လါယူၤလံ ၃၁သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၄)ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်, လၢၢ်မုၢ်လါကီၢ်ဆၣ်, ပလီကိသဝီ ပယီၤသုးဒီးပၠံၣ်သူၣ်စ့ၣ် လၢအအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ခီဖျိလၢထုးလီၤကွံၥ်သးဃ့ၢ်ဖျိးကွံၥ်ဝဲလံအဃိ ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ ၂၉သီအနံၤန့ၣ် ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ သုးရ့ၣ်(၇),သုးဒ့(၅)သ့ၣ်တဖၣ် က့ၤဒိၣ်စိကဒါက့ၤဝဲဒီးမၤဝဲတၢ်ရှဲလဲဟီၣ်ကဝီၤအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ သုးရ့ၣ်(၇),သုးဒ့(၅)အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးဒီးပၠံၣ်သူၣ်စ့ၣ် လၢအအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲပလီကိသဝီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခးတပျုၤတပျီၤကျိဖးဒိၣ်ခဲအံၤခဲအံၤ,ဟးဒိးလီၤဝဲဟီၣ်လၥ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢဒူသဝီအပူၤအမဲၥ်ညါဖီၣ်သမံသမိးဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအအိၣ်ပှိၤမၤစၢၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်သ့ၣ်တဖၣ်ခဲအံၤခဲအံၤအဃိအဝဲသ့ၣ်ပံးကွံၥ်ဝဲတၢ်အီၣ်ကျဲတၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢအကျဲအဃိန့ၣ်ပယီၤသုးဒီးပၠံၣ်သူၣ်စ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ထုးလီၤကွံၥ်သးဃ့ၢ်ဖျိးကွံၥ်ဝဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ် ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ သုးရ့ၣ်(၇),သုးဒ့(၅) အသုးဒ့ခိၣ်စံးဘၣ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခးတပျုၤတပျီၤကျိဖးဒိၣ်, ဟးဒိးလီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢသဝီပူၤ, ဖီၣ်သမံသမိးမၤတံၥ်တၤကမျၢၢ်,ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကမျၢၢ်ဟံၣ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤန့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိန့ၣ် ပပံးကွံၥ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်ဆဲးကျိးအကျိၤအကျဲအဃိန့ၣ်ခဲအံၤအဝဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်ဖျိးကွံၥ်ဒီးအခဲအံၤပက့ၤအိၣ်ဆီလီၤသးဒီးပမၤဝဲတၢ်ရှဲလဲဟီၣ်ကဝီၤအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးဒီးပၠံၣ်သူစ့ၣ်လၢအထုးလီၤကွံၥ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤက့ၤပၥ်ဖှိၣ်က့ၤသးဒီးအပှၤလၢအအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ(တမဲၤဒီၣ်)တတၢၣ်ကစၢၢ်ခိၣ်လၢအအိၣ်စီၤစုၤယံၤဒီးပလီကိသဝီထဲအ(ကဲၣ်-၁၀၀၀)သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်, ခီဖျိအဝဲသ့ၣ်ဟးဒိးလီၤဟီၣ်လၥ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢ ဒူသဝီပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်အဃိ တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကဟဲက့ၤအိၣ်က့ၤဆိးလၢဒူသဝီပူၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်အဝဲတဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ ပလီကိသဝီအံၤ ဟံၣ်ခိၣ်ကအိၣ်အဖျၢၣ်(၇၀၀)ဘျဲၣ်(၈၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီး စးထီၣ်ပယီၤသုးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကွံၥ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤအလီၢ်ခံ တၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ခဲအံၤခဲအံၤအဃိ ကမျၢၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်ကွံၥ်အသးသဝီဒီတဖျၢၣ်ဒီးသုးကီၣ်ကးဒီးပၠံၣ်သူၣ်စ့ၣ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်အဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးယံၤ(၃)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢအပှၤဘၣ်မူၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ထီၣ်ရှဲကွံၥ်ပလီကိပၠံၣ်သူၣ်စ့ၣ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအပှၤတၢ်လီၢ်အဆၢကတီၢ် တၢ်မၤန့ၣ်ဃုၥ်ဒီး သုးတၢ်ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢလီၢ်ခၢၣ်သးပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဖဲတနံၤအံၤလါယူၤလံ(၃၁)သီအနံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လါယူၤလံ ၃၁သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
အပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ(၂၇)သီအနံၤ,တၢ်မၤဝဲ(ASEAN)အၣ်စံၣ်ယၣ်ထံရုၤကီၢ်ဂၤကိၥ်တိၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်(၅၇)ဘျီတဘျီဖဲလၣ်အိၣ်ထံကီၢ်,ဝ့ၢ်ခိၣ်ဘံၣ်ယၣ်ကၠ့တၢ်လီၢ်အပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်ထံရုၤကီၢ်ဂၤကိၥ်တိၤခိၣ်( MarisSangiampongsa)အၢၣ်လီၤဝဲလၢကဟ့ၣ်ဝဲပှၤကညီတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤစ့ယိၤ(၉)ကကွဲၢ်ဆူကီၢ်ပယီၤလီၢ်အိၣ်ကမှံပှၤကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အအိၣ်အဂ့ၢ်,(Bangkok-Post)တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးပှၤကညီတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤစ့ယိၤ(၉)ကကွဲၢ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်ကဟ့ၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲကီၢ်ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲတဖၣ်အံၤန့ၣ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ထံရုၤကီၢ်ဂၤကိၥ်တိၤခိၣ်စံးဝဲလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤကမျၢၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်ကဘၣ်ဒိးန့ၢ်တၢ်ဘၣ်ဘျူးနီၢ်နီၢ်အသိး,,တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအံၤကဟ့ၣ်ခီဝဲတဆီဆူ(AHACenter)အဂ့ၢ်,( Bangkok-Post)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘျီဝဲအံၤအဖီခိၣ်,မ့ၢ်လဲၤခီဖျိအသးလၢ(AHACentre)တဆီန့ၣ်တမ့ၢ်ကကဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤနီၢ်နီၢ်လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲတဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်အသိး,ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးတမ့ၢ်တၢ်ကဲဘျူးကအိၣ်ဝဲဘၣ်အမဲၥ်ညါ,ကကဲထီၣ်တၢ်ဟံတၢ်ဘၣ်ဘျုးလၢထံရုၢ်ကီၢ်သဲးအဖီခိၣ်လီၤအဂ့ၢ်,ပှၤမၤစၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိကမံတံၥ်(CIDKP-Community for Internally Displace Karen People)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစီၤခဲလ့ၣ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်မ့မၤသကိးတၢ်ဒီးကီၢ်ပဂီၤဂၥ်တဲၥ်ဂီၤ(MRCS)ကရူၢ်ကရၢဒ်သိးလၢညါအသိးလီၤန့ၣ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒီးသုးပဒိၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်မၤစၢၤအံၤကကဲထီၣ်တၢ်ဟံန့ၢ်တၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်လၢထံရုၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဖီခိၣ်လီၤ,အခဲအံၤကၠီၣ်တဲၣ်န့ၣ်ပတံထီၣ်ဝဲလၢ(AHACentre)လီၤ,ဒီးတၢ်လၢ(AHACentre)ခီန့ၣ်တုၤခဲအံၤမၤသကိးတၢ်ဒီးသုးပဒိၣ်လံအဃိန့ၣ်တၢ်မၤစၢၤအံၤမ့လဲၤလၢ(AHACentre)န့ၣ်တမ့ၢ်လဲၤတုၤလၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲနီၢ်နီၢ်တဖၣ်အအိၣ်ကသ့ဘၣ်,အိၣ်ဒၣ်တၢ်ကဟံတၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်လၢထံရုၢ်ကီၢ်သဲးအဖီခိၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်,စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်မၤစၢၤစ့ဘး(၉)ကကွဲၢ်အံၤ,တၢ်မ့ထိၣ်သတြီၤဒီး(CIDKP)တၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်,မ့ၢ်ဒၣ်ထဲတၢ်တစံးတက့ၢ်လီၤဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲအီၤအကျိၤအကျဲမ့ၢ်ဘၣ်သၢပျၢၤန့ၣ်ကမ့ၢ်တၢ်ကဲထီၣ်တၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်လၢပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အဂီၢ်နီၢ်နီၢ်လီၤအဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,အပူၤကွံၥ်လါမးရှး(၂၅)သီအနံၤအပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤဝဲကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤ,ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအဂၤ(၂၀၀၀၀)ဘျဲၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဖီခိၣ်ဆှၢခီဖျိဝဲဆူရၤမတံတိၤနီၢ်ဂံၢ်(၂)တကပၤတဆီဆူသုးကီၣ်ကး(MRCS)ဂၥ်တဲၥ်ဂီၤကရူၢ်ကရၢဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သ့ၣ်တဖၣ်အစုပူၤအိၣ်ဝဲအဃိ,တၢ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတတုၤဝဲဆူပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤနီၢ်နီၢ်တဖၣ်အစုပူၤဘၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,လီၢ်အိၣ်ကမှံဖိ(၂၀၀၀၀)ဂၤအဂီၢ်တၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်တဖၣ်အံၤသုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တဖၣ်လဲၤဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲလၢသုးက့(၇)တန့ခၠါ,တၢ်ကြဲၢ်ဒီးဒူယီၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤလၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တအိၣ်ဝဲဘၣ်အသိး,တၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ်မၤစၢၤအဆၢကတီၢ်,သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဟဲမၤပျံၤမၤဖုးဝဲကမျၢၢ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါယူၤလံ ၃၀သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
သုးကီၣ်ကးဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးဝံၤအလီၢ်ခံ,တၢ်လီၢ်အါတီၤအပူၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢအဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်အသးလၢသုးကီၣ်ကးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,နုၥ်လီၤကဲဝဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးဖိလၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤအိၣ်အါထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအဃိ,ကညီကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်တကးဘၣ်,ထံထၣ်စွ့ကညီသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးလဲၤနုၥ်လီၤကဲဝဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အပှၤသုးဖိအါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအဘူးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်လဲၤနုၥ်လီၤဝဲလၢ(BGF)သုးအကျါအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်မးလီၤ,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢဝ့ၢ်ပူၤတၢ်ဟးထၢဝဲသုးအဃိတအဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲဘၣ်အဖီခိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢအံၤန့ၣ်လီၤ,အခဲအံၤထံထၣ်စွ့ကညီသးစၢ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ပယီၤကလုၥ်ဒူၣ်သးစၢ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤပၣ်ဃုၥ်ခဲလၢၥ်လီၤ,သးစၢ်တဖၣ်အံၤလဲၤနုၥ်ဝဲလၢဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢလၢအဂၤတဖၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ,ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢအလဲၤနုၥ်ကဲဝဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အသုးန့ၣ်,အမျးကယၤအါန့ၣ်ဒံးကရူၢ်ကရၢလၢအဂၤတစဲးဖိန့ၣ်လီၤ,တကီၢ်ခါခဲအံၤသုးခိးကီၢ်ဆၢနါက့တအိၣ်ဃူပှၤနီတဖုဘၣ်အဃိအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဆိမိၣ်လၢဟးပဒ့ၣ်သးအဆၢကတီၢ်ကအိၣ်ဆိးဘၣ်ဝဲလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢပူၤအဃိကဘၣ်မ့ၢ်လဲၤနုၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်,”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကညီကီၢ်စဲၣ်ဖၣ်အၣ်,ကြုၢ်တု,ဒီးလူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်အပူၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး,လၢတၢ်ကဟးပဒ့ၣ်ဝဲအသးလၢသုးကီၣ်ကးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအဂီၢ်,နုၥ်လီၤဝဲလၢသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးအပူၤအိၣ်ဝဲဒီး,နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢဒူသဝီလီၢ်ကဝီၤပူၤအါထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဂၤစံဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ကြုၢ်တု,ခၠီဖၠါ,ကွဲၣ်သ့ၣ်တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤသးစၢ်တဖၣ်န့ၣ်နုၥ်လီၤကဲဝဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အါမးန့ၣ်လီၤ,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟးပဒ့ၣ်ဝဲအသးလၢသုးကီၣ်ကးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအသိး,လၢအဝဲတကပၤန့ၣ်အသုတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိနုၥ်လီၤဝဲလၢသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးကျါဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်လါလဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဲသုးခိးကီၢ်ဆၢနါက့တဘၣ်လဲၤတၢ်မဲၥ်ညါဘၣ်,အိၣ်ဒၣ်ထဲဘၣ်အိၣ်ခိးဒူသဝီခိၣ်ဃၢၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဃိနုၥ်လီၤဝဲသုးခိးကီၢ်ဆၢလီၤအဂ့ၢ်”ကြုၢ်တုကွဲးသ့ၣ်(BGF)သးစၢ်အဒူၣ်ဖိထၢဖိတဂၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကဒံးဘၣ်,သးစၢ်လၢအလဲၤကဲဝဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်သုးတၢ်သိၣ်လိလၢလၢဖၣ်အၣ်ကွဲၢ်ကဘီကစၢၢ်ခီၣ်ထံး(BGF)သုးအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒ်အမ့ၢ်(ဟိၤထဲ)တၢ်အိၣ်ဘှံးအလီၢ်ကရၢၢ်,မၠဲၣ်ကၠံငူၣ်ပါဒီၣ်မံၣ်(BGF)သုးရ့ၣ်တၢ်လီၢ်ဒီး,ရွ့ၣ်ကိၣ်ကိၤ(BGF)သုးရ့ၣ်တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤလၢအဘူးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,သးစၢ်လၢအလဲၤနုၥ်လီၤကဲဝဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးဖိတဖၣ်အံၤလါတဘ့ၣ်န့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲစ့လါလၢစ့ယိၤ(၃၀၀၀)ဘးအိၣ်ဝဲအသိးတနီၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ(၅၀၀၀)ဘးအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤလၢအဘူးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တဖၣ်စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ဖဲ(၂၀၂၄)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤ(၂၂)သီအပူၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလၥ်သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အခိၣ်နၢ်တဖၣ်,ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲလၢကအိၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်လၢသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီးကဆီတလဲက့ၤအသးလၢကညီဒီကလုၥ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNA)ဒီးကဟံဝဲတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်တဆီတလဲဝဲအသးလၢၤဘၣ်ဒီး,ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးထီၣ်မၤန့ၢ်က့ၤဝဲရၤမတံဝ့ၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံ,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်က့ၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးက့ၤဝဲတၢ်ဒီးသုးကီၣ်ကးဒီးပၥ်လီၤဝဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢဖၣ်အၣ်,လူၢ်ပျဲၢ်,ရၤမတံ,ကြုၢ်တုဝ့ၢ်ပူၤ,ဝ့ၢ်ချၢအိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါမၤအါထီၣ်ကဒီးဝဲအတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤဒီးတၢ်သမံသမိးလီၢ်တဖၣ်အါထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါယူၤလံ ၃၀ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၃)ဟီၣ်ကဝီၤကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ်လၢအမ့ၢ်ဝဲမူကီၢ်ဆၣ်,လၢၢ်ဒိၣ် ကီၢ်ဆၣ်ဒီးဆီထံးကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ဒူသဝီ(၂၀၀)ဖျၢၣ်ဘျဲၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစးထီၣ်လၢလါယူၤလံ(၂၁)သီအနံၤအခါလံၤလံၤမူခိၣ်စူၤဝဲအါဒီးပှဲၤလိၥ်ကျိထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ဒူသဝီလၢအိၣ်ပှဲၤလိၥ်ကျိအမုၢ်ထီၣ်ဒီးမုၢ်နုၥ်ဒူသဝီ(၁၀၀)ဘျဲၣ်ဖျၢၣ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၆၅၆၃၃)ဂၤဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲၥ်ဘၣ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးမူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤနါက့န့ၣ်ဒူသဝီ(၅၇)ဖျၢၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲထံဒိၣ်ဘၢတၢ်ဒီးဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခီန့ၣ်ဒူသဝီ(၃၂)ဖျၢၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ထံဒိၣ်ကတီၢ်အခဲအံၤန့ၣ်ထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီဒီးကမျၢၢ်ဒူသဝီအိၣ်ထီၣ်ဘးလၢ(၈၀)မျးကယၤလံအသိးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်လဲၤထုးထီၣ်မၤစၢၤဝဲပှၤသဝီဖိလၢအိၣ်တ့ၢ်လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်အဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"ပကွၢ်က့ၤထံလုၢ်ဘၢက့ၤဝဲဒၣ်ပဟီၣ်ကဝီၤလၢလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤပှဲၤလိၥ်ကျိမုၢ်ထီၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, မုၢ်နုၥ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒုပကမျၢၢ်တၢ် ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်, ကမျၢၢ်ဒူသတီလီၤဘျၢဝဲဒၣ်န့ၣ်ပမ့ၢ်ထိၣ်လၢမျးကယၤခီန့ၣ်(၈၀)မျးကယၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢထံလၥ်မီၤနီၤ. မ့ မ့ၢ်လၢ(၂၀)မျးကယၤခီန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အပူၤလီၤ. ဒီးထံဒိၣ်ကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ပကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲလၢ ဒဲဒီးထံဒိၣ်ဒ်အံၤဘျီဒုအိၣ်ဝဲတသ့လၢၤဘၣ်ဒီးပဘၣ်လဲၤထုးထီၣ်ပကမျၢၢ်လၢအိၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒဲခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးကမျၢၢ်ဒူသဝီဖိလၢဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဂ့ၢ်ဝီအူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံၥ်သ့ၣ်တဖၣ်သုးကျဲပၥ်လီၤန့ၢ်ဝဲတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်လၢတၢ်ထီၣ်ထီအလီၢ်ဒီးကွၢ်ထွဲမၤစၢၤဝဲအဂ့ၢ်မူကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢသရၣ်စီၤစံးပတြၢၤစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"လၢထံဒိၣ်အါတလၢဒီးဘၣ်သုးလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ခီန့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၣ်ဝဲတၢ်လီၢ်လၢအထီၣ်ထီတစဲးမီၤနီၤ. ကတီၢ်ခဲအံၤဒုမူကီၢ်ဆၣ်အပူၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဟူးဂဲၤမၤန့ၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤ. အခဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒ်န့ၣ် လီၤအိၣ်ဒၣ်ဒူသဝီတဖျၢၣ်ဒီးတဖျၢၣ်ကွၢ်ထွဲလိၥ်အသးဒ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤ."အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်အီတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲတအိၣ်, ဆၣ်ဖိ ကီၢ်ဖိဘၣ်သံဘၣ်ဝီ, ကျဲတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတိၤဒီးထံတမၢၣ်ဟးဂီၤ, တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိဟးဂီၤ, တၢ်ဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤလိ ကၠိဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဆူၣ်ချ့တၢ်ကူဆါယါဘျါအသိးလၢထံဒိၣ်နိယွၤအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်သံဘၣ်ပှၥ်ကဲထီၣ်သးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်, ကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲဂ့ၢ်ဝီအူပှၤဂ့ၢ်ဂီၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအ သိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲပူၤကွံၥ်နံၣ်တၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်ထံဒိၣ်နိယွၤကဲထီၣ်အသးဘၣ်ဆၣ်ထံလုၢ်ဘၢတၢ်တကဲထီၣ်အသးထဲအံၤဘၣ်ဒီးတနံၣ်အံၤတၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤထံလုၢ်ဘၢတၢ်ကဲထီၣ်အသးအဒိၣ်ကတၢၢ်ဒ်အံၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲခံဘျီတဘျီလံဒီးပူၤကွံၥ်အနံၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်ခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်တ့ၢ်သးတဘျီအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လါယူၤလံ ၃၀ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တနွံအတီၢ်ပူၤခီဖျိတၢ်စူၤတပယူာ်ဃီအဃိ ထံလုၢ်ဘၢ ၀ဲဒၣ်စံာ်လီၢ်ဘုသ့ၣ်တဖၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အပူၤဒီးတုၤလၢခဲအံၤဘုသ့ၣ်တဖၣ်ဖျါထီၣ် တလၢာ်ဒံးဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါယူၤလံ ၂၄ သီတုၤလၢခဲအံၤ ခီဖျိတၢ်စူၤ တပယူာ်ဃီထံဒိၣ်ထီၣ်အဃိ ထံနုာ်လီၤ၀ဲလၢကီၢ်ဆၣ်ဒူပူၤသ၀ီပူၤတကးဒံးဘၣ် ဘုသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး လီၤဘျၢ၀ဲဒၣ် အါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲမဟါလါယူၤလံ ၂၉ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့မ့ၢ်လၢပကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤန့ၣ်စးထီၣ်လါယူၤ ၂၄ သီတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် မူခိၣ်န့ၣ်စူၤအါဒီးထံဒိၣ်ထီၣ်ႇထံနုာ် လီၤလၢ ဒူပူၤသ၀ီပူၤအိၣ်တနီၤစ့ၢ်ကီးလီၤႉမ့ဘၣ်ဃးလၢဘုတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ထံလုၢ်ဘၢအီၤန့ၣ်တုၤခဲ အံၤဖျါထီၣ်...
လါယူၤလံ ၂၉ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ(၂၂ တုၤ၂၄)လၢ(၃)သီအတီၢ် ပူၤအံၤခီဖျိပယီၤသုးကီၣ်ကးဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဖဲ(ဝၣ်ယဲး)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤအဃိတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ဝဲဒီးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးရ့ၣ်(၁၁)သုးဒ့(၄)အပှၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ကမျၢၢ်ပှၤသဝီဖိ(၅၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်အသးအဂ့ၢ်တနီသရံၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဖဲ(ဝၣ်ယဲး)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤအဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒီးကညီဒီကလုၥ်သုးမုၢ်ဒိၣ်သုးရ့ၣ်(၁၁)သုးဒ့(၄)အပှၤဖဲ(ကၠိတီၣ်)သဝီဒီး(ခြူၣ်ခြဲၣ်)သဝီအဘၢၣ်စၢၤတဘျီ, မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်(ခြူၣ်ခြဲၣ်)သဝီဃၢၤတဘျီဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပယီၤသုးတကပၤသံ (၁၀)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၁၂)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒီး(PDF)ကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢသုးသ့ၣ်တဖၣ်ဖဲ(ဝၣ်ယဲး)သဝီပူၤတဘျီကဒီးအဃိကမျၢၢ်လၢအိၣ်(ဝၣ်ယဲး)ဒီး(ခြူၣ်ခြဲၣ်)ဒူသဝီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ပှၤအဂၤ(၅၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်အသးဆူတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဂၤဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတနီသရံၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒ်အမ့ၢ်အိၣ်လၢအသုးကလၢၤအပူၤဒီးခးလီၤစိကျိဖးဒိၣ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးအံၤဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢပှၤကဟဲထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တၢ်လီၢ်အဃိဟူးဂဲၤခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဟဲအါထီၣ်အဂ့ၢ်တနီသရံၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးပဒိၣ်စီၤထံဝါစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"အတၢ်အံၤဒံးယံၥ်ဒံးအါထီၣ်ဝဲလီၤ. အဃိသးန့ၣ်ကိးမုၢ်နၤဒဲးန့ၣ်ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်အစှၤကတၢၢ်(၅)ဖျၢၣ်(၆)ဖျၢၣ်မီၤနီၤ. အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ် ဝဲအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤကလဲၤထီၣ်ဘၣ်ဖုးအဝဲသ့ၣ်အသုးကလၢၤအဃိသတးဒီးအဝဲသ့ၣ်ခးတပျီဝဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်ဒ်သိးပှၤသုတလဲၤထီၣ်အသုးကလၢၤတဂ့ၤ"အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဝဲလၢခံခီခံကပၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်အဃိကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်ဆှၢအါထီၣ်ဝဲအသုးဂံၢ်ဘါလၢတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲအလီၢ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤထံဝါစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိအဂၤ(၅၀၀)ဘျဲၣ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်လဲၤအိၣ်ဆိး, လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဆူဒူသဝီလၢအအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်(တၣ်ယဲး)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံခံနွံတနွံအတီၢ်ပူၤဒူသ၀ီလၢအမ့ၢ်(အဘွံၣ်သ၀ီဒီးကဆီနိၣ်)ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးတကပၤဃ့ဆူၣ်န့ၢ်၀ဲပှၤဒူသ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အစ့ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်(၇၅၀၀၀)ကၠးလၢတၢ်ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပယီၤသုးအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါယူၤလံ ၂၉သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၢ,တးကီၢ်ရ့ၣ်,အိးဖၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤအပူၤ,လါလၢကဟဲလါအီကၢးအပူၤတၢ်ကစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးပှၤဒဲကဝီၤဖိဒီးမၤလီၤတံၢ်ပှၤသီတဖၣ်အစရီအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်နိၣ်ဖိကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဘျၢသဲစးတၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢတတူၢ်လိၥ်ဝဲပှၤအသီလၢဒဲကဝီၤအပူၤလၢၤဘၣ်အသိးန့ၣ်,လါလၢကဟဲလါအီးကၢး(၁)သီအနံၤအပူၤတၢ်ကစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးဒဲကဝီၤအပူၤပှၤလၢအ(UN)ဒီး(MOI)လံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤခိၣ်စီၤကၠီၤဝီၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ဒ်သိးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ဒုးနၢ်ဟူအသိးန့ၣ်,ဘၣ်ဃးလၢပှၤအသီလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်ဂီၤတၢ်ဖှီၣ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါလၢ(UN)ဒီး(MOI)သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်န့ၣ်ဆဲးအိၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤတန့ၣ်လၢၤဘၣ်မီၤနီၤ,တတူၢ်လိၥ်ဝဲပှၤသီဘၣ်န့ၣ်ခီဖျိလၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်တိၤတစွၤနီၢ်ဂံၢ်(၄၄)အပူၤန့ၣ်လဲၤဘျးစဲဝဲလၢပှၤလၢအတူၢ်လိၥ်ပှၤခီကီၢ်ဆၢလၢအတဖိးသဲစးဘၣ်အမဲၥ်ညါ,မ့မ့ၢ်လၢနီၢ်ဂံၢ်(၄၅)ခီကကဲဝဲပှၤခီကီၢ်ဆၢလၢအတဖိးသဲးစးဘၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့လဲၤခီပတၥ်န့ၣ်ကအိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ကမၣ်ဒ်သိးတၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လိး,ဃုၥ်ဒီးတၢ်ဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ဒုးဃၥ်အလီၢ်အတၢ်ဘျၢတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤလီၢ်ခၢၣ်သးအတၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်န့ၣ်,အခဲအံၤလီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲဝဲအဃိန့ၣ်ဖဲပဒဲကဝီၤအပူၤအံၤန့ၣ်ဟ့ၣ်ဝဲပှၤတၢ်ဆၢကတီၢ်တုၤလၢလါလၢၥ်ဝံၤခဲကၢးတလါန့ၣ်ကစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးတၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်ကမၤဝဲသမံသမိးဝဲပှၤလၢတၢ်အုၣ်ကီၤသးဒဲကဝီၤလံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ပှၤကၠိဖိလၢဟဲအိၣ်ကဒုသးမၤလိတၢ်တဖၣ်တပၣ်ဃုၥ်ဝဲဘၣ်အသိး,ပှၤကၠိဖိလၢဟဲထီၣ်အိၣ်ကဒုအသးတဖၣ်အံၤတၢ်ဟ့ၣ်ခွဲးယၥ်လၢကအိၣ်ကၠိမၤလိတၢ်ဝံၤက့ၤဆူဟံၣ်ဃီအဂ့ၢ်,နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤခိၣ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,တၢ်သမံသမိးဝဲဒဲကဝီၤအပူၤပှၤလၢအလံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တမ့ၢ်နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤတဘ့ၣ်ဘၣ်အသိး,ဒဲကဝီၤကိးဖျၢၣ်ဒဲးအပူၤတၢ်ကမၤဝဲတဆီဘၣ်တဆီအမဲၥ်ညါ,တၢ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးဒဲကဝီၤအပူၤပှၤအသီတဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ကလုၢ်လၢအဟဲခီဖျိလၢကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒိၣ်ထီတဖၣ်အအိၣ်လီၤအဂ့ၢ်,(ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံတံၥ်)(KRC)နဲၣ်ရွဲၣ်စီၤပှဲၤစ့စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“အခဲအံၤန့ၣ်တမ့ၢ်ထဲနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤတဖျၢၣ်ဘၣ်,လၢဒဲကဝီၤကိးဖျၢၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အပူၤလီၤ,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအကွၢ်ထွဲပၢဆှၢဝဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အတၢ်ကလုၢ်ဟဲထီၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်ကဘၣ်ကွၢ်ထံကွၢ်ဆးသမံသမိးက့ၤဒဲကဝီၤအပူၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်ပှၤလၢနုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးအသီလၢအလံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ,ခဲအံၤဒုဟူထီၣ်အဆိကတၢၢ်လၢနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤမီၤကလဲၤဝဲတဆီဘၣ်တဆီလီၤယဆိကမိၣ်,ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်မ့မ့ၢ်လၢအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤနါက့အခဲအံၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဝံၤလံဘၣ်ဆၣ်တစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,တၢ်သမံသမိးဝဲပှၤအသီတဖၣ်အံၤဝံၤအလီၢ်ခံ,ပှၤလၢသးဆူၣ်က့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကညီကီၢ်ဆၢဘီနၢၤထၣ်လီၢ်အိၣ်ကဒုတၢ်လီၢ်အပူၤတဖၣ်မ့အိၣ်န့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကဆဲးကျိးဆဲးကျၢဟ့ၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢကအိၣ်ဆိးအီၣ်အီလၢကတီၢ်ယံၥ်အဂီၢ်အနီၢ်ကစၢ်ကဘၣ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါဝဲလီၤအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးထံဒိၣ်ခိၣ်ယွၤအဃိ,ပှၤလၢဟဲထီၣ်လၢတၢ်လီၢ်အယံၤတဖၣ်ကက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢအနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတသ့တညီဝဲဘၣ်အသိး,တနီၤနီၤထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤဘူးတံၢ်တအိၣ်ဝဲဘၣ်ဒီးတၢ်ကစးထီၣ်မၤတၢ်သမံသမိးဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပှၤတနီၤအိၣ်ဝဲဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဒ်ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ကညီကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၢဘီနၢၤထၣ်လီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတၢ်အံၤ,တကီၢ်ခါအံၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အဟံၣ်ခိၣ်ကအိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၃၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတနီၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤလၢ(IDP)အအိၣ်အိၣ်ဝဲအသိး,တနီၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲလၢတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်ကရၢကရိအသိးအကျါဒီးလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အံၤအိၣ်ဝဲန့ၣ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤဝဲန့ၣ်အပူၤန့ၣ်လံတနံၣ်ဘျဲလံအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လါယူၤလံ ၂၉ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၁၇ ဘျီတဘျီ ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ တၢ်ဃုထၢထီၣ် ပဒိၣ်စီၤလ့စတၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခၢၣ်စးလၢအလဲၤထီၣ်ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါယူၤလံ ၂၄ သီတုၤ ၂၆ သီအနံၤန့ၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်မၤ၀ဲခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီး ခီကရဲးအပူၤတၢ်ဃုထၢထီၣ်၀ဲ ကီၢ်ရ့ၣ်ပတီၢ် ထီဘိကမံးတံာ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး လၢတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဖးအံၤတဆီ ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်အလီၢ်လၢအလီၤဟိလီၤဖျဲၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်ပဒိၣ်စီၤလ့စတၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခၢၣ်စးလၢအလဲၤထီၣ်ခီကရဲးတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ကီၢ်ရ့ၣ်ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒု၀ံၤလၢမဟါလံမီၤနီၤႉကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်၀ဲဒၣ် ပဒိၣ် စီၤလ့စတၣ်ႇ သုးက့ခိၣ်န့ၣ် စီၤကိၣ်ထူႇ နဲၣ်ရွဲၣ်န့ၣ် စီၤမီထူႇ မ့မ့ၢ်လၢနဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤန့ၣ် စီၤမူအဲၣ်ဒိၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီ တၢ်ကစီၣ်ဖဲလါယူၤလံ ၂၇ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ဃုထၢထီၣ်ၦၤသ့ၣ်အကျါမ့မ့ၢ်လၢစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ပဒိၣ်စီၤန့ၢ်ထူအဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါယူၤလံ ၂၅ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၃)လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်တပ ယူၥ်ဃီအဃိဒူသ၀ီ(၆)ဖျၢၣ်အပူၤကမျၢၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲလါယူၤလံ(၂၁)သီအနံၤတုၤတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒူသဝီ(၆)ဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်(ပဒဲကီ, ဘီကထၣ်, ကီၢ်သၤစ့, မၤပံၥ်ဒိၣ်, မၤပံၥ်ဖိ, ဒီး ငဖဲၤအ့)ဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကလုၥ် ကလုၥ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဖီခိၣ်ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်စံၥ်ပှဲၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤ,တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးဒီးအါန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်စူၤခါအကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဒီးဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဆူၣ်တၢ်ဆါအိၣ်ဝဲအဃိတၢ်လိၣ်အိၣ်ဝဲအကပၤကပၤအသိးလိၣ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"ပကွၢ်က့ၤအခဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်လၢတၢ်သူၣ်လီၤဘုအဆၢ်ကတီၢ်ဒီးမ့ၢ်လၢမူခိၣ်စူၤထံအါအဖီခိၣ်န့ၣ်ကသူၣ်ဝဲဘုအဂီၢ်န့ၣ်တဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးဘၣ်. ဒ်န့ၣ်အသိးကမျၢၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်တၢ်စူၤထံအါအဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဘၣ်လီၢ်ဘၣ် ဆးတအိၣ်လၢၤဘၣ်မီၤနီၤ. ကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ပကွၢ်က့ၤပကမျၢၢ်ခီန့ၣ်လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဃ့ၢ်မှံ ဟးဖျိးလီၤ. ခီဖျိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး, ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲတဘျီဘၣ်တဘျီအဃိသးန့ၣ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိး, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, တၢ်အိၣ် ဆူၣ်အိၣ်ချ့သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်လိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အကပၤကပၤလီၤမီၤနီၤ. အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ဝဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ."အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဝဲ ဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိတၢ်စူၤအါထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်တပယူၥ်ဃီဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဒူသဝီဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးကလဲၤတရံးအသးအဂီၢ်ကီခဲထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်မ့ၢ်စူၤအါထီၣ်ဒီးထံမ့ၢ်ဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီဒ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကဘၣ်ပတုၥ်ဃၥ်အီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးတကပၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢခီၣ်သုးတကပၤတအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကဘီယူၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤအဃိတၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤဒ်သိးအံၤန့ၣ်ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်တၤတၢ်ဖးဒိၣ်တခါလၢကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါယူၤလံ ၂၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကညီကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၢ,ရၤမတံ-မဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ရ့လိၥ်မုၥ်လိၥ်တိၤနီၣ်ဂံၢ်(၁)ဖီလၥ်သူမွဲကျိထံကျိဒိၣ်ထီၣ်ပၢၢ်တုၤလၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ပတီၢ်အဃိ,လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအိၣ်ဆိးထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်ဘၣ်သုးဝဲလီၢ်ကျဲတစိၢ်တလီၢ်အဂ့ၢ်,ရၤမတံလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တလါအံၤလါယူၤလံသၢၢနွံတၢနွံအပူၤ,ဖဲလၢတသီခံသီအတီၢ်ပူၤမူခိၣ်စူၤတၢ်စူၤအဆၢတတဲၥ်ဝဲဘၣ်အဃိသူမွဲကျိအံၤထံဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတုၤလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အတၢ်မၤနီၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤဖိလၢအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိနံၤတဖၣ်ထံထီၣ်ဘၢအဟံၣ်အဃီဒီးဘၣ်သုးကွံၥ်လီၢ်ကျဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ရၤမတံလီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ထံဒိၣ်သပှၢၢ်လီၤတနံၣ်အံၤ,ထံဘၢရၤမတံဝ့ၢ်တက့လံ,အခဲအံၤအမၣ်(၂)သ့ၣ်မတၤတဖၣ်န့ၣ်ဘၢလံ,တၢ်စူၤအဆၢတတဲၥ်နီတဘျီအဃိရၤမတံဝ့ၢ်ပူၤပှၤလၢအအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိနံၤတဖၣ်နါက့ထံထီၣ်မနၤန့ၣ်တဘျီထံဘၢအသုဟံၣ်န့ၣ်လီၤ,ထံဘၢဝဲတၢ်လီၢ်လၢအလီၤဖုၣ်တဖၣ်န့ၣ်မီၤအခဲအံၤမ့မ့ၢ်လၢတိၤမဲၥ်ညါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒုထံတဘၢဒံးဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်မူခိၣ်မ့ဆဲးစူၤဒုပတဲတဘၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ရၤမတံ-မဲၢ်ဆီးတိၤနီၣ်ဂံၢ်(၁)အဖီလၥ်သူမွဲကျိထံဒိၣ်ပၢၢ်တုၤတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အလွဲၢ်အဂီၤပတီၢ်အဃိပှၤလၢအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိကၢၢ်နံၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီးကအိၣ်ခိးကွၢ်ဝဲထံတၢ်အိၣ်သးဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဒီးသုးလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲကမျၢၢ်တဖၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,တၢ်စူၤဒိၣ်အဃိမဟါလါယူၤလံ(၂၅)သီအနံၤအပူၤကညီကီၢ်စဲၣ်,ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်,ကၠဲးဒိသဝီကဝီၤဒ့(၆)ဘ့ၣ်အပူၤထံဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဃိကဝီၤဒ့ဖိတဖၣ်ဘၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုဆိဝဲအသးလၢတၢ်ဘါယွၤသရိၥ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ကၠဲးဒိးလီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ကၠဲးဒိသဝီပူၤကဝီၤဒ့အိၣ်(၆)ဘ့ၣ်န့ၣ်(၆)ဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်ထံထီၣ်ဘၢတၢ်ခဲလၢၥ်လီၤထံန့ၣ်စးထီၣ်ထီၣ်လၢမဟါလံဘၣ်ဆၣ်တတုၤထဲထဲအံၤဒံးဘၣ်,မ့မ့ၢ်လၢတဂီၤအံၤမးထံန့ၣ်ထီၣ်ဝဲပၢၢ်တုၤအံၤမီၤအဃိန့ၣ်ပှၤလၢအိၣ်ကဝီၤဒ့(၁)တဖၣ်န့ၣ်တဂီၤအံၤဘၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုဆိဝဲအသးလၢတၢ်ဘါယွၤသရိၥ်(ဘျီၣ်ဒိၣ်ပူၤ)လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,တသီခံသီအတီၢ်ပူၤခီဖျိထံဒိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိရၤမတံကလံၤထံးသ့ၣ်ဘီဘိပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိလၢအိၣ်ဖဲထံကျိနံၤတဖၣ်တနံၤအံၤလါယူၤလံ(၂၆)သီအနံၤအပူၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးလၢသဝီပူၤတၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီတဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤမၤစၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,မူခိၣ်စူၤထံဒိၣ်ယွၤအီၣ်ကလီၤဝဲဟီၣ်ခိၣ်အညၣ်ထ့ၣ်အဃိကညီကီၢ်စဲၣ်တၢ်ြကဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်(ကၠဲးတူၤယွ့)သဝီကျဲမုၢ်(ကၠီစူၣ်တိၤ)ဒီးကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဖၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲအိၣ်ဝဲအသိးလၢထိၣ်ကီးကိကျဲလီၢ်လံၤတကပၤစ့ၢ်ကီးထံထီၣ်ပၢၢ်ဝဲလၢကျဲဒီတဘိအပူၤအမဲၥ်ညါ,ကစၢၢ်ခိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်လၥ်လီၤဝဲလၢကျဲဒီတဘိအပူၤအဃိသိလ့ၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတသ့လၢၤဝဲဘၣ်ဒီးအခဲအံၤတၢ်ဘၣ်က့ၤပံးဃၥ်ဆိဝဲကဒီးဝဲကျဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ(ဖံၣ်စံၣ်)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲကမျၢၢ်တဖၣ်လၢအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤဖဲမဟါလါယူၤလံ(၂၅)သီအနံၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.