လါယူၤ ၆ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၃)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤစးထီၣ်လၢလါမ့ၤထီၣ်သီ အခါလံၤလံၤပယီၤသုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤလၢတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဂုာ်က့ၤအခံပာ်တ့ၢ်ကွံာ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢကက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်၀ဲအသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်ဟဲထီၣ်မၤအါထီၣ်အသုးကျိၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤစးထီၣ်လၢသုးကီၣ်ကးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကွံာ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၃)ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်၀ဲသုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၁၇)ဖျၢၣ်အသိးသုးကီၣ်ကးတကပၤဘၣ်ဂုာ်က့ၤအခံဒီးဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်၀ဲအသုးကလၢၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၁၀)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်ဖဲလါမ့ၤခံနွံတနွံအတီၢ်ပူၤအခါလံၤလံၤသုးကီၣ်ကးအံၤလၢတၢ်ကက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲအသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်သုးကီၣ်ကးအသုးနီၣ်ဂံၢ်(၂၀၀)ဘျဲၣ်ဘျဲၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတကပၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်တုၤတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“သုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးက့ၤဟံန့ၢ်က့ၤ၀ဲအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအသုးကလၢၤလီၢ်လံၤတဖၣ်မီၤနီၤႉ အ၀ဲ သ့ၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးန့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၂၀၀)ဘျဲၣ်ဘျဲၣ်ဒီးအၦၤလၢအိၣ်တ့ၢ်သုးကလၢၤပူၤမ့ၢ်ပာ်ဖှိၣ်န့ၣ်ကအိၣ်၀ဲ(၃၀၀)အခိၣ်အဃၢၤမီၤနီၤႉ မဟါကၢၤဖဲလါမ့ၤ(၁၄ႇ ၁၅ႇ ၁၆)သီဖဲန့ၣ်န့ၣ်ဘၣ်သဂၢၢ်လိာ်သးဒီးဆီထံးကီၢ် ဆၣ်သုးရ့ၣ်(၇)မီၤနီၤႉ တကီၢ်ခါအခဲအံၤန့ၣ်လဲၤ၀ဲတဆီတဆီဒီးဖျိး၀ဲဒၣ်တုၤလၢ(တိၤသ့ၣ်ဖူ)လံမီၤနီၤႉ ခဲခဲအံၤ န့ၣ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိာ်သးဒီးလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်သုးရ့ၣ်(၉)တကပၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးအသုးကျိၤလၢဟဲထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်အဆၢကတီၢ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်ႇ သုးအသိၣ်လ့ၣ်ဒီးဒြိသ့ၣ်တဖၣ်အသိးတကးဒံးဘၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဒ်သိးအသုး ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲကန့ၢ်ကဖျိးအဂီၢ်အသုးကလၢၤလၢအမ့ၢ်ဆီထံးဒုးယၤသုးကလၢၤႇ ခီၣ်သုးရ့ၣ် (ခလရ-၂၆၄)သ့ၣ်တဖၣ်ခးလီၤစၢၤန့ၣ်၀ဲကျိဖးဒိၣ်အဂ့ၢ်အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်လၢကမၤရှဲပျီန့ၢ်၀ဲအသုးကျိၤကျဲအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်အသးတအိၣ်ဘၣ် အဆၢကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်မ့ၢ်ဂ့ၤခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်အိၣ်၀ဲခဲအံၤခဲအံၤအဃိဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဘၣ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲကမျၢၢ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ညီနုၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးကီၣ်ကးသုးကလၢၤအလီၢ်ခံကတၢၢ်လၢအဂုာ်က့ၤအခံတဖျၢၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ(ဘီကထၣ်)သုးကလၢၤလၢအအိၣ်ဆီလီၤအသးလၢလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီးဖဲကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်လဲၤက၀ီၤတံၢ်ခး၀ဲအဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအသုးကလၢၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ်သုးကီၣ်ကးတကပၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႇ သူစ့ၢ်ကီးကလံၤကျါသုးအဃိၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ခူသူၣ်အသးဆူခိခိၣ်ၦၢ်လၢ်ကျါအ ဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအိၣ်တၢ်မဲာ်ညါသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၆ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ ကၠိတနီၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးလၢ ကအိးထီၣ်ကဒါက့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအဘူးဒီးသုးကီၣ်ကးအကၠိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤခီဖျိဒုးယၤတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ်တကျၢၤဒံးဘၣ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်က့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီ တအိၣ်ခဲလၢာ်ဒံးဘၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိး တနံၣ်အံၤတၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ် ၦၤကၠိဖိဟဲဆဲးလီၤမံၤအိၣ်စှၤကိာ်ဖိလီၤဒီး ဘၣ်ဆၣ် သုးကီၣ်ကးမၢၦၤအိးထီၣ်န့ၢ်ဆူၣ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအဘူးဒီးသုးကီၣ်ကး အကၠိတဖၣ် စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“မ့မ့ၢ်လၢနီၣ်ဂံၢ်(၁)တီၤထီကၠိခီန့ၣ်တအိးထီၣ်တသ့ဘၣ်အဃိၦၤဟဲက့ၤထီၣ်ကၠိႉ ၀့ကၠံကၠိန့ၣ် ဟဲပာ်ဖှီၣ်က့ၤဒီး နီၣ်ဂံၢ်(၁)တီၤထီကၠိအဃိၦၤကၠိဖိခဲလၢာ်အိၣ်အဂၤ (၁၀၀)ဘျဲၣ်ႉ ကၠိလၢအဂၤတဖၣ်န့ၣ်မ့ၣ်အူအီၣ်၀ဲအိၣ်စ့ၢ်ႉ ခီဖျိၦၤကၠိဖိတအိၣ်ဘၣ် အဃိအိးထီၣ်ကၠိတသ့ဘၣ်နါက့အိၣ်စ့ၢ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ
ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ ၦၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်က့ၤအိၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲတနီၤဒီးဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ် တကျၢၤဒံးဘၣ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်လၢအတက့ၤအိၣ်ဒံးလၢ၀့ၢ်ပူၤ အိၣ်ဒံး၀ဲအဖီခိၣ် ခီဖျိသုးကီၣ်ကးတဲပျံၤလၢ ကဟံဆူၣ်ကွံာ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ် အဃိၦၤကမျၢၢ်က့ၤအိၣ်ကဒါအိၣ်၀ဲတနီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီးတရံးကမျၢၢ်လၢ အမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံ...
လါယူၤ ၅သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ပယီၤစ့လဲအလုၢ်အၦ့ၤလီၤကွံာ်၀ဲ၀ံၤအလီၢ်ခံႇထံဂုၢ်ကီၢ်ဂၤတၢ်ဒိးလဲစ့အၦ့ၤတဂၢၢ်တကျၢၤ၀ဲဘၣ်အမဲာ်ညါႇကီၢ်ဆၢကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကီခဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအဃိႇတလၢၤ(မိၢ်)ဒီးကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်အၦ့ၤဒိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢ(ခံဆး)ညါအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤကၤတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်ဒီးၦၤၦ့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤအဆၢကတီၢ်ႇမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤအဃိကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတၢ်၀ံစိာ်တီဆှၢကျဲတဖၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲဒီးသိလ့ၣ်တဖၣ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤကီခဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအမဲာ်ညါႇထံဂုၢ်ကီၢ်ဂၤတၢ်ဒိးလဲစ့(၁)ဒီၣ်လၣ်န့ၣ်န့ၢ်ထဲလၢစ့ပယီၤ(၃၀၀၀)ကၠးဆူ(၄၀၀၀)ကၠးဘျဲၣ်အဘၢၣ်စၢၤဒီးမ့မ့ၢ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်စ့တကပၤစ့ၢ်ကီး(၁)ဘးန့ၣ်ႇန့ၣ်က့ၤထဲစ့ပယီၤ(၁၀၀)ကၠးတုၤလၢ(၁၃၀)ကၠးခိၣ်ဃၢၤန့ၣ်လီၤႉ
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိႇတလၢၤ(မိၢ်)ကီၢ်စဲၣ်ဒီးကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီဃုာ်ဒီးပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤႇအၦ့ၤထီၣ်၀ဲအါန့ၢ်ဒံးလၢညါ(ခံဆး)အိၣ်၀ဲအမဲာ်ညါတၢ်ဟးဃုၦ့ၤက့ၤတၢ်တန့ၢ်ညီညီဒ်သိးလၢညါအသိးလၢၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်ဒီးတၢ်တီဆှၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤအလဲတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအၦ့ၤထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇဖၣ်အၣ်လီၢ်က၀ီၤပိာ်မုၣ်လၢအလုၢ်အီၣ်သးသမူလၢတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်အၦ့ၤထီၣ်အိၣ်လၢ(ခံဆး)ဃၣ်ဃၣ်ညါႉတသီဒီးတသီန့ၣ်ထီၣ်ချ့မးႇတနီၤန့ၣ်အပူၤကွံာ်အၦ့ၤအိၣ်ဒၣ်ထဲတကလးအဖီလာ်လီၤအခဲအံၤန့ၣ်တကလးဘျဲၣ်လံႉတၢ်ဖိတၢ်လံၤတနီၤလၢအထီၣ်တပီၢ်ခံပီၢ်တဖၣ်န့ၣ်ခဲအံၤထီၣ်တဘျီဃီလၢအကထိလံႉစ့လဲမ့က့ၤဂၢၢ်ကဒါက့ၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အိၣ်သးကမၤသးဒ်လဲၣ်တသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်ႉအခဲအံၤကျဲဟးဂီၤကဒီးအဃိတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်ဟဲတတုၤဒံးဘၣ်ႉတၢ်တီဆှၢအဘူးအလဲနါက့အါထီၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇဒ်သိးသိလ့ၣ်တဖၣ်ကတီဆှၢ၀ဲပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဒီးၦၤကညီတဖၣ်ဆူရၤမတံ၀့ၢ်အဂီၢ်ဘၣ်သူ၀ဲကျဲလၢထိၣ်ကီၣ်တကပၤအသိးဘၣ်သူစ့ၢ်ကီး၀ဲၦၢ်ကျဲဒီးဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်ကျဲတဖၣ်အဃိမူခိၣ်စူၤဒိၣ်ကျဲဟးဂီၤ၀ဲအဖီခိၣ်တၢ်ဃ့အါထီၣ်၀ဲတၢ်၀ံစိာ်တီဆှၢအဘူးအလဲအဂ့ၢ်ႇစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ရၤမတံၦၢ်ကျဲဟးဂီၤ၀ဲအမဲာ်ညါႇဖဲလါမ့ၤအတီၢ်ပူၤတၢ်ထုးမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲတလၢၢၤ(မိၢ်)ကီၢ်စဲၣ်တိၤခံဘိ၀ံၤအလီၢ်ခံ
တၢ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲတၢ်၀ံစိာ်တီဆှၢကျဲတစိၢ်တလီၢ်အဃိသိလ့ၣ်တီၣ်ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဒီးတီၦၤကညီတဖၣ်ႇသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအသီယံာ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇခီဖျိလၢတၢ်အိၣ်သးဒ်အံၤအဖီခိၣ်အဃိဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဘူးအလဲတအါထီၣ်၀ဲဘၣ်ဒီး
မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတနံၤဂီၢ်တၢ်မၤအဘူးအလဲႇဒီတလါဂီၢ်တၢ်မၤအဘူးအလဲဃုာ်ဒီးၦၤပတီၢ်မုၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဒွါတအိၣ်၀ဲဘၣ်ဒီးသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဆိးအီၣ်အီတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤႇဒ် Myanmar Market Price လါမ့ၤ(၃)သီအတၢ်ပာ်ဖျါအသိးန့ၣ်ႇထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ဒိးလဲစ့-ကၠီၣ်တဲၣ်စ့(၁)ဘးန့ၣ်လီၤလၢ၀ဲလၢစ့ပယီၤ(၁၃၀)ကၠးတုၤလၢ(၁၀၀)ကၠးအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတခီတၢ်ၦ့ၤထီၣ်၀ဲဒၣ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၅ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်လၢၢ်ကဆီကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိပယီၤသုးကီၣ်ကးအ သုးဟဲထီၣ်ဒီးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်သးအမဲာ်ညါသုးကီၣ်ကးခးလီၤစ့ၢ်ကီးကျိဖးဒိၣ်အဃိၦၤဒူဖိသ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိ(၁၀၀၀)ဂၤဘျဲၣ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲအဂ့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးလၢခိခိၣ်ၦၢ်လၢ်ကျါအပူၤဒ်အံန့ၣ်ထီၣ်ဘး၀ဲလၢ(၃)လါဃၣ်ဃၣ်လံအဃိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်ဒီးတၢ်ညၣ်ဂိၢ်ဃၣ်ႇ တၢ်ဟၢဖၢလူဘှီးႇ တၢ်လိာ်သး တၢ်ဆါဒီးအါန့ၢ်အမဲာ်ညါဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲာ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇ တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိး(တၢ်အခိၣ်ဒုး)တၢ်ကီတၢ်ခဲ သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်လၢၢ်ကဆီကီၢ်ဆၣ်မနိၣ်ရိၢ်ဟီၣ်က၀ီၤမူဒါခိၣ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တုၤတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်လၢၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ကရၢကရိအဂၤလၢကဟဲဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်တအိၣ်နီတဒူၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးအိၣ်ဒၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါႇ ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲဒၣ် လီၤအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်မနိၣ်ရိၢ်ဟီၣ်က၀ီၤမူဒါခိၣ်စီၤဘီးကစဲၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“တုၤခဲအံၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ်တၢ်ကရၢကရိလၢအဂၤကဟဲဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်မီၤနီၤႉ လၢတ ကီၢ်ခါတၢ်အိၣ်သးအ၀ဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးလၢကီၢ်ဆၣ်အပတီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤပမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်န့ၢ်အသိးပမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်လီၤႉ လၢကတီၢ်ဘၢၣ်စၢၤအခဲအံၤန့ၣ်ပဃုန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဒီးၦၤဖးဒိၣ်ညါလီၤႉ အသီအါထီၣ်စ့ၢ်ကီးအဖီခိၣ်အံၤဒီးပဃုယံာ်ယံာ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉ အဃိသးဒီးပဃုန့ၢ်အီၤတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလၢဒူသ၀ီန့ၣ်အိၣ်တနီၤဘၣ်ဆၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲဖးအါညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်လၢလါမးရှးအတီၢ်ပူၤအခါလံၤလံၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ယွၤသါယွၤႇ မနိၣ်ရိၢ်ႇ ခဲခၠီႇဘၣ်ခွါႇ ချီၣ်သူဂီၤႇ လါၣ်ဖိငါၣ် သ၀ီတဖၣ်ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ခဲလၢာ်အိၣ် ၀ဲ(၃၅၄)ဖျၢၣ်ႇ ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၁၂၅၁)ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤ ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီခီဖျိလၢဘၣ်စံၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ဒံးဒၣ်အဖၢမုၢ်အဃိလၢကက့ၤအိၣ်က့ၤဆိးလၢဒူပူၤသ၀ီပူၤအဂီၢ်က့ၤအိၣ်ဆိးတဘူၣ်ဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်တမၤလိဘၣ်တၢ်ဒီးဒ်သိးကန့ၢ်မၤလိမၤဒိးဘၣ်တၢ်အဂီၢ်ပခိၣ်ပနၢ်လၢထးသ့ၣ်တဖၣ်ကကျဲးစၢၤရဲၣ်ကျဲၤဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်မနိၣ်ရိၢ်ဟီၣ်က၀ီၤမူဒါခိၣ်စီၤဘီးကစဲၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢၢ်ကဆီကီၢ်ဆၣ်မနိၣ်ရိၢ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤအံၤဖဲပူၤကွံာ်တၢ်ကိၢ်ခါအဆၢတကီၢ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢဘၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆိးလၢတၢ်အိၣ်ခူသူၣ်အလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲဒီးထံကၤနိကၤတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအသိးဘၣ်သူ၀ဲထံတကဆှီဒ်အံၤအဖီခိၣ်ကဲထီၣ်၀ဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၅ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လါမ့ၤ ၁ သီတုၤ ၃၁ သီ လၢတလါအတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကညီဒီကလုာ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ဒီး ပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲဒၣ်(၂၂)ဘျီ ဒီးဖဲန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲဒၣ်(၁၈)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၂၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤပာ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ်တလါအတီၢ်ပူၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ခးစဲးပြဲး၀ဲပယီၤသုး (၂)ဘျီႇ ခိးထုးမ့ၣ်ပိၢ်(၃)ဘျီႇ လဲၤတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်(၁၄)ဘျီႇ လဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်မ့ၣ်ပိၢ်(၃)ဘျီဒီး လၢတၢ်သ့ၣ်တၢ်အံၤအဃိ တိၤ(၂)ဘိႇလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျိၤ(၁)ဘိႇသိလ့ၣ်(၂)ခိၣ် ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် လံာ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တိၤ(၂)ဘိလၢအဟးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲတပျဲကျိတိၤဒီးတီၤကလ့တိၤလၢအိၣ်၀့ၢ်တကူၣ်-မီၣ်လမၠဲၣ် ကျဲမုၢ်လၢဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤတ့ၢ်၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၁၁ သီ ဒီး ၂၃ သီအနံၤခါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ...
လါယူၤ ၄ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဘၣ်ပာ် တ့ၢ်ကွံာ်၀ဲအနီၢ်ကစၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်တဘၣ်လိၣ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤလၢတၢ်ကဟံးန့ၢ်ကွံာ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤစံာ်ၦဲၤသူၣ်ဖျး၀ဲၤကျိၤလီၢ်ခၢၣ်သးအၦၤဘၣ်မူဘၣ် ဒါစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဒီးဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်၀ဲအဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢစံာ်ၦဲၤသူၣ်ဖျး၀ဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ်စီၤလ့ၣ်စ့စံး၀ဲလၢႉႉႉႉႉ
“ဘၣ်ထွဲလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အဃိၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်၀ဲဒီးဟံၣ်လီၢ်ဃီလီၢ်လၢဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီးအတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢမုၢ်တနံၤဖဲလၢအက့ၤ၀ဲန့ၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤအဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်န့ၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢပူၤန့ၣ်တၢ်ကွဲးလီၤပာ်ဖျါ၀ဲပျီပျီရှဲရှဲလီၤႉ အဃိသတးဒီးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တဘၣ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤလၢအဟီၣ်ခိၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ကဟံကွံာ်အတၢ်ဒီးသူအီၤဆူတၢ်အလီၢ်အဂၤန့ၣ်တလိၣ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤဘၣ်မီၤနီၤႉ ခ့ၣ် အဲၣ်ယူၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢလီၤႉ အဃိန့ၣ်ဒ်တၢ်ဘျၢကျဲအိၣ်အသိးကမၤ၀ဲဒၣ်လၢကမျၢၢ်အ ဂီၢ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်တၢ်လီၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်သါလီၤ၀ဲလၢတၢ်ဟံန့ၢ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်လၢအမ့ၢ်အတီဘၣ်ႇ မ့မ့ၢ်တခီခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်က ရၢအိၣ်ဒီးအဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်ကျဲသနူလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီးၦၤလၢဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲအဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤလ့ၣ်စ့တဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤကီၢ်ရ့ၣ်(၇)ဘ့ၣ်လၢၤအပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအိၣ်၀ဲအဂၤ(၁)ကကွဲၢ်ဘျဲၣ်လံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်(KNU)တၢ်မၤနီၣ်အိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၄သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအိၣ်ဆိး၀ဲလၢဒဲက၀ီၤအပူၤတဖၣ်အံၤႇလၢတၢ်ကသုးလီၢ်သုးကျဲလဲၤအိၣ်ဆိးလၢကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်အဂီၢ်ႇတလါအံၤလါယူၤအပူၤတၢ်ကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါက့ၤ၀ဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလီၤအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤကမံးတံာ်(KRC)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအိၣ်ဆိး၀ဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒဲက၀ီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤႇၦၤလၢအဘၣ်ထွဲဒီးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤ၀ဲတၢ်သမံသမိးကျၢၢ်တံၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ံၤ၀ဲလံအဃိႇတလါအံၤလါယူၤအပူၤႇကမၤ၀ဲတၢ်စးထီၣ်ကိးၦၤဒဲက၀ီၤဖိအဆိကတၢၢ်လၢ(ဘါဒိၣ်ယါ)ဒီး(ထါမ်ဟ့ၣ်)ဒဲက၀ီၤခံဘ့ၣ်အံၤအပူၤအဂ့ၢ်(KRC)နဲၣ်ရွဲၣ်သရၣ်စီၤပွဲၤစ့စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤတနီၤလၢအိၣ်လၢဒဲက၀ီၤအပူၤတဖၣ်အံၤမၤ၀ဲတၢ်သံကွၢ်သံဒိးတၢ်သမံသမိးတၢတ၀ီဒီးခံ၀ီတ၀ီတဖၣ်၀ံၤ၀ဲလံအိၣ်တနီၤလီၤႉၦၤလၢအ၀ံၤခဲလၢာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကစးထီၣ်ကိးဆိအီၤႉအိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲတၢ်ကဘၣ်ဟးထီၣ်တပတီၢ်လီၤႉဒဲက၀ီၤခံဖျၢၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်ကမၤအီၤတကတီၢ်ဃီလီၤႉၦၤတီၣ်ထီၣ်စရီန့ၣ်တအိၣ်လၢအကထိဘၣ်ႉကအိၣ်ဖဲ(၇၀၀)ခိၣ်ဃၢၤလီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကမၤ၀ဲတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲအတၢ်ကိးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်ကစးထီၣ်ဆိ၀ဲလၢ(ဘါဒိၣ်ယါ)ဒီး(ထါမ်ဟ့ၣ်)ဒဲက၀ီၤခံဘ့ၣ်အပူၤ၀ံၤကကိးက့ၤ၀ဲလၢအူၣ်ပၠၣ်ႇနိၣ်ဖိႇမဲၢ်လးႇမဲၢ်လးအူႇမဲၢ်ရၤမိၢ်ႇတဆီဘၣ်တဆီဆူ နီၣ်ဂံၢ်(၁)(၂) ကရံၣ်နံၣ်ဒဲက၀ီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအိၣ်ဆိး၀ဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤဒဲက၀ီၤအပူၤတဖၣ်အံၤႇလၢတၢ်ကသုးန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်လီၢ်ကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်ဒီဖုဒီဂီၢ်ဒ်အံၤအဂီၢ်ႇတၢ်ပတုာ်ဃာ်၀ဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤယံာ်၀ဲလၢအနံၣ်(၁၀)အလီၢ်ခံဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်အပူၤႇတၢ်က့ၤအိးထီၣ်ကဒါက့ၤ၀ဲတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒီးမၤက့ၤ၀ဲတၢ်ကိးထံၣ်သမံသမိးန့ၣ်လီၤႉ
