟးဂီၤဝဲဟံၣ်ခိၣ်တၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိတဖၣ်အိၣ်ဝဲအလီၤ.သဝီဖိပျံၤတၢ်တမံလၢသဝီပူၤဘၣ်.ဒီးဖဲ(၁၈)သီမုၢ်ဆါခီနါက့ကဘီယူၤဟးဆှၣ်တၢ်တပယူၥ်ဃီလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးအံၤဒ်သိးဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်,ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်သရိၥ်ဝါကျဲမုၢ်ဖီခိၣ်အပူၤနိၣ်ခၠိနဲၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ်,သူကဘီယူၤဆှၢအါထီၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးစုကဝဲၤ,မၤအါထီၣ်ဝဲဂံၢ်ဘါအိၣ်ဝဲအသိး,ခးလီၤစၢၤကျိဖးဒိၣ်အိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဃိ,ပညိၣ်ခးလီၤဝဲတၢ်ဆူတၢ်ဒုးတၢ်ယၤတအိၣ်ကမျၢၢ်ဒူသဝီတဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤအပူၤ,လိးရှါသုးကီၣ်ကးသုးကလၢၤလၢပယီၤသုးနုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဝဲဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ်တဖျၢၣ်အံၤ(KNLA)ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တဖၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲအဃိ,နိၣ်ခၠိၣ်နဲၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ်,သုးကီၣ်ကးတကပၤဂုၢ်ကျဲးစၢးဆှၢထီၣ်ဝဲစုကဝဲၤဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်တပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ဖါပြးသဝီလၢသုးကီၣ်ကးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဒီးကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲဒီတသဝီဃၣ်ဃၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်စီၤရွံၣ်မီအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဒ့ပီၤလီၢ်သဝီတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ.ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်စီၤရွံၣ်မီအံၤမ့ၢ်ပှၤလိၣ်ဘၣ်တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်,အဲၣ်တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဃိဒ်သိးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤသုတအိၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်,စံးကတိၤလီၤဝဲတၢ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤအသိး,လဲၤထီၣ်ဝဲသုးကီၣ်ကးတၢ်ပတုၥ်တၢ်ခး(NCA)နံၣ်ဆဲးဆၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲဒီးဂုၢ်ကျဲးစၢးမၤတၢ်လၢတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ အပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါ ခီဖျိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိ ဒူသ၀ီကရူၢ်(၄)ဘ့ၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲအအိၣ်ဒီးခဲအံၤလၢကက့ၤဆီလီၤက့ၤသးအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အခါ ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ထီၣ်အဃိ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဒူသ၀ီကရူၢ်(၄)ဘ့ၣ် သ၀ီ ၂၃ ဖျၢၣ် ပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤထံက့ၤလီၤလံဘၣ်ဆၣ်ဖဲထံဒိၣ်ထီၣ်အခါခီဖျိအဟုသး,ဘုဒီးဟံၣ်တၢစီၤသူတၢ်စွဲတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လီၤဘျၢလၢထံကျါဟးဂီၤအိၣ်အဃိ တနီၤန့ၣ်လၢကအီၣ်ကအီအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
“မဟါထံဒိၣ်လုၢ်ဘၢ၀ဲဒၣ်ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲ.မ့၀ံၤအဟံၣ်ပူၤဃီပူၤဟုသးတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤအိၣ်မီၤနီၤ. ခဲအံၤန့ၣ်ထံက့ၤလီၤကဒါဘျီက့ၤမၤပျီလီၤက့ၤအဟံၣ်ပူၤဃီပူၤကပံၥ်တၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီသ့ၣ်တဖၣ်.