လါယူၤ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၃)ဟီၣ်က၀ီၤလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤပယီၤ သုးကီၣ်ကးအသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲကိးနံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အသိးပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဒွဲၣ်အူကွံာ်၀ဲကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်အမဲာ်ညါၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအိၣ်တၢ်အလီၢ်စ့ၢ်ကီးဒွဲၣ်အူမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါယူၤထီၣ်သီတၢတနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဒွဲၣ်အူကွံာ်၀ဲကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီတကးဒံးဘၣ်ဒွဲၣ်အူကွံာ်၀ဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဒံး၀ဲအသးဒီးပယီၤသုးအသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အၦၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤ၀ါမုၢ်စံး၀ဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ဒုၣ်ဒါန့ၣ်နုာ်လီၤ၀ဲဒၣ်ဖဲ ကီၢ်သၣ်စ့ ဒီးဒွဲၣ်၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီမီၤနီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးနုာ်လီၤဒွဲၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲက မျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်ကဒုသးတၢ်လီၢ်ဒီးအဘှီထီၣ်၀ဲအသီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒွဲၣ်ကွံာ်၀ဲလီၤႉ ကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ် ဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢဟီၣ်ခိၣ်အမဲာ်ဖံးခိၣ်ဒု ကဲထီၣ်အသးအဖၢမုၢ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်မဲာ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးအသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ဟူးဂဲၤအိၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်ဖဲ ကီၢ်သၣ်စ့ႇ ကိမၠ့ၣ်သါယၤႇ ရှူၣ်ခ့သါယၤ ဒူသ၀ီဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ပူၤအဃိလၢတၢ်ကထၢမၤလီၤတံၢ်၀ဲစရီ အဂီၢ်တၢ်မၤလီၢ်တံၢ်အီၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤ၀ါမုၢ်စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိသုးကီၣ်ကးတကပၤနုာ်လီၤဒွဲၣ်အူကွံာ်၀ဲကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်ဒ်အံၤအဃိဒူသ၀ီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒ်အမ့ၢ် တိၤသ့ၣ်ဖူႇ ကီၢ်သၣ်စ့ႇ ကိမၠ့ၣ်သါယၤႇ သယဲၣ်ပ့ၤႇ ငဖဲၤအ့ႇ ဘီကထၣ်ႇ ပဒဲကီ ၦၤသ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ် အံၤအိၣ်ဆိးလၢဒူသ၀ီပူၤတဘူးလၢၤဘၣ်ဒီးဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဆူတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲၤအဂၤအဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးအံၤဒွဲၣ်အူဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်ဒီးၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဃိတကီၢ်ခါခဲအံၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲဒီးတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးႇ တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီး ကသံၣ်ကသီတၢ်ကီတၢ်ခဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤ၀ါမုၢ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်ဖဲလါမ့ၤခံနွံတနွံအတီၢ်ပူၤအခါလံၤလံၤသုးကီၣ်ကးအံၤလၢတၢ်ကက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲအသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်သုးကီၣ်ကးအသုးနီၣ်ဂံၢ်(၂၀၀)ဘျဲၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတကပၤဒီးတုၤတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်အဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် တကီၤဘိကရူၢ်အပူၤ အပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်အခါ ဘၣ်ဃးဖုသးၦၢ်ဒီမၤ၀ၤခံဂၤလၢအဘၣ်တၢ်လံၤခးသံအီၤအံၤ အဟံၣ်ဖိဃီဖိလိၣ်ဘၣ်၀ဲ တၢ်တီတၢ်တြၢ်ဒီးတၢ်ကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်၀ီတုၤလီၤတီၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူၣ်ဖိထၢဖိစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၄)လါအ့ဖြ့ၣ်(၂၂)သီ မုၢ်နၤခီ(၁၀)နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် လၢတကီၤဘိကရူၢ် မဲၢ်လဲထၣ်သ၀ီအပူၤ ဖီၣ်စုက၀ဲၤလၢတၢ်တသ့ၣ်ညါအမံၤ(၂)ဂၤ ဟဲထီၣ်ခးသံ၀ဲဒၣ်ဖါတံၢ်စီၤကးကါ(၈၀)နံၣ်ဒီး မုဂါနီၢ်စ့ၤပူၣ်(၇၆)နံၣ် ခံအဂၤအံၤလၢဟံၣ်ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖုသးၦၢ်ဒီမါ၀ၤ(၂)ဂၤလၢအဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤအံၤ အဖိခွါအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖုသးၦၢ်ဒီမါ၀ၤခံဂၤအဖိခွါ စီၤကိၤငဲၤ စံး၀ဲလၢ“တၢ်မၤသံတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤခီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲန့ၣ်ကဘၣ်ဖဲမုၢ်နၤခီ (၉)နၣ်ရံၣ် ဒီး(၁၀)နၣ်ရံၣ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်ႉဟဲတထံၣ်ဃီန့ၣ်တတဲတၢ်နီမံၤဘၣ်ႉဟံၣ်တဖျၢၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤအိၣ်ခဲလၢာ်(၃)ဂၤ လၢအ၀ဲတဂၤ န့ၣ်ၦၤကွးရီဘၢၣ်ဖိႉခးသံ၀ဲန့ၣ်ခံဂၤလီၤႉမ့မ့ၢ်လၢၦၤကွးရီဘၢၣ်ဖိန့ၣ်တခးသံ၀ဲဒၣ်ဘၣ်ႉခးသံ၀ဲလိၤလိၤၦၤသးၦၢ်ခံဂၤန့ၣ်လီၤႉယသံကွၢ်ၦၤလၢတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်ၦၤတဲယၤလၢၦၤဟဲန့ၣ်ၦၤဖိသၣ်ခံဂၤႉၦၤတဲလၢအကဲ၀ဲဒၣ် (DKBA)အၦၤႇ၀ဲဒၣ်ဒု ပတယးဒ်န့ၣ်လီၤႉမ့ၢ်ဂ့ၤတမ့ၢ်ဂ့ၤၦၤတယးဒ်န့ၣ်လီၣ်ဒုကမ့ၢ်လီၢ်ဧါသၢၣ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ် ၦၤအိၣ်ဖဲန့ၣ်သၢဂၤခးသံ၀ဲခံဂၤ အ၀ဲတဂၤအိၣ်တီၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါ၀ဲစ့ၢ်ႉဖဲန့ၣ်ၦၤထံၣ်တၢ်ကဲထီၣ်သး(သက်သေ)အိၣ်တဂၤစ့ၢ်မီၤနီၤ.ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤပဆၢမုၢ်လၢ်လၢပှၤလၢမူဒါအိၣ်တဖၣ်ကဟံမူဒါ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ၦၤဟဲခးသံတၢ်ဘျီ၀ဲအံၤမ့့မ့ၢ်မုဂါနီၢ်စ့ၤပူၣ်န့ၣ်တၢ်ခး၀ဲအသးနါၦၢ်(၂)ထံၣ်ႇအနၢ်တကံၤထံး(၁)ထံၣ် ဒီးဖါတံၢ် စီၤကးကါခီန့ၣ်တၢ်ခး၀ဲဒၣ်အမဲာ်ချံခံဖျၢၣ်လၢာ်တကပၤတထံၣ်အသိး တၢ်ပညိၣ်အိၣ်လိၤလိၤလၢကဟဲခးသံတၢ် ဒီးခးသံ၀ဲလၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်တသ့ၣ်ညါ၀ဲလီၤတံၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါယူၤ ၁၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၄)ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤဒ်သိးၦၤသးစၢ်သ့ၣ် တဖၣ်ကသ့တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ဒီးမၤစၢၤက့ၤတၢ်လၢၦၤတ၀ၢပူၤအဂီၢ်ဖဲမဟါလါယူၤ(၁၀)သီအနံၤန့ၣ်တၢ်အိးထီၣ်န့ၢ်၀ဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်သးစၢ်ကံၢ်စီတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တၢ်မၤလိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမူးတခါအဂ့ၢ်ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲၦၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကံၢ်စီတၢ်တိာ်ကျဲၤတခါအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲၦၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီးကံၢ်စီလၢကသ့တီခိၣ်ရိၣ်မဲက့ၤအတၢ်ကရၢကရိမ့ၢ်ဂ့ၤႇ အဒူသ၀ီမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးအၦၤတ၀ၢမ့ၢ် ဂ့ၤအဂ့ၢ်ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ပဒိၣ်စီၤအဲၣ်နၤစံးဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“တၢ်သူၣ်ထီၣ်သးစၢ်ကံၢ်စီတၢ်တိာ်ကျဲၤတခါအံၤန့ၣ်ဒ်သိးကသူၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်အကံၢ်အစီမီၤနီၤႉ မ့ၢ်၀ံၤန့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မၤစၢၤက့ၤအတၢ်ကရၢကရိႇ မၤစၢၤက့ၤအဒူသ၀ီႇ မၤစၢၤက့ၤအၦၤတ၀ၢဒီးတီခိၣ်ရိၣ် မဲက့ၤတၢ်ကသ့အဂီၢ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဘၣ်ဃးဒီးသးစၢ်ကံၢ်စီတၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်မၤလိတခါအံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်၀ဲဒၣ်လၢၦၤသးစၢ်သးဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒီးလၢပၦၤကလုာ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လိၣ်၀ဲဒၣ်ထီဘိအဃိလၢတၢ်ကတဲာ်ကတီၤဒုးသ့ဒုးဘၣ်ထီၣ်ဒီးမၤအါထီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကံၢ်စီအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်၀ဲဒိၣ်မးအဂ့ၢ်ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ပဒိၣ်စီၤအဲၣ်နၤစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်သူၣ်ထီၣ်သးစၢ်ကံၢ်စီတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တၢ်မၤလိအံၤအပူၤတၢ်ပာ်ပနီၣ်၀ဲကၠိဖိၦၤနီၣ်ဂံၢ်ထဲဒၣ်(၂၅)ဂၤဒီးၦၤကၠိဖိခဲလၢာ်ဟဲထီၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤဂၤ(၁၀)ဂၤဘျဲၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢတၢ်မၤလိကတီၢ်တခီကယံာ်၀ဲဒၣ်(၈)လါအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်မၤလိ၀ဲအံၤန့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအဖီလာ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးတၢ်မၤလိအပူၤတၢ်သိၣ်လိဃုာ်၀ဲဒၣ်လံာ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ် ခိၣ်နၢ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ႇ တၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ႇ ကညီကလုၢ်လၢ်ထူသနူဒီးတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲပူၤကွံာ်လါယူၤ(၁၀)သီအနံၤတၢ်အိးထီၣ်၀ဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်သးစၢ်ကံၢ်စီတၢ်မၤလိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤအံၤဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်၀ဲၤကျိၤအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါႇ တၢ်မၤလိသရၣ်/သရၣ်မုၣ်ဒီးသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ဟဲထီၣ် ၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ်(၅၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်အသိးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်သးစၢ်ကံၢ်စီတၢ်မၤလိအံၤန့ၣ်ဘၣ်မၤအီၤကိးနံၣ်ဒဲးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၁၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်လးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤ တလါအံၤလါယူၤလၢကလီၤဘၣ်၀ဲ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲမုၢ်နံၤအဖီခိၣ်အံၤန့ၣ် ၦၤကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ဃုာ်ဒီးၦၤအိၣ်ဒဲက၀ီၤပူၤတဖၣ်အဂီၢ် ဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတီခိၣ်ရိၣ်မဲဒုးအိၣ်ထီၣ်မၤ၀ဲတၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မဲၢ်လးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤ လၢကဟဲတလါအံၤလါယူၤ ၂၀ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ကမၤ၀ဲဒၣ်(World Refugee Day) လၢက၀ီၤဒိၣ်(Zone-c)ဖုကိပျီအံၤဒီး လၢမုၢ်နံၤလီၤဘၣ်ဘျီ၀ဲအံၤအဖီခိၣ် ဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတီခိၣ်ရိၣ်မဲ ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ တၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤတခါလၢ ၦၤဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤခိၣ် စီၤသးကၢ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တနံၣ်ညါအံၤခီန့ၣ်ၦၤမၤပြၢက့ၤ၀ဲလၢတၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤမီၤနီၤႉၦၤဟ့ၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီႇတနံၣ်ဒီး တနံၣ်န့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီတဒ်သိးလိာ်သးဘၣ်ႉတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီခီန့ၣ်(UNHCR)ထုးထီၣ်န့ၢ်ၦၤႉမ့မ့ၢ်တၢ်မၤဖျါထီၣ်က့ၤအမိၢ်လံၤမိၢ်ၦၢ်ခီန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ပဒဲက၀ီၤကမံးတံာ်ဒီးၦၤဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်မၤ၀ဲလီၤႉဒီးၦၤလၢအဲၣ်ဒိးမၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ(activity) ဖဲနံၤ၀ဲန့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်လဲၤမၤ၀ဲတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ပြၢဘျီ၀ဲအံၤတၢ်နီၤဖးလီၤ၀ဲဒၣ်(၃)ပတီၢ်လၢကမ့ၢ်၀ဲ ဖိသၣ်(၁၅)နံၣ်ဆူဖီလာ်တပတီၢ်ႇ ဖိသၣ်(၁၅-၁၈)နံၣ် တပတီၢ်ႇ သးစၢ်(၁၈)နံၣ်ဆူဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဒ်န့ၣ်အသိး တၢ်ဂီၤလၢတၢ်ကဘၣ်တ့အီၤတဖၣ်န့ၣ်အခီပညီ ကဘၣ်ဘၣ်ထွဲလိာ်...
