လါမ့ၤ ၄ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤ ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤအဃိ သူၣ်က့သးၦၢ်ဒီးဖိဒံဖိသၣ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကမှံတဖၣ်အံၤတနီၤန့ၣ် သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲဒီးတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤစၢၤၦၤစံၣ်အိၣ်ကမှံဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ၦၤလၢအသဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအလဲၤစံၣ်အိၣ်လၢၦၢ်ပူၤလ့ပူၤတဖၣ်ဒီး ၦၤဟၢဖၢလူသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲကသံၣ်ကသီအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအမၤစၢၤၦၤစံၣ်အိၣ်ကမှံဖိတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လ့က့ၣ်သ၀ီဖိလၢအစံၣ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါလီၤႉႉတၢ်လီၢ်လၢၦၤလဲၤတတုၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤတဲလၢကဲထီၣ်သးအိၣ်စ့ၢ်လီၤႉမ့၀ံၤတနီၤန့ၣ်တၢ်ကိၢ်ထီၣ်ႇမ့မ့ၢ်ဖိသၣ်န့ၣ်အအ့ၣ်လူႇဘှီးလီၤႉတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်မးႇမ့၀ံၤကပၣ်ဃုာ်လၢအီဘၣ်ထံတကဆှီဘၣ်စ့ၢ်လီၤႉမ့၀ံၤအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ဖှိၣ်အါအဃိဘၣ်မ့သ့ၣ်ဖိဒံဖိသၣ်ႇသူၣ်က့သးၦၢ်တဖၣ်တူၢ်၀ဲတန့ၢ်ဘၣ်ဧါတသ့ၣ်ညါဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကတီၢ်ခဲအံၤလၢဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤၦၤလၢအသဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါအိၣ်၀ဲအဂၤ(၃၀)ဘျဲၣ်တကးဒံးဘၣ် တၢ်လီၢ်တနီၤလၢၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိသ့ၣ်တဖၣ်လဲၤအိၣ်အလီၢ်န့ၣ်ခီဖျိထံသံးနိသံးအဃိ ကဲထီၣ်၀ဲထံဘၣ်အၢဘၣ်သီတဖၣ်ဒီး ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထံအီလၢအကဆှီဒီးကအီလုၢ်ဘၣ်ထံအဂီၢ် တၢ်ကီတၢ်ခဲဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအမၤစၢၤၦၤစံၣ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤတကပၤစ့ၢ်ကီး ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်တဖၣ်အဃိ သ၀ီ(၃)ဖျၢၣ်သ၀ီဖိလၢအလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးဆူ(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤအံၤတနီၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ် ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်၀ဲတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအမၤစၢၤၦၤစံၣ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁ သီအနံၤန့ၣ် တသီအတီၢ်ပူၤ ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်(၂)ဘျီလၢဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် လ့က့ၣ်သ၀ီပူၤအဃိလ့က့ၣ်ႇတၤပီႇကွံလ့ႇပယၢ်ရီႇထံလ့ခီၣ်ႇထံခၠံၣ်ဘီႇကၠီၣ်တီၤလ့ႇတက့လီႇသူကဘံႇကၠီၣ်ဖၠၤကါမဲသ၀ီအဖျၢၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲသ၀ီဒီတဖျၢၣ်ညါဒီးကတီၢ်ခဲအံၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၁၀ႇ၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လီၢ်က၀ီၤၦၤစံၣ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်အဟံၣ်အဃီအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် လိၣ်ဘၣ်၀ဲကသံၣ်ကသီအမဲာ်ညါတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ခိၣ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၃ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
(၂၀၂၂)နံၣ်အဂီၢ်(Gwangju Prize for Human Right)ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ခိၣ်ဖးလၢ ကလံၤထံးခိရံယါဟ့ၣ်လီၤ၀ဲအံၤန့ၣ် မဲၢ်တီတၢ်ဆါဟံၣ်မူဒါခိၣ် ဒီကထၢၣ်စ့ၤသ့ၤယၤမီၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(Gwangju)၀့ၢ်လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ််ဆၢက့ၤဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဖဲလါမ့ၤ ၁၈ သီ လၢအဒုးဆူၣ်ထီၣ်၀ဲဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ႇၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ႇတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီးဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးအံၤန့ၣ် ဃုထၢထီၣ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤ၀ဲခိၣ်ဖးအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒီကထၢၣ်စ့ၤသံၤယၤမီၤအတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤၦၤဂ့ၢ်၀ီအတၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ မၤပူၤဖျဲး၀ဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်အဟံၣ်အဃီဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူဒီး ဒုးကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲခါဆူညါတၢ်မုၢ်လၢ်လၢကီၢ်ပယီၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကရၢကရိလၢအဃုထၢဟ့ၣ်လီၤခိၣ်ဖးအံၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးအံၤအဖီခိၣ် တမ့ၢ်ထဲလၢအ၀ဲထဲးဂံၢ်ထဲးဘါတခါဧိၤဘၣ်ဒီး ကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢအဘၣ်သဂၢၢ်၀ဲဒီးကတီၢ်ယံၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ႇတၢ်ဖှီၣ်တၢ်နးဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်အံၤ ခီဖျိမဲၢ်တီတၢ်ဆါဟံၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိႇတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်အတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပၣ်ဃုာ်အဃိ ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မဲၢ်တီတၢ်ဆါဟံၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တချုးလၢဒီကထၢၣ်စ့ၤသံၤယၤမီၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်(Gwangju Prize)ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ခိၣ်ဖးဒံးဘၣ်အခါန့ၣ် ဖဲ(၂၀၀၄)နံၣ်အခါန့ၣ်လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤထံကီၢ်ၦၤဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ်ဒီၣ်အီၣ်ဆါဆူးကၠံၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲခိၣ်ဖးအံၤတဘျီဒီး ဖဲ(၂၀၀၉)နံၣ်အခါစ့ၢ်ကီး ၈၈ စၢၤသွဲၣ်ကၠိဖိခိၣ် ကိၤမ့ကိၤနဲၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲတဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒီၣ်ကထၢၣ်စ့ၣ်သံၣ်ယၤမီၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲ(Gwangju Prize)ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ခိၣ်ဖးအံၤအမဲာ်ညါ စးထီၣ်လၢအပူၤကွံာ်(၁၉၉၉)နံၣ်တုၤလၢ(၂၀၁၈)နံၣ်န့ၣ် အ၀ဲဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲခိၣ်ဖး(၁၈)ခါလၢအ့ရှါဟီၣ်က၀ီၤပူၤထံကီၢ်တဖၣ်ဒီးထံဂုၤကီၢ်ပၤဟ့ၣ်လီၤ၀ဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉ
ဒီကထၢၣ်စ့ၤသ့ၤယၤမီၤအံၤမ့ၢ်ၦၤတဂၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲမဲၢ်တီတၢ်ဆါဟံၣ်ႇ...
လါမ့ၤ ၃ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၂ သီအနံၤန့ၣ် လၢမၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံးဂီၤလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ သုးမီၤစိရိၤစဲးဖီကဟၣ်သုးရ့ၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၉၀၄)အသုးစကီၤဖိ(၂)ဂၤဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဆူကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)အအိၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်စုက၀ဲၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDO)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ပယီီၤသုးစဲးဖီကဟၣ်အသုးရ့ၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၄၀၉)အသုးစကီၤဖိ၀့နဲၤကစၢ်နီၣ်ဂံၢ်(တ–×××၇၄)ဒီးသုးစကီၤပြံ ပၠိခၠိၤကစၢ်နီၣ်ဂံၢ်(တ–×××၆၈)ခံဂၤအံၤလၢအအိၣ်ဖဲဂီၤလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤအံၤ ဆဲးကျိး၀ဲ(KNDO)ဘံၣ်ဘၢသုးရ့ၣ်၀ံၤဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးစိာ်ဃုာ်၀ဲ(MA-1)ကျိခံခိၣ်ႇကျိဒၢ(၅)ခါႇ ကျိချံအဖျၢၣ်(၁၀၀)ဘျဲၣ်ႇစုကွံာ်မ့ၣ်ပိၢ်(၄)ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သုးစကီၤဖိ၀့နဲၤလၢအမၤတ့ၢ်တၢ်ယံၤ၀ဲ(၇)နံၣ်အံၤစံး၀ဲ“ဘၣ်မနုၤဃိလၢပတအဲၣ်ဒိးမၤတၢ်လၢသုးမီၤစိရိၤအစုတီၤဖီလာ်ဘၣ်လဲၣ်န့ၣ်တၢ်လၢသုးမီၤစိရိၤအံၤဆီၣ်တံၣ်မၤနၢၤအီၣ်ဃီၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်အါလံမီၤနီၤႉလၢ(အီၣ်လါ)ပူၤနါက့ပထံၣ်ႇပကစၢ်ဒၣ်နါက့ပလဲၤခီဖျိဘၣ်လီၤႉသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အံၤပတအဲၣ်ဒိးဘၣ်ႉပတအဲၣ်ဒိးဘၣ်နါက့အပူၤကွံာ်လၢညါန့ၣ်ပကဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်လိာ်က့ၤသးအဂီၢ်တန့ၢ်ဘၣ်ႉခီဖျိဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်နဲၣ်လီၤတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဖီလာ်ႇၦၤဖီၣ်ဃံးၦၤအဃိပဟးထီၣ်တန့ၢ်ဘၣ်မီၤနီၤႉခဲအံၤမးပဆဲးကျိး၀ံၤဒီးပဟးထီၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါအ၀ဲကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကမျၢၢ်ဒီးကက့ၤဒုးခီၣ်ဆၢက့ၤသုးမီၤစိရိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုစကီၤဖိ၀့နဲၤ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“မ့မ့ၢ်ယၤဒုယကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကမျၢၢ်ႇမ့၀ံၤကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကရူၢ်ကရၢလၢအိၣ်ဖဲအံၤတဖၣ်ဒီးကဒုးခီၣ်ဆၢက့ၤသုးမီၤစိရိၤလီၤႉယကထီၣ်ဒုးတုၤလၢအန့ၢ်လီၤႉလၢအခီၣ်ထံးလံၤလံၤန့ၣ်ယသးအိၣ်လၢကဟဲပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဖဲအံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးစကီၤပြံ ပၠိခၠိၤစ့ၢ်ကီးစံး၀ဲ“ခါဆူညါတၢ်လၢယကဘၣ်မၤန့ၣ် ကဘၣ်ဒုးဖျိးထီၣ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤအံၤလီၤမီၤနီၤႉဖဲယအိၣ်ဒံးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ယကဆဲးဒုးဖျိးထီၣ်ကွံာ်အီၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးမီၤစိရိၤအၦၤ(၂)ဂၤလၢအဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အံၤတၢ်တူၢ်လိာ်အ၀ဲသ့ၣ်ဂ့ၤဂ့ၤလီၤဒီး ကမၤဒ်အ၀ဲသ့ၣ်ခံဂၤအတၢ်ဘၣ်သးအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDO)ဘံၣ်ဘၢသုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤအဲၣ်မၠးထူ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“တၢတခါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဲ၀ဲလၢလၢန့ၣ်တဂၤအဲၣ်ဒိးစံၣ်ဖျိးႇလၢအံၤတဂၤနါက့အဲၣ်ဒိးစံၣ်ဖျိးလီၤႉနါက့ပျံၤလိာ်အသးဘၣ်ယိၣ်လိာ်အသးႇတဲဖျါလိာ်သးတဘူၣ်ဘၣ်အိၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤႉ၀ံၤဘျီခိၣ်နၢ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်ဒီးတၢ်ဖီလာ်အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်အသးအတၢ်ရ့လိာ်အသးန့ၣ်လၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤဂာ်ဒ်သိးကုၢ်ဒီးအကစၢ်မီၤနီၤႉလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်နးဒိၣ်မးႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိသုးကီၣ်ကးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်သးလၢာ်၀ဲမီၤနီၤႉအဃိအဲၣ်ဒိးဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်လၢပအိၣ်တခီပၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤ တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်လ့က့ၣ်ကိာ်ဒီးဂီၤလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ပယီၤသုးဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၂၈)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၃ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
တၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ၣ်လူၢ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအအိၣ်ဖဲကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ–ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤအံၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ တသီအတီၢ်ပူၤပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်တစှၤန့ၢ်(၁၀)ဘျီဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၈ သီအနံၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၅)ဒီးသိၣ်မှံၤအၦၤ လဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်၀ၣ်လူၢ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအအိၣ်ဖဲဃိၣ်လိာ်ကျိကၢၢ်ခိၣ်အံၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲက့ၤခးလီၤကဒါတၢ်ဒီး ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁ သီ တနံၤဃီအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဘျီ(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်လၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် လူၢ်သီကီၢ်ဆၣ် ဒ့ၣ်ဘူးနိၣ်ဒီးသ့ၣ်ကၢ်ထၣ်သ၀ီတဖၣ်အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိဟံၣ်ဃီတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲတဆံးတက့ၢ်ဒီး လီၢ်က၀ီၤဖိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်သနါက့ တုၤလၢခဲအံၤတစုပယီၤသုးတကပၤဟဲဆှၣ်ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဒီးကဘီယူၤ(drone)ကိးမုၢ်ဆါမုၢ်နၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲလါမ့ၤ(၁)အနံၤစ့ၢ်ကီး ခီဖျိပယီၤသုးမီၤစိရိၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(စကခ–၈)အဖီလာ် ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၄၀၈)လၢအအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲမာ်ထီသ၀ီတဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၈၁–မမ) ၃ ဖျၢၣ်ဆူဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ် မဲၢ်ညူးကရူၢ် မဲၢ်ညူးထၣ်သ၀ီပူၤအဃိ မ့ၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤကွံာ်သ၀ီဖိစီၤဖါကၢၤအဘုဖီလၢဘုဘ့ၣ်အိၣ်(၉၀)နာ်တဖျၢၣ်ႇစဲးဂံာ်ဘုတဖျၢၣ်ဒီး လီၢ်က၀ီၤဖိဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးမီၤစိရိၤ(၄၃၄)သုးရ့ၣ်လၢအအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ၀ၣ်လူၢ်သုးကလၢၤအံၤ မ့ၢ်၀ဲ(KNLA)ႇကီၢ်ပယီၤကမျၢၢ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(BPLA)ဒီးသိၣ်မှံၤသုးပာ်ဖှိၣ်လၢအဂၤတဖၣ်လဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲဒီး ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲက့ၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢသုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤဖဲမဲၢ်ညူးသ၀ီပူၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါမ့ၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်၀့ၢ် ဃိၣ်လိာ်ကျိမုၢ်နုာ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲသ၀ီ(၈)ဖျၢၣ်အံၤ သ၀ီဖိအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါမ့ၤထီၣ် ၁ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)၁၀၁၄ သုးရ့ၣ် သိလ့ၣ်(၆)ခိၣ်ဒီး ၦၤနီၣ်ဂံၢ်အဂၤ(၅၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤဟဲ၀ဲဒၣ်လၢမၠဲၤသ၀ီႇကိတါကၠံႇ၀ဲပၠၣ်ခၠီ၀ၣ်ႇဖယါစ့ၣ်ႇ၀ဲပၠၣ်ႇပ့ၤပ့ၤစ့ၣ်ႇမ့ၣ်ထံၤလၤဒီးမံၣ်စဲသ၀ီပူၤလၢအအိၣ်ဖဲဃိၣ်လိာ်မုၢ််နုာ်တကပၤအံၤဒီးကးတံၢ်ဃာ်၀ဲတၢ်ကနုာ်လီၤသ၀ီခိၣ်ထိးကျဲႇကျဲဟးထီၣ်တဖၣ်ဒီးခးပိၢ်ထီၣ်၀ဲကျိဒီးဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိသးစၢ်တဖၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပ့ၤပ့ၤစ့ၣ်သ၀ီဖိတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲ ၈ နၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ်ဟဲဒိး၀ဲဒီးသိလ့ၣ်ဟံၣ်(၆)ခိၣ်ႇပတုုာ်ဃာ်အသိလ့ၣ်လၢသ၀ီခိၣ်ထိးန့ၣ်(၃)ခိၣ်ဒီး သ၀ီကတၢၢ်(၃)ခိၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ဖီၣ်တံၢ်က၀ီၤ၀ဲဒီးၦၤလၢအစံၣ်တဖၣ်န့ၣ်ခး၀ဲဒီးကျိႇ ဘၣ်ဒုတဘၣ်ဘၣ်ႉစံၣ်လီၤကူ၀ဲဒၣ်ဃိၣ်လိာ်ကျိ(ကီၣ်လိၤ)ကီးဒီးတၢ်လူၤခးအ၀ဲသ့ၣ်ႇဘၣ်ဒုတဘၣ်ဘၣ်ႉပနၢ်ဟူလၢဖီၣ်ချုး၀ဲအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါလီၤႉမ့ၢ်ကမၢအီၣ်၀ဲဒၣ်လၢပီၣ်တၣ်ခီဧါႇကမၢယိးန့ၢ်သုးတၢ်ဖိတၢ်လံၤခီဧါဒုတတလီၤတံၢ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ပ့ၤပ့ၤစ့ၣ်သ၀ီတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံး၀ဲလီၤႉ
ခီဖျိတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်လၢ(BGF)သုး ဟဲလီၤ၀ဲသတူၢ်ကလာ်ဒီး ဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်အဃိ ဒူသ၀ီလၢအိၣ်ဃိၣ်လိာ်ကျိမုၢ်ထီၣ်တကပၤတဖၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါလူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် သ၀ီလၢအိၣ်ဃိၣ်လိာ်ကျိမုၢ်နုာ်တကပၤတဖၣ်လၢအမ့ၢ်စွ့ၤကိႇအ့နိၣ်သ့ၣ်ပၤႇကီၣ်လိၤကီးသ၀ီလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိဒီးသးစၢ်တဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ကဖီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်ဒီးလါမးရှးအခါစ့ၢ်ကီးလီၢ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်အပူၤပယီၤသုးဖီၣ်ပီၣ်တၣ်လၢက၀ံန့ၢ်သုးတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇကျိချံၦာ်သၣ်ကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးဒီး သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ သ၀ီဖိတနီၤလၢတၢ်ဟဲကရၢကရိိက့ၤကိးအီၤလၢကကဲ(BGF)သုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးတုၤလၢခဲအံၤဆဲးကျိးဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတန့ၢ်ဒံး၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁ သီအနံၤ တနံၤဃီအတီၢ်ပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤ ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် လ့က့ၣ်သ၀ီပူၤ(၂)ဘျီအဃိ မ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်လီၢ်က၀ီၤဖိအဟံၣ်အဃီ(၁၀)ဖျၢၣ်ဒီးတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤလၢအဂၤအိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဟံၣ်ဃီတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢမ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ဟံၣ်သ့ၣ်ပၣ်ဖးဒိၣ်ႇဟံၣ်ဖးဒိၣ်ခံကထြၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအိၣ်ဟံၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲခဲလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ခံဘျီညါႇဟဲခးလီၤ၀ဲခံ၀ီတ၀ီန့ၣ်ဟံၣ်အူအီၣ်ႇဖဲအစးထီၣ်ခး၀ဲန့ၣ်ဟံၣ်အူအီၣ်စိ၀ဲဟံၣ်(၃)ဖျၢၣ်ႉခီဖျိလၢသ၀ီဖိတဖၣ်ဟးစံၣ်အဃိၦၤလၢကက့ၤမၤပံးမ့ၣ်အူတအိၣ်ဘၣ်ႉ ၦၤက့ၤနါက့တဘူၣ်ဘၣ်အဃိမ့ၣ်အူအီၣ်၀ဲဟံၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ထုးထီၣ်လံာ်လၢလ့က့ၣ်သုးကလၢၤဒီးတၤပီပယီၤသုးကလၢၤခံဖျၢၣ်လၢအိၣ်ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤအံၤ လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၃ သီလီၢ်ခံကတၢၢ် ကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ မ့မ့ၢ်တခီပယီၤသုးတကပၤတဟးထီၣ်ကွံာ်ဘၣ်ဒီးခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အကတီၢ်ခီဖျိပယီၤသုးတဖၣ်ခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤအဃိ သ၀ီအဖျၢၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိ(၁၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒီးၦၤလၢအစံၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီတၢ်အီတဖၣ်အမဲာ်ညါ ခီဖျိမ့ၢ်လၢတၢ်ကိၢ်ခါအဃိသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲထံအီတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိပယီၤသုးမၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးလၢကဘီယူၤအဃိ ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢလၢၢ်ကဆူးလ့ကဆူးပူၤအဃိ ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ ခီဖျိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အဃိ လူၤထၢၦၤလၢအလိၣ်ဘၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအစရီလံဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိလၢၦၤနီၣ်ဂံၢ်အါအဃိ အ၀ဲသ့ၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢလၢၦဲၤၦဲၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ(KWO)နဲၣ်ရွဲၣ် နီၢ်ကညီဖီစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲပမၤသ့ပမၤန့ၢ်န့ၣ်ပမၢ၀ဲဒၣ်ႇပိာ်မုၣ်ကရၢလၢအိၣ်ဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကီၢ်ရ့ၣ်လၢကမၤစၢၤ၀ဲဒၣ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤႉကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဖဲ(သုးက့ ၁)လ့က့ၣ်သ၀ီပူၤတကးဘၣ် လၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်နါက့ၦၤစံၣ်ထီၣ်အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲန့ၣ်ဖဲမဟါလၢဒ့ၣ်ပူၤနိၣ်တကပၤန့ၣ်ကဘီယူၤဟဲခးတၢ်ကအိၣ်လၢအဆံညါလီၤႉဒီးခဲအံၤတၢ်စူၤတဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်ဘၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်ခိၣ်ဒုးတဖၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲတနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီအနံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဖဲတၢ်ကနုာ်လီၤမၠၣ်၀တံၣ်(စွ့ၤဘိၤ)က၀ီၤဒ့ မၣ်ခၠီလ့တၢ်လူၢ်ခိၣ် လၢပယီၤသုးႇ(BGF)သုးပာ်ဖှိၣ်အိၣ်အလီၢ်ကပၤဒီး က၀ီၤဒ့ပူၤလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲတနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီ ဂီၤခီ ၁၁ နၣ်ရံၣ်တခီဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးပာ်ဖှိၣ်လၢအိၣ်ဖဲမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ချၢ(အီၤမၠ့ၤစွ့ၤဘိၤ)က၀ီၤဒ့မုၢ်နုာ်ကလံၤစိး(မၣ်ခၠီလ့)ဖယါကိကစၢၢ်တၢ်လီၢ်ကပၤအံၤတဖၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီး(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဒီး ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်ႇကျိဖိအချံလီၤတဲာ်လၢက၀ီၤဒ့ပူၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိတစှၤန့ၢ်(၃)ဂၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤအိၣ်လၢက၀ီၤဒ့ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“စးထီၣ်ခး၀ဲဖဲ ၁၁ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ်ႇပတုာ်ကွံာ်ဖဲ ၁၂ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်လီၤႉ ခဲအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တပယူာ်ဃီလီၤႉကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်၀ဲဒၣ်လၢမၣ်ခၠီလ့ဖယါကိႇငွ့ၤဟ့သၤဖယါကိဒီးလၢက၀ီၤဒ့တဖၣ်အပူၤလီၤႉကမျၢၢ်ဘၣ်၀ဲဒီးကျိချံ(၃)ဂၤႉဘူးထီၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤလံလီၤႉၦၤစံၣ်ထီၣ်ခဲလၢာ်ဃၣ်ဃၣ်ညါႇၦၤအိၣ်တဘူၣ်လၢၤဘၣ်ႉပယီၤသုးသိလ့ၣ်ႇ(BGF)သိလ့ၣ်ဟဲနုာ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢ(မၠ့ၤစွ့ၤဘိၤ)က၀ီၤဒ့တကပၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအိၣ်မၠ့ၤစွ့ၤဘိၤက၀ီၤဒ့ပူၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၃ သီ မုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီး မ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဒံးဖဲတၢ်ကနုာ်လီၤကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မၠၣ်၀တံၣ်တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်တိၤနီၣ်ဂံၢ်(၁)လၢကီၢ်ပယီၤတကပၤန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤပယီၤသုးႇ(BGF)သုးတဖၣ်ခးလီၤဒံးကျိဖးဒိၣ်ဆူမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်ဃၢၤဒီးသ့ၣ်ကါညံၣ်နီၣ်သ၀ီတကပၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲတနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီ ဂီၤခီ ၇ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်ဖဲကညီကီၢ်စဲၣ် ကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံကီၢ်ဆၣ် တကူၣ်တၢၣ်သ၀ီ ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကရၢၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ နုာ်လီၤ၀ဲဒၣ်ဆူသ၀ီပူၤဒီး ဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲလီၢ်က၀ီၤဖိအဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးတဖၣ်စိာ်ဃုာ်၀ဲတၢ်စုက၀ဲၤနုာ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢချၢၣ်သ၀ီပူၤဒီးကယဲၢ်မ့ၢ်ၦၤလၢအထံၣ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ် ဆၢတံၢ်အစုလၢလီၢ်ခံ၀ံၤဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါမ့မ့ၢ်ၦၤအိၣ်ခူသူၣ်လၢဟံၣ်ပူၤတဖၣ်ပယီၤသုးမၢအဟဲဒိးဖီၣ်သးဒီး မ့တဟဲဒိးဖီၣ်သးဘၣ်န့ၣ်တဲပျံၤသ၀ီဖိတဖၣ်လၢကဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံာ်ဟံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီဖိလၢအဘူးဒီးချၢၣ်သ၀ီတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲတဂီၤအံၤဟံၣ်လၢအိၣ်ဖဲချၢၣ်ဒီးချၢၣ်သ၀ီဖိသ၀ီအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်ပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲသ၀ီဖိအဂၤ(၃၀)ဘျဲၣ်ညါႉတနီၤန့ၣ်စံၣ်အိၣ်ခူသူၣ်လၢဟံၣ်ပူၤပယီၤသုးမၢအစံၣ်လီၤႉမ့တစံၣ်လီၤဘၣ်န့ၣ်တဲ၀ဲလၢကဒွဲၣ်အူအီၣ်ဟံၣ်အဃိဘၣ်ဒိးဖီၣ်ကွံာ်သးနါက့အိၣ်လီၤႉသ၀ီဖိတနီၤန့ၣ်ပယီၤသုးဆၢတံၢ်အစုလၢလီၢ်ခံဒီးဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၀ီၢ်ရီလီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲတနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီ ဂီၤခီ ၈ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ် တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤဖဲချၢၣ်သ၀ီတီၤထီကၠိကပၤဒီး ဖဲန့ၣ်မၠိၣ်ဟီသ၀ီဖိပိာ်မုၣ်တဂၤဘၣ်ဒိ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးတဖၣ်ဆီလီၤသးအိၣ်ဒံး၀ဲဖဲချၢၣ်သ၀ီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၅ သီအနံၤ ပယီၤသုးတဖၣ်ဟဲထီၣ်မၤ၀ဲဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ် ၀ီၢ်ရီဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီးမ့ထံၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖဲကျဲမုၢ်ခိၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကိးမၢဆူၣ်၀ဲလၢက၀ံကယိးန့ၢ်သုးကျိချံၦာ်သၣ်တၢ်ဘိၣ်ဖးဒိၣ်တဖၣ်ဒီးဘၣ်လဲၤဆှၢတုၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ဆီလီၤသုးကလၢၤအလီၢ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၃ သီအနံၤ...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤ တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်လ့က့ၣ်ဒီးဂီၤလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ပယီၤသုးဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးဟီၣ််က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၂၈)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲသုးရ့ၣ်ခိၣ်–၂(၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးလၢအဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီး(KNLA)အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲသုးရ့ၣ်ခိၣ်–၂(၁)ဂၤႇသုးခိၣ်(၅)ဂၤဒီး ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကဟုကယာ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အစုတီၤဖီလာ်ဂ့ၤဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA) ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်လၢအဟူးဂဲၤဖဲလ့က့ၣ်ကိာ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤအံၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ပဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အခွဲးလၢကဆဲးကျိးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်အဟံၣ်ဖီဃီဖိလီၤႉပကွၢ်ထွဲအ၀ဲသ့ၣ်မူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤႉ(ခမရ–၅၈၅)သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိတ့ၤလ့အီၤလၢအဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးပသုးကျိၤအံၤဃုာ်ဒီး(CDM)သုးတြိၤ(၇၇)သုးခိၣ်စိတဂၤခံဂၤအံၤန့ၣ် ကျိဖးဒိၣ်(၈၀ မမ)လၢပက့ၤခးကဒါဆူပယီၤသုးကလၢၤအအိၣ်အံၤ အ၀ဲသ့ၣ်အကစၢ်ဒၣ်၀ဲခး၀ဲဒီးဟ့ၣ်စၢၤၦၤသုးတၢ်သိၣ်လိတဖၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲလၢလ့က့ၣ်ကိာ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်သုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဖၢမုၢ်အသိး ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီပူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးခိၣ်ကျၢၢ်မ့အီၣ်လဲၣ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲလၢတနံၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အနံၣ်ဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်တခီတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤကိးမုၢ်နံၤဒီး မ့ၣ်ပိၢ်စ့ၢ်ကီးပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်လၢပယီၤသုးနုာ်လီၤဟူးဂဲၤ၀ဲတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဖီၣ်၀ဲပီၣ်တၣ်မၢဆူၣ်မၢစိးကမျၢၢ်လၢက၀ံကယိးန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်သုးတၢ်ဖိတၢ်လံၤဒီးခးသံကမျၢၢ်ဆှုၣ်မဲာ်ကဲၤမဲာ်ကဲထီၣ်ဒံး၀ဲအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကရၢကရိလၢအခိးကွၢ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၈ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲလါအ့ဖြၣ် ၂၆ သီအနံၤ လၢဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် လ့ၣ်ညၣ်–ဘိးပၠ့ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ–၄၃၂)ဒီးလီၢ်က၀ီၤတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်(PDF)သုးအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအလဲၤၦ့ၤအီၣ်တၢ်တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကွဲၤကလုၢ်တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢပယီၤသုးဒီး(PDF)အဘၢၣ်စၢၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ ဖဲမုၢ်ထူၣ် ၁၂ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် (ရတနာပံု)သ၀ီဖိမီၤဆါမိၤ(၂၇)နံၣ်လၢအလဲၤၦ့ၤအီၣ်တၢ်ဖဲ(ပြင်ကြီးမန်းတိုင်)၀ံၤဟဲက့ၤလၢကျဲအခါန့ၣ် ပယီၤသုး(ခလရ–၄၃၂)ကိးပတုာ်သမံသမိးဖီၣ်အီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲၤကလုၢ်တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲတၢ်တနံၤဃီ၀ဲန့ၣ်ဟါခီ ၄ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကဒီးလၢပယီၤသုးဒီး(PDF)အဘၢၣ်စၢၤအသိး လီၢ်က၀ီၤဖိမီၤဆါမိၤလၢပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲအံၤစ့ၢ်ကီးတုၤလၢခဲအံၤတၢ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်အိၣ်သးနီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၃ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး လၢလ့ၣ်ညၣ်-ဘိးပၠ့ဟီၣ်က၀ီၤ (ရတနာပံု)သ၀ီပူၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုး(ခလရ–၄၃၂)ဒီးလီၢ်က၀ီၤ(PDF)တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ ယံၤ၀ဲခံနၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်ဒီးဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးပ့ၢ်ဆှါခိၣ်သံ၀ဲ(၁)ဂၤဒီးပၢၤကီၢ်ပ့ၢ်ဆှါခိၣ်ဘၣ်ဒိ(၁)တဂၤကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲ(ခၠီကဖံ)သ၀ီဖိလၢအိၣ်ဖဲဘျံး၀့ၢ်ဟဲက့ၤထီၣ်ဆူအသ၀ီဒီးသိလ့ၣ်အကတီၢ် ခီဖျိပယီၤသုးအံၤကိးပတုာ်အ၀ဲသ့ၣ်ဒီးတအိၣ်ပတုာ်၀ဲဘၣ်အဃိ ပယီၤသုးခး၀ဲဒီးကျိကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ၀ဲ(၅)ဂၤဒီးၦၤလၢအဘၣ်ဒိတဖၣ်တၢ်လဲၤဆှၢကူစါယါဘျါ၀ဲဆူဘိးပၠ့၀့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၄ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဖဲ(ရတနာပံု)ကျဲဒီတဘိညါဒီး ပယီၤသုးချံစဲး(၂)ဘ့ၣ်လဲၤထီၣ်၀ဲဆူလ့ၣ်ညၣ်ခံတကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကွဲၤကလုၢ်တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