ခဲအံၤဒူဖိသ၀ီဖိတဖၣ် ကအီဘၣ်ထံကဆှီအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲထံအီ,ဖၣ်ကပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဖဲတၢ်စူၤထံဒိၣ်အခါန့ၣ်သ၀ီကရူၢ်(၄)ဘ့ၣ်လၢအဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ တကီၤဘိကရူၢ်, ၀ဲပၠၣ်ကရူၢ်,နိၣ်မကွံၢ်ကရူၢ်,ဘူၣ်ပြၢးကရူၢ် ဒူသ၀ီပၥ်ဖှိၣ်(၂၃)ဖျၢၣ် ဟံၣ်ဒူၣ်(၂၁၀၀)ဘျဲၣ်ဒီး ပှၤနီၣ်ဂံၢ်ပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်၀ဲ(၁၃၀၀၀)ဘျဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအတၢ်မၤနီၣ်စရီအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်စူၤထံဒိၣ်အခါခီဖျိထံအံၤထီၣ်တုၤလၢဒူသ၀ီဟံၣ်ပူၤဃီပူၤအိၣ်အဃိတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,ဟံၣ်တၢ်ပီးတၢ်လီလၢအဂုၤအဂၤ တဖၣ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲဒီးဘၣ်ဆၣ်လၢကသ့ၣ်ညါတၢ်ဟးဂီၤအနီၣ်ဂံၢ်စရီလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဃိထံသ့ၣ်ညါ၀ဲအဖၢမုၢ်အဃိ တဲလီၤတံၢ်စရီတဘၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၈သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ပယီၤအပူၤ(ယၤကံၤ)ကလံၤမုၢ်ဒိၣ်လီၤအဃိ,ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲထံဒိၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးအဖီခိၣ်ထံရုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတဖၣ်ဒ်သိးသုတကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ဘၣ်ဘျူးဒီးတၢ်အီၣ်တူၢ်အီၣ်ကလိၤလၢသုးဂ့ၢ်ဝီဒီးထံရုၢ်ကီၢ်သဲးဂ့ၢ်ဝီတဂ့ၤအဂီၢ်,ကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးအဂ့ၢ်,ကညီ,ကရ့ၣ်နံၣ်,ခၠီတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ဒီးဒီကလုၥ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးပဒိၣ်တဖၣ်ထုးထီၣ်ဝဲလံၥ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဘ့ၣ်ဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ပယီၤအပူၤ,ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသဂၢၢ်ဘၣ်ထံဒိၣ်တၢ်ကီဘၣ်ခဲတဖၣ်အဂီၢ်,တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဂ့ၢ်ဝီအဂီၢ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(KNU),ကရ့ၣ်နံၣ်ဒီကလုၥ်တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ပၣ်တံၣ်(KNPP),ခၠီဒီကလုၥ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(CNF),ဒီး(NUG)တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးဒီးန့ဆၢၣ်တၢ်တတၢၤနါတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤဝဲၤကျိၤ(MoHADM)သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဃ့ထီၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UN),ယူရပၤဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(EU),အၣ်စံးယၣ်ဒီးကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢကရုၢ်ကရၢ(၈)ထံၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤထၢနုၥ်ဃုၥ်ဝဲဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးလံၥ်ထုးထီၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲကရၢလွံၢ်ဖုအတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဃ့ထီၣ်ထံဂုၢ်ကီၢ်ဂၤလၢကကွၢ်ဆိမိၣ်ဟ့ၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဒီးဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤကျၢၤစ့စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ထံဒိၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်မ့လဲၤပူၤကွံၥ်ဘၣ်ဆၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ကအိၣ်ဆိးအီၣ်အီအဂီၢ်န့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤသပှၢ်ကတၢၢ်လီၤအဃိန့ၣ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကရၢကရိဒီးပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးတဲလၢတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢကဟ့ၣ်လီၤဝဲတဖၣ်န့ၣ်ဒ်သိးသုတကဲထီၣ်သုးဂ့ၢ်ဝီ,ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဂ့ၢ်ဝီတၢ်အီၣ်တူၢ်အီၣ်ကလိးတဂ့ၤဒီးကတုၤဆူကမျၢၢ်အအိၣ်လိၤလိၤအဂီၢ်န့ၣ်,ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဒီးမၤသကိးတၢ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်ကရူၢ်ကရၢမီၤနီၤ.တၢ်အံၤမ့ၢ်ဒၣ်ကရၢလွံၢ်ဖုတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးတၢ်ဃ့ထီၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အတၢ်လိၣ်ဘၣ်အဂီၢ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်နုၥ်လီၤအပူၤကလံၤမုၢ်လီၤအဃိ,ကီၢ်ပယီၤအပူၤယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်,ကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်,ခၠီကီၢ်စဲၣ်,ကညီကီၢ်စဲၣ်,ပကိကီၢ်ခီဒိၣ်,မါတလ့ကီၢ်ခီဒိၣ်,စကဲကီၢ်ခီဒိၣ်ဒီးမကွ့ကီၢ်ခီဒိၣ်တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤမူခိၣ်စူၤထံဒိၣ်ယွၤလီၤ,ဟီၣ်ခိၣ်လၥ်လီၤပှီၢ်ကဲထီၣ်သးအဖီခိၣ်,ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်သံဝဲလၢအကထိဒီးအဂၤ(၇)ကလီၢ်ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဝဲဒီးထံဒိၣ်ဘၢတၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိ,ကမျၢၢ်လၢအသဂၢၢ်ဘၣ်ထံဒိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အံၤလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂ့ၢ်,(K2C)ဒီး(NUG)လံၥ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤ,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢထံပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အဂီၢ်အံၤတဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒံးဘၣ်အဃိ,ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပှၤမၤစၢၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်ဒိးသန့ၤဝဲအသးတစိၢ်တလီၢ်လၢကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤပှၤမၤဘူၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်အသိး,တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အမဲၥ်ညါ,လၢတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်က့ၤတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲလၢလံၥ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲထံပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အတၢ်မၤစၢၤအံၤကဒုးသ့ၣ်ညါဝဲခၢၣ်စးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အသိး,ကဘၣ်အိၣ်ဖျါရှဲရှဲလဲလဲအမဲၥ်ညါ,ကဘၣ်ဆိကမိၣ်န့ၢ်ခဲးဝဲတၢ်လၢပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးညီညီသ့ဝဲတဖၣ်အဂီၢ်အသိး,တၢ်မၤစၢၤအံၤသုတကဲထီၣ်တၢ်ကလီကလီတဂ့ၤဒီးကတုၤဃီဆူပှၤလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အစုပူၤတုၤလီၤတီၤလီၤအဂီၢ်,ကရဲၣ်သဲကတီၤအီၤလၢအလီၢ်ဘၣ်ကျဲဘၣ်အဂ့ၢ်,(K2C)ဒီး(NUG)ဃ့ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ဒ်သိးယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်လၢသဂၢၢ်ဘၣ်ထံလုၢ်ဘၢတၢ်တဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်က့ၤယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်ကရၢကီၣ်ကး(RCSS)ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်မၤစၢၤကမံးတံၥ်ကရူၢ်ကရၢဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲစ့ပၥ်ကီၤလၢကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢပှၤဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအသိး,ကဒုးအိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤကျိၤကျဲလၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂီၢ်,စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါလံၥ်ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၇)သီအနံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲအံၤအပူၤန့ၣ်,ကွဲမုၥ်ဝဲပှၤမၤဘူၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်လၢကပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲအဂ့ၢ်,(RCSS)စံးဝဲအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးကီၣ်ကးအခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိမ့အီၤလဲၤစ့ၢ်ကီး,ဒ်သိးထံပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်,လၢတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤအအိၣ်လၢအဆိအချ့အဂီၢ်,ဂုၢ်ကျဲးစၢးဆဲးကျိးဆဲးကျၢဝဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,စံးတ့ၢ်ဝဲလၢန့ၤပၠ့ၣ်ဒီၤဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၃)သီအနံၤအပူၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနါက့,တကီၢ်ခါခဲအံၤထံလုၢ်ဘၢတၢ်ကဲထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤ,သုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤကးတံၥ်ကျဲဒီးဟံကွံၥ်ဝဲပှၤဟးမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်ကရၢဖိလၢအဆၢထၢၣ်လၢနီၢ်ကစၢ်ခီၣ်တဖၣ်အတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢဟးနီၤလီၤဝဲတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်ကရၢဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံၥ်,သုးပဒိၣ်ပၢတၢ်(၂၀၀၈)နံၣ်အပူၤ(နၣ်ကံၣ်)ကလံၤမုၢ်လီၤကဲထီၣ်သးအဆၢကတီၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်မၤစၢၤလၢအဟဲဃီၤဝဲဆူသုးကီၣ်ကးအစုပူၤတဆီတဖၣ်အံၤ,တလဲၤတုၤဝဲဆူကမျၢၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အအိၣ်ဘၣ်ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အံၤသုးကီၣ်ကးဒီးအကရူၢ်ကရၢတဖၣ်က့ၤဆါအီၣ်ကဒါဝဲကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤထံလုၢ်ဘၢတၢ်ကဲထီၣ်အသးအဖီခိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအါမံၤအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,သုးကီၣ်ကးအံၤတၢ်ဒုးတကဲထီၣ်တအိၣ်ဝဲဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်မၤဝဲကဘီယူၤတၢ်ခးလီၤတၢ်တပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဖီၣ်စုကဝဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခီဖျိလၢထံဟဲက့ၤဒိၣ်ထီၣ်ကဒါကဒီး(၂)ဘျီတ ဘျီအဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၇)ကလးဘျဲၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးကၠိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဘၣ်ပတုၥ်ဃၥ်ဆိဝဲအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢၢ်ဒိၣ်ကီၣ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်အိၣ်သးအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်(၂)ဘျီတဘျီလံအသိးကတီၢ်အံၤစ့ၢ်ကီးထံဒိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်အဃိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကိၢ်ကိၢ်လၢၤလၢၤအဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"အပူၤကွံၥ်တဝီထံဒိၣ်အဃိန့ၣ်ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သုးကပၥ်ကွံၥ်ဝဲအသးအိၣ်ဝဲလီၤ. အဃိတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ် ကီအိၣ်ဝဲဒီးကၠိနါက့ကတီၤခဲအံၤဘၣ်ပတုၥ်ဆိဃၥ်အီၤမီၤနီၤ. အခဲအံၤဒုတၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်န့ၣ်ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်(၂)ဝီတဝီမီၤနီၤ. တက တီၢ်ဃီတၢ်အီတၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီကိၢ်ကိၢ်လၢၤလၢၤလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ထံဒိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်လီၤဒီးကဆဲးဒိၣ်ဒံးဝဲဆံးအါလဲၣ်န့ၣ်ပတဲတသ့ဘၣ်" အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်အိၣ်သးဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်(၂)ဘျီတဘျီကမျၢၢ်အတၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲဒၣ်ဒီးကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ဒူသဝီ(၁၁၄) ဖျၢၣ်,ဟံၣ်ခိၣ်ခဲလၢၥ်(၁၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်(၇၀၀၆၈)ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်ကဲထီၣ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါထံဒိၣ်တဘျီညါအံၤန့ၣ်ထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်အါန့ၢ်ဒံးဝဲအပူၤကွံၥ်တဘျီအဃိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကလုၥ်ကလုၥ်အသိးလၢတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအသနၢၣ်တကပၤန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ဝဲလီၢ်ကဝီၤကညီဂ့ၢ်ဝီအူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးမၤစၢၤဝဲပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဘၣ်ထွဲဒီးကမျၢၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်ကဲထီၣ်အသးအံၤန့ၣ်စးထီၣ်လၢလါယူၤလံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီဒီးတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီခဲလၢၥ်ခံဘျီလံအသိးထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်စံၥ်ပှဲၤ(၆၁၇၀၀)အ့ကၢၢ်ဒီးဘုသံကွံၥ်ဝဲ(၄၆၇၀၀)အ့ကၢၢ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.