ဒီးၦၤလၢတၢ်ကိးထံၣ်သမံသမိး၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤႇကဘၣ်မ့ၢ်၀ဲၦၤလၢအအိၣ်ဆိးလၢဒဲက၀ီၤအပူၤဒီးႇကဘၣ်အိၣ်၀ဲဒီး(၂၀၁၉-၂၀၂၀)ကၠီၣ်တဲၣ်ကိာ်တိၤ၀ဲၤကျိၤ(MOI)အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအသိးႇကဘၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒီး(၂၀၁၅)( UNHCR)တၢ်သမံသမိးတၢ်မၤနီၣ်တၢ်အုၣ်သးတဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၃)နံၣ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၁၅)သီအနံၤန့ၣ်(UNHCR)ခိၣ်နၢ် Filippo Grandi မၤ၀ဲတၢ်သမံသမိးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ(Ratchaburi)ကီၢ်ရ့ၣ်ႇလၢ(ထါမ်ဟ့ၣ်)ဒဲက၀ီၤအပူၤအဆၢကတီၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါတ့ၢ်၀ဲၦၤလၢကသုးလီၢ်သုးကျဲလၢကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအသိးႇမ့မ့ၢ်ၦၤလၢအိၣ်တ့ၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတလဲၤကပာ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်စံးတ့ၢ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဟ့ၣ်အိၣ်ကဒု၀ဲဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်ႇမ့ၢ်ဒၣ်ထဲကီၢ်အမဲရကၤတဘ့ၣ်ဧိၤဒံးလီၤဒီးအမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်လၢအမ့ၢ်၀ဲ(ကၠိဘဲဒၢၣ်)အံၤဂုၢ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအဂ့ၢ်၀ီအဂီၢ်အိၣ်၀ဲအသိးဖဲ(၂၀၂၄)နံၣ်အပူၤန့ၣ်ႇစံး၀ဲလၢကကိး၀ဲၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအဂၤ(၁၂၅ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးလၢၦၤအဂၤၦဲၤအံၤအကျါန့ၣ်ႇၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤႇမဲၢ်လးႇအူပၠၣ်ႇနိၣ်ဖိႇမဲၢ်ရၤမိၢ်ႇဘၣ်ဒီၣ်ယါႇထါမ်ဟ့ၣ်ႇဃုာ်ဒီးနီၢ်ဂံၢ်(၁)(၂)ကရ့ၣ်နံၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖၣ်အံၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤခဲလၢာ်ပာ်ဖှိၣ်အိၣ်၀ဲ(၉)ဖျၢၣ်ဒီးလၢဒဲက၀ီၤတဖၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်ကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲနီၢ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲလၢ(တကလီၢ်)ခိၣ်ဃၢၤအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၄ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါယူၤ ၂ သီ အနံၤန့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်လဲၤခးစဲးပြဲး၀ဲဒၣ်ပယီၤသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဖဲန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးက့ၤ ခးလီၤကဒါ ကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤအဃိကမျၢၢ်ပိာ်မုၣ်ဘၣ်ဒိ ၁ ဂၤ ဒီး ဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ် ၂ ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲ န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါယူၤ ၂ သီ ဂီၤခီ ၇း၃၀ အဆၢကတီၢ် သုးကီၣ်ကးအမျိာ်သုး(၃၁၀)သုးရ့ၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်လၢအိၣ် သ့ၤစ့ၤယၣ်အံၤဒီး ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၂၀၇)လၢအိၣ်၀ါဒၣ်ကွ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲး သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးပာ်ဖှိၣ် လဲၤခးစဲးပြဲး၀ဲဒီး ဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ က့ၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ် အဖျၢၣ်(၃၀)ဘျဲၣ်ဆူလီၢ်က၀ီၤသ၀ီပူၤသ၀ီချၢအဃိ...
လါယူၤ ၄သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ ရၤမတံ၀့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ( BGF)ပာ်လီၤ၀ဲအၦၤသုးဖိအဂၤ(၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ (BGF)ခိၣ်နၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢကတြီဆၢ၀့ၢ်ပူၤတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒီးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢကူၣ်လဲၤမၤကၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ် ဘၣ်ပာ်လီၤ၀ဲအၦၤသုးဖိလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးဟီၣ်က၀ီၤနီၣ်ဂံၢ်(၂)အဒုးယာ်ခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤတ့ၤ၀့ စံးဘၣ်၀ဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ခဲအံၤဘၣ်ဃးလၢရၤမတံ၀့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတကပၤန့ၣ် ပ၀ဲပ(BGF)ဟံးန့ၢ်မူဒါန့ၣ်လီၤႉရၤမတံ၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်ဃၢခဲလၢာ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်အဂၤ(၂၀၀၀)န့ၣ်လီၤႉအရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လၢပဒီသဒၢ၀ဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ်လီၤႉပမ့ၢ်ဘၣ်တဲလၢတၢ်ကတိၤလၢၤန့ၣ်ရၤမတံ၀့ၢ်အံၤပတအဲၣ်ဒိးလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဘၣ်ႉတၢ်ဒုးတၢ်ယၤမ့ၢ်ကဲထီၣ်န့ၣ်ကဲထီၣ်တၢ်ဟးဂၤဂူာ်ဟးဂီၤလီၤအဃိန့ၣ် ပဆိမိၣ်လၢရၤမတံတခါအံၤအိၣ်ပာ်စၢၤဒၣ်၀ဲႉဒီးကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်လၢလာ်ဟဲထီၣ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤတၢ်အိၣ်၀ဲအဖီခိၣ်အဃိန့ၣ်ဒီး ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်၀ဲသ့ဒံးအဃိန့ၣ် တၢ်ဒုးတၢ်ယၤမ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအိၣ်၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကအိၣ်ကဆိးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ” အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ တကီၢ်ခါခဲအံၤရၤမတံ၀့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးကီၣ်ကးအၦၤနီၣ်ဂံၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိ အတၢ်ပၢတၢ်ပြးတနီၤလဲၤတရံးသးတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အသိး အတၢ်ပၢတၢ်ပြးလၢလဲၤတရံးန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးလဲၤတရံးသးတန့ၢ်လၢၤအမျးကယာ်(၁၀၀)ၦဲၤၦဲၤဒ်သိးလၢအပူၤကွံာ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်အ၀ဲတဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၁သီအနံၤ ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ် ခလရ-၂၇၅ လၢအအိၣ်ခိးရၤမတံ၀့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအံၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်၀ဲ၀ံၤအလီၢ်ခံ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်၂၄သီအနံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ထုးကွံာ်အသးဒီး လၢသုးခိးကီၢ်ဆၢ( BGF)တၢ်မၤစၢၤအဃိပယီၤသုးကီၣ်ကးအၦၤ(၁၀၀)ဘျဲၣ်က့ၤအိၣ်ဆီလီၤကဒါက့ၤသးဖဲသုးကလၢၤ၀ဲန့ၣ်တနီၤဒီးလၢတၢ်မဲာ်ညါသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်တနီၤဒီးမ့မ့ၢ်လၢသ့ၣ်ဃးလီၤတီၢ်(သ့ၣ်ကါညံၣ်နီၣ်)တခီအိၣ်ဒၣ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးသုးပာ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဆိကမိၣ်ပဲာ်ထံနီၤဖးလံာ်ဖျၢၣ်”ကးဒိၣ် က”လၢတၢ်ကတိၤ”ကညီ”အပူၤ
လၢ Violet Cho
ယတၢ်ကွဲးအဖုၣ်တခါအံၤမ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်,ပဲာ်ထံနီၤဖးက့ၤပမံၤ ကညီ န့ၣ်လီၤ. မံၤ ကညီ န့ၣ်မ့ၢ်ပပှၤကလုာ် အတၢ်ပာ်ပနီၣ်, သ့ၣ်ညါဒီးကိးလီၤအသးန့ၣ်လီၤ. လၢယဂီၢ်, ကညီ မ့ၢ်တၢ်ကတိၤ လၢအပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ် အါမံၤလၢအမ့ၢ်တၢ်ဒ်သိး ပပှၤကလုာ် (ပှိၢ်, စှီၤ, ဘှဲ, ပ ကူ, ကဲၤခိၣ်ကဲၤဘါ, မီၤန့ၢ်ပှၤ), အအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲ (တီအူ, ဖၣ်ပူၣ်, ထံထၣ်စွ့, တနီသရံၣ်, ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ), အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် (တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, တၢ်တီတၢ်တြၢ်, တၢ်တုၤသိး ထဲသိး), အတၢ်နၢ်ပၢၢ်ခ့ခါတၢ်ဆၢကတီၢ် (လဲၤ၀ီၢ်၀ံးတရံးအသး)...