လါယူၤ ၁၀ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢလၢအမ့ၢ်ရၤမတံ၀့ၢ်အံၤဖဲပူၤကွံာ်စှၤသီအတီၢ်ပူၤခီဖျိတၢ်စူၤအါအဃိ၀့ၢ်ပူၤထံ ဟဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်ဖဲလါယူၤ(၁)သီအနံၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးသူမွဲကျိထံဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးကစၢၢ်ထံဒိၣ်လီၤ၀ဲအဃိ၀့ၢ်ပူၤထံကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်ထံၦဲၤလုၢ်ဘၢကွံာ်၀ဲဒၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်၀့ၢ်ပူၤက၀ီၤဒ့သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးကျဲၤမုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢကွံာ်၀ဲဒၣ်အဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤစံး၀ဲဒၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ “ဖဲတၢ်တတီၢ်ဖိအံၤန့ၣ်ထဲတစိၢ်ဖိလီၤန့ၣ်ထံဟဲထီၣ်၀ဲလၢကျဲမုၢ်ဖီခိၣ်မီၤနီၤႉ အခဲအံၤန့ၣ်ရၤမတံ တၢ်ဒီသဒၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါ၀ဲၤဒၢးအမဲာ်ညါန့ၣ်ၦၤဘၣ်ဟးက့ၤလၢချံလီၤႉ ဟံၣ်တနီၤလၢအိၣ်တၢ်ပၢၤခိၣ်လၢအ လီၢ်ဖုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သုးက့ၤအသးဆူတၢ်လီၢ်လၢအထီၣ်ထီအလီၢ်မီၤနီၤႉ ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ထံမ့ၢ်ဟဲ ဒိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဖုၣ်သတူၢ်ကလာ်န့ၣ်ဘၣ်ယိၣ်လၢကသုးလီၢ်သုးကျဲတန့ၢ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိလၢသူမွဲကျိထံဟဲထီၣ်အဃိက၀ီၤဒ့လၢအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိကၢၢ်နံၤတၢ်လီၢ်လီၤဖုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ် ကၠီၣ်ဖၠးႇ သဲပိၤႇ သယဲၣ်ပ့ၤႇ သဖၢပ့ၤႇ ခူဆါႇ ကၠီၣ်တါႇ ၀ါတီၤ တၢ်သမံသမိးတြဲၤအလီၢ်ဒီး၀့ၢ်ပူၤ က၀ီၤဒ့တနီၤ ဟံၣ်ခိၣ်ကအိၣ်လၢအကယၤသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးထံဒိၣ်နိယွၤအဂ့ၢ် (ကၠိဒီ)က၀ီၤဒ့ကမျၢၢ် တဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ဘၣ်ပျံၤတၢ်ကကဲထီၣ်အသးဒ်သိးဒီးပူၤကွံာ်နံၣ်န့ၣ်မီၤနီၤႉ တၢ်တနံၣ်အံၤန့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤ ကဲ ထီၣ်တခီခီႇ ထံဒိၣ်တခီခီမီၤနီၤႉ မ့ၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲနးဒိၣ်မးလီၤႉ ဘၣ်ပျံၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဘၣ်ဖုၣ်မီၤနီၤႉ အခဲ အံၤန့ၣ်ဘၣ်ပျံၤစ့ၢ်ကီးဒီးထံလီၤႉ ၦၤတနီၤနီၤဒုလဲၤထီၣ်အိၣ်လၢသီခါဖၠၣ်အပူၤလီၤႉ ၦၤလၢအိၣ်သူမွဲကျိကပၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲာ်၀ဲကိးနံၣ်ဒဲးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ် ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤဒံး၀ဲဒၣ်အဃိၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီ၀ဲလၢ၀့ၢ်ပူၤထံကဆဲးဒိၣ်ထီၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်အသိးကမျၢၢ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ထံဒိၣ်နိယွၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်မၤစၢၤအဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ရၤမတံ၀့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤအံၤဖဲပူၤကွံာ်နံၣ်လါယူၤဒီးလါယူၤလံအတီၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိလၢသူမွဲကျိထံဒိၣ်ထီၣ်တလၢၤကွံာ်၀ဲတၢ်ပာ်ပနီၣ်ထံထီၣ်ပတီၢ် (၉) ပျၢ်ဘျဲၣ်ဆူအဖီခိၣ်အဃိဟံၣ်ခိၣ်လၢအကထိဘျဲၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးထံ...
လါယူၤ ၉သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ကညီကီၢ်စဲၣ်ႇရၤမတံ၀့ၢ်ကလံၤထံးႇသူမွဲကျိကၢၢ်နံၤ-ပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤႇတလါအံၤလါယူၤအဆိကတၢၢ်တနွံအပူၤမူခိၣ်စူၤအဆၢတတဲာ်ကစၢၢ်ထံဒိၣ်လီၤဒီးထံကျိပူၤထံဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအဃိထံကျိကၢၢ်နံၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိဟံၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇၦၤကွၢ်ထွဲလီၢ်အိၣ်ကဒုၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မူခိၣ်စူၤကစၢၢ်ထံယွၤလီၤထံကျိကၢၢ်နံၤထံဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအဃိႇၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိလၢအဟံၣ်အိၣ်ဘူးဒီးထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်အံၤအဟံၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲဒီးသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲထံဒိၣ်ခိၣ်ယွၤအတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂ့ၢ်ႇပျီတပိၢ်လီၢ်အိၣ်ကဒုဆူၣ်ချ့ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစီၤကၠီၣ်အူစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်တသီခံသီအံၤဒုတၢ်စူၤဒုဖးအါညါႇထံဒိၣ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်ညါလီၤႉမူခိၣ်စူၤထံန့ၣ်ဟဲလၢကစၢၢ်အဃိလီၤလီၤ၀ဲထံကျိပူၤထံကျိပူၤထံဒိၣ်ထီၣ်ကဒီးလီၤႉသ့ၣ်၀ၣ်အဒိၣ်တအိၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်အဃိၦၤဟံၣ်တနီၤနီၤထံထီၣ်တတုၤဘၣ်သနာ်က့ထံအီၣ်ကွံာ်ကၢၢ်ဒီးလီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ဲအိၣ်လီၤႉလီၢ်ၦီၢ်အိၣ်လၢအဖျၢၣ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါႉပၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဖီအီၣ်တ့ၤအီၣ်လၢၦၤကိးဂၤဒဲးဟဲဖီၣ်သကိးတၢ်အလီၢ်တဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤႉထံစးထီၣ်ဒိၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ဖဲမဟါတဟါလီၤႉတနံၤအံၤဒုထံၦဲၤကၢၢ်နံၤလံႉၦၤလၢအိၣ်ဘူးလၢထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်ဘၣ်သုးဟံၣ်က့ၤအိၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်ႉမူခိၣ်စူၤအဆၢတတဲာ်အိၣ်သၢသီလံလွံၢ်သီလံႉတၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးအပူၤအိၣ်ထဲထံလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇတၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးကၠိတဖၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးထံနုာ်လီၤဘၣ်စီၣ်၀ဲတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်အိၣ်၀ဲအသိးႇကလံၤဟဲဆူၣ်အဃိဟံၣ်လၢတဟးဂီၤဘၣ်တဖၣ်သနာ်က့ဖျိလီၤစီၤအိၣ်ဘၣ်စီၣ်၀ဲအဃိလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးဘၣ်တဘံၣ်တဘၢဘၣ်အဂ့ၢ်ႇစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိအိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်အံၤႇဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်၀ဲအဖျၢၣ်(၉၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးလီၢ်အိၣ်ကဒုအနီၢ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၃၀၀၀)ဘျဲၣ်အမဲာ်ညါအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤႇအိၣ်ဆိး၀ဲဖဲသူမွဲကျိထံကျိကၢၢ်နံၤထီၣ်ဘး၀ဲဒၣ်(၃)နံၣ်ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်ႇၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒီးၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အံၤႇမ့ၢ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအအိၣ်ဟဲလၢလ့က့ၣ်ကီၤႇမဲၢ်၀ါခံႇမီခိၣ်သလ့ႇမဲၢ်ထီးသလ့ႇဖလူဖိသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇအပူၤကွံာ်မဟိတနံၣ်အပူၤတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဟံၣ်ဟးဂီၤတအိၣ်၀ဲဘၣ်ဒီးတနံၣ်အံၤခီဖျိထံဒိၣ်ခိၣ်ယွၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဃိလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိလၢဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူတၢ်ဖီခိၣ်တဖၣ်အံၤသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတၢ်ခိၣ်ဒုးဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တကူတၢ်တကူတလၢဘၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အသိးၦၤလၢတဘၣ်သုးလီၢ်ကျဲဘၣ်တဖၣ်သနာ်က့သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဖီအီၣ်တ့ၤအီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၈သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၆)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤႇသုးကီၣ်ကးအပၢၤသုးပီးလီခိၣ်သုးခိၣ်စိ(ကၠီၣ်မၠ့ၣ်လွ့ၤ)လၢအဟဲပာ်လီၤစုက၀ဲၤတဂၤအံၤႇ(KNLA)သုးက့(၆)မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲ၀ဲအီၤႇစ့ပယီၤအကလီၢ်နွံဆံ(၇၀၀၀၀၀၀)အဂ့ၢ်ႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ(၈)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
သုးကီၣ်ကးအပၢၤသုးပီးလီခိၣ်သုးခိၣ်စိ(ကၠီၣ်မၠ့ၣ်လွ့ၤ)အံၤႇအသးနံၣ်အိၣ်၀ဲ(၃၅)နံၣ်ဒီးမ့ၢ်၀ဲ(မီၣ်ကန့ၣ်)သုးဂံၢ်ထံး(စကခ-၁၉)အစုတီၤဖီလာ်ႇခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၁၀၆)ပၢၤသုးပီးလီခိၣ်လၢအကွၢ်ထွဲသုးဖိတဖၣ်အတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇတၢ်ကူတၢ်သိးဃုာ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်တဂၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးပၢၤပီလီခိၣ်ကၠီၣ်မၠ့ၣ်လွ့ၤအံၤႇဟဲပာ်လီၤ၀ဲစုက၀ဲၤလၢ(KNLA)အအိၣ်ဖဲလါမ့ၤ(၇)သီအနံၤဒီးႇဟဲစိာ်၀ဲ(MA-3)၁ခိၣ်ႇကျိဆၣ်ဒၢ(၃)ခါႇကျိချံ(၁၃၀)ဖျၢၣ်ႇဃုာ်ဒီး(MA-5)၁ခိၣ်ႇကျိဆၣ်ဒၢ(၁)ခါကျိချံ(၁၁)ဖျၢၣ်အမဲာ်ညါႇဟဲစိာ်ဃုာ်၀ဲ(အံၣ်နၣ်ဂၣ်-အီနာဂါဗုံးသီး)မ့ၣ်ပိၢ်သၣ်(၄)ဖျၢၣ်အဃိ(KNLA)သုးက့(၆)တကပၤဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤလၢစ့ပယီၤအကလီၢ်(နွံဆံ)(၇၀၀၀၀၀၀)အဂ့ၢ်ႇလံာ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၆)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤအံၤႇတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢသုးကီၣ်ကးဒီး(KNLA)တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲကိးနံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤထီၣ်ဒုးမၤန့ၢ်၀ဲသုးကီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇသုးကီၣ်ကးလၢအဟဲတုၤဖဲသုးက့(၆)ဒူပျာယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတဖၣ်အံၤႇအသုးတြိၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဆီလီၤတဖၣ်လီၤပအၣ်ကွံာ်၀ဲအိၣ်၀ဲအသိးအသုးဂံၢ်ဘါဒီးစုက၀ဲၤတဖၣ်လီၤစှၤကွံာ်၀ဲတကးဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အနီၢ်ကစၢ်သးဂံၢ်ဘါလၢဒုးယၤတပၤစ့ၢ်ကီးဟးဂီၤကွံာ်၀ဲအဃိႇခီၣ်ဆၢက့ၤ၀ဲအခိၣ်အနၢ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်အကလုၢ်ဒီးဟဲပာ်ဖှိၣ်က့ၤအသးလၢႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(KNLA)အစုပူၤဒ်အံၤအိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်ႇပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢအံၤတူၢ်လိာ်မုာ်၀ဲသုးကီၣ်ကးအၦၤလၢအဘၣ်တၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤအီၤလၢအသုးကလၢၤအပူၤတဖၣ်အသိးႇကွဲမုာ်၀ဲသုးကီၣ်ကးအၦၤတဖၣ်လၢကပာ်တ့ၢ်ကွံာ်အသုးကလၢၤဒီးဟဲပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇဆီၣ်တခူပာ်ဖျါ၀ဲလံာ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၇ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအိၣ်ကီးတရံးႇ သ့ၣ်ဃးလီၤတီၢ်ဒီး၀့ၢ်ရှါသ့ၣ်တဖၣ်လၢဘၣ်ဟဲထီၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဆူရၤမတံ၀့ၢ်သီခါဖၠၣ်အပူၤဒီးသီခါဖၠၣ်အခိၣ်အဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကသူၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲဒဲဖိ(၃၀၀)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤခါကတီၢ်တုၤဃီလံၤဒီးသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤကၠိစ့ၢ်ကီးဘၣ်တၢ်စးထီၣ်အိးထီၣ်က့ၤလံအဃိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကအိၣ်ကဆိးဘၣ်လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ပူၤအဂီၢ်ဒီးတၢ်ပာ်ပနီၣ်န့ၢ်၀ဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲပူၤအဂီၢ်ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၣ်၀ဲဒၣ်ဒဲဖိ(၃၀၀)ဖျၢၣ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်ၦၤမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသရၣ်မုၣ်နီၢ်လါရှံစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ခီဖျိလၢအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢသီခါဖၠၣ်အကရၢၢ်အပူၤန့ၣ်တမ့ၢ်လၢအဒူၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉ မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤခါဘၣ်လံဒီးသီခါန့ၣ်ဖၠၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီးကၠိအဃိခဲအံၤန့ၣ်ကၠိက့ၤထီၣ်လံအဖီခိၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်၀ဲတသ့လၢၤဘၣ်ႉ အဃိန့ၣ်ပတၢၣ်ပီၣ်သကိးဒီး(Peace Council)၀ံၤဘျီန့ၣ်ပကြၢးတ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံတၢ်လီၢ်တစိာ်တလီၤဒ်န့ၣ်မီၤနီၤႉ ပဟးဃုန့ၢ် တၢ်မၤစၢၤ၀ံၤဘျီန့ၣ်ခဲခဲအံၤန့ၣ်ပယာ်လီၤလၢပကတ့ထီၣ်န့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟံၣ်အဖျၢၣ်(၃၀၀)မီၤနီၤႉ ပမၤတၢ်တခါအံၤမ့ၢ်၀ံၤဘျီန့ၣ်ပကဟ့ၣ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအလီၢ်လၢကတီၢ်ဖုၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤလၢၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ဖီအီၣ်တ့ၤအီၣ်တၢ်ပီးတၢ်လီႇ နီၢ်ခိၣ်တၢ်ကဆှဲကဆှီႇ ထံအီနိအီဒီးတၢ်ဟးလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်လိၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်အသိးခါဆူမဲာ်ညါၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ကသူၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးအအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်သရၣ်မုၢ်လါရှံစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢဟဲထီၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဖဲရၤမတံ၀့ၢ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဆိး၀ဲဒၣ်လၢက၀ီၤဒ့နီၣ်ဂံၢ်(၅) ယ့ၤပူၤ သီၣ်ခါဖၠၣ်ကရၢၢ်အပူၤန့ၣ်ခံဖျၢၣ်ႇ န့ၤစိမၠၣ် သ၀ီအသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်အပူၤန့ၣ်တဖျၢၣ်ဒီးသီၣ်ခါဖၠၣ်ကရၢၢ်အခိၣ်အဃၢၤစ့ၢ်ကီးၦၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်ထီၣ်ဘးလၢ(၂၀၀၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲဒၣ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိ(၂၀၀၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်အံၤအဂီၢ်ဒဲ(၃၀၀)ဖျၢၣ်အံၤန့ၣ်ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်တကူတလၢဒီးတဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲကိးဂၤဒဲဘၣ်အဂ့ၢ်ၦၤမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသူၣ်ထီၣ်တ့ထီၣ်န့ၢ်၀ဲၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒဲဖိတၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်ဟဲခီဖျိ၀ဲဒၣ်လၢ(CBO) (NGO)တၢ်ကရၢကရိဒီး(KNU/KNLA-P.C)သ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီလၢတၢ်ကအံးထွဲကွၢ်ထွဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအံၤအဂီၢ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲၦၤကွၢ်ထွဲတၢ်ဖိကမံးတံာ်တဖုအသိးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဒဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲလၢတၢ်ကဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိဒဲက၀ီၤအ၀ဲအံၤလၢအိၣ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်ဒီးအကမံးတံာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤစၢၤ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤ ၇ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲမဟါလါယူၤ ၆ သီ မုၢ်နၤခီ ၉ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ခိးထုး၀ဲဒၣ်ပယီၤသုးသိလ့ၣ်လၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤအဃိ သိလ့ၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်တခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးသိလ့ၣ်အံၤအိၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကၠဲးထိၣ်တကပၤဒီးဖဲအဟဲတုၤတလၢထီၣ်တပျဲကျိတိၤ ဘိၤခါကွ့သ၀ီဃၢၤအခါန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ခိးထုးအ၀ဲသ့ၣ်သိလ့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါ အမံၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲမဟါလၢ(ဘိၤခါကွ့)န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်(ပယီၤသုး)ဟဲထီၣ်န့ၣ်ၦၤခိးထုးအီၤအသိလ့ၣ်ဟးဂီၤတခိၣ်ႉ မ့မ့ၢ်လၢတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးခီန့ၣ်ၦၤဃုသ့ၣ်ညါအီၤဘၣ်ဖၢဒံးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်က စီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ
ဘိၤခါကွ့သ၀ီတၢ်လီၢ်လၢတၢ်ခိးထုးပယီၤသုးသိလ့ၣ်ကဲထီၣ်သးအလီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ဘူး၀ဲဒၣ်ဒီးတီၤကလ့တိၤႇ တပျဲကျိတိၤ လၢအပူၤကွံာ်ဘၣ်တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်တ့ၢ်၀ဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤတပျဲကျိတိၤဒီးတီၤကလ့တိၤလၢအဟးဂီၤတ့ၢ်၀ဲအံၤ တကီၢ်ခါခဲအံၤ သုးကီၣ်ကး က့ၤတ့ဂ့ၤထီၣ်က့ၤ၀ဲလံဒီးသိလ့ၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၢ်၀ဲလံဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢအဖးဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်တပျဲလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤ၀ဲဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲတပျဲကျိတိၤဒီးတီၤကလ့တိၤဟးဂီၤ၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ် ပယီၤသုးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အဘၢၣ်စၢၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်တလီၢ်လီၢ်တုၤလၢခဲအံၤတစု အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၆သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ႇ
ကညီကၠိဖိဟံၣ်အိၣ်ကဒု(Karen Student’s Center-KSC)တၢ်မၤလိကၠိအံၤတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၀၂၅)ကၠိတၢ်မၤလိနံၣ်
အဂီၢ်ႇကၠိဖိတဖၣ်ဘၣ်ဆီတလဲမၤလိက့ၤ၀ဲတၢ်လၢသုးကီၣ်ကးပယီၤပဒိၣ်တၢ်မၤလိကၠိအဂ့ၢ်ႇကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကညီကၠိဖိဟံၣ်အိၣ်ကဒု(KSC)တၢ်မၤလိကၠိအံၤႇအပူၤကွံာ်မ့ၢ်တ့ၢ်၀ဲ(Private )တၢ်မၤလိကၠိဘၣ်ဆၣ်ႇတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၅)တၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ်ႇခီဖျိသုးကီၣ်ကးပဒိၣ်နဲၣ်လီၤတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအါမံၤဒီးကၠိတကပၤမၤထွဲတန့ၢ်ဘၣ်အဃိတၢ်ဆီတလဲဒုးထီၣ်က့ၤ၀ဲကၠိဖိတဖၣ်လၢဖၣ်အၣ်၀့ၢ်သုးကီၣ်ကး(နီၢ်ဂံၢ်-၂)ပဒိၣ်တီၤထီကၠိအဂ့ၢ်ႇကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤႇစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တနံၣ်အံၤပတဆဲးအိၣ်ဒ်သိးနီၢ်ကစၢ်(Private)ကၠိလၢၤဘၣ်ႇပဟးထီၣ်ကွံာ်လံႉပတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲအါမးပကဲတ့ၢ်(Private)ကၠိတမ့ၢ်ပမၤပနီၢ်ကစၢ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဘၣ်ႇပမၤလၢၦၤတ၀ၢဂီၢ်အဃိန့ၣ်ကျိၣ်စ့တကပၤမ့ၢ်ဂ့ၤအတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အဃိပကဆဲးအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒ်နီၢ်တဂၤအဂီၢ်ႇပမၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ခဲအံၤႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိပလဲၤတဲသကိးတၢ်ဒီးနီၣ်ဂံၢ်-၂တီၤထီကၠိမီၤႉပကၠိအံၤပကဆီတလဲလၢနီၢ်တဂၤကၠိအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ဘျၢတၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်အိၣ်၀ဲအါမးကျိၣ်စ့တၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိန့ၣ်ပမၤတနၢၤလၢၤဘၣ်ဒီးပလဲၤပာ်ဖှိၣ်က့ၤသးဆူနီၣ်ဂံၢ်-၂တီၤထီကၠိ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၀၂၅)တၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤ(KSC)ကၠိဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးကၠိဖိလၢအအိၣ်ဆိးလၢ(KSC)တၢ်ကဟုကယာ်အဖီလာ်အပူၤတဖၣ်အံၤမ့ဘၣ်လဲၤထီၣ်၀ဲကၠိလၢ(နီၢ်ဂံၢ်-၂)သုးကီၣ်ကးပဒိၣ်ကၠိဘၣ်ဆၣ်အိၣ်ဆိး၀ဲဒၣ်လၢ(KSC)ဟံၣ်ဒွဲလီၤအဂ့ၢ်ႇအ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇဒ်သိးကၠိအံၤကဆဲးအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒ်(္စမငလေအန)သုတန့ၢ်တဂ့ၤအဂီၢ်ႇသုးကီၣ်ကးပဒိၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲတၢ်ဘၣ်ဒုးနဲၣ်တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်လၢကၠိအဖီခိၣ်အိၣ်၀ဲအါမံၤဒီးခီဖျိအတၢ်ဃ့ထီၣ်တဖၣ်တအိၣ်လၢၦဲၤဒီးကၠိဘၣ်အဃိႇၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဆၢတဲာ်၀ဲလၢကလဲၤပာ်ဖှိၣ်က့ၤအသးဒီး(ဘက-ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း)သီခါဖၠၣ်တၢ်မၤလိကၠိလၢတီၤကလ့တၢ်လီၢ်အပူၤအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်သုးကီၣ်ကးတဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ပျဲဘၣ်ဒီးနဲၣ်လီၤ၀ဲလၢတၢ်ကဘၣ်လဲၤထီၣ်ဒၣ်ထဲဖၣ်အၣ်၀့ၢ်နီၢ်ဂံၢ်(၄)တီၤထီကၠိမ့တမ့ၢ်နီၢ်ဂံၢ်(၂)တီၤထီကၠိလီၤအဂ့ၢ်ႇကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဂၤတဂၤစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇသုးကီၣ်ကးပဒိၣ်တဖၣ်မၤ၀ဲဒ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ခီဖျိဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢအစုတီၤဖီလာ်ပဒိၣ်ကၠိတဖၣ်အပူၤကၠိဖိနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးတအိၣ်အါဘၣ်အဂ့ၢ်ကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလီၢ်လီၢ်အံၤစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(KSC)ကၠိအံၤႇမ့ၢ်၀ဲတီၤထီကၠိတဖျၢၣ်ဒီးအပူၤကွံာ်သိၣ်လိ၀ဲအတီၤတဆံတဆံတတီၤတဆံခံတီၤကၠိဖိတဖၣ်လၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤဒီးႇကၠိအံၤကညီကီၢ်စဲၣ်ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်တကးဘၣ်တၢ်လီၢ်လၢအဂၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်ဟဲပာ်ဖှိၣ်မၤလိ၀ဲတၢ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇတၢ်သူၣ်ထီၣ်၀ဲကၠိအံၤအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးကၠိဖိလၢအိၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်နီၢ်နီၢ်တဖၣ်ကမၤလိဘၣ်တၢ်အဂီၢ်ႇဒီးဘၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တ့ၢ်အီၤဖဲ(၁၉၇၀)အဆၢကတီၢ်လၢ(ကညီလုၢ်လၢ်ထူသနူတၢ်ဆဲးတၢ်လၤခိၣ်နၢ်တဖၣ်)ဖဲဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉဒီးကၠိအံၤခဲအံၤအိၣ်သူၣ်လီၤအသးယံာ်၀ဲလၢ(၅၄)နံၣ်လံအဂ့ၢ်ႇၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