လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၀ သီ, ၂၀၁၈ နံၣ်, စီၤထိလ့.
လၢတၢ်က့ၤကွဲး၀ဲကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အဂီၢ်န့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအသီတဖၣ်အဂ့ၢ် ပှၤရဲၣ်ကျဲၤတၢ် တဂၤလၢအမ့ၢ်၀ဲ၀့ၢ်သကူၣ်ဖၠၣ်စိမိၤသရၣ်ဒိၣ်စိ ဒီကထၢၣ်နါလဲၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အ၀ဲအံၤ တၢ်ပာ်လီၤဃာ်အဆၢဒိၣ်(၅) ခါဒီးလၢအဆၢဒိၣ်(၄) အပူၤဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုး ဖးဒိၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ကညီ-ပယီၤ တၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်,တၢ်တြီဆၢဖုၣ်ခီၣ်(ယပၣ်)ဒီး ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢ, ကီၢ်ပယီၤတၢ် သဘျ့ဒီးကညီခိၣ်နၢ်တၢ်ထံၣ်တဖၣ်အံၤ တၢ်က့ၤထံၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ဒီကထၢၣ်နါလဲၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ကတီၢ်အံၤပမၤဆိအီၤလၢအဆၢဒိၣ်(၄)လၢပမၤကတီၢ်ပထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအသီတဖၣ် မ့ၢ်ဘၣ်တဲန့ၣ် လၢကလုာ်ဒူၣ်မီၣ်ကိ(ေမာ်ကွန်း)တၢးတၢ်မၤနီၣ်ဃာ်အသိးဖဲ ၁၉၄၉-၅၀န့ၣ် တီအူ, ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ရၤလီၤ သန့အပူၤ ¬ပဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတမ့ၢ်လၢကအိၣ်တ့ၢ်လၢ (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အအိၣ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်အကတီၢ်တၢ်ကွဲးပာ်ဃာ်အီၤလၢစဲးပှီၢ်စု(လက်နှိပ်စက်)ဒီးတၢ်ရၤလီၤအီၤလၢကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်,တၢ်ဒီသဒၢခိၣ်ဒီးပၢၤကီၢ်ခိၣ်အိၣ်ထဲအဂၤ(၂၀)န့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.”အဂ့ၢ် အ၀ဲစံး၀ဲ န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါလၢတၢ်က့ၤကွဲး၀ဲကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အံၤ တၢ်ဂ့ၢ်တနီၤန့ၣ် လဲၤမၤဘၣ်ဒိ၀ဲ ကလုာ်ဒူၣ် တၢ်ဃူတၢ်ဖိးဒီးတၢ်တဟ့ၣ်အခွဲးဘၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်ဒီးဘၣ်ဃ့တၢ်ပျဲလၢ၀ဲကျိၤအဂၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ဒီကထၢၣ်နါလဲၣ်တဲ၀ဲလီၤ.
ကတီၢ်အံၤလၢတၢ်က့ၤကွဲးကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအံၤ လံာ်ကဘျံးပၤအိၣ်လံ၀ဲ...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၀သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စီၤသ့မၠ့ၣ်
ကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤစိးတကပၤတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤတဖၣ်အံၤအဂီၢ်
ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢတၢ်ဟံးန့ၢ်ကွံာ်အီၤတဖၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်စ့အီၣ်လိးဘၣ်အဂ့ၢ်ကညီပှၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကရူၢ်(KHRG)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်၁၈သီအနံၤ(KHRG) မၤ၀ဲတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါလၢအလံာ်ပာ်ဖျါအခိၣ်တီ လၢအမ့ၢ် ‘တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်လၢတပၣ်ဃုာ်ဒီးပှၤကမျၢၢ်’ အံၤ ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ တၢ်လီၢ်တတီၤအကတီၢ် လံာ်ပာ်ဖျါပှၤကတိၤတၢ်ပၢစီၤ၀့ၢ်လ့စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ပှၤကမျၢၢ်အါဒၣ်တၢ်တက့ၢ်န့ၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲစ့အီၣ်လိးဘၣ်န့ၣ် ပပာ်ဖျါဃာ်ရှဲရှဲ လၢပလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် လၢတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ် တၢ်မၤအပူၤတၢ်သူ၀ဲဟီၣ်ခိၣ် လီၢ်ဒီဒူၣ်ဒီထၢလီၤ. ဘၣ် ဆၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤတနီၤလီၤဟ့ၣ်လီၤ၀ဲ စ့အီၣ်လိးလၢတဆံးတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်အ၀ဲစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်လီၤ.
လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါလၢတၢ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လိးကတီၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဒ်အမ့ၢ် ကီၢ်ပဒိၣ်, သုး, ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်တဖၣ် တၢ်ဟဲမၤပျံၤမၤဖုး၀ဲပှၤသ၀ီဖိတဖၣ်အိၣ်၀ဲဒီး သ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဟံးန့ၢ်၀ဲ စ့အီၣ်လိးတဖၣ်လၢ တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤအဂ့ၢ် စီၤ၀့ၢ်လ့ဆဲးတဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါလၢအထုး၀ဲကျိာ်သၢခါ ဒ်အမ့ၢ်ကညီ, ကိၤလၤ၀ါ, ပယီၤအံၤ စးထီၣ်လၢ၂၀၁၅နံၣ် တုၤ...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၁၈ နံၣ်, စီၤရှါ
မုၢ်တြီၢ်(ဖၣ်ပူၣ်)ကီၢ်ရ့ၣ်,ဒွဲၣ်လိဒီးဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ ခီဖျိသမူးဖိတၢ်ဆါအံၤ ကဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်ဒိၣ် မုၢ် မုၢ်အဃိ ပှၤဖိသၣ် ၂၀၀ ဘျဲၣ်အကျါ သံကွံာ်၀ဲတဂၤဒီး မဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်လၢၤဘၣ်တဂၤအဂ့ၢ် ထၢၣ်၀ံချၢ တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ကရူၢ် (BPHWT) မုၢ်တြီၢ်ဟီၣ်က၀ီၤမူဒါခိၣ် စီၤဖိအ့ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
“ဖိသၣ်လၢသံတဂၤအံၤ မ့ၢ်အသံလၢသမူးဖိတၢ်ဆါဧါ,မ့ၢ်အသံလၢတၢ်ဆါအဂၤဧါန့ၣ် ပကလူၤဃုအစၢန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ဖိသၣ်လၢအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်လၢၤဘၣ်တဂၤန့ၣ် ကဲထီၣ်အသးလၢတၢ်ဆါအံၤအဃိလီၤ. ပ၀ဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ် အိၣ်ချ့ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ပခိးကွၢ်လၢအဘူးအဃိ ပှၤဆါတဖၣ်တဖၣ်က့ၤအိၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤအိၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ် စီၤဖိအ့စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံာ်စးထီၣ်လၢ လါအီကူး ၂၄ သီတုၤ လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၀သီအနံၤ တၢ်ဆါအံၤစးထီၣ်ရၤလီၤအသးလၢ သ၀ီၤ ၈ ဖျၢၣ်အပူၤ...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်,စီၤထိလ့
ကညီပှၤမၤမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဖိတဖၣ် ဒ်သိးကဟဲအါထီၣ်အဂီၢ် တလၢၤ(မိၣ်)ကီၢ်စဲၣ်, ပကိဒီး အ့ရၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီ ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲကွာ်တၢ်မၤကစၢ်ကရၢအံၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အပူၤအဂ့ၢ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ကရၢအဂီၢ် ပှၤတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ် ၀့ၢ်တကူၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ကညီလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤစီၤဘိၣ်ဘိၣ်၀့ၣ်မီၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ.
တလၢၤကီၢ်စဲၣ်အပူၤကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲကွာ်တၢ်မၤကစၢ်ကရၢအံၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် (၁၆) သီ, အ့ရၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်အံၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၅)သီ ဒီးပကိကီၢ်ခီဒိၣ် ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ် တၢ်မၤကစၢ်ကရၢ အံၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်သီန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တလၢၤ,ပကိဒီးအ့ရၣ်၀တံၣ် ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ် တၢ်မၤကစၢ်ကရၢ အံၤ ပှၤလၢအ ဟဲထီၣ် တဖၣ် ဃုထၢထီၣ်၀ဲဒ်အမ့ၢ်ကရူၢ်အံၤ ပှၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဒီး...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်,စီၤသ့မၠ့ၣ်
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်ဟီၣ်ဆီၣ်တၢ်ပၢ, မဲၢ်စရံယါကီၢ်ဆၣ် မဲၢ်လးအူကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲ က၀ီၤ,က၀ီၤ ဒ့နီၣ်ဂီၢ်(၁)အပူၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၆ သီဟါလီၤခီန့ၣ် ခီဖျိထံဒိၣ်ဒီးဟီၣ်ခိၣ် လာ်တၢ်ကဲထီၣ်အသးအဃိ ဒဲက၀ီၤဖိသံ ၁ဂၤ,လီၤထွံလီၤမၢ်ကွံာ်၀ဲ(၇)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကမံးတံး(KRC) စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
KRC မဲၢ်စရံယါ၀ဲၤဒၢးပှၤကတိၤတၢ်ပၢစီၤပှ့ၤဒိၣ်စံး၀ဲလၢ “ကတီၢ်အံၤစရီအပူၤသံ၀ဲ(၁)ဂၤ, လီၤမၣ်(၇)ဂၤ ဒီး ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတခီအိၣ်၀ဲ(၁၁)န့ၣ်လီၤ .တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲ၆ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ.” အဂ့ၢ်တဲဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ် လီၤ.
တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအဟးဂီၤတဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်ဟံၣ်ဃီတကးဘၣ်အမဲာ်ညါ(NGO)ရူ, တၢ်ဘါယွၤသရိာ်ဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးကတီၢ်ဒဲက၀ီၤဖိလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်ဒီးဟံၣ်ဟးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်အဂ့ၢ် စီၤပှ့ၤဒိၣ်ဆဲးတဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါ ပှၤလၢအလီၤမၢ်တဖၣ်န့ၣ် ကတီၢ်အံၤတၢ်ထံၣ်က့ၤအသံစိၣ်တနီၤလံဘၣ်ဆၣ် အအိၣ်တ့ၢ်ဒံးတနီၤအဖီခိၣ်ဒဲက၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်, (NGO)ကရူၢ်တဖၣ်ဒီး ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤမၤစၢၤ တၢ်ကရူၢ်တဖၣ်ဟဲတုၤဒီးလူၤဃု၀ဲအဖၢမုၢ်ဒံးအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
မဲၢ်လးအူကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤ ပှၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၉,၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီး လၢအပူၤကွံာ် ထံဒိၣ်,...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စီၤထိလ့
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၅) ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ခံခီခံကပၤတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ် အဖီခိၣ် ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၂ သီတုၤ ၁၄သီအနံၤ တၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်တၢ်ပတုာ်တၢ်ခးကမံးတံာ် (၁၈)၀ီ တ၀ီ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ တၢ်တဲသကိး၀ဲတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်ကမံးတံာ်နဲၣ်ရွဲၣ်-၁ဒီကထၢၣ်ရွ့ၣ်ခါတဲ၀ဲန့ၣ် လီၤ.
“ဘၣ်ဃး သုးက့(၅)တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ JMC_S( ကီၢ်စဲၣ်အပတီၢ်) တၢ်တဲသကိးအီၤဖးအါညါ, တဘျီညါအံၤတၢ်ပာ်ဖျါ ထီၣ်ဘၣ်ဃးသုးက့(၅)တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ တအိၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်တ့ထီၣ်၀ဲကျဲအံၤ အဖီခိၣ် တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါနၢ် ပၢၢ်၀ဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် ပမၤဃာ်အိၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်အ၀ဲတဲလီၤ၀ဲဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၄ သီအနံၤ ဖဲလၢ တၢ်မၤရှဲလဲပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်ဖိအမူးအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါကမျၢၢ်ကမံးတံာ်တဖၣ်လဲၤထံၣ်လိာ်သးဒီး(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ခိၣ်နၢ်အဖီခိၣ် တၢ်ကဘၣ်က့ၤ ဘှါရှဲတဲသကိးအိၣ်အဂ့ၢ်...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၄ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စးအဲၣ်ဆူ.
ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်အတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤပှၤထူလံၤဖိတဖၣ်အတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အမုၢ်နံၤ(UNDRIP)လၢအလီၤဘၣ်ဖဲလါ စဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၃ သီအနံၤအံၤ တနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်အပူၤ လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီးမၤ၀ဲ တၢ်ထီဒါ ထံတမၢၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါဖဲဘျံးကီၢ်ရ့ၣ်,သနီတရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်,ဆၣ်ရၣ်ဘွ့ၣ်သ၀ီအပူၤ န့ၣ်လီၤ.
တနီသရံၣ်ကျိအပူၤတရူးခီပနံၣ်ရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲလၢကဟဲဆီလီၤထံတမၢၣ်အဖီခိၣ် မၤ၀ဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒ်သိး တၢ်ကသ့ၣ်ညါဘၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အခွဲးအယာ်အဂ့ၢ် ပှၤရဲၣ်ကျဲၤတၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိ စီၤအဲလ်ဖျဲးတဲ၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤ.
“ထံတမၢၣ်အံၤတၢ်ဟဲဒုးသ့ၣ်ညါပှၤတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်.တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤကဟဲနုာ်လီၤလၢဒ်သိး (FPIC) တၢ်ပာ်ပ နီၣ်အသိးတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါဆိဒီးထုးထီၣ်ပာ်ဖျါတၢ်ဘၣ်သးအဖီခိၣ် တဖိးမံလိာ်အသး ဘၣ်.ထံတမၢၣ်အံၤမ့ၢ်ကဲ
ထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒ်သိးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့,ပှၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပအဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါ” အဂ့ၢ် တဲဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢထံတမၢၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအဂီၢ် နံၣ်လၢအပူၤကွံာ်တၢ်ဟဲမၤကွၢ်အီၤအိၣ်၀ဲအသိး နကါအိၣ်၊ ကၠီၣ်ချါဒီး ဆ့ၣ်ဖၠူၣ်တၢ် လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်မၤနီၣ်ပာ်၀ဲဒီး တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤ တၢ်ပာ်လီၤဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤလီၢ်က၀ီၤ ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်တအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်စီၤအဲလ်ဖျဲးတဲကဒီး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ဲန့ၣ်အပူၤ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိဒ်အမ့ၢ် ခၠီမကၠံတၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤကရူၢ်,...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၄ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်,နၣ်ဘွါချ့
မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅) စုဒုၣ်စုတီၤဖီလာ် ဒီးကီၢ်ပ ဒိၣ်သုးတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဖဲလါအီကူာ် (၂၉)သီအနံၤအဃိ ကၣ်ညံၣ်နီၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုး ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ၂၄၅ဂၤအံၤ တုၤကတီၢ်အံၤက့ၤကဒါက့ၤ တန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ် ခီတီၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တဲ၀ဲ န့ၣ်လီၤ.
ခီတီၢ်လီၢ်အိၣ်ကမှံဒဲက၀ီၤ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ အူထိတဲ၀ဲလၢ “ပှၤဒိးလီၤဃာ်ဟီၣ်လာ်မ့ၣ် ပိၢ်အိၣ်၀ဲတစှၤဒီး မ့ၣ်ပိၢ်,ပိၢ်ဖးထီၣ်ကိးနံၤလီၤ.ဂီၤဖံး(ကျီၢ်),ပနၢ်,မဲာ်တဲးလဲးသံကိးနံၤလီၤ.တၢ်မၤပျီမ့ၣ်ပိၢ်မ့ၢ်၀ံၤမးက့ၤကသ့လီၤ.ဒီးလၢကအိၣ်ကဆိးအဂီၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဒ်လဲၣ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်.”အဂ့ၢ်တဲဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢသုးခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိကၣ်ညံၣ်နီၣ်သ၀ီအပူၤသ၀ီဖိတဖၣ်ကဲထီၣ်၀ဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဒီးဖဲလါအီကူာ်(၂၉)သီအနံၤဟဲတုၤလၢခီတီၢ်ပူၤဒီးဘၣ်အိၣ်ကဒုအသးဖဲ(မလၣ်ယူၣ်မၠဲၣ်)က၀ီၤဒ့လၢအဘူးအတံၢ်အဟံၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤလၢခီတီၢ်လီၢ်အိၣ်ကမှံဒဲက၀ီၤဘၣ်ဒီးတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံာ်လံ၀ဲခံနွံဘျဲၣ်လံအဖီခိၣ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲ,တၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်ကၣ်ညံၣ်နီၣ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်တဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ကၣ်ညံၣ်နီၣ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဂၤလၢအမ့ၢ်နီၢ်အ့ခၠိၣ်တဲ၀ဲ“ပသ၀ီဒုပအဲၣ်ဒိးက့ၤအိၣ်၀ဲ,က့ၤတသ့ဒံးဒီးပှၤဒီးဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိက့ၤတဘူၣ်ဘၣ်.ခဲအံၤဘၣ်အိၣ်လၢဘူးတံၢ်တဖၣ်အအိၣ်တဂ့ၤအါအါဘၣ်.မ့ၢ်သုးကျဲၤန့ၣ်ပှၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒုဂ့ၤ၀ဲ.ပှၤလၢမၤစၢၤပှၤန့ၢ်တဖၣ်အဲၣ်ဒိးတဲလၢကမၤစၢၤပှၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ကတီၢ်အံၤကၣ်ညံၣ်နီၣ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဟံၣ်ဒူၣ်အိၣ်၀ဲ(၅၁)ဒူၣ်,ပှၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၂၅၄)ဂၤဒီးလၢအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လူၢ်ပျဲၢ်ပၢပြး၀ဲၤကျိၤဒီးတၢ်ဘူၣ်ကစၢ်တဖၣ်ဟဲမၤစၢၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်တလၢဘၣ်အဂ့ၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၄သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, နၣ်ဘွါချ့
ဧရၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခိၣ်ဒိၣ်ပါတနီၣ်ကီၢ်ဆၣ်သ၀ီတဖၣ်အပူၤတၢ်ပညိၣ်လၢပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤတဖၣ်ကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုာ်ကအိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်ဒီးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်ထ့ချီၣ်နိၤဘိတၢ်တိာ်ကျဲၤတခါဒီးဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤစ့ကိၣ်လိၣ်လၢ(INGO)ကရူၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ထ့၀ဲချီၣ်နိၤဘိတၢ်မၤတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤ ဒိးန့ၢ်ဘၣ်စ့ကိၣ်လိၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ (LIFT-Livelihoods and Food Security Trust Fund ) ၀ံၤ (GRET MYANMAR-INGO)ဒီး ပါတနီၣ်သးစၢ်(PKY)အရူၢ်စးထီၣ်မၤ၀ဲ လၢလါယူၤလံ (၁)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
(PKY)ကရူၢ် စးရဲသူရ့ၣ်ဟဲၣ်တဲ၀ဲလၢ “ကတီၢ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်ထ့၀ဲချီၣ်ဒီးပဟ့ၣ်လီၤ တၢ်သိၣ်လိတဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်လၢ ကသ့ပာ်ကီၤစ့တဖၣ်. နီၢ်ကစၢ်မၤလိသ့သးလၢစ့စရီ၊ အ၀ဲသ့ၣ်နီၢ်ကစၢ်စ့တၢ်ဟဲနုာ်ဒီးဆီတလဲမၤမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤ ကွာ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်” တဲဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်တိာ်ကျဲၤလၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်ဃာ်နံၤသီတုၤလၢလါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်၃၁သီအံၤ တၢ်အိးထီၣ်န့ၢ်ဃာ်၀ဲ စ့တၢးလီၢ်တခါဒီး ပှၤပိာ်မုၣ်လၢအသးစဲ၀ဲတၢ်မၤအံၤလၢအအိၣ်၀ဲအဂၤ ၂၀ဒီး တလါအတီၢ်ပူၤ အ၀ဲသ့ၣ် ဘၣ်ဟဲ သွီနုာ်လီၤ၀ဲ ချီၣ်အဘ့ၣ်လၢအလီၤလၢ စ့အစှၤကတၢၢ်(၄၅‚၀၀၀)ကၠးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ထ့၀ဲချီၣ်နိၤဘိအံၤ မ့ၢ်၀ဲ တၢ်ဆါအီၤဒီးကဃုန့ၢ်၀ဲ...
(၁) ကညီဖိ မိၢ်ထံးပၢ်ထံး
ဆ့ကံၣ်ဆ့မိၢ်သူဖိလံၤ
တတူၢ်ဃီ ပမ့ၢ်ကညီ
မ့ၢ်သပၢၤဟၢတဖျၢၣ်ဃီ
ပြၣ်မါ,ပယီၤမၤသ့ၣ်ဖး.
ဖျိးကွံာ်ပ၀ဲဂၤပၤပၤ.
(၂) တနီၤလၢထံကွာ်ထံခံ
တနီၤလၢထံယံၤကီၢ်ယံၤ.
မ့ၢ်နၢ်သက့သပၢၤက့
သါပ့ၤနီၣ်လိာ်သးတသ့.
တစၢၤဃီမ့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကီ
တဆ့ၣ်နီၤဒီးကွၢ်ကလီ.
(၃)ပမ့ၢ်ဘၣ်အိၣ်ယံၤလိာ်သး
တခီဘီမုၢ်ဆူကီၢ်ဂၤ
သးတၢ်အဲၣ်ပပှၤကလုာ်
တလီၤမၢ်လၢပသးပူၤ
ကညီဖိပအဲၣ်ကညီ
တတုာ်ပ၀ဲဆူတၢ်ကီ.
(၄) ကညီဖိလၢတၢ်အဲၣ်အီၤ
ထံကီၢ်တၢ်သဘျ့အဂီၢ်
ယီၢ်လီၤသကိးပဒုၣ်ဒါ
နီတစဲးတဘၣ်ဟ့ၣ်ဃၣ်
တဆၢထံၣ်ပပှၤကလုာ်
ကဘၣ်ကဲထီၣ်ပယီၤကုၢ်.
(၅) ထဲတမံၤအဲၣ်ဒိးစံးယဲ
ကွၢ်ထံက့ၤပတၢ်လဲၤကျဲ
ပယီၤပှၤမၤပျီၢ်မၤဒီ
တဘၣ်လဲၤထူးဘူးဒီးအီၤ
တၢ်ကမၣ်ကလီၤတီပှၤ
ကညီဖိဧၢပလီၢ်သး
(၆)ပယီၤမၤသံပကလုာ်
အိၣ်တ့ၢ်လံတၢ်စံၣ်စိၤပူၤ
စးထီၣ်လၢဖံဖုအစိၤ
တုၤခဲအံၤမ့ၢ်ဒၣ်ဒ်သိး
မ့ၢ်တထံၣ်ဒီးကွၢ်တဖျါ
မ့ၢ်တၢ်မၤသံလီၤပသး.
(၇) တနံၤအံၤကလုာ်ကညီ
ထိးဖှိၣ်လိာ်က့ၤသပၢၤခီ
ဆ့ပျိၢ်ဆ့မိၢ်သူဖိလံၤ
က့ၤသကိးလီၢ်ဘူးလီၢ်ယံၤ
ကွဲးလီၤက့ၤပတၢ်စံၣ်စိၤ
လၢမၤထူရၤလၢၢ်ထူၣ်လိၤ.
(၈) ထံသူမှဲကျိဒီးဃိၣ်လိာ်
နီၣ်တယၢ်လူၢ်ကစၢၢ်ဒိၣ်
ထံထၣ်စွ့ဒီးကျိၣ်ယီၢ်လ့
သါပ့ၤနီၣ်ပ၀ဲတသ့
ဒ်တၢ်သဘျ့ကန့ၢ်က့ၤ
ဟဲက့ၤဆူပကီၢ်သူလ့ၤ
လၢ.......သူလ့ၤနီၣ်မံၤဖိ. (အိၣ်တမှံၤကီၢ်အီစ်ထြ့လ်ယါ.